Ancak deniz yolu yük hasarı tazminatı, yalnızca taşınan malın zarar gördüğünün ispatlanmasından ibaret değildir. Hasarın hangi aşamada meydana geldiği, konşimentonun içeriği, yükün taşıyana teslim anındaki durumu, taşıyanın sorumluluktan kurtulma sebepleri, hasar ihbarının süresi ve kanuni sorumluluk sınırları birlikte değerlendirilmelidir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1178 ila 1192. maddeleri, deniz yoluyla eşya taşımalarında taşıyanın sorumluluğunun temel çerçevesini oluşturmaktadır. Bu hükümler, zarar gören yük ilgilisi ile taşıyan arasında belirli bir risk ve ispat yükü dağılımı öngörmektedir.

2025 ve 2026 tarihli bölge adliye mahkemesi kararları da özellikle hasar bildirimindeki eksikliklerin, konteyner içi istif hatalarının ve zararın deniz taşımasının hangi aşamasında meydana geldiğinin ispatlanamamasının davaların sonucunu etkileyebildiğini göstermektedir.

Bu makalede deniz yoluyla taşınan yükün hasarlanmasından doğan tazminat talepleri; Türk Ticaret Kanunu, güncel yargı kararları, akademik görüşler, konşimento hükümleri ve milletlerarası deniz ticareti uygulamaları çerçevesinde incelenecektir.

1. Deniz Yolu Yük Hasarı Nedir?

Deniz yolu yük hasarı, deniz taşıma sözleşmesi kapsamında taşınan eşyanın fiziksel veya ekonomik değerinde meydana gelen ve taşıma hukuku bakımından tazminat sorumluluğu doğurabilen olumsuz değişiklikleri ifade eder.

Örneğin elektronik cihazların deniz suyu nedeniyle çalışamaz duruma gelmesi, gıda ürünlerinin uygun sıcaklıkta taşınmaması nedeniyle bozulması, makinelerin taşıma sırasında darbe alması veya konteyner içerisindeki eşyanın yanlış istif sonucu kırılması yük hasarına örnek gösterilebilir.

Deniz ticareti hukukunda yükle ilgili zararlar genel olarak zıya, hasar ve geç teslimden kaynaklanan zararlar şeklinde ayrılmaktadır.

1.1. Eşyanın zıyaı

Zıya, taşınan eşyanın tamamen veya kısmen kaybedilmesini ifade eder. Eşyanın denize düşmesi, konteynerin kaybolması veya yükün teslim edilemeyecek durumda bulunması somut koşullara göre zıya kapsamında değerlendirilebilir.

1.2. Eşyanın hasarlanması

Hasar, eşyanın fiziksel bütünlüğünün veya ekonomik değerinin zarar görmesidir. Eşyanın tamamen yok olması gerekmez. Kullanılabilir durumda bulunmakla birlikte piyasa değerinin azalması da hasar oluşturabilir.

1.3. Geç teslim

TTK m.1178/4 kapsamında teslimde gecikme, kararlaştırılmış sürede veya süre kararlaştırılmamışsa somut olayın özelliklerine göre makul sürede teslimin gerçekleştirilmemesidir.

Gecikme nedeniyle eşyanın piyasa değerinde azalma, üretim kesintisi veya başka bir ekonomik zarar meydana gelebilir. Bununla birlikte gecikme zararlarının tazmini, yükün fiziksel hasarından farklı bildirim ve sorumluluk kurallarına tabidir.

Gecikmenin konteyner bekleme ücretleriyle bağlantılı olduğu durumlarda, sitemizde yayımlanan Demuraj, Detention ve Ardiye Ücretleri 2026 başlıklı çalışmada ele alınan sözleşmesel ücret yükümlülükleri de ayrıca incelenmelidir.

2. Deniz Yoluyla Taşımada Taşıyan Hangi Zararlardan Sorumludur?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1178. maddesi, taşıyanın yüke özen gösterme yükümlülüğünü düzenlemektedir.

TTK m.1178/1 uyarınca taşıyanın, taşıma sözleşmesinin ifasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermesi gerekmektedir. Bu yükümlülük yalnızca geminin bir limandan diğerine hareket ettirilmesini değil, taşıma ediminin bütününü ilgilendirmektedir.

Taşıyanın dikkat ve özen yükümlülüğü özellikle aşağıdaki aşamalar bakımından önem taşır:

• Eşyanın yüklenmesi,
• Gemi içerisinde uygun şekilde istiflenmesi,
• Taşıma sırasında korunması ve gözetimi,
• Gerekli sıcaklık ve nem koşullarının sağlanması,
• Yükün güvenli şekilde taşınması,
• Eşyanın boşaltılması ve teslimi.

TTK m.1178/2 kapsamında taşıyanın sorumluluğunun temel koşullarından biri, zıya, hasar veya gecikmenin eşyanın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu dönemde meydana gelmesidir.

2.1. Taşıyanın hakimiyet süresi ne zaman başlar?

TTK m.1178/3 kapsamında eşya, taşıyan tarafından taşınmak üzere teslim alındığı andan, ilgili hükümde öngörülen teslim veya hazır bulundurma koşulları gerçekleşinceye kadar taşıyanın hakimiyetinde kabul edilebilir.

Dolayısıyla taşıyanın sorumluluğu her durumda yalnızca geminin seferde bulunduğu zaman dilimiyle sınırlı değildir.

Ancak eşyanın terminale bırakılması, bağımsız depolama işletmecisine teslimi veya çoklu taşıma kapsamında kara taşımasına geçirilmesi gibi olaylarda sorumluluk döneminin ayrıca belirlenmesi gerekir.

2.2. Akdi taşıyan ile fiili taşıyan arasındaki fark

Uluslararası deniz taşımalarında taşıma sözleşmesini üstlenen şirket ile yükü fiilen taşıyan gemi işletmesi farklı kişiler olabilir.

TTK m.1191/1 uyarınca taşımanın tamamen veya kısmen fiili taşıyana bırakılması, akdi taşıyanın taşımanın tamamına ilişkin sorumluluğunu kendiliğinden sona erdirmez.

TTK m.1191/4 kapsamında taşıyan ve fiili taşıyanın aynı zarardan sorumlu oldukları ölçüde müteselsil sorumlulukları gündeme gelir.

Bu nedenle yük hasarı nedeniyle dava açılırken, yalnızca geminin adının veya taşıma şirketinin ticaret unvanının belirlenmesi yeterli olmayabilir. Konşimento düzenleyeni, taşıma sözleşmesinin tarafları ve taşıma edimini fiilen gerçekleştirenler ayrı ayrı tespit edilmelidir.

2.3. Gemi sahibi her durumda sorumlu mudur?

Hayır. Donatan, akdi taşıyan, fiili taşıyan ve taşıma işleri komisyoncusu sıfatları her olayda aynı kişide birleşmez.

Geminin mülkiyetine sahip olmak, tek başına navlun sözleşmesinin tarafı olunduğunu veya taşıyanın bütün sözleşmesel borçlarından sorumluluk doğduğunu göstermez.

Bu sebeple pasif husumet değerlendirmesi, dava açılmadan önce yapılması gereken önemli hukuki incelemelerden biridir.

3. Deniz Taşımacılığında En Sık Karşılaşılan Yük Hasarı Türleri

3.1. Konteynere deniz suyu girmesi

Konteyner kapaklarının, fitillerinin veya gövdesinin su geçirmesi sonucunda eşyanın ıslanması, paslanması veya tamamen kullanılamaz hale gelmesi mümkündür.

Böyle bir olayda konteynerin taşıma öncesindeki durumu, hasarın sebebi, deniz koşulları ve konteynerin kimin tarafından sağlandığı incelenmelidir.

3.2. Soğutmalı konteynerlerde sıcaklık bozulması

Reefer konteynerlerde enerji kesintisi, sıcaklık ayarının yanlış yapılması veya soğutma sisteminin arızalanması gıda ve ilaç gibi hassas ürünlerin zarar görmesine neden olabilir.

Bu uyuşmazlıklarda sıcaklık kayıtları, cihaz alarmları, bakım belgeleri ve taşınan ürünün gerektirdiği teknik koşullar önem taşımaktadır.

3.3. Yanlış istifleme ve yük sabitleme

Konteyner içerisindeki eşyanın doğru sabitlenmemesi veya ağırlığın uygunsuz dağıtılması taşıma sırasında devrilme, ezilme ve kırılmalara yol açabilir.

Ancak istif işleminin yükleten tarafından mı yoksa taşıyan tarafından mı gerçekleştirildiği belirlenmeden sorumluluk konusunda kesin sonuca varılamaz.

3.4. Liman elleçlemesi sırasında hasar

Konteynerin vinçten düşmesi, forklift darbesi alması veya tahliye sırasında fiziksel zarara uğraması halinde olayın taşıyanın sorumluluk döneminde meydana gelip gelmediği araştırılmalıdır.

Terminal işletmesinin ayrı bir hukuki sorumluluğunun bulunması da mümkündür.

3.5. Yanlış teslim ve kayıp yük

Yükün yetkisiz kişiye teslimi, konşimento koşullarına aykırı teslim veya yanlış limanda boşaltılması, fiziksel hasar bulunmasa bile tazminat sorumluluğuna neden olabilecek uyuşmazlıklardır.

Bu tür olaylarda konşimentonun emtiayı temsil işlevi ve teslim yetkisinin ispatı önemlidir.

4. Konşimento, Hasar Tespiti ve İspat Yükü

Deniz yolu yük hasarı tazminat davalarında en önemli delillerden biri konşimento (bill of lading) belgesidir.

Konşimento; taşıma sözleşmesiyle bağlantılı olarak eşyanın teslim alındığını veya gemiye yüklendiğini gösteren, yükün teslimi bakımından da önemli hukuki işlevleri bulunan bir denizde taşıma senedidir.

TTK m.1228 ve devamındaki düzenlemeler konşimentoya ilişkin temel hükümleri içermektedir.

Meltem Deniz Güner Özbek, “Yeni Türk Ticaret Kanunu’nda Konişmento ve Konişmentonun İspat Kuvveti” başlıklı çalışmasında, konşimentonun taşıma ilişkisinde delil işlevini ve bu işleve bağlanan hukuki sonuçları incelemektedir.[1]

4.1. Temiz konşimento hasarın olmadığını kesin olarak kanıtlar mı?

Taşıyan tarafından çekincesiz şekilde düzenlenen temiz konşimento, eşyanın haricen görülebilen durumuna ilişkin önemli bir ispat aracıdır.

Ancak temiz konşimento, ambalaj içindeki eşyanın bütün teknik özelliklerinin veya iç hasarlarının taşıyan tarafından kontrol edildiğini kendiliğinden göstermez.

Konşimentoda yer alan kayıtların ispat kuvveti, tarafların sıfatına ve TTK’nın ilgili hükümlerine göre değerlendirilmelidir.

4.2. Yükün hasarlı teslim edildiği nasıl ispatlanır?

TTK m.1184, eşyanın durumunun teslimden önce mahkeme, yetkili makam veya yetkili uzmanlar aracılığıyla incelenmesine imkan tanımaktadır.

Yükün teslim alınması sırasında düzenlenen hasar tutanakları, eksper raporları, fotoğraflar, konteyner mühür kayıtları, terminal raporları ve teknik cihaz verileri de ispat bakımından önemlidir.

Özellikle bozulabilir nitelikteki yüklerde, zararın tespitinde gecikilmesi delillerin kaybolmasına neden olabilir.

4.3. Mahkemeden delil tespiti istenebilir mi?

HMK m.400 ve devamındaki koşulların bulunması halinde, dava açılmadan önce veya dava sırasında delil tespiti talep edilebilir.

Deniz yolu yük hasarında delil tespiti; eşyanın mevcut durumunun, konteynerin teknik özelliklerinin, zararın sebebinin ve ekonomik değer kaybının bilirkişi marifetiyle ortaya konulmasına yardımcı olabilir.

Bununla birlikte her özel eksper raporu mahkemece yaptırılmış delil tespitiyle aynı usuli sonuçları doğurmaz. İncelemenin hangi kişiler tarafından ve hangi koşullarda yapıldığı önemlidir.

5. Deniz Yoluyla Yük Hasarında İhbar Süresi Kaç Gündür?

Deniz ticareti hukukunda yük hasarı davalarının en önemli konularından biri, hasarın taşıyana hangi süre içinde bildirileceğidir.

6102 sayılı TTK m.1185, eşyanın zıyaı, hasarı ve teslimde gecikmesine ilişkin bildirim rejimini düzenlemektedir.

5.1. Hasar ihbarı yapılmazsa tazminat hakkı kaybedilir mi?

Hasar ihbarının süresinde yapılmaması, zıya veya hasardan doğan tazminat hakkını her durumda kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

TTK m.1185/4 uyarınca, hasarın usulüne uygun şekilde bildirilmemesi veya tespit edilmemesi halinde taşıyan lehine aksi ispatlanabilir karineler doğar.

Böylece zarar görenin, hasarın taşıyanın sorumlu olduğu bir sebepten ve taşıyanın hakimiyet döneminde meydana geldiğini kanıtlama yükü ağırlaşabilir.

Bu ayrım özellikle önemlidir: Hasar ihbarının yapılmaması ile bir yıllık hak düşürücü sürenin geçirilmesi aynı hukuki sonucu doğurmaz.

5.2. Gecikme zararlarında 60 günlük süre

TTK m.1185/5, geç teslimden kaynaklanan zararlar bakımından daha farklı bir sonuç öngörmektedir.

Kanunda öngörülen altmış günlük süre içerisinde yazılı bildirim yapılmayan gecikme zararları için tazminat ödenmeyeceği düzenlenmiştir.

Dolayısıyla gecikme nedeniyle oluşan ekonomik kayıp ile eşyanın fiziksel hasarı birbirinden ayrılmalıdır.

5.3. Hasar bildirimi kime yapılmalıdır?

TTK m.1185/6 kapsamında fiili taşıyana yapılan bildirim, ilgili şartlarda taşıyana yapılmış gibi hüküm ifade edebilir. Kaptan veya sorumlu gemi zabiti dahil, taşıyan ya da fiili taşıyan adına hareket eden kişilere yapılan bildirimler de önem taşımaktadır.

Buna rağmen ispat sorunlarının önlenebilmesi için bildirimin yazılı, tarihli ve somut hasarı tarif eder nitelikte olması gerekir.

6. Deniz Yolu Yük Hasarında 2025 ve 2026 Tarihli Mahkeme Kararları

6.1. İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi, 12.03.2026, E.2023/601, K.2026/454

Uyuşmazlık, deniz taşıması sırasında hasarlandığı ileri sürülen eşya nedeniyle fiili taşıyana yöneltilen rücuen tazminat talebine ilişkindir.

Kararda hasar bildiriminin süresi, taşıyanın sorumluluğuna ilişkin ispat yükü, fiili taşıyanın sıfatı ve tazminat isteminde bulunan tarafın aktif husumeti tartışılmıştır.

Mahkeme, süresinde hasar bildirimi yapılmadığında taşıyan lehine karine oluştuğunu ve bu karinenin aksini iddia eden tarafın, zararın taşıyanın sorumlu olduğu dönemde meydana geldiğini kanıtlaması gerektiğini değerlendirmiştir.

Somut olayda hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiğinin yeterince ortaya konulamaması, tazminat talebinin reddi yönündeki değerlendirmede önem taşımıştır.

Hukuki sonuç: Yükün varış yerinde hasarlı bulunması tek başına taşıyanın sorumluluğunun ispatı için yeterli olmayabilir. Hasarın meydana geldiği dönemin ve hukuki sebebin belirlenmesi gerekir.

Kararın yayımlanan metninde temyiz yolunun açık olduğu belirtilmektedir.

Kararın yayımlanan metni

6.2. İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi, 15.01.2026, E.2023/272, K.2026/63

Bu karar, deniz yolu taşımasında hasar ihbarının zamanında yapılmamasının ispat yükü üzerindeki etkisini göstermektedir.

Uyuşmazlıkta eşyanın 10.04.2020 tarihinde teslim edildiği, hasar bildiriminin ise 21.04.2020 tarihli ihtarnameyle gerçekleştirildiği değerlendirilmiştir.

Mahkeme, bildirim süresinin kaçırılması nedeniyle taşıyan lehine karine oluştuğunu ve davacı tarafından bu karinenin aksinin yeterli şekilde kanıtlanamadığını kabul etmiştir.

Hukuki sonuç: İhbar süresine uyulmaması, yük ilgilisinin tazminat talebini ispat etmesini güçleştirebilir. Özellikle birden fazla taşıma türünün kullanıldığı olaylarda hasarın hangi aşamada gerçekleştiği ayrıca belirlenmelidir.

Kararın yayımlanan metni

6.3. İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi, 24.09.2025, E.2022/1517, K.2025/1421

Karar, yükleten tarafından doldurulup mühürlenen konteynerde meydana gelen hasardan taşıyanın sorumlu tutulup tutulamayacağına ilişkindir.

Konşimentodaki yükleme, istifleme ve sayımın yükleten tarafından yapıldığına ilişkin kayıtlar değerlendirilmiştir.

Konteynerin dış gövdesinde hasar bulunduğu veya taşıyanın sorumluluğunda bir dış müdahale gerçekleştiği kanıtlanamadığından, yükletenin kendi istif ve sabitleme hatası nedeniyle oluşan hasardan taşıyanın sorumlu olmadığı kabul edilmiştir.

Hukuki sonuç: Mühürlü konteyner taşımalarında istif işlemini kimin gerçekleştirdiği belirleyici olabilir. Bununla birlikte konteynerin mühürlü olması taşıyanı bütün olası hasarlardan otomatik olarak sorumsuz hale getirmez.

Kararın yayımlanan metni

6.4. Yargı kararlarının değerlendirilmesi

Bu kararlar birlikte incelendiğinde deniz yolu yük hasarı uyuşmazlıklarında üç temel unsurun öne çıktığı görülmektedir: zararın hangi aşamada meydana geldiğinin belirlenmesi, taşıyanın sorumluluğunu etkileyen sözleşmesel kayıtların değerlendirilmesi ve hasarın zamanında belgelenmesi.

Mahkeme kararlarının somut uyuşmazlığa özgü olduğu ve farklı maddi olaylarda farklı hukuki sonuçlara ulaşılabileceği unutulmamalıdır.

7. Taşıyan Hangi Hallerde Yük Hasarından Sorumlu Olmaz?

Taşıyanın eşyanın zarar görmesi halinde mutlaka tazminat ödemekle yükümlü olduğu söylenemez.

TTK m.1179 uyarınca taşıyan, zararın kendisinin veya adamlarının kastından ya da ihmalinden kaynaklanmadığını ispat ettiği koşullarda sorumluluktan kurtulabilir.

TTK m.1182 ise belirli sebeplerin varlığı halinde taşıyan lehine kusursuzluk ve uygun illiyet bağı karineleri düzenlemektedir.

Bu kapsamda deniz tehlikeleri, savaş olayları, yetkili makamların belirli işlemleri, yükletenin veya eşya sahibinin fiilleri, eşyanın doğal niteliği, ambalaj yetersizliği ve işaretleme eksiklikleri gibi nedenler somut olayın koşullarına göre önem taşıyabilir.

Ahmet Batuhan Oyal’ın 2024 yılında yayımlanan “Denizyoluyla Yapılan Eşya Taşımaları Bakımından Türk Ticaret Kanunu’nda Taşıyan Lehine Düzenlenmiş Olan Muhtemel Sorumsuzluk Sebepleri” başlıklı akademik çalışmasında, bu düzenlemelerin taşıyanın ispat yükü ve sorumluluktan kurtulması bakımından etkileri ayrıntılı şekilde değerlendirilmiştir.[2]

7.1. Fırtına nedeniyle oluşan yük hasarı

Deniz taşıması sırasında fırtına meydana gelmesi, tek başına taşıyanın sorumluluktan kurtulduğunu kanıtlamaz.

Deniz koşullarının öngörülebilirliği, geminin elverişliliği, yükün sabitlenme biçimi ve taşıyanın önleyici tedbirleri birlikte değerlendirilmelidir.

7.2. Ambalaj hatası nedeniyle hasar

Yükleten tarafından kullanılan ambalajın taşımanın gereklerine uygun olmaması, zararın doğumunda etkili olabilir.

Ancak zararın gerçekten ambalaj yetersizliğinden kaynaklandığı ve taşıyanın sorumluluğundaki başka bir olayın bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

7.3. Gemi denize ve yüke elverişli değilse

Geminin teknik durumu, ambarlarının su geçirmezliği, havalandırma düzeni ve taşınacak yüke uygunluğu, taşıyanın sorumluluğunun değerlendirilmesinde önemli olabilir.

Örneğin taşınan emtianın gemi ambarındaki teknik bir eksiklik nedeniyle suya maruz kalması, taşıyanın sorumluluktan kurtulma savunmasını güçleştirebilir.

7.4. Teknik kusur ve yangın

TTK m.1180, geminin sevkine veya teknik yönetimine ilişkin hareketlerden ya da yangından kaynaklanan zararlar bakımından özel bir sorumluluk düzenlemesi içermektedir.

Ancak yükün korunması için alınması gereken önlemler ile geminin teknik yönetimine ilişkin işlemler birbirine karıştırılmamalıdır. Söz konusu özel düzenlemenin uygulanabilirliği her olayın özelliklerine göre belirlenmelidir.

8. Deniz Yoluyla Yük Hasarı Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Yük hasarı tazminatında yalnızca satın alma faturasına bakılması her durumda yeterli değildir.

TTK m.1186/2 kapsamında tazminat hesabında, eşyanın sözleşmeye uygun olarak boşaltıldığı veya boşaltılması gereken yer ve tarihteki değeri önem taşımaktadır.

Eşyanın borsa fiyatı, cari piyasa fiyatı veya aynı nitelik ve kalitedeki eşyanın olağan değeri hesaplamada dikkate alınabilir.

8.1. Tam zıya halinde hesaplama

Eşyanın tamamen kaybolması veya ekonomik olarak bütünüyle değerini yitirmesi halinde, uygulanacak değerleme esasları ve varsa sorumluluk sınırları çerçevesinde tazminat hesaplanır.

8.2. Kısmi hasar halinde hesaplama

Hasarlanan eşyanın ekonomik değerindeki azalma, teknik olarak onarılabilir olup olmadığı ve onarım sonrası değer kaybı değerlendirilmelidir.

Gerektiğinde ürünün hasarsız ve hasarlı piyasa değeri arasındaki fark, teknik inceleme ve piyasa verileriyle belirlenebilir.

8.3. Ek zararlar talep edilebilir mi?

İnceleme, kurtarma, uygun depolama veya hasarın azaltılması için yapılan bazı giderler somut olayda tazminat değerlendirmesine konu olabilir.

Ancak her ticari kayıp otomatik olarak taşıyanın tazminat sorumluluğuna dahil değildir. Zararla taşıyanın ihlali arasındaki nedensellik bağı, talebin hukuki niteliği ve sorumluluk sınırları ayrıca incelenmelidir.

8.4. Kar kaybı talep edilebilir mi?

Yük hasarı nedeniyle ticari işletmenin uğradığı kar kaybı iddiası, özel taşıma hukuku hükümleri karşısında ayrıca değerlendirilmelidir.

Kar kaybı, satış bedeli ve taşıyanın kanunen sınırlandırılmış sorumluluğu birbirinden farklı kavramlardır. Her zarar kaleminin aynı hesaplama yöntemine tabi olduğu kabul edilemez.

Zeynep Demirçivi Mineliler’in “Deniz Yoluyla Taşımada Yükün Zıya ve Hasarından Doğan Sınırlı Sorumluluk” başlıklı akademik çalışması, taşıma borcunun gereği gibi ifa edilmemesinden kaynaklanan zararın tazmini ile sorumluluğun sınırlandırılması arasındaki ilişkiye yönelik önemli teorik açıklamalar içermektedir.[3]

9. Taşıyanın Sınırlı Sorumluluğu: 666,67 SDR ve Kilogram Başına 2 SDR

Deniz ticareti hukukunun ayırt edici özelliklerinden biri, taşıyanın bazı zararlar bakımından kanuni parasal sorumluluk sınırlarından yararlanabilmesidir.

TTK m.1186/1 kapsamında, eşyanın zıya veya hasarından kaynaklanan sorumluluk için iki ayrı hesaplama ölçütü bulunmaktadır:

• Her koli veya ünite için 666,67 Özel Çekme Hakkı (SDR),
• Hasarlanan veya kaybolan eşyanın brüt ağırlığının her kilogramı için 2 SDR.

Kanuni koşullar çerçevesinde bu iki hesaplama yönteminden yüksek sonuç vereni uygulanır.

9.1. Konteyner tek koli olarak mı kabul edilir?

TTK m.1186/3 uyarınca bir konteynerin içerisindeki koli veya ünitelerin denizde taşıma senedine nasıl yazıldığı önemlidir.

Konşimentoda konteyner içindeki koliler ayrı ayrı belirtilmişse bu kayıtlar sorumluluk sınırının hesabında etkili olabilir. Buna karşılık içeriğin uygun şekilde belirtilmemesi halinde konteynerin tek bir koli veya ünite kabul edilmesi gündeme gelebilir.

Bu ayrım yüksek değerli fakat hafif eşyanın taşınmasında özellikle önemlidir.

9.2. Taşıyan hangi durumlarda sorumluluk sınırından yararlanamaz?

TTK m.1187, kanuni sınırlandırma hakkının kaybını düzenlemektedir.

Taşıyanın zarara kasten veya zararın meydana gelmesi ihtimalinin bilinciyle pervasızca gerçekleştirilen bir fiil ya da ihmal ile sebebiyet verdiğinin ispatlanması halinde sorumluluk sınırlarından yararlanamaması gündeme gelir.

Ancak her ihmal veya her yüksek tutarlı zarar, sorumluluğu sınırlandırma hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Uğur İlkutlu’nun 2025 tarihli “Deniz Yoluyla Eşya Taşımalarında Taşıyanın Sorumluluğu Sınırlandırma Hakkı ve Hakkın Kaybına Yol Açan Kusur Türlerinin Değerlendirilmesi” başlıklı çalışmasında özellikle pervasızca davranış kusurunun hukuki niteliği ele alınmaktadır.[4]

9.3. LLMC ile yük hasarındaki koli-kilogram sınırı aynı mıdır?

Hayır. TTK m.1186’da düzenlenen eşya taşımasına özgü sorumluluk sınırı ile uluslararası deniz alacakları bakımından uygulanan LLMC rejimi birbirinden ayrılmalıdır.

LLMC sistemi; ilgili kişi, alacak türü ve uygulanabilir düzenlemelere göre, geminin tonajıyla bağlantılı genel sorumluluk sınırları öngörmektedir.

Bu ayrım hakkında daha kapsamlı değerlendirme için Deniz Hukukunda Sorumluluğun Sınırlandırılması: LLMC 1976 Rejimi ve Uluslararası Deniz Alacakları başlıklı çalışmamıza başvurulabilir.

10. Deniz Yolu Yük Hasarı Tazminat Davasında Süre Ne Kadardır?

6102 sayılı TTK m.1188/1 uyarınca, eşyanın zıyaı, hasarı veya geç tesliminden dolayı taşıyana karşı tazminat isteme hakkı bakımından kural olarak bir yıllık hak düşürücü süre öngörülmüştür.

Bu süre sıradan bir zamanaşımı süresi olarak değerlendirilmemelidir.

TTK m.1188/2 uyarınca süre, eşyanın tamamen veya kısmen teslim edildiği; hiç teslim edilmemişse teslim edilmesi gereken tarihten itibaren işlemeye başlar.

Bu nedenle hasarın ortaya çıkmasından sonra taraflar arasında gerçekleştirilen görüşmelerin, süreyi kendiliğinden ortadan kaldırdığı veya uzattığı varsayılmamalıdır.

10.1. Arabuluculuk başvurusu süreyi etkiler mi?

Ticari davalarda zorunlu arabuluculuk hükümlerinin uygulanması halinde, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun 18/A maddesindeki süreye ilişkin düzenlemeler dikkate alınmalıdır.

Arabuluculuk bürosuna başvuru ile son tutanağın düzenlendiği tarih arasında geçen sürenin hak düşürücü süre hesabına etkisi ayrıca belirlenmelidir.

10.2. Bir yıllık süre uzatılabilir mi?

TTK m.1188/4, dava sebebinin doğmasından sonra tarafların yapacağı anlaşma ile sürenin uzatılmasına imkan tanımaktadır.

Bu nedenle sürenin uzatıldığı iddiasının yazılı belgelerle ve somut sözleşmesel iradeyle ortaya konulması önemlidir.

10.3. Rücu davasında süre farklı mıdır?

TTK m.1188/3, sorumlu tutulan kişinin rücu davası bakımından özel bir düzenleme içermektedir.

Bu hükümde, tazminatın ödenmesi veya ilgili tazminat davasında dava dilekçesinin tebliği gibi olaylara bağlı doksan günlük özel bir süre düzenlenmiştir.

Sigortacının halefiyet yoluyla açtığı dava ile taşıyanlar arasındaki rücu ilişkisinin hukuki niteliği aynı olmadığından, süre değerlendirmesi de ayrıca yapılmalıdır.

11. Deniz Sigortası Yük Hasarını Karşılar mı?

Deniz taşımacılığı sırasında ortaya çıkan yük hasarları bakımından emtia sigortası, sigorta sözleşmesinin kapsamına göre önemli bir mali koruma sağlayabilir.

Ancak emtianın sigortalı olması, taşıyanın hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Yük sigortasının kapsamı, teminat dışı bırakılan rizikolar, sigortalının yükümlülükleri ve varsa özel klozlar incelenmelidir.

11.1. Institute Cargo Clauses A, B ve C arasındaki fark

Uluslararası deniz emtia sigortalarında sıklıkla Institute Cargo Clauses hükümleri kullanılmaktadır.

Bu klozların teminat kapsamları farklıdır. A klozu daha geniş bir teminat sistemi öngörürken B ve C klozları belirli rizikolar esas alınarak yapılandırılmıştır.

Ancak en geniş teminatın bulunması dahi bütün zararların istisnasız şekilde karşılanacağı anlamına gelmez. Poliçedeki istisnalar, sigorta dönemi ve özel şartlar değerlendirilmelidir.

11.2. Sigorta şirketi taşıyana rücu edebilir mi?

TTK m.1472 kapsamındaki halefiyet hükümleri uyarınca sigortacının, sigorta tazminatını ödedikten sonra kanuni şartlar ölçüsünde sigortalının sorumlu üçüncü kişiye karşı haklarına halef olması mümkündür.

Ancak sigorta şirketinin yaptığı ödeme, taşımayı gerçekleştiren kişinin mutlaka hukuken sorumlu olduğu anlamına gelmez.

Sigortacının rücu talebi bakımından da taşıyanın sorumluluğuna ilişkin şartlar, ispat yükü ve süreler incelenmelidir.

Deniz sigortasının türleri, müşterek avarya ve P&I kulüpleriyle ilgili ayrıntılı değerlendirme için Uluslararası Ticarette Deniz Sigortası Hukuku ve Uyuşmazlıkların Çözümü başlıklı yazımız incelenebilir.

12. Uluslararası Deniz Taşımalarında Hangi Ülkenin Hukuku Uygulanır?

Deniz ticareti uyuşmazlıklarının büyük bölümü birden fazla ülkeyle bağlantılıdır.

Geminin yabancı bayraklı olması, konşimentonun yabancı bir şirket tarafından düzenlenmesi, yükleme ve boşaltma limanlarının farklı devletlerde bulunması veya taşıma sözleşmesinde yabancı hukuk seçimi yapılması bu bağlantılara örnek gösterilebilir.

Bu gibi durumlarda uygulanacak hukukun belirlenmesi, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisinden ayrı bir hukuki sorundur.

12.1. Hague-Visby, Hamburg ve Rotterdam Kuralları

Deniz yoluyla eşya taşımasına ilişkin uluslararası hukukta Hague, Hague-Visby, Hamburg ve Rotterdam kuralları farklı sorumluluk rejimleri öngörmektedir.

Ancak bütün bu düzenlemelerin her uluslararası deniz taşımasına kendiliğinden uygulanacağını kabul etmek mümkün değildir.

İlgili devletlerin taraf olma durumu, sözleşmenin kapsamı, taşıma belgesi, uygulanacak hukuk ve yürürlük şartları ayrı ayrı incelenmelidir.

12.2. Konşimentoda yabancı mahkeme veya tahkim şartı varsa

Konşimentodaki yabancı mahkeme yetki şartının veya tahkim kaydının geçerliliği, her olayda yalnızca sözleşmede yazılı bulunmasına bağlı değildir.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, Türk hukukunun milletlerarası yetki ve kanunlar ihtilafı kuralları bakımından temel kaynaklardan biridir.

Ayrıca konşimento hamilinin taşıma sözleşmesindeki ilgili kayıtlarla bağlı olup olmadığı da değerlendirilmelidir.

12.3. FOB ve CIF satışlarda tazminatı kim isteyebilir?

FOB ve CIF gibi teslim şekilleri, uluslararası satış sözleşmesinde hasar riskinin ve masrafların taraflar arasında paylaşılması açısından önemlidir.

Ancak hasar riskinin alıcıya geçmesi, taşıyana karşı talep hakkının hangi kişiye ait olduğunu her durumda tek başına belirlemez.

Satış sözleşmesi, taşıma sözleşmesi, konşimento, sigortalanabilir menfaat ve varsa temlik veya halefiyet ilişkileri birlikte incelenmelidir.

13. Deniz Yolu Yük Hasarı Tazminat Davası Nasıl Açılır?

Deniz yoluyla taşınan emtianın zarar görmesi halinde tazminat talebinin hangi kişiye yöneltileceği, hangi mahkemede ileri sürüleceği ve hangi delillere dayanacağı uyuşmazlığın özelliklerine göre belirlenir.

13.1. Görevli mahkeme

Deniz ticareti hukukundan kaynaklanan ticari davalarda kural olarak asliye ticaret mahkemeleri görevli olup, denizcilik uyuşmazlıkları bakımından ihtisas mahkemelerinin iş dağılımı da önem taşımaktadır.

Milletlerarası yetki, tahkim anlaşması ve sözleşmesel yetki şartları ayrıca incelenmelidir.

13.2. Hangi hukuki talepler ileri sürülebilir?

Somut olayın niteliğine göre yük hasarından kaynaklanan tazminat, sigortacı tarafından halefiyet veya rücu, mevcut icra takibine bağlı itirazın iptali ve diğer ticari talepler gündeme gelebilir.

Taleplerin birlikte veya ayrı ayrı ileri sürülmesinin hukuki sonuçları, usul hükümleri ve süreler dikkate alınarak belirlenmelidir.

13.3. Gemiye ihtiyati haciz uygulanabilir mi?

TTK m.1352 ve devamındaki deniz alacaklarına ilişkin düzenlemeler kapsamında, ilgili kanuni şartların gerçekleşmesi halinde geminin ihtiyati haczi gündeme gelebilir.

Ancak yük hasarı iddiasının varlığı, herhangi bir gemiye doğrudan ihtiyati haciz konulabileceği anlamına gelmez.

Deniz alacağının niteliği, sorumlu kişi, gemi üzerindeki bağlantı, teminat ve kanuni haciz şartları birlikte değerlendirilmelidir.

13.4. Dava için hangi belgeler gereklidir?

• Deniz taşıma sözleşmesi ve konşimento,
• Ticari fatura ve paketleme listesi,
• Yükleme ve tahliye belgeleri,
• Hasar veya eksik teslim tutanakları,
• Eksper ve bilirkişi raporları,
• Konteyner fotoğrafları ve mühür kayıtları,
• Terminal ve gümrük kayıtları,
• Taşıyan ile gerçekleştirilen yazışmalar,
• Sigorta poliçesi ve hasar dosyası,
• Ödeme belgeleri ve varsa temliknameler.

Belgelerin yalnızca toplanması değil, hasarın oluşumunu ve tarafların sorumluluğunu ortaya koyacak şekilde kronolojik olarak değerlendirilmesi de önemlidir.

14. Deniz Yolu Yük Hasarı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Deniz yoluyla gelen mal hasarlıysa ne yapılmalı?

Hasar derhal belgelendirilmeli, uygun süre içerisinde yazılı ihbar yapılmalı ve gerekiyorsa uzman incelemesi veya delil tespiti gerçekleştirilmelidir. Taşıma ve sigorta belgeleri birlikte değerlendirilmelidir.

Yük hasarı için taşıyana kaç gün içinde bildirim yapılır?

Görünür hasarda en geç teslim sırasında, haricen belli olmayan hasarda teslimden itibaren aralıksız üç gün içinde yazılı ihbar yapılması gerekir. Gecikme zararları yönünden özel altmış günlük süre bulunmaktadır.

Yük hasarı bildirimi yapılmadıysa dava açılabilir mi?

Hasar bildirimindeki eksiklik her durumda tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Ancak taşıyan lehine aksi ispatlanabilir karineler doğurabilir ve ispat yükünü etkileyebilir.

Deniz yolu yük hasarı davası kaç yıl içinde açılmalıdır?

TTK m.1188 uyarınca, kanuni kapsamına giren talepler bakımından kural olarak bir yıllık hak düşürücü süre bulunmaktadır. Başlangıç tarihi ve varsa özel süre hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Konteyner su alırsa sorumluluk kimdedir?

Hasarın sebebi, konteynerin kim tarafından sağlandığı, teknik durumu, taşıyanın hakimiyet dönemi ve tarafların kusur durumu incelenir. Sorumluluk kendiliğinden tek bir tarafa yüklenemez.

Taşıma sigortası yoksa tazminat alınabilir mi?

Evet. Sigorta sözleşmesinin bulunmaması, taşıyanın kanuni veya sözleşmesel sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak zarar görenin tazminat koşullarını ispatlaması gerekir.

Sigorta şirketi ödeme yaptıysa yük sahibi yeniden dava açabilir mi?

Sigortacının halefiyetinin kapsamı ve karşılanan zarar kalemleri incelenmelidir. Aynı zararın mükerrer tazmini mümkün değildir; karşılanmamış zararlar bakımından ayrıca hak bulunup bulunmadığı değerlendirilir.

Yabancı gemiye veya yabancı taşıma şirketine karşı dava açılabilir mi?

İlgili mahkemenin milletlerarası yetkisi, taşıyanın kimliği, sözleşmedeki yetki veya tahkim kayıtları ve uygulanacak hukuk incelenerek değerlendirme yapılabilir.

Taşıyan bütün zararı ödemek zorunda mı?

Her durumda değil. TTK m.1186 kapsamındaki sınırlı sorumluluk hükümleri uygulanabilir. Ancak özel şartların gerçekleşmesi halinde taşıyanın sorumluluğu sınırlandırma hakkını kaybetmesi de mümkündür.

15. Sonuç: Yük Hasarı Davalarında İspat, Süre ve Sorumluluk Birlikte Değerlendirilmelidir

Deniz yoluyla taşınan yükün hasarlanmasından doğan uyuşmazlıklar, yalnızca emtianın fiziksel durumunun değerlendirilmesine indirgenemeyecek nitelikte hukuki sorunlar içermektedir.

Taşıyanın sorumluluğu, yükün taşıma sözleşmesi kapsamında hangi aşamada bulunduğu, konşimentonun ispat kuvveti, hasarın niteliği, tarafların yükleme ve istifleme yükümlülükleri ile taşıyanın kanuni sorumluluk sınırları birlikte ele alınmalıdır.

2025 ve 2026 tarihli yargı kararlarında, hasarın süresinde bildirilmemesi veya taşıyanın sorumluluğundaki aşamada meydana geldiğinin kanıtlanamaması nedeniyle tazminat taleplerinin reddedilebildiği görülmektedir.

Bu nedenle uluslararası deniz taşımalarında yük hasarıyla karşılaşan şirketlerin, yalnızca sigorta ihbarı yapması veya taşıma şirketiyle ticari görüşmeler gerçekleştirmesi her durumda yeterli olmayacaktır.

Özellikle bir yıllık hak düşürücü süre, delillerin korunması, doğru sorumlu kişinin belirlenmesi ve taşıma ilişkisinde uygulanacak hukukun tespiti, hukuki hakların korunması bakımından temel önem taşımaktadır.

Deniz ticareti hukukunda ortaya çıkan uyuşmazlıkların, somut taşıma belgeleri ile teknik hasar delillerine dayanan bütüncül bir hukuki incelemeyle değerlendirilmesi gerekmektedir.

Av. Murat Can Dolğun | Deniz Ticareti Hukuku

Deniz yoluyla eşya taşımaları, navlun sözleşmeleri, konşimento uyuşmazlıkları, uluslararası yük hasarları, emtia sigortaları ve taşıyanın sorumluluğuna ilişkin uyuşmazlıklar hakkında hukuki değerlendirme talepleri için TD Hukuk ve Danışmanlık Ofisi ile iletişime geçilebilir.

Av. Murat Can Dolğun
TD Hukuk ve Danışmanlık Ofisi
İstanbul Dünya Ticaret Merkezi, A2 Blok, No: 209
İstanbul

Telefon: +90 212 299 44 22
İnternet: www.dolgun.av.tr
www.td-lawfirm.com

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlıklarda yürürlükteki mevzuat, uygulanacak hukuk, sözleşme hükümleri, deliller ve ilgili süreler ayrıca incelenmelidir.

16. Kaynakça, Mevzuat ve Yargı Kararları

Mevzuat

1. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m.1178-1192, m.1228 ve devamı, m.1352 ve devamı, m.1472.
2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu.
3. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun.
4. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.400 ve devamı.
5. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu.

Mevzuat Bilgi Sistemi

Yargı Kararları

1. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, 12.03.2026, E.2023/601, K.2026/454. Karar metni.
2. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, 15.01.2026, E.2023/272, K.2026/63. Karar metni.
3. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, 24.09.2025, E.2022/1517, K.2025/1421. Karar metni.

Akademik Kaynaklar

[1] Güner Özbek, Meltem Deniz, “Yeni Türk Ticaret Kanunu’nda Konişmento ve Konişmentonun İspat Kuvveti”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2012. DergiPark.

[2] Oyal, Ahmet Batuhan, “Denizyoluyla Yapılan Eşya Taşımaları Bakımından Türk Ticaret Kanunu’nda Taşıyan Lehine Düzenlenmiş Olan Muhtemel Sorumsuzluk Sebepleri”, Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.10, S.1, 2024. DergiPark.

[3] Demirçivi Mineliler, Zeynep, “Deniz Yoluyla Taşımada Yükün Zıya ve Hasarından Doğan Sınırlı Sorumluluk”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.9, Özel Sayı, 2007, s.957-984. DergiPark.

[4] İlkutlu, Uğur, “Deniz Yoluyla Eşya Taşımalarında Taşıyanın Sorumluluğu Sınırlandırma Hakkı ve Hakkın Kaybına Yol Açan Kusur Türlerinin Değerlendirilmesi”, Başkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.11, S.2, 2025, s.605-643. DergiPark.

[5] Kara, Hacı, “Recovery of an Indemnity Premium and Liability for Damages in Combined Transportation”, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.2, S.3, 2017. DergiPark.

Yazarın İlgili Deniz Ticareti Hukuku Çalışmaları

1. Dolğun, Murat Can, Demuraj, Detention ve Ardiye Ücretleri 2026: Kim Öder, Nasıl İtiraz Edilir, Hangi Davalar Açılır?, 2026.
2. Uluslararası Ticarette Deniz Sigortası Hukuku ve Uyuşmazlıkların Çözümü, dolgun.av.tr, 2026.
3. Deniz Hukukunda Sorumluluğun Sınırlandırılması: LLMC 1976 Rejimi ve Uluslararası Deniz Alacakları, dolgun.av.tr, 2026.