Av. MURAT CAN DOLGUN

Blog

  • Türkiye’de Tüm Hukuki ve İdari İşlemleri Kapsayan Geniş Yetkili Vekaletname (Yabancılar İçin Uygun)

    Türkiye’de Tüm Hukuki ve İdari İşlemleri Kapsayan Geniş Yetkili Vekaletname (Yabancılar İçin Uygun)

    Türkiye’de yaşayan, yatırım yapan veya Türkiye ile hukuki ve ticari ilişkileri bulunan yabancı gerçek kişiler açısından eksiksiz hazırlanmış bir vekaletname, birçok işlemin hızlı, güvenli ve tek belge ile yürütülmesini sağlar. Ancak uygulamada kullanılan standart vekaletnameler çoğu zaman taşınmaz edinimi, yatırım yoluyla vatandaşlık, banka işlemleri, şirket kuruluşu, abonelikler, vergi, gümrük, dijital kamu sistemleri veya özel yetki gerektiren işlemleri tam olarak kapsamadığından yeni vekaletname düzenlenmesi ihtiyacı doğabilmektedir. Bu rehberde yer alan kapsamlı vekaletname örneği; avukatlık yetkileri, dava ve icra işlemleri, tapu ve kadastro işlemleri, yatırım ve vatandaşlık başvuruları, ikamet ve çalışma izinleri, şirket kuruluşları, bankacılık ve finans işlemleri, vergi, SGK, belediye, gümrük, konsolosluk, dijital kamu sistemleri ile kanunen vekaletname ile yürütülmesi mümkün olan mevcut ve gelecekte yürürlüğe girecek işlemleri kapsayacak şekilde hazırlanmıştır. Amaç, yabancı müvekkiller adına Türkiye’de yürütülebilecek hukuki ve idari süreçlerin mümkün olan en geniş kapsamda tek bir vekaletname ile gerçekleştirilmesini sağlamak ve ileride ortaya çıkabilecek ilave vekaletname ihtiyacını en aza indirmektir.

    DÜZENLEME ŞEKLİNDE VEKALETNAME ( Başlık bu olmalıdır)

    GENEL YETKİLER

    Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde ve dışında bulunan tüm kamu kurum ve kuruluşları, Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Bakanlıklar, bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlar, valilikler, kaymakamlıklar, belediyeler, il özel idareleri, muhtarlıklar, düzenleyici ve denetleyici kurumlar, bağımsız idari otoriteler, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, noterlikler, konsolosluklar, büyükelçilikler, dış temsilcilikler, uluslararası kuruluşlar, gerçek ve tüzel kişiler, özel hukuk tüzel kişileri, bankalar, finans kuruluşları, sigorta şirketleri, odalar, birlikler, vakıflar, dernekler ve kanunen işlem yapmaya yetkili bulunan tüm resmi ve özel kurumlar nezdinde beni temsil etmeye, her türlü hukuki, idari, mali, ticari ve şahsi işlemleri yürütmeye, başvuruda bulunmaya, işlem yapmaya, takip etmeye ve sonuçlandırmaya yetkilidir.

    Her türlü başvuru, dilekçe, talep, müracaat, bildirim, şikayet, itiraz, savunma, açıklama, beyan, muvafakatname, taahhütname, sözleşme, protokol, resmi senet, elektronik belge, form, tutanak, yazı ve benzeri her türlü belgeyi hazırlamaya, düzenlemeye, doldurmaya, imzalamaya, sunmaya, geri almaya, düzeltmeye, yenilemeye, iptal etmeye, değiştirmeye ve teslim almaya yetkilidir.

    Her türlü harç, vergi, resim, fon, ceza, masraf, katkı payı, güvence bedeli, teminat, döner sermaye bedeli ve benzeri tüm mali yükümlülükleri ödemeye, mahsup etmeye, iadesini almaya, tahsil etmeye ve bu işlemlerle ilgili makbuz, dekont ve belgeleri teslim almaya yetkilidir.

    AVUKATLIK VE DAVA YETKİLERİ

    1136 sayılı Avukatlık Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve diğer tüm mevzuat uyarınca verilmesi gereken bütün özel yetkiler dahil olmak üzere;

    Her derecedeki hukuk mahkemeleri, ceza mahkemeleri, idare mahkemeleri, vergi mahkemeleri, bölge adliye mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri, Danıştay, Yargıtay, Anayasa Mahkemesi, Sayıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi, tahkim heyetleri, hakem kurulları, arabuluculuk merkezleri, icra daireleri, iflas daireleri, Cumhuriyet Başsavcılıkları ve diğer tüm yargı mercileri önünde beni temsil etmeye,

    Dava açmaya, açılmış davaları takip etmeye, cevap vermeye, karşı dava açmaya, davadan feragat etmeye, davayı kabul etmeye, sulh olmaya, ibra etmeye, temyiz, istinaf, karar düzeltme, kanun yararına bozma, bireysel başvuru ve olağan veya olağanüstü tüm kanun yollarına başvurmaya,

    Her türlü dava, takip, başvuru, ihtarname, cevap dilekçesi, bilirkişi itirazı, keşif talebi, delil sunumu, delil tespiti, ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, yürütmenin durdurulması, adli yardım, tanık dinletilmesi, bilirkişi atanması, uzman görüşü alınması, isticvap, yemin teklif edilmesi ve kabul edilmesi dahil olmak üzere usul işlemlerinin tamamını yapmaya,

    Hakem sözleşmesi yapmaya, tahkim şartını kabul etmeye, tahkimden feragat etmeye, arabuluculuk görüşmelerine katılmaya, anlaşma belgelerini imzalamaya, sulh protokolü düzenlemeye, uzlaşmaya, feragat etmeye, kabul etmeye, ibra etmeye, alacaktan vazgeçmeye, haklardan feragat etmeye, davayı geri almaya,

    Her türlü ilamı, kesinleşme şerhini, gerekçeli kararı, tensip zaptını, duruşma zaptını, bilirkişi raporunu, keşif tutanağını, müzekkere cevabını ve tüm resmi belgeleri teslim almaya,

    İcra takibi başlatmaya, kambiyo takibi yapmaya, ilamlı ve ilamsız icra takipleri yürütmeye, haciz istemeye, haciz kaldırmaya, satış talep etmeye, satıştan vazgeçmeye, kıymet takdirine itiraz etmeye, sıra cetveline itiraz etmeye, hacze iştirak etmeye, haciz ihbarnamesi göndermeye, istihkak iddiasında bulunmaya, ödeme emri göndermeye, ödeme kabul etmeye, tahsilat yapmaya, dosya kapatmaya,

    Ceza soruşturmalarında müşteki, katılan, mağdur, şüpheli veya sanık sıfatıyla işlem yapmaya, ifade vermeye, ifade almaya katılmaya, şikayette bulunmaya, şikayetten vazgeçmeye, uzlaşma işlemlerini yürütmeye, elkoyma, arama, iade ve diğer koruma tedbirlerine ilişkin başvurularda bulunmaya,

    Her türlü vekalet ücretini, yargılama giderini, icra tahsilatını, depo edilen bedelleri, teminatları, harç iadelerini, masraf iadelerini tahsil etmeye, makbuz vermeye ve ibra etmeye,

    Kanunen avukata özel yetki verilmesi gereken veya ileride özel yetki verilmesi zorunlu hale getirilebilecek tüm hukuki işlemleri ayrıca herhangi bir yetkiye ihtiyaç bulunmaksızın yapmaya yetkilidir.

    TAPU, TAŞINMAZ, AYNİ HAKLAR VE YATIRIM İŞLEMLERİ

    Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde bulunan veya ileride edinilecek her türlü arsa, arazi, tarla, bağ, bahçe, zeytinlik, konut, villa, rezidans, apartman, işyeri, ofis, fabrika, depo, otel, turizm tesisi, alışveriş merkezi, sanayi tesisi, akaryakıt istasyonu, bağımsız bölüm, kat irtifakı, kat mülkiyeti, devre mülk, üst hakkı, intifa hakkı, irtifak hakkı, geçit hakkı, kaynak hakkı ve diğer tüm taşınmazlar ile taşınmaz niteliğindeki hakları dilediği kişi veya kurumlardan dilediği bedel ve şartlarla satın almaya, satış vaadi sözleşmeleri düzenlemeye, ön sözleşmeler yapmaya, satış bedellerini tamamen veya kısmen ödemeye, kapora vermeye, cayma bedeli ödemeye, bedel iadesi almaya, teslim almaya, teslim etmeye ve bunlara ilişkin her türlü belgeyi imzalamaya yetkilidir

    Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, Bölge Müdürlükleri, Tapu Müdürlükleri, Kadastro Müdürlükleri, Web Tapu Sistemi ve ilgili tüm resmi kurumlarda başvuruda bulunmaya, randevu almaya, işlem yapmaya, resmi senetleri, tescil istem belgelerini, taahhütnameleri, muvafakatnameleri ve diğer tüm belgeleri imzalamaya, tapu senetlerini teslim almaya, kayıt örnekleri almaya, çap, aplikasyon krokisi, koordinat, pafta, ada, parsel, bağımsız bölüm ve diğer tüm belgeleri almaya ve bunlar üzerinde işlem yapmaya yetkilidir

    Her türlü taşınmazı satmaya, devretmeye, bağışlamaya, bağış kabul etmeye, trampa etmeye, satış vaadi sözleşmesi yapmaya, feshetmeye, satış bedellerini tahsil etmeye, ibra etmeye, makbuz vermeye, resmi senetleri imzalamaya, ferağ vermeye ve almaya yetkilidir

    Kat irtifakı kurmaya, kat mülkiyeti kurmaya, yönetim planlarını imzalamaya, bağımsız bölüm oluşturmaya, arsa paylarını kabul etmeye, değiştirmeye, cins değişikliği yaptırmaya, ifraz, tevhit, ihdas, yola terk, yoldan ihdas, parselasyon, aplikasyon, sınır düzeltmesi, yüzölçümü düzeltmesi ve taşınmazlara ilişkin her türlü teknik ve hukuki işlemi yapmaya yetkilidir

    İntifa hakkı, üst hakkı, oturma hakkı, irtifak hakkı, geçit hakkı, kaynak hakkı, kira şerhi, satış vaadi şerhi, aile konutu şerhi, satılamaz şerhi, devredilemez şerhi, haczedilemez şerhi, ipotek şerhi, yatırım amacıyla konulan üç yıl satılamaz şerhi, vatandaşlık amacıyla konulan şerhler ile kanunen mümkün olan her türlü şerhi koydurmaya, kaldırmaya, değiştirmeye, düzelttirmeye, terkin ettirmeye ve bunlara ilişkin her türlü belgeyi imzalamaya yetkilidir

    Her türlü ipotek tesis etmeye, kaldırmaya, fek etmeye, derece değiştirmeye, ipotek limitini artırmaya veya azaltmaya, ipotekli taşınmaz satın almaya veya satmaya, rehin vermeye, rehin kaldırmaya, taşınmazı teminat göstermeye, üçüncü kişilerin borçları için ipotek tesis etmeye ve kaldırmaya yetkilidir

    Tapu kayıtlarında bulunan haciz, ihtiyati haciz, ihtiyati tedbir, şerh, beyan, ipotek, intifa, irtifak ve diğer tüm takyidatların kaldırılması, değiştirilmesi veya konulması için başvuruda bulunmaya, dava açmaya ve takip etmeye yetkilidir

    Taşınmazlara ilişkin belediye, imar, ruhsat, yapı kullanma izin belgesi, yapı kayıt belgesi, numarataj, adres tespiti, emlak vergisi, çevre temizlik vergisi, iskan, kentsel dönüşüm, kamulaştırma, kamulaştırmasız el atma, riskli yapı, rezerv yapı alanı ve diğer tüm işlemleri yürütmeye yetkilidir

    Taşınmazların kiraya verilmesi, kiralanması, kira sözleşmesi yapılması, yenilenmesi, feshedilmesi, kira bedellerinin tahsili, depozito alınması veya ödenmesi, tahliye taahhütnamesi düzenlenmesi ve imzalanması, anahtar teslim alınması ve teslim edilmesi, ortak giderlerin ödenmesi ve tahsil edilmesi ile taşınmaz yönetimine ilişkin her türlü işlemi yapmaya yetkilidir

    5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında yatırım yoluyla vatandaşlık kazanılmasına esas olmak üzere taşınmaz satın almaya, değerleme raporu almaya, ekspertiz işlemlerini yaptırmaya, döviz alım belgesi ve döviz bozum belgesi almaya, uygunluk belgesi başvurularını yapmaya, yatırımın korunmasına ilişkin taahhütlerde bulunmaya, üç yıl satılmama şerhi koydurmaya ve kaldırmaya, vatandaşlık dosyasında kullanılacak tüm belgeleri hazırlamaya, teslim etmeye ve teslim almaya yetkilidir

    Tapu işlemlerine ilişkin her türlü harç, döner sermaye bedeli, vergi, katkı payı, ekspertiz ücreti, komisyon ve sair ödemeleri yapmaya, geri almaya, mahsup etmeye ve tahsil etmeye yetkilidir

    Taşınmazlara ilişkin doğmuş veya doğacak her türlü hak ve alacağı talep etmeye, dava etmeye, tahsil etmeye, ibra etmeye, sulh olmaya, feragat etmeye, kabul etmeye ve taşınmazlarla ilgili kanunen yapılabilecek her türlü hukuki ve idari işlemi herhangi bir sınırlama olmaksızın yapmaya yetkilidir

    YABANCILAR HUKUKU, GÖÇ İDARESİ, VATANDAŞLIK, ÇALIŞMA İZNİ, EMNİYET, NÜFUS VE KONSOLOSLUK İŞLEMLERİ

    İçişleri Bakanlığı, Göç İdaresi Başkanlığı, İl Göç İdaresi Müdürlükleri, Geri Gönderme Merkezleri, Valilikler, Kaymakamlıklar, Hudut Kapıları, Havalimanları, Liman Başkanlıkları, Emniyet Genel Müdürlüğü, İl Emniyet Müdürlükleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, Dışişleri Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçilikleri, Başkonsoloslukları, Konsoloslukları ve yabancı ülke temsilcilikleri nezdinde beni temsil etmeye, her türlü başvuruyu yapmaya, takip etmeye, sonuçlandırmaya ve her türlü belgeyi teslim almaya yetkilidir

    6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu ve ilgili tüm mevzuat kapsamında kısa dönem ikamet izni, aile ikamet izni, öğrenci ikamet izni, uzun dönem ikamet izni, insani ikamet izni, insan ticareti mağduru ikamet izni, çalışma izni, çalışma izni muafiyeti, Turkuaz Kart, uluslararası koruma, geçici koruma ve diğer tüm yabancılar hukuku işlemlerini yapmaya, ilk başvuru, uzatma, geçiş, iptal, yeniden başvuru ve tüm idari süreçleri yürütmeye yetkilidir

    Türk vatandaşlığının genel yolla, istisnai yolla, yatırım yoluyla, evlilik yoluyla, yeniden kazanılması, seçme hakkı ile kazanılması, evlat edinme yoluyla kazanılması ve mevzuatta düzenlenen diğer tüm vatandaşlık türleri kapsamında başvuruda bulunmaya, dosya oluşturmaya, eksiklikleri tamamlamaya, bilgi ve belge sunmaya, kararları teslim almaya, itiraz etmeye, dava açmaya ve takip etmeye yetkilidir

    Vatandaşlık başvuruları kapsamında uygunluk belgesi, yatırım uygunluk belgesi, taşınmaz uygunluk belgesi, banka uygunluk belgesi, sabit sermaye yatırım belgeleri, istihdam belgeleri, aile bireylerinin başvuruları ve vatandaşlık dosyasında gerekli görülen tüm işlemleri yürütmeye yetkilidir

    Yabancı kimlik numarası almaya, değiştirmeye, düzeltmeye, vergi kimlik numarası almaya, potansiyel vergi numarası almaya, MERNİS kayıtlarını oluşturmaya, adres kayıt sistemi işlemlerini yapmaya, adres beyanında bulunmaya, adres değişikliği yaptırmaya ve yerleşim yeri kayıtlarını güncellemeye yetkilidir

    Kimlik kartı, yabancı kimlik kartı, ikamet kartı, çalışma izni kartı, Turkuaz Kart, vatandaşlık belgeleri, pasaportlar, seyahat belgeleri, yol izin belgeleri ve diğer tüm resmi kimlik belgelerini teslim almaya, yenilemeye, kayıp ve zayi işlemlerini yürütmeye, düzelttirmeye ve değiştirmeye yetkilidir

    Pasaport başvurularını yapmaya, pasaportları teslim almaya, pasaport uzatma, iptal, kayıp ve yenileme işlemlerini yürütmeye, seyahat belgelerini almaya, geçici seyahat belgeleri hakkında başvuruda bulunmaya yetkilidir

    Türkiye Cumhuriyeti sınırlarına giriş ve çıkışlara ilişkin kayıtları, yurda giriş çıkış kayıtlarını, hudut kayıtlarını, pasaport hareket kayıtlarını, sınır kapısı kayıtlarını, vize kayıtlarını, ikamet kayıtlarını ve yabancıya ilişkin tüm idari kayıtları talep etmeye, teslim almaya, incelemeye, örnek almaya ve bunlar hakkında başvuru yapmaya yetkilidir

    Emniyet Genel Müdürlüğü, Göç İdaresi Başkanlığı ve ilgili tüm kurumlar nezdinde tahdit kodlarının, giriş yasaklarının, sınır dışı kararlarının, idari gözetim kararlarının, idari para cezalarının, deport kararlarının, G, Ç, N, O, V ve diğer tüm tahdit kodlarının kaldırılması, düzeltilmesi veya değiştirilmesi için başvuruda bulunmaya, itiraz etmeye, dava açmaya ve takip etmeye yetkilidir

    Adli sicil kaydı, adli sicil arşiv kaydı, kolluk kayıtları, idari kayıtlar, hakkında tutulan bilgi ve belgeler, arşiv kayıtları ve kanunen verilmesi mümkün olan tüm bilgi ve belgeleri talep etmeye, teslim almaya, düzeltilmesini istemeye ve ilgili başvuruları yapmaya yetkilidir

    Uluslararası koruma, geçici koruma, şartlı mültecilik, ikincil koruma, geri gönderme merkezi işlemleri, gönüllü geri dönüş, sınır dışı işlemleri, idari gözetim, uluslararası koruma statüsü, geçici koruma kimlik belgesi ve bu kapsamda yürütülen tüm idari ve yargısal işlemleri takip etmeye yetkilidir

    Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü ve ilgili tüm kurumlar nezdinde çalışma izni, çalışma izni uzatma, çalışma izni muafiyeti, bağımsız çalışma izni, süresiz çalışma izni, işyeri değişikliği, işveren değişikliği ve tüm elektronik başvuru işlemlerini yapmaya yetkilidir

    Dış temsilcilikler, konsolosluklar ve büyükelçilikler nezdinde apostil, tasdik, legalizasyon, konsolosluk onayı, vekaletname düzenlenmesi, doğum, ölüm, evlenme, boşanma, nüfus kayıtları, vatandaşlık, pasaport ve diğer tüm konsolosluk işlemlerini yürütmeye, belgeleri teslim almaya ve teslim etmeye yetkilidir

    Her türlü tercüme işlemini yaptırmaya, yeminli tercüme yaptırmaya, noter tasdiklerini yaptırmaya, apostil şerhi almaya, konsolosluk tasdiki yaptırmaya, yabancı resmi belgelerin Türkiye’de kullanılabilmesi veya Türkiye’de düzenlenen belgelerin yurt dışında kullanılabilmesi için gerekli tüm işlemleri yapmaya yetkilidir

    Kanunen yabancılar hukuku, göç hukuku, vatandaşlık hukuku ve konsolosluk işlemleri kapsamında yapılması mümkün olan mevcut veya ileride yürürlüğe girecek tüm idari, hukuki ve elektronik işlemleri herhangi bir ek yetkiye gerek olmaksızın yapmaya, başvurmaya, sonuçlandırmaya, belgeleri teslim almaya ve teslim etmeye yetkilidir.

    BANKACILIK, FİNANS, ŞİRKETLER, VERGİ, SGK, ABONELİKLER VE DİJİTAL KAMU SİSTEMLERİ

    Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Sermaye Piyasası Kurulu, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu, Türkiye Bankalar Birliği, Türkiye Katılım Bankaları Birliği, kamu ve özel bankalar, katılım bankaları, elektronik para kuruluşları, ödeme kuruluşları, finans kuruluşları, faktoring, finansal kiralama, varlık yönetim şirketleri, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, Takasbank, Merkezi Kayıt Kuruluşu ve ilgili tüm kurumlar nezdinde beni temsil etmeye ve her türlü bankacılık ve finans işlemini yürütmeye yetkilidir

    Adıma her türlü Türk Lirası ve yabancı para cinsinden vadeli, vadesiz, yatırım, ortak, emanet, bloke ve diğer tüm banka hesaplarını açmaya, kapatmaya, devralmaya, devretmeye, internet bankacılığı, mobil bankacılık ve telefon bankacılığı hizmetlerini aktif hale getirmeye, kullanıcı oluşturmaya, şifre almaya, değiştirmeye ve iptal etmeye yetkilidir

    Her türlü nakit para yatırmaya ve çekmeye, EFT, FAST, havale, SWIFT ve diğer ulusal veya uluslararası para transferlerini gerçekleştirmeye, döviz alım satımı yapmaya, efektif alım satımı yapmaya, kıymetli maden hesabı açmaya, altın, gümüş, platin ve diğer kıymetli madenleri almaya, satmaya ve teslim almaya yetkilidir

    Kredi kullanmaya, kredi başvurusu yapmaya, kredi kapatmaya, kredi yapılandırmaya, kredi sözleşmelerini imzalamaya, teminat göstermeye, kefalet vermeye, banka teminat mektubu almaya, vermeye, teslim almaya, banka blokelerini kaldırmaya, bloke koydurmaya, kredi kartı ve banka kartı almaya, iptal ettirmeye, yenilemeye ve teslim almaya yetkilidir

    Çek, bono, poliçe ve diğer kambiyo senetlerini düzenlemeye, kabul etmeye, ciro etmeye, tahsil etmeye, protesto ettirmeye, protestoyu kaldırmaya, teslim almaya ve teslim etmeye yetkilidir

    Kiralık kasa açmaya, kapatmaya, kasaları kullanmaya, içindeki kıymetleri teslim almaya ve teslim etmeye, banka nezdinde bulunan her türlü kıymetli evrakı, menkul kıymeti, sertifikayı ve diğer belgeleri teslim almaya yetkilidir

    Sermaye piyasası araçları, hisse senetleri, yatırım fonları, emeklilik fonları, devlet iç borçlanma senetleri, özel sektör tahvilleri, kira sertifikaları ve kanunen izin verilen diğer yatırım araçlarını almaya, satmaya, devretmeye, rehin vermeye ve bunlarla ilgili her türlü işlemi yapmaya yetkilidir

    Yürürlükteki mevzuatın izin verdiği ölçüde kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde hesap açmaya, kimlik doğrulama işlemlerini yapmaya, kripto varlık alım satım işlemlerini yürütmeye, transfer yapmaya, hesap kapatmaya ve ilgili sözleşmeleri imzalamaya yetkilidir

    Vergi daireleri ve Hazine ve Maliye Bakanlığı nezdinde vergi kimlik numarası almaya, potansiyel vergi kimlik numarası almaya, mükellefiyet tesis etmeye ve sona erdirmeye, vergi beyannameleri vermeye, düzeltme taleplerinde bulunmaya, uzlaşma görüşmelerine katılmaya, vergi borçlarını ödemeye, vergi iadelerini almaya, mahsup işlemleri yapmaya, e-Tebligat sistemine kayıt olmaya ve Dijital Vergi Dairesi üzerinden tüm işlemleri yürütmeye yetkilidir

    Ticaret Sicili Müdürlükleri, MERSİS, Ticaret Bakanlığı, ticaret ve sanayi odaları, esnaf ve sanatkarlar odaları ve ilgili tüm kurumlar nezdinde şahıs işletmesi kurmaya, ticaret şirketi kurmaya, ortak olmaya, ortaklıktan ayrılmaya, hisse devralmaya, hisse devretmeye, sermaye artırımı ve azaltımı yapmaya, müdür, yönetim kurulu üyesi ve temsilci atamaya, şube açmaya ve kapatmaya, şirket merkezini değiştirmeye, şirket birleşmesi, bölünmesi, nev’i değişikliği ve tasfiye işlemlerini yapmaya, ticaret sicili tescil ve ilan işlemlerini yürütmeye yetkilidir

    Marka, patent, faydalı model, endüstriyel tasarım, telif hakkı ve diğer fikri mülkiyet hakları konusunda Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde başvuruda bulunmaya, tescil, yenileme, devir, lisans, rehin ve diğer tüm işlemleri yapmaya yetkilidir

    Sosyal Güvenlik Kurumu, İŞKUR ve ilgili tüm kurumlar nezdinde işyeri tescili yaptırmaya, işe giriş ve işten ayrılış bildirgelerini vermeye, sigorta işlemlerini yürütmeye, prim ödemeye, prim iadesi almaya, borç yapılandırması yapmaya, teşviklerden yararlanmaya, emeklilik işlemlerini takip etmeye ve sağlık provizyon işlemlerini yürütmeye yetkilidir

    Elektrik, su, doğalgaz, internet, telefon, GSM, kablo televizyon, dijital yayın platformları ve benzeri tüm abonelikleri açmaya, kapatmaya, devretmeye, feshetmeye, sözleşmeleri imzalamaya, güvence bedellerini yatırmaya ve geri almaya, sayaç değişiklikleri yaptırmaya, aboneliklere ilişkin her türlü işlemi yürütmeye yetkilidir

    Belediyeler, il özel idareleri ve diğer yerel yönetimler nezdinde imar durumu almaya, ruhsat başvuruları yapmaya, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, numarataj, adres tespiti, emlak vergisi, çevre temizlik vergisi, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile diğer tüm belediye işlemlerini yapmaya yetkilidir

    e-Devlet Kapısı, UYAP, UYAP Avukat Portalı, Web Tapu, MERSİS, Dijital Vergi Dairesi, e-İkamet, e-İzin, e-Nabız, Merkezi Hekim Randevu Sistemi, SGK elektronik sistemleri, e-İhale, EKAP, KEP sistemleri ve kamu kurumlarının mevcut veya ileride kurulacak tüm elektronik sistemlerinde işlem yapmaya, elektronik başvuruda bulunmaya, belge indirmeye, belge yüklemeye, elektronik imza kullanmaya, mobil imza kullanmaya, KEP adresi almaya, elektronik tebligat almaya ve göndermeye, kullanıcı hesabı oluşturmaya, şifre almaya, değiştirmeye ve iptal etmeye yetkilidir

    6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında açık rıza vermeye, kişisel verilerimin işlenmesine, aktarılmasına, paylaşılmasına, düzeltilmesine, güncellenmesine, silinmesine ve anonim hale getirilmesine ilişkin başvuruları yapmaya, cevapları teslim almaya ve gerekli tüm işlemleri yürütmeye yetkilidir

    Kanunların izin verdiği ölçüde mevcut veya ileride kurulacak tüm dijital platformlarda, elektronik kamu sistemlerinde, finansal sistemlerde ve resmi veri tabanlarında adıma işlem yapmaya, bilgi ve belge almaya, başvuruda bulunmaya, sözleşme imzalamaya ve kanunen mümkün olan tüm hukuki, mali, ticari ve idari işlemleri gerçekleştirmeye yetkilidir.

    MİRAS, AİLE HUKUKU, SAĞLIK, EĞİTİM, GÜMRÜK, ULAŞTIRMA, KİŞİSEL HAKLAR, TEBLİGAT VE DİĞER TÜM İŞLEMLER

    Sulh hukuk mahkemeleri, aile mahkemeleri, noterlikler, veraset daireleri, tapu müdürlükleri, bankalar ve ilgili tüm resmi ve özel kurumlar nezdinde veraset ilamı almaya, mirasçılık belgesi çıkarmaya, mirası kabul etmeye, mirası reddetmeye, mirasın gerçek reddi ve hükmen reddi işlemlerini yürütmeye, miras taksimi yapmaya, miras paylarını devralmaya ve devretmeye, miras sözleşmeleri düzenlemeye, miras paylarının intikalini sağlamaya, terekeye ilişkin her türlü hukuki ve idari işlemi yapmaya yetkilidir

    Miras kalan taşınır ve taşınmaz malları teslim almaya, bankalarda bulunan hesapları, kasaları, yatırım hesaplarını ve diğer malvarlığı değerlerini teslim almaya, miras nedeniyle doğmuş alacakları tahsil etmeye, borçları ödemeye, sulh olmaya, ibra etmeye, feragat etmeye ve kabul etmeye yetkilidir

    Aile mahkemeleri, nüfus müdürlükleri ve ilgili kurumlar nezdinde evlenme, boşanma, mal rejimi, nafaka, velayet, kişisel ilişki, soybağı, tanıma, tenfiz, tanıma ve tenfiz davaları, isim ve soyisim değişikliği, doğum ve ölüm kayıtlarının düzeltilmesi, nüfus kayıtlarının düzeltilmesi ve kanunen vekaletle yapılması mümkün olan tüm aile hukuku işlemlerini yürütmeye yetkilidir

    Sağlık Bakanlığı, kamu ve özel hastaneler, aile sağlığı merkezleri, laboratuvarlar, eczaneler, özel sağlık kuruluşları, özel sağlık sigortası şirketleri ve ilgili tüm kurumlar nezdinde sağlık kayıtlarını, epikriz raporlarını, tahlil sonuçlarını, görüntüleme kayıtlarını, reçeteleri ve sağlık belgelerini teslim almaya, sağlık sigortası işlemlerini yürütmeye, tedavi giderlerini ödemeye, provizyon almaya ve sağlık hizmetlerine ilişkin tüm idari işlemleri yapmaya yetkilidir

    Milli Eğitim Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu, üniversiteler, özel eğitim kurumları, denklik birimleri ve ilgili tüm kuruluşlar nezdinde okul kayıtlarını yaptırmaya, kayıt sildirmeye, diploma, transkript, öğrenci belgesi, denklik belgesi ve diğer eğitim belgelerini almaya, eğitim kurumlarıyla ilgili her türlü başvuru ve işlemi yapmaya yetkilidir

    Ticaret Bakanlığı, Gümrükler Genel Müdürlüğü, gümrük müdürlükleri, serbest bölgeler, liman başkanlıkları ve ilgili tüm kurumlar nezdinde ithalat, ihracat, transit, antrepo, geçici ithalat, geçici ihracat, re-export, eşya teslimi, gümrük vergileri, cezalar ve gümrük işlemlerine ilişkin tüm başvuru ve takip işlemlerini yapmaya yetkilidir

    Karayolları Genel Müdürlüğü, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, liman başkanlıkları, trafik tescil kuruluşları ve ilgili tüm kurumlar nezdinde motorlu kara, deniz ve hava taşıtlarını satın almaya, satmaya, kiralamaya, devretmeye, tescil ettirmeye, sicil kayıtlarını yaptırmaya, plaka almaya, plaka değiştirmeye, ruhsat almaya, sigorta yaptırmaya ve taşıtlara ilişkin tüm işlemleri yapmaya yetkilidir

    PTT, Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi, KEP hizmet sağlayıcıları ve diğer tüm tebligat mercileri nezdinde adıma gönderilen her türlü tebligatı, bildirimi, kararı, belgeyi, gönderiyi, posta ve kargoyu teslim almaya, göndermeye, kabul etmeye, reddetmeye, elektronik tebligat adresi oluşturmaya ve kullanmaya yetkilidir

    Noterliklerde her türlü noterlik işlemini yaptırmaya, düzenleme ve onaylama şeklindeki işlemleri gerçekleştirmeye, ihtarname göndermeye, ihtarname almaya, tespit yaptırmaya, emanet işlemlerini yürütmeye, suret ve örnek belge almaya, tasdik işlemlerini yaptırmaya ve noterliklerde yapılması mümkün olan tüm işlemleri yapmaya yetkilidir

    Her türlü resmi sicilden, kamu kurumundan, özel hukuk tüzel kişisinden, banka, sigorta şirketi, finans kuruluşu, eğitim kurumu, sağlık kuruluşu, belediye, tapu müdürlüğü, nüfus müdürlüğü, emniyet birimleri ve diğer tüm kurum ve kuruluşlardan tarafıma ait bilgi ve belgeleri talep etmeye, incelemeye, örnek almaya, onaylı suretlerini teslim almaya ve bunların düzeltilmesini istemeye yetkilidir

    Tarafıma ait kişisel veriler, mali bilgiler, tapu kayıtları, banka kayıtları, vergi kayıtları, nüfus kayıtları, sağlık kayıtları, eğitim kayıtları, ticaret sicili kayıtları, sosyal güvenlik kayıtları, giriş çıkış kayıtları ve kanunen erişilmesi mümkün olan diğer tüm kayıtlar hakkında başvuruda bulunmaya, bu kayıtları teslim almaya, incelemeye, örnek almaya ve düzeltilmesini istemeye yetkilidir

    Kanunen vekaletname ile yapılması mümkün olan mevcut veya ileride yürürlüğe girecek her türlü hukuki, idari, mali, ticari, finansal, elektronik ve dijital işlemi adıma gerçekleştirmeye, gerekli tüm resmi ve özel belgeleri düzenlemeye ve imzalamaya, başvuruda bulunmaya, başvuruları geri çekmeye, düzeltmeye, yenilemeye, sonuçlandırmaya, hak ve alacaklarımı talep etmeye, tahsil etmeye, ibra etmeye, sulh olmaya, feragat etmeye, kabul etmeye, uzlaşmaya, gerektiğinde üçüncü kişilere ve avukatlara tevkil vermeye, verilen tevkilleri geri almaya ve kanunen vekaletname ile yapılmasına izin verilen tüm işlemleri hiçbir ek yetkiye ihtiyaç bulunmaksızın yerine getirmeye yetkilidir.

    GENEL YETKİ HÜKÜMLERİ, KANUNİ ÖZEL YETKİLER VE GELECEKTEKİ MEVZUAT DEĞİŞİKLİKLERİNİ KAPSAYAN HÜKÜMLER

    İşbu vekaletname ile verilen yetkiler örnek niteliğinde olmayıp sınırlayıcı da değildir Kanunların izin verdiği ölçüde mevcut veya ileride yürürlüğe girecek tüm mevzuat kapsamında vekaletname ile yapılması mümkün olan her türlü hukuki, idari, mali, ticari, finansal, elektronik ve dijital işlemi ayrıca yeni bir yetkiye gerek bulunmaksızın yapmaya yetkilidir

    Türkiye Cumhuriyeti tarafından kurulmuş veya ileride kurulacak tüm kamu kurum ve kuruluşları, düzenleyici ve denetleyici kurumlar, elektronik kamu sistemleri, dijital başvuru platformları, yapay zekâ destekli kamu hizmetleri, ulusal veri tabanları, elektronik siciller, kayıt sistemleri ve bunların yerine geçecek sistemler nezdinde başvuru yapmaya, işlem tesis etmeye, bilgi ve belge almaya, belge sunmaya, elektronik imza kullanmaya, elektronik onay vermeye, doğrulama yapmaya ve tüm işlemleri sonuçlandırmaya yetkilidir

    Kanunlarda avukata veya vekile açıkça özel yetki verilmesi gerektiği belirtilen mevcut veya ileride yürürlüğe girecek tüm hukuki işlemleri ayrıca bir vekaletname düzenlenmesine gerek kalmaksızın yapmaya, sulh olmaya, ibra etmeye, feragat etmeye, davayı kabul etmeye, hakem sözleşmesi yapmaya, tahkim yoluna başvurmaya, tahkimden vazgeçmeye, yemin teklif etmeye ve kabul etmeye, delilden vazgeçmeye, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz talep etmeye veya bunlardan vazgeçmeye, konkordato ve iflas işlemlerini yürütmeye, yeniden yapılandırma sözleşmeleri yapmaya, alacaklardan vazgeçmeye veya kabul etmeye yetkilidir

    Adıma düzenlenmiş veya düzenlenecek tüm resmi ve özel belgeleri, ruhsatları, izinleri, lisansları, sertifikaları, kimlikleri, kartları, kayıtları, elektronik kayıtları, dijital kayıtları, güvenli elektronik doğrulama araçlarını, elektronik sertifikaları, elektronik mühürleri ve benzeri tüm belgeleri teslim almaya, yenilemeye, iptal ettirmeye, değiştirmeye ve kullanmaya yetkilidir

    Gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri, yabancı devlet kurumları, uluslararası kuruluşlar, uluslararası mahkemeler, yabancı noterlikler, yabancı konsolosluklar, yabancı büyükelçilikler ve yabancı resmi makamlar nezdinde beni temsil etmeye, başvuruda bulunmaya, belge sunmaya, belge almaya, sözleşme imzalamaya ve Türkiye dışında yapılması gereken tüm hukuki ve idari işlemleri yürütmeye yetkilidir

    Kanunen izin verilen ölçüde kişisel verilerime, mali verilerime, ticari verilerime, elektronik kayıtlarıma, dijital kayıtlarıma, banka bilgilerime, tapu kayıtlarıma, vergi kayıtlarıma, sosyal güvenlik kayıtlarıma, nüfus kayıtlarıma, eğitim kayıtlarıma, sağlık kayıtlarıma, göç kayıtlarıma, giriş çıkış kayıtlarıma ve diğer tüm resmi kayıtlara erişmeye, bunların örneklerini almaya, düzelttirmeye, güncellettirmeye, silinmesini talep etmeye ve bunlarla ilgili her türlü başvuruyu yapmaya yetkilidir

    Kanunların izin verdiği ölçüde her türlü elektronik sözleşmeyi, uzaktan iletişim araçları ile kurulan sözleşmeleri, elektronik onay gerektiren işlemleri, dijital doğrulama gerektiren işlemleri ve güvenli elektronik imza ile yapılması mümkün olan tüm işlemleri gerçekleştirmeye yetkilidir

    Her türlü taşınır ve taşınmaz malvarlığımı yönetmeye, korumaya, geliştirmeye, değerlendirmeye, kiraya vermeye, kiralamaya, işletmeye, devretmeye, tasfiye etmeye, teminat göstermeye, rehin vermeye, ipotek tesis etmeye, ipotek kaldırmaya, hak tesis etmeye, haklardan vazgeçmeye ve malvarlığıma ilişkin kanunen mümkün olan tüm tasarruf işlemlerini yapmaya yetkilidir

    Kanunen mümkün olduğu ölçüde tarafıma ait tüm hakları kullanmaya, her türlü alacağımı talep etmeye, tahsil etmeye, dava etmeye, icra takibi yapmaya, sulh olmaya, ibra etmeye, feragat etmeye, kabul etmeye, uzlaşmaya, ödeme almaya, ödeme yapmaya, makbuz vermeye ve almaya yetkilidir

    İşbu vekaletname kapsamında verilen yetkiler herhangi bir kurum, işlem veya mevzuat ile sınırlı olmayıp Türkiye Cumhuriyeti’nde veya yurt dışında yürürlükte bulunan ya da ileride yürürlüğe girecek mevzuat uyarınca vekaletname ile yapılmasına izin verilen bütün hukuki, idari, mali, ticari ve şahsi işlemleri kapsar

    İşbu vekaletname kapsamındaki yetkilerin kullanılabilmesi için gerekli gördüğü hallerde birlikte veya ayrı ayrı hareket etmeye, başka avukatları veya üçüncü kişileri tevkil etmeye, tevkili kaldırmaya, yeniden tevkil vermeye, yardımcı personel görevlendirmeye, uzmanlardan hizmet almaya ve bu işlemlere ilişkin gerekli tüm belgeleri imzalamaya yetkilidir

    İşbu vekaletname, kanunen bizzat kişi tarafından yapılması zorunlu olan işlemler dışında, yürürlükte bulunan veya ileride yürürlüğe girecek mevzuat uyarınca vekaletname ile yapılmasına izin verilen bütün işlemleri kapsayacak şekilde düzenlenmiş olup, burada sayılmamış olması nedeniyle herhangi bir yetkinin kullanılamayacağı şeklinde yorumlanamaz

    ÖZEL YETKİLER, TAZMİNAT, FİKRİ MÜLKİYET, VERİ, ULUSLARARASI İŞLEMLER VE TAM TEMSİL HÜKÜMLERİ

    Her türlü maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmaya, tazminat davaları açmaya, açılmış davaları takip etmeye, sulh olmaya, ibra etmeye, feragat etmeye, kabul etmeye, tazminat bedellerini tahsil etmeye, makbuz vermeye, ödeme yapmaya ve almaya yetkilidir

    Her türlü alacağımı temlik etmeye, temlik almaya, alacak devri sözleşmeleri yapmaya, borç üstlenmeye, borç nakline onay vermeye, alacaklardan vazgeçmeye, yapılandırma sözleşmeleri imzalamaya, ödeme planları oluşturmaya, ibra sözleşmeleri düzenlemeye ve kanunen mümkün olan tüm tasarruf işlemlerini yapmaya yetkilidir

    Türk Patent ve Marka Kurumu, Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı, Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi ve diğer ulusal veya uluslararası fikri mülkiyet kuruluşları nezdinde marka, patent, faydalı model, endüstriyel tasarım, coğrafi işaret, telif hakkı, yazılım, alan adı ve diğer fikri ve sınai haklara ilişkin başvuruları yapmaya, tescil ettirmeye, devretmeye, lisans vermeye, lisans almaya, rehin vermeye, iptal ettirmeye, yenilemeye ve her türlü sözleşmeyi imzalamaya yetkilidir

    Her türlü ticari sır, kişisel veri, elektronik veri, dijital kayıt, bulut sistemi, elektronik posta hesabı, kurumsal hesap, elektronik platform, çevrim içi hizmet ve benzeri sistemlere ilişkin kanunen izin verilen başvuruları yapmaya, hesap oluşturmaya, hesap kapatmaya, bilgi ve belge almaya, düzeltme talep etmeye ve gerekli sözleşmeleri imzalamaya yetkilidir

    Türkiye Cumhuriyeti dışında bulunan resmi makamlar, yabancı mahkemeler, yabancı noterlikler, yabancı tapu sicilleri, yabancı ticaret sicilleri, yabancı bankalar, uluslararası tahkim merkezleri, uluslararası kuruluşlar ve yabancı kamu kurumları nezdinde beni temsil etmeye, başvuruda bulunmaya, belge almaya ve vermeye, sözleşme imzalamaya, apostil, tasdik, legalizasyon ve tanıma işlemlerini yaptırmaya yetkilidir

    Her türlü izin, ruhsat, lisans, faaliyet belgesi, uygunluk belgesi, yeterlilik belgesi, çalışma belgesi, yatırım teşvik belgesi, kapasite raporu, ekspertiz raporu, değerleme raporu ve benzeri tüm belgeleri almaya, yenilemeye, değiştirmeye ve iptal ettirmeye yetkilidir

    Kanunen mümkün olduğu ölçüde her türlü bağış yapmaya ve kabul etmeye, hibeleri kabul etmeye, yardım programlarına başvurmaya, teşviklerden yararlanmaya, devlet destekleri, hibe programları, yatırım teşvikleri ve kredi desteklerine başvurmaya, gerekli taahhütleri vermeye ve belgeleri imzalamaya yetkilidir

    Her türlü sigorta poliçesini düzenlemeye, yaptırmaya, yenilemeye, iptal ettirmeye, hasar ihbarında bulunmaya, ekspertiz işlemlerini yürütmeye, tazminatları tahsil etmeye, sigorta şirketleri ile sulh olmaya ve ibra etmeye yetkilidir

    Tarafıma ait her türlü taşınır ve taşınmaz mal, hak, alacak, elektronik varlık, dijital varlık, fikri mülkiyet hakkı ve diğer malvarlığı değerlerini yönetmeye, korumaya, değerlendirmeye, işletmeye, devretmeye ve bunlara ilişkin tüm hukuki işlemleri yapmaya yetkilidir

    Kanunen izin verilen ölçüde yapay zekâ destekli sistemler, elektronik karar sistemleri, uzaktan kimlik doğrulama sistemleri, biyometrik doğrulama gerektirmeyen elektronik doğrulama sistemleri ve ileride kurulacak tüm dijital kamu veya özel sektör platformlarında adıma işlem yapmaya, elektronik başvuruları tamamlamaya, belgeleri yüklemeye ve indirmeye, elektronik sözleşmeleri onaylamaya ve gerekli tüm işlemleri yapmaya yetkilidir

    Her türlü resmi ve özel kurum tarafından talep edilen bilgi ve belgeleri sunmaya, eksiklikleri tamamlamaya, açıklama yapmaya, taahhüt vermeye, muvafakat vermeye, gerektiğinde geri almaya, düzeltmeye ve yenilemeye yetkilidir

    Kanunen vekaletname ile yapılmasına izin verilen tüm işlemleri, burada açıkça yazılmış olsun veya olmasın, mevcut mevzuat ile gelecekte yürürlüğe girecek mevzuat hükümleri kapsamında ayrıca yeni bir vekaletname düzenlenmesine gerek bulunmaksızın yerine getirmeye, kanunen bizzat yapılması zorunlu işlemler dışında tarafıma ait bütün hukuki, mali, ticari, idari ve şahsi hakları kullanmaya, korumaya, devretmeye, takip etmeye ve sonuçlandırmaya tam yetkilidir.

    ÖZEL KANUNLAR KAPSAMINDAKİ YETKİLER

    4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, 2644 sayılı Tapu Kanunu, 3402 sayılı Kadastro Kanunu, 3194 sayılı İmar Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve yürürlükte bulunan veya ileride yürürlüğe girecek tüm kanunlar kapsamında vekaletname ile yapılmasına izin verilen bütün işlemleri yapmaya yetkilidir

    Her türlü ruhsatı, lisansı, izin belgesini, faaliyet belgesini, uygunluk belgesini, kapasite raporunu, ekspertiz raporunu, değerleme raporunu, uygunluk yazısını, resmi yazıyı, kayıt belgesini, sicil kaydını ve kanunen alınabilecek tüm resmi belgeleri talep etmeye, teslim almaya, yenilemeye, değiştirmeye ve iptal ettirmeye yetkilidir

    Her türlü elektronik veri tabanına erişmeye, sorgulama yapmaya, resmi kayıtları incelemeye, elektronik kayıt örneği almaya, kayıtların düzeltilmesini istemeye, kayıtların silinmesini veya güncellenmesini talep etmeye, elektronik ortamda oluşturulan tüm resmi belgeleri teslim almaya yetkilidir

    Her türlü ihale, doğrudan temin, kamu alımı, kamu satışı, elektronik ihale, açık artırma, artırma, eksiltme, satış ve kiralama işlemlerine katılmaya, teklif vermeye, teklif geri çekmeye, teminat yatırmaya, teminat almaya, sözleşme imzalamaya, sözleşmeyi feshetmeye ve sonuçlandırmaya yetkilidir

    Kamu kurumları, belediyeler, il özel idareleri, üniversiteler, kamu iktisadi teşebbüsleri, düzenleyici ve denetleyici kurumlar, meslek odaları, birlikler, vakıflar, dernekler, kooperatifler, organize sanayi bölgeleri, teknoloji geliştirme bölgeleri, serbest bölgeler, yatırım ofisleri ve diğer tüm resmi veya özel kuruluşlar nezdinde her türlü işlemi yapmaya yetkilidir

    Her türlü izin, muvafakat, onay, kabul, ret, vazgeçme, taahhüt, garanti, kefalet, teminat, muvafakatname ve benzeri hukuki irade açıklamalarını yapmaya ve bunları imzalamaya yetkilidir

    Her türlü elektronik imza, güvenli elektronik imza, mobil imza, elektronik mühür, elektronik sertifika, dijital kimlik doğrulama sistemi, elektronik doğrulama aracı ve benzeri teknolojik sistemleri kullanmaya, yenilemeye, iptal ettirmeye ve bunlarla işlem yapmaya yetkilidir

    Tarafıma ait tüm posta gönderilerini, uluslararası gönderileri, noter tebligatlarını, elektronik tebligatları, mahkeme tebligatlarını, idari tebligatları, gümrük gönderilerini, kargoları ve resmi yazıları teslim almaya, teslim etmeye, reddetmeye ve bunlara ilişkin tüm işlemleri yapmaya yetkilidir

    Her türlü arabuluculuk, uzlaştırma, tahkim, müzakere, ticari müzakere, idari uzlaşma, vergi uzlaşması, sigorta uzlaşması ve benzeri uyuşmazlık çözüm yollarında tarafımı temsil etmeye, anlaşma belgelerini imzalamaya, sulh olmaya, ibra etmeye, feragat etmeye, kabul etmeye ve uzlaşma bedellerini tahsil etmeye yetkilidir

    Tarafıma ait her türlü hak, alacak, fikri hak, sınai hak, dijital hak, elektronik hak, yatırım hakkı, lisans hakkı, kullanım hakkı, kira hakkı, intifa hakkı, ayni hak ve şahsi hak üzerinde kanunen mümkün olan bütün tasarruf işlemlerini yapmaya yetkilidir

    Her türlü resmi veya özel denetim, inceleme, araştırma, soruşturma, ön inceleme, disiplin işlemi, idari inceleme ve benzeri süreçlerde beni temsil etmeye, savunma vermeye, açıklama yapmaya, belge sunmaya ve kararları teslim almaya yetkilidir

    Kanunen mümkün olduğu ölçüde her türlü elektronik arşive, dijital dosyaya, elektronik sicile, veri tabanına, çevrim içi sisteme ve ileride oluşturulacak kamu veya özel sektör bilgi sistemlerine erişmeye, işlem yapmaya ve sonuç almaya yetkilidir

    Mevcut mevzuatta yer almayan ancak ileride yürürlüğe girecek kanun, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, yönetmelik, tebliğ, genelge veya diğer düzenleyici işlemler ile oluşturulacak yeni hak, başvuru usulü, elektronik sistem veya idari uygulamalar kapsamında vekaletname ile yapılmasına izin verilen bütün işlemleri ayrıca yeni bir vekaletname düzenlenmesine gerek bulunmaksızın yapmaya yetkilidir

    İşbu vekaletnamede sayılan yetkiler sınırlayıcı olmayıp açıklayıcı niteliktedir Kanunen vekaletname ile yapılmasına izin verilen ve burada açıkça düzenlenmemiş bulunan bütün hukuki, idari, mali, ticari ve şahsi işlemleri de tarafım adına yapmaya, gerekli gördüğü her türlü belgeyi düzenlemeye ve imzalamaya, başvuruda bulunmaya, takip etmeye ve sonuçlandırmaya tam yetkilidir

  • Yabancılar İçin Türkiye’de Geniş Yetkili Vekaletname Rehberi

    Yabancılar İçin Türkiye’de Geniş Yetkili Vekaletname Rehberi

    Türkiye’de ikamet etmek, taşınmaz satın almak, şirket kurmak, yatırım yapmak veya Türk vatandaşlığına başvurmak isteyen yabancıların birçok resmi işlem için vekaletname düzenlemesi gerekebilir. Özellikle Türkiye dışında yaşayan kişiler açısından doğru hazırlanmış geniş yetkili bir vekaletname, sürecin hızlı ve sorunsuz ilerlemesini sağlar.

    Ancak vekaletnamenin kapsamı yeterli değilse, tapu işlemleri, banka hesapları, abonelikler, şirket kuruluşu veya vatandaşlık başvuruları gibi işlemler sırasında yeni vekaletname düzenlenmesi gerekebilir. Bu nedenle vekaletnamenin en baştan ihtiyaç duyulabilecek tüm yetkileri kapsayacak şekilde hazırlanması büyük önem taşır.

    Geniş Yetkili Vekaletname Nedir?

    Geniş yetkili vekaletname, vekil olarak tayin edilen avukata veya temsilciye, kanunun izin verdiği ölçüde birçok hukuki ve idari işlemi tek bir belge ile yürütme yetkisi veren noter düzenlemesidir.

    Özellikle yabancı yatırımcılar ve Türkiye’de yaşamayı planlayan kişiler açısından bu yöntem hem zaman hem de maliyet avantajı sağlar. Her yeni işlem için yeniden noter vekaleti çıkarılması ihtiyacını büyük ölçüde ortadan kaldırır.

    Geniş Yetkili Vekaletname ile Hangi İşlemler Yapılabilir?

    • İkamet izni başvuruları
    • Çalışma izni işlemleri
    • Türk vatandaşlığı başvuruları
    • Yatırım yoluyla vatandaşlık işlemleri
    • Taşınmaz satın alma ve satış işlemleri
    • Tapu ve kadastro işlemleri
    • Şirket kuruluşu ve ticaret sicili işlemleri
    • Banka hesabı açılması ve finansal işlemler
    • Vergi numarası ve vergi işlemleri
    • Elektrik, su, doğalgaz, internet ve GSM abonelikleri
    • Araç alım satımı ve trafik işlemleri
    • SGK ve çalışma hayatına ilişkin işlemler
    • Belediye ve imar işlemleri
    • Noter işlemleri
    • Konsolosluk işlemleri
    • Elektronik imza, e-Devlet ve dijital kamu hizmetleri
    • Her türlü resmi kurum başvurusu

    Taşınmaz Satın Alma İçin Özel Yetki Gerekir mi?

    Evet. Türkiye’de yabancı adına taşınmaz satın alınabilmesi için vekaletnamede satın alma yetkisinin açık şekilde yer alması gerekir. Bunun yanında satış bedelini ödeme, resmi senetleri imzalama, tapu tescil işlemlerini yürütme ve gerekli şerhlerin verilmesi gibi yetkilerin de ayrıca belirtilmesi tavsiye edilir.

    Banka ve Abonelik İşlemleri İçin Ayrı Yetki Gerekebilir

    Birçok banka ile elektrik, su, doğalgaz ve internet hizmeti sunan kuruluşlar, vekaletnamede açık yetki bulunmasını aramaktadır. Hesap açılması, para transferleri, kredi işlemleri veya abonelik sözleşmelerinin imzalanması için bu yetkilerin vekaletnameye eklenmesi önemlidir.

    Vatandaşlık Sürecinde Geniş Yetkili Vekaletnamenin Önemi

    Yatırım yoluyla veya genel hükümler kapsamında Türk vatandaşlığına başvuracak yabancılar için vekaletnamede vatandaşlık başvurusu, yatırım işlemleri, tapu işlemleri, banka işlemleri, uygunluk belgesi başvuruları ve ilgili tüm idari süreçleri kapsayan özel yetkilerin bulunması sürecin kesintisiz ilerlemesini sağlar.

    Yurt Dışında Düzenlenen Vekaletnameler

    Türkiye dışında düzenlenen vekaletnamelerin kullanılabilmesi için düzenlendiği ülkeye göre apostil, konsolosluk onayı veya noter tasdiki gerekebilir. Ayrıca vekaletnamenin Türk hukukuna uygun şekilde hazırlanması ve gerektiğinde yeminli tercümesinin yapılması gerekir.

    Sonuç

    Eksik yetkiler içeren bir vekaletname, aynı işlem için ikinci veya üçüncü kez noter düzenlemesi yapılmasına neden olabilir. Bu durum hem zaman kaybına hem de ek maliyetlere yol açar. Özellikle yabancı gerçek kişiler açısından Türkiye’deki tüm hukuki ve idari işlemleri kapsayan geniş yetkili bir vekaletnamenin baştan doğru hazırlanması, ikamet izninden vatandaşlığa, taşınmaz ediniminden şirket kuruluşuna kadar tüm süreçlerin güvenli ve hızlı şekilde yürütülmesini sağlar.

  • İş Kazalarında İşverenin Taksirle Öldürme Suçundan Ceza Sorumluluğu (TCK m. 85)

    İş Kazalarında İşverenin Taksirle Öldürme Suçundan Ceza Sorumluluğu (TCK m. 85)

    İş kazaları sonucunda meydana gelen ölümler, yalnızca iş hukuku bakımından değil, ceza hukuku bakımından da önemli sonuçlar doğurmaktadır. Uygulamada en sık karşılaşılan yanlış kanaatlerden biri, iş kazası meydana geldiğinde işverenin otomatik olarak cezai sorumluluk altına girdiği düşüncesidir. Oysa Türk ceza hukukunda hiçbir kişi yalnızca işveren sıfatını taşıdığı için cezalandırılamaz. İşverenin cezai sorumluluğu, somut olayda dikkat ve özen yükümlülüğünü ihlal edip etmediği, bu ihlalin ölüm sonucuna neden olup olmadığı ve kusurunun bulunup bulunmadığı değerlendirilerek belirlenir.

    Bu nedenle her ölümlü iş kazasında işveren hakkında mahkûmiyet kararı verilmesi mümkün değildir. Mahkeme, olayın meydana geliş şekli, alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri, kusur dağılımı ve ölüm ile ihlal edilen yükümlülük arasındaki nedensellik bağını ayrıntılı şekilde incelemektedir.

    İş Kazasında İşveren Her Zaman Ceza Alır mı?

    Hayır. İş kazasında bir çalışanın hayatını kaybetmesi, işverenin otomatik olarak taksirle öldürme suçundan sorumlu tutulacağı anlamına gelmez. Türk Ceza Kanunu’nda ceza sorumluluğu şahsidir. Bu nedenle ölüm sonucunun meydana gelmesi tek başına mahkûmiyet için yeterli değildir.

    İşverenin cezalandırılabilmesi için öncelikle hangi yükümlülüğünü ihlal ettiği, bu ihlalin ölüm sonucuna nasıl etki ettiği ve ölümün gerçekten bu ihmal nedeniyle meydana gelip gelmediği ortaya konulmalıdır. Kusur bulunmayan veya ölüm ile davranışı arasında uygun nedensellik bağı kurulamayan işveren hakkında ceza sorumluluğundan söz edilemez.

    İşverenin Ceza Sorumluluğunun Hukuki Dayanağı

    İşverenin cezai sorumluluğu yalnızca Türk Ceza Kanunu’ndan kaynaklanmamaktadır. Değerlendirme yapılırken Türk Ceza Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, ilgili yönetmelikler, teknik standartlar ve Yargıtay içtihatları birlikte dikkate alınmaktadır.

    TCK’nın 85. maddesinde düzenlenen taksirle öldürme suçu bakımından temel değerlendirme, işverenin dikkat ve özen yükümlülüğünü ihlal edip etmediği üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bunun yanında 6331 sayılı Kanun uyarınca işverenin çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli her türlü tedbiri alma yükümlülüğü bulunmaktadır.

    İşverenin Dikkat ve Özen Yükümlülüğü

    İşveren, işyerinde güvenli bir çalışma ortamı oluşturmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük yalnızca koruyucu ekipman temin edilmesiyle sınırlı değildir. İşveren, çalışma organizasyonunu güvenli şekilde kurmalı, işyerindeki riskleri önceden belirlemeli, gerekli eğitimleri vermeli, çalışanları denetlemeli ve teknik eksiklikleri gidermelidir.

    • Risk değerlendirmesi yapmak
    • İş sağlığı ve güvenliği organizasyonunu kurmak
    • Çalışanlara gerekli eğitimleri vermek
    • Kişisel koruyucu donanım sağlamak
    • Makine ve ekipmanların bakımını yaptırmak
    • Tehlikeli alanları güvenli hâle getirmek
    • İş güvenliği kurallarına uyulup uyulmadığını denetlemek

    Bu yükümlülüklerden bir veya birkaçının ihlal edilmesi ve ölüm sonucunun bu ihlal nedeniyle meydana gelmesi durumunda işveren hakkında taksirle öldürme suçundan cezai sorumluluk gündeme gelebilir.

    Ceza Hukuku Bakımından Kusur Nasıl Belirlenir?

    İş kazalarında en önemli tartışma konusu kusur değerlendirmesidir. Kusur belirlenirken yalnızca ölüm sonucuna bakılmaz. Mahkeme öncelikle işverenin hangi hukuki yükümlülüğü yerine getirmediğini ve bu eksikliğin ölüm sonucuna etkisini araştırır.

    Bu değerlendirme yapılırken olay yeri inceleme tutanakları, iş güvenliği belgeleri, eğitim kayıtları, bakım raporları, kamera görüntüleri, tanık beyanları ve bilirkişi raporları birlikte incelenmektedir. Bilirkişi raporları önemli olmakla birlikte hâkimi bağlayan kesin delil niteliğinde değildir.

    Ölüm ile İşverenin Davranışı Arasında Nedensellik Bağı Bulunmalıdır

    İşveren hakkında mahkûmiyet kararı verilebilmesi için yalnızca kusurlu davranış yeterli değildir. Ayrıca bu davranış ile ölüm sonucu arasında uygun nedensellik bağının bulunması gerekir.

    Başka bir ifadeyle mahkeme şu soruya cevap arar: İşveren gerekli iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini almış olsaydı ölüm yine de meydana gelir miydi?

    Eğer ölüm, işverenin kontrol alanı dışında gerçekleşen bağımsız bir nedenle meydana gelmiş veya nedensellik bağı kesilmişse, ceza sorumluluğundan söz edilmesi mümkün olmayacaktır.

    Asıl İşveren ve Alt İşveren İlişkisinde Ceza Sorumluluğu

    İş kazalarının önemli bir bölümü asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu işyerlerinde meydana gelmektedir. Bu nedenle uygulamada en sık karşılaşılan sorulardan biri, ölümle sonuçlanan iş kazasında cezai sorumluluğun yalnızca alt işverene mi yoksa asıl işverene de mi ait olduğudur.

    Ceza hukuku bakımından bu soruya tek cümleyle cevap vermek mümkün değildir. Asıl işverenin sırf “asıl işveren” sıfatını taşıması nedeniyle cezalandırılması mümkün olmadığı gibi, kazanın alt işveren işçisinin başına gelmiş olması da asıl işverenin otomatik olarak sorumluluktan kurtulacağı anlamına gelmez.

    Mahkeme, öncelikle hangi iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğünün ihlal edildiğini, bu yükümlülüğün hangi kişi veya kişiler tarafından yerine getirilmesi gerektiğini ve ölüm sonucuyla ihlal edilen yükümlülük arasında uygun nedensellik bağının bulunup bulunmadığını araştırmaktadır.

    Asıl İşveren Her İş Kazasından Sorumlu mudur?

    Hayır. Ceza hukuku bakımından asıl işverenin sorumluluğu, yalnızca kendi kusurundan kaynaklanabilir. İşyerinde meydana gelen her ölüm nedeniyle asıl işveren hakkında mahkûmiyet kararı verilmesi mümkün değildir.

    Örneğin işyerindeki ortak çalışma alanlarının güvenliğinin sağlanması asıl işverenin yükümlülüğünde olabilir. Buna karşılık yalnızca alt işverenin kontrolünde bulunan bir makinenin bakımının yapılmaması nedeniyle meydana gelen ölüm olayında sorumluluk farklı şekilde değerlendirilebilir. Bu nedenle her olayda görev ve yetki dağılımı ayrıntılı olarak incelenmelidir.

    Asıl İşveren ve Alt İşveren Aynı Anda Sorumlu Olabilir mi?

    Evet. İş kazasının meydana gelmesinde hem asıl işverenin hem de alt işverenin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışları etkili olmuşsa, her iki işveren de kendi kusurları oranında cezai sorumluluk taşıyabilir.

    Ancak bu durumda dahi her iki işveren bakımından ayrı ayrı kusur değerlendirmesi yapılması zorunludur. Bir kişinin kusuru diğerine yüklenemez. Ceza hukukunda sorumluluk şahsidir ve herkes yalnızca kendi ihmalinden dolayı sorumlu tutulabilir.

    İş Güvenliği Uzmanı Ceza Sorumluluğu Taşır mı?

    İş güvenliği uzmanının görevi, işyerindeki riskleri belirlemek, alınması gereken önlemleri tespit etmek ve bunları işverene bildirmektir. Buna karşılık belirlenen tedbirleri fiilen uygulama yükümlülüğü kural olarak işverene aittir.

    Bununla birlikte iş güvenliği uzmanı, kendi görev alanındaki yükümlülüklerini açıkça ihlal etmiş ve bu ihlal ölüm sonucunun meydana gelmesine etkili olmuşsa, cezai sorumluluğu da gündeme gelebilir. Değerlendirme yapılırken görev tanımı, sözleşme kapsamı ve fiili çalışma şekli dikkate alınmaktadır.

    İşyeri Hekimi Sorumlu Tutulabilir mi?

    İşyeri hekimi bakımından da aynı ilke geçerlidir. Sadece işyeri hekimi sıfatının bulunması cezai sorumluluk için yeterli değildir. Ölüm sonucunun meydana gelmesinde, hekimin yerine getirmesi gereken yükümlülükleri ihlal edip etmediği ve bu ihlalin ölüm üzerinde etkili olup olmadığı somut olay özelinde değerlendirilmelidir.

    Şantiye Şefi ve Teknik Sorumluların Ceza Sorumluluğu

    İnşaat sektöründe meydana gelen ölümlü iş kazalarında yalnızca işveren değil; şantiye şefi, proje müdürü, saha sorumlusu, teknik uygulama sorumlusu ve diğer yöneticiler bakımından da ayrı ayrı kusur incelemesi yapılmaktadır.

    Şantiye şefinin fiilen denetim yükümlülüğü bulunmasına rağmen gerekli güvenlik önlemlerini almaması, tehlikeli çalışmaya izin vermesi veya açık riskleri görmezden gelmesi hâlinde taksirle öldürme suçundan cezai sorumluluğu doğabilir.

    Şirket Müdürü veya Yönetim Kurulu Üyesi Sorumlu Olabilir mi?

    Şirket müdürü veya yönetim kurulu üyesinin cezai sorumluluğu da otomatik değildir. Mahkeme, ilgili kişinin iş sağlığı ve güvenliği bakımından fiili görev ve yetkisini, karar alma sürecindeki rolünü ve ölüm sonucuna etkili olan ihmalini ayrı ayrı değerlendirmektedir.

    Sadece ticaret sicilinde şirket müdürü olarak görünmek, tek başına taksirle öldürme suçundan mahkûmiyet için yeterli değildir. Bunun yanında somut olayda yerine getirilmeyen yükümlülük ile kişinin görev alanı arasında bağlantı kurulması gerekir.

    İşveren Hangi Durumlarda Ceza Sorumluluğundan Kurtulabilir?

    Her ölüm olayı işverenin cezalandırılmasını gerektirmez. Özellikle aşağıdaki hâllerde ceza sorumluluğu doğmayabilir:

    • İşverenin tüm iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmiş olması,
    • Ölümün tamamen öngörülemeyen bir olaydan kaynaklanması,
    • Nedensellik bağının kesilmesi,
    • Üçüncü kişinin bağımsız davranışının tek başına sonuca neden olması,
    • İşçinin tamamen öngörülemez ve olağan dışı davranışı nedeniyle kazanın meydana gelmesi.

    Bu değerlendirmeler her somut olay bakımından ayrı ayrı yapılmakta olup, işverenin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği teknik incelemeler ve deliller ışığında belirlenmektedir.

    İşverenin Kusuru Nasıl Tespit Edilir?

    İş kazalarında ceza sorumluluğunun belirlenmesinde en önemli aşama kusur incelemesidir. Ancak kusur, yalnızca ölümün meydana gelmiş olmasına bakılarak belirlenmez. Mahkeme öncelikle işverenin hangi hukuki yükümlülüğü ihlal ettiğini, bu ihlalin ölüm sonucuna etkisini ve gerekli tedbirlerin alınması halinde sonucun önlenip önlenemeyeceğini araştırmaktadır.

    Kusur değerlendirmesinde işverenin işyerini nasıl organize ettiği, çalışanlara gerekli eğitimleri verip vermediği, riskleri önceden belirleyip belirlemediği ve alınması gereken güvenlik tedbirlerini uygulayıp uygulamadığı birlikte incelenmektedir.

    Bilirkişi Raporları Tek Başına Yeterli midir?

    Hayır. Uygulamada en önemli delillerden biri bilirkişi raporu olmakla birlikte, bu rapor mahkemeyi bağlayan kesin delil niteliğinde değildir. Hakim, bilirkişi raporunu dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirerek karar verir.

    Özellikle iş güvenliği uzmanları, makine mühendisleri, inşaat mühendisleri ve iş sağlığı alanındaki uzmanlar tarafından hazırlanan raporlar teknik açıdan önemli olmakla birlikte; kusurun hukuki değerlendirmesi mahkemeye aittir.

    Çelişkili bilirkişi raporlarının bulunması hâlinde mahkeme yeni bir bilirkişi heyeti görevlendirebilir veya Adli Tıp Kurumu ile üniversitelerden ek rapor alınmasına karar verebilir.

    İşverenin Ceza Sorumluluğunu Etkileyen Deliller

    İş kazalarında yalnızca bilirkişi raporları değil, olayın gerçekleşme biçimini ortaya koyan tüm teknik ve hukuki deliller birlikte değerlendirilmektedir.

    • Risk değerlendirme raporları
    • İş güvenliği eğitim belgeleri
    • Kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları
    • İşe giriş eğitim kayıtları
    • Periyodik bakım raporları
    • Makine kontrol belgeleri
    • İş ekipmanı muayene raporları
    • Güvenlik kamerası kayıtları
    • Tanık beyanları
    • Olay yeri inceleme tutanakları
    • SGK iş kazası dosyası
    • Müfettiş raporları

    Bu belgelerin tamamı birlikte değerlendirilerek işverenin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği belirlenmektedir.

    İşçinin Kusurlu Davranışı İşvereni Kurtarır mı?

    Uygulamada en sık sorulan sorulardan biri de işçinin kendi kusurunun işverenin ceza sorumluluğunu ortadan kaldırıp kaldırmayacağıdır.

    Bu sorunun cevabı her somut olaya göre değişmektedir. İşçinin talimatlara aykırı davranması veya güvenlik kurallarını ihlal etmesi, işverenin otomatik olarak sorumluluktan kurtulmasını sağlamaz. Mahkeme öncelikle işverenin gerekli eğitimleri verip vermediğini, yeterli denetimi sağlayıp sağlamadığını ve ihlali önleyebilecek tedbirleri alıp almadığını araştırmaktadır.

    Buna karşılık işveren tüm yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmiş olmasına rağmen işçinin tamamen öngörülemeyen ve olağan dışı davranışı sonucu ölüm meydana gelmişse, ceza sorumluluğu doğmayabilir.

    İşveren Hakkında Tutuklama Kararı Verilebilir mi?

    İş kazası nedeniyle yürütülen soruşturmalarda işveren hakkında doğrudan tutuklama kararı verilmesi söz konusu değildir. Tutuklama, yalnızca Ceza Muhakemesi Kanunu’nda belirtilen şartların gerçekleşmesi hâlinde uygulanabilecek koruma tedbirlerinden biridir.

    Kaçma şüphesinin bulunmaması, delillerin büyük ölçüde toplanmış olması ve ölçülülük ilkesi dikkate alındığında uygulamada birçok dosyada adli kontrol tedbirleri tercih edilmektedir. Ancak her dosya kendi özellikleri çerçevesinde değerlendirilmektedir.

    İşverenin Savunmasında En Sık Yapılan Hatalar

    İş kazalarının hemen ardından yapılan yanlış açıklamalar ve eksik hukuki değerlendirmeler, ceza soruşturmasının seyrini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle soruşturmanın ilk aşamasından itibaren profesyonel hukuki destek alınması önem taşımaktadır.

    • İfade vermeden önce dosyanın incelenmemesi
    • Bilirkişi raporlarına süresinde itiraz edilmemesi
    • Teknik belgelerin eksik sunulması
    • Risk değerlendirme dosyalarının ibraz edilmemesi
    • Tanıkların zamanında belirlenmemesi
    • İş güvenliği kayıtlarının korunmaması
    • Uzman görüşü alınmaması

    Dolğun Hukuk’un Değerlendirmesi

    İş kazalarından kaynaklanan taksirle öldürme davaları, yalnızca ceza hukuku bilgisiyle çözülebilecek dosyalar değildir. Bu davalarda iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, teknik yönetmelikler, mühendislik raporları ve bilirkişi incelemeleri birlikte değerlendirilmelidir.

    Özellikle asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu büyük projelerde, sorumluluğun doğru kişilere yüklenmesi ve kusur dağılımının isabetli yapılması adil yargılamanın temel unsurlarından biridir. Bu nedenle soruşturmanın ilk gününden itibaren delillerin doğru şekilde toplanması ve teknik raporların hukuki açıdan incelenmesi büyük önem taşımaktadır.

    Dikkat: Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İş kazalarından kaynaklanan ceza soruşturmaları her somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmeli olup, hukuki süreçlerin uzman bir ceza hukuku avukatı tarafından takip edilmesi hak kayıplarının önlenmesi bakımından önem taşımaktadır.

    İş Kazalarında Ceza Sorumluluğunun Belirlenmesinde Görev Dağılımı

    İş kazalarının önemli bir kısmı ekip halinde yürütülen faaliyetler sırasında meydana gelmektedir. Bu nedenle ölüm sonucunun ortaya çıkması halinde yalnızca işverenin değil, iş sağlığı ve güvenliği organizasyonu içerisinde görev alan diğer kişilerin de hukuki durumu incelenmektedir.

    Ancak ceza hukukunda herkes yalnızca kendi kusurlu davranışından sorumludur. Bir kişinin ihmalinden dolayı başka bir kişinin otomatik olarak cezalandırılması mümkün değildir. Bu nedenle mahkeme, her bir kişinin görev alanını, yetkisini ve ihlal ettiği yükümlülüğü ayrı ayrı değerlendirir.

    Görev Temel Yükümlülük Ceza Sorumluluğu Doğurabilecek Durum
    İşveren İSG organizasyonunu kurmak ve tedbirleri almak Riskleri önlememesi veya gerekli tedbirleri almaması
    Alt İşveren Kendi çalışanlarının güvenliğini sağlamak Kendi çalışma alanındaki ihlaller
    Şantiye Şefi Saha denetimi ve güvenli çalışma düzenini sağlamak Açık tehlikelere rağmen çalışmaya izin vermesi
    İş Güvenliği Uzmanı Riskleri belirlemek ve işvereni yazılı olarak uyarmak Görev alanındaki açık ihmal ve eksiklikler
    İşyeri Hekimi Sağlık yönünden gerekli yükümlülükleri yerine getirmek Görev kapsamındaki ihmalin ölüm sonucuna etkisi
    Çalışan İSG kurallarına uymak Kendi kusurunun ölüm sonucuna etkisi

    İşverenin Kusurlu Sayılabileceği Örnek Olaylar

    Her iş kazası kendi özellikleri içerisinde değerlendirilmekle birlikte, uygulamada aşağıdaki ihlaller nedeniyle işveren hakkında taksirle öldürme suçundan kamu davası açıldığı görülmektedir.

    • Yüksekte çalışan personele yaşam hattı kurulmaması
    • Emniyet kemeri verilmemesi veya kullanımının denetlenmemesi
    • İskele standartlarına uyulmaması
    • Koruyucu korkulukların bulunmaması
    • Elektrik panolarının açık bırakılması
    • Topraklama yapılmaması
    • Makine koruyucularının sökülmesi
    • Risk değerlendirmesinin hiç yapılmaması
    • İşe giriş eğitiminin verilmemesi
    • Periyodik bakım kayıtlarının tutulmaması
    • Yetkisiz kişilerin tehlikeli makinelerde çalıştırılması
    • Çalışma alanının denetlenmemesi

    İşverenin Kusursuz Sayılabileceği Durumlara Örnekler

    Her ölüm olayı işverenin kusurlu olduğu anlamına gelmez. Özellikle aşağıdaki durumlarda ceza sorumluluğu doğmaması mümkündür.

    Olay Muhtemel Hukuki Sonuç
    Tüm güvenlik tedbirleri alınmasına rağmen işçinin öngörülemeyen davranışı İşveren kusursuz kabul edilebilir.
    Doğal afet nedeniyle meydana gelen ölüm Nedensellik bağı kesilebilir.
    Üçüncü kişinin bağımsız fiili İşveren sorumluluğu ortadan kalkabilir.
    İşverenin kontrol alanı dışında gerçekleşen olay Somut olaya göre beraat kararı verilebilir.

    İşverenin Soruşturma Başlar Başlamaz Yapması Gerekenler

    İş kazasının hemen ardından yapılacak işlemler, ceza soruşturmasının sağlıklı yürütülmesi bakımından büyük önem taşımaktadır. Delillerin kaybolması veya eksik toplanması hem işveren hem de diğer ilgililer açısından telafisi güç sonuçlar doğurabilir.

    • Olay yerini koruma altına almak
    • İş güvenliği belgelerini muhafaza etmek
    • Kamera kayıtlarını yedeklemek
    • Tanık bilgilerini tespit etmek
    • Bakım ve kontrol kayıtlarını hazırlamak
    • Risk değerlendirme dosyasını incelemek
    • Çalışana verilen eğitim belgelerini temin etmek
    • İfade vermeden önce hukuki danışmanlık almak

    İşveren Açısından Savunmada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

    İş kazası nedeniyle yürütülen ceza soruşturmalarında savunma yalnızca “kusurum yoktur” şeklindeki açıklamalardan ibaret olmamalıdır. Savunmanın teknik belgeler, mevzuat hükümleri ve bilirkişi değerlendirmeleriyle desteklenmesi gerekmektedir.

    Özellikle risk değerlendirme raporları, çalışan eğitim kayıtları, teslim tutanakları, bakım kayıtları ve yazılı talimatlar, işverenin dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğinin belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır.

    Unutulmamalıdır ki; ceza hukukunda işveren sıfatı tek başına mahkûmiyet sebebi değildir. Mahkûmiyet kararı verilebilmesi için işverenin somut olayda hangi yükümlülüğü ihlal ettiğinin ve bu ihlalin ölüm sonucuna neden olduğunun kesin şekilde ortaya konulması gerekir.

    İşçinin Kimin İşçisi Olduğunun Belirlenmesi Neden Önemlidir?

    İş kazalarından kaynaklanan ceza soruşturmalarında en önemli tartışma konularından biri, kazaya uğrayan kişinin hukuken hangi işverenin işçisi olduğunun belirlenmesidir. Özellikle büyük inşaat projeleri, sanayi tesisleri, organize sanayi bölgeleri, madenler ve hizmet alımı yoluyla yürütülen işlerde aynı çalışma alanında birden fazla işveren faaliyet gösterebilmektedir.

    Uygulamada yalnızca SGK kayıtlarına bakılarak işçinin hangi işverene bağlı çalıştığının kabul edilmesi doğru değildir. Ceza hukukunda önemli olan, işçinin fiilen kimin emir ve talimatı altında çalıştığı, çalışmanın nasıl organize edildiği, denetimin kim tarafından yapıldığı ve iş sağlığı ile güvenliği yükümlülüklerinin hangi kişi veya kişiler tarafından yerine getirilmesi gerektiğidir.

    Bu nedenle mahkeme, yalnızca iş sözleşmesini değil; fiili çalışma düzenini de ayrıntılı olarak incelemektedir. Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu işyerlerinde bu değerlendirme ayrı bir önem taşımaktadır.

    Mahkeme İşçinin Kime Bağlı Çalıştığını Nasıl Tespit Eder?

    İşçinin hangi işverene bağlı çalıştığının belirlenmesinde tek bir kriter bulunmamaktadır. Ceza mahkemeleri ve bilirkişiler, dosyadaki tüm delilleri birlikte değerlendirerek fiili çalışma ilişkisini ortaya koymaktadır.

    İncelenen Husus Değerlendirme Amacı
    SGK hizmet dökümleri Resmî işveren kaydının belirlenmesi
    İş sözleşmesi Hukuki ilişkinin tespiti
    Bordro kayıtları Ücretin kim tarafından ödendiğinin belirlenmesi
    Puantaj kayıtları Fiili çalışma düzeninin incelenmesi
    Tanık beyanları Fiilen kimin emir ve talimat verdiğinin belirlenmesi
    İş güvenliği eğitim belgeleri Eğitimin hangi işveren tarafından verildiğinin belirlenmesi
    KKD teslim tutanakları Koruyucu ekipmanı kimin sağladığının tespiti
    Saha organizasyonu Denetimin kim tarafından yürütüldüğünün belirlenmesi

    Bu değerlendirme sonucunda, SGK kaydında başka bir işveren görünse dahi fiili çalışma ilişkisi farklı şekilde ortaya çıkabilir. Ceza hukuku bakımından önemli olan yalnızca şekli kayıtlar değil, olay tarihindeki gerçek çalışma ilişkisidir.

    Kaçak İşçi Çalıştırılması Ceza Sorumluluğunu Nasıl Etkiler?

    İş kazasına uğrayan kişinin SGK’ya hiç bildirilmemiş olması veya kayıt dışı çalıştırılması, işverenin taksirle öldürme suçundan doğan ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Aksine kayıt dışı çalıştırma, çoğu zaman iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin de yerine getirilmediğine ilişkin önemli bir gösterge olarak değerlendirilmektedir.

    Ancak yalnızca sigortasız çalıştırılmış olmak, tek başına taksirle öldürme suçunun oluştuğu anlamına da gelmez. Ceza mahkemesi yine ölüm sonucunun hangi ihmal nedeniyle meydana geldiğini, ölüm ile ihlal edilen yükümlülük arasında uygun nedensellik bağı bulunup bulunmadığını araştıracaktır.

    Sigortasız işçi çalıştırılması idari yaptırımlar ve sosyal güvenlik hukuku bakımından ayrı sonuçlar doğururken, taksirle öldürme suçunda belirleyici olan husus ölüm sonucuna neden olan dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlalidir.

    Sigortasız İşçi Çalıştırılması Kusur Değerlendirmesinde Etkili midir?

    Evet. Her ne kadar kayıt dışı çalıştırma tek başına mahkûmiyet nedeni olmasa da uygulamada şu hususların araştırılmasına yol açmaktadır:

    • İşe giriş eğitimi verilmiş midir?
    • Risk değerlendirmesi kapsamında değerlendirilmiş midir?
    • Kişisel koruyucu donanım teslim edilmiş midir?
    • İşe uygunluğu sağlık raporuyla belirlenmiş midir?
    • Görevlendirme ve çalışma talimatları yazılı olarak verilmiş midir?
    • İşveren tarafından etkin denetim yapılmış mıdır?

    Bu soruların olumsuz cevaplanması hâlinde kayıt dışı çalıştırma, kusur değerlendirmesinde işveren aleyhine önemli bir unsur olarak değerlendirilebilir.

    Alt İşveren İşçisinin Ölmesi Hâlinde Asıl İşverenin Durumu

    Alt işveren işçisinin ölmesi durumunda asıl işverenin cezai sorumluluğu otomatik olarak doğmaz. Mahkeme, ölüm sonucuna neden olan güvenlik tedbirinin alınmasının kimin yükümlülüğünde olduğunu belirlemektedir.

    Örneğin ortak kullanım alanlarında gerekli güvenlik önlemlerinin alınmaması nedeniyle meydana gelen ölüm olaylarında asıl işverenin sorumluluğu gündeme gelebilir. Buna karşılık yalnızca alt işverenin organizasyonu altında yürütülen ve tamamen onun denetim alanında bulunan bir faaliyetten kaynaklanan ihlallerde değerlendirme farklı olabilir. Her olay kendi teknik özellikleri çerçevesinde incelenmelidir.

    Anahtar Teslim İşlerde Ceza Sorumluluğu

    İşin anahtar teslimi olarak yükleniciye bırakıldığı durumlarda, fiili organizasyonun ve iş sağlığı ile güvenliği tedbirlerinin kimin kontrolünde olduğu ayrıca araştırılır. İşin tüm yönetim ve denetiminin yüklenici tarafından yürütüldüğü hâllerde cezai sorumluluk da ağırlıklı olarak yüklenici üzerinde toplanabilir. Bununla birlikte asıl işverenin kanundan veya sözleşmeden doğan denetim yükümlülüklerini ihlal etmesi durumunda kendi kusuru oranında sorumluluğu yine gündeme gelebilir.

    Sonuç

    İş kazaları sonucunda meydana gelen ölümler, yalnızca bir iş sağlığı ve güvenliği sorunu değil, aynı zamanda ciddi sonuçlar doğuran ceza hukuku uyuşmazlıklarıdır. Ancak her ölüm olayı, işverenin otomatik olarak taksirle öldürme suçundan sorumlu tutulacağı anlamına gelmez. Ceza sorumluluğunun doğabilmesi için işverenin dikkat ve özen yükümlülüğünü ihlal ettiğinin, bu ihlalin ölüm sonucuna neden olduğunun ve ölüm ile davranış arasında uygun nedensellik bağının bulunduğunun somut delillerle ortaya konulması gerekir.

    Özellikle asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu projelerde, kayıt dışı çalıştırma iddialarında, birden fazla sorumlunun yer aldığı iş organizasyonlarında ve teknik uzmanlık gerektiren iş kazalarında kusur değerlendirmesi oldukça karmaşık hale gelebilmektedir. Bu nedenle soruşturmanın ilk aşamasından itibaren delillerin doğru şekilde toplanması, bilirkişi raporlarının hukuki ve teknik açıdan incelenmesi, iş güvenliği yükümlülüklerinin kapsamının doğru belirlenmesi ve etkin bir savunma stratejisinin oluşturulması büyük önem taşımaktadır.

    Dolğun Hukuk olarak; iş kazalarından kaynaklanan taksirle öldürme ve taksirle yaralama soruşturmaları, işveren ve şirket yöneticilerinin ceza sorumluluğu, asıl işveren-alt işveren uyuşmazlıkları, iş sağlığı ve güvenliği kaynaklı ceza davaları ile maddi ve manevi tazminat süreçlerinde müvekkillerimize kapsamlı hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti sunmaktayız. Somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme ve profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

  • Taksirle Öldürme Suçu (TCK m. 85): Unsurları, Cezası ve Güncel Yargıtay Uygulaması

    Taksirle Öldürme Suçu (TCK m. 85): Unsurları, Cezası ve Güncel Yargıtay Uygulaması

    Yaşam hakkı, hukuk düzeni tarafından korunan en temel insan haklarından biridir. Türk Ceza Kanunu, bu hakkı yalnızca kasten gerçekleştirilen saldırılara karşı değil, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışlar sonucu meydana gelen ölümlere karşı da güvence altına almıştır. Bu kapsamda taksirle öldürme suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 85. maddesinde düzenlenmiş olup, uygulamada en sık karşılaşılan suç tiplerinden biridir. Özellikle trafik kazaları, iş kazaları, tıbbi uygulama hataları ve iş güvenliği ihlallerinden kaynaklanan ölümler bu suç kapsamında değerlendirilmektedir.

    Bu yazıda taksirle öldürme suçunun hukuki niteliği, suçun unsurları, bilinçli taksir kavramı, ceza miktarları, Yargıtay uygulaması ve uygulamada en sık karşılaşılan sorunlar ayrıntılı olarak incelenmektedir.

    Taksirle Öldürme Suçu Nedir?

    Taksirle öldürme suçu, bir kimsenin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması nedeniyle başka bir kişinin ölümüne neden olmasıdır. Bu suçta failin öldürme kastı bulunmaz. Başka bir ifadeyle fail ölüm sonucunu istemez; ancak gerekli dikkat ve özeni göstermediği için ölüm meydana gelir.

    Türk Ceza Kanunu’nun 22. maddesine göre taksir; dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, suçun kanuni tanımındaki neticenin öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir. Dolayısıyla her ölüm olayı taksirle öldürme suçunu oluşturmaz. Ceza sorumluluğunun doğabilmesi için ölüm ile failin davranışı arasında uygun illiyet bağının bulunması ve davranışın objektif dikkat yükümlülüğünü ihlal etmesi gerekir.

    Taksirle Öldürme Suçunun Hukuki Dayanağı

    Taksirle öldürme suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 85. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasında bir kişinin ölümüne neden olunması, ikinci fıkrasında ise birden fazla kişinin ölümü veya ölümle birlikte bir ya da daha fazla kişinin yaralanması daha ağır yaptırıma bağlanmıştır.

    • Bir kişinin ölümü halinde: 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası.
    • Birden fazla kişinin ölümü veya ölüm ve yaralanmanın birlikte gerçekleşmesi halinde: 2 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası.

    Suçun Unsurları

    1. Dikkat ve Özen Yükümlülüğünün İhlali

    Taksirli sorumluluğun temelini dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlali oluşturur. Her birey, toplum içinde başkalarının yaşamını tehlikeye düşürmeyecek şekilde hareket etmek zorundadır. Trafik kurallarına uymak, iş güvenliği önlemlerini almak, mesleki standartlara uygun davranmak ve teknik kuralları gözetmek bu yükümlülüğün örnekleridir.

    2. Ölüm Sonucunun Meydana Gelmesi

    Suçun oluşabilmesi için ihmal veya dikkatsizlik sonucu bir insanın hayatını kaybetmesi gerekir. Ölüm gerçekleşmemişse, şartları varsa taksirle yaralama suçu gündeme gelir.

    3. Nedensellik Bağı

    Mahkeme, ölüm sonucunun gerçekten sanığın davranışından kaynaklanıp kaynaklanmadığını araştırır. Ölüm ile davranış arasında uygun illiyet bağı bulunmadığı takdirde ceza sorumluluğu doğmayacaktır. Bu nedenle bilirkişi raporları ve teknik incelemeler uygulamada büyük önem taşımaktadır.

    Korunan Hukuki Değer

    Taksirle öldürme suçuyla korunan temel hukuki değer insan yaşamıdır. Yaşam hakkı, kişinin diğer bütün hak ve özgürlüklerden yararlanabilmesinin ön şartıdır. Bu nedenle hukuk düzeni, insan hayatını yalnızca bilerek ve isteyerek gerçekleştirilen saldırılara karşı değil, dikkatsizlik, tedbirsizlik veya gerekli özenin gösterilmemesi sonucunda meydana gelen ölümlere karşı da korumaktadır.

    Suçun oluşması bakımından hayatını kaybeden kişinin yaşı, sağlık durumu, engelli olması veya yaşam beklentisinin kısa olması önem taşımaz. Yaşayan her insan, taksirle öldürme suçunun mağduru olabilir.

    Taksirle Öldürme Suçunun Konusu

    Suçun konusu yaşayan bir insanın hayatıdır. Bu nedenle ölüm sonucunun meydana geldiği anda mağdurun hukuken yaşayan bir kişi olması gerekir. İnsan yaşamının başlangıcı ve sona ermesi, özellikle doğum sırasında gerçekleşen tıbbi müdahaleler ile beyin ölümü vakalarında önem taşımaktadır.

    Türk Medeni Kanunu’na göre kişilik, çocuğun sağ ve tamamıyla doğduğu anda başlar. Bu sebeple anne karnındaki cenine yönelik davranışlar, somut olayın özelliklerine göre çocuk düşürtme, taksirle yaralama veya görevi kötüye kullanma gibi farklı suç tipleri kapsamında değerlendirilebilir. Bununla birlikte doğumdan önce gerçekleştirilen kusurlu davranışın etkisi çocuk sağ olarak doğduktan sonra ortaya çıkar ve çocuğun ölümüne neden olursa, nedensellik bağının bulunması şartıyla taksirle öldürme suçu gündeme gelebilir.

    İnsan hayatının sona ermesi bakımından ise tıbbi ölüm ve beyin ölümü ölçütleri önemlidir. Beyin ölümü gerçekleşmiş bir kişiye yönelik sonradan gerçekleştirilen davranışlar, ölüm sonucuna neden olamayacağından taksirle öldürme suçunu oluşturmaz.

    Taksirle Öldürme Suçunun Faili

    Taksirle öldürme suçu, fail bakımından özel bir sıfat aranmayan genel bir suçtur. Bu nedenle herkes suçun faili olabilir. Ancak kişinin dikkat ve özen yükümlülüğünün kapsamı, sahip olduğu meslek, görev, uzmanlık ve somut olayın koşullarına göre değişebilir.

    Örneğin bir doktorun tıbbi müdahale sırasında uyması gereken mesleki standartlarla sıradan bir kişinin yükümlülükleri aynı değildir. Benzer şekilde işveren, şantiye şefi, mühendis, sürücü veya teknik personel bakımından uygulanacak dikkat ölçüsü, üstlenilen görev ve sorumluluklara göre belirlenir.

    • Araç sürücüleri,
    • İşverenler ve iş güvenliği sorumluları,
    • Doktorlar ve diğer sağlık çalışanları,
    • Müteahhitler, mühendisler ve şantiye görevlileri,
    • Makine ve tesisat bakımından sorumlu kişiler,
    • Tehlikeli faaliyetleri yürüten işletme yöneticileri,
    • Kamu görevlileri

    somut olayın şartlarına göre taksirle öldürme suçunun faili olabilir.

    Taksirle Öldürme Suçunun Mağduru

    Suçun mağduru, fail dışında yaşayan herhangi bir insan olabilir. Mağdurun çocuk, yetişkin veya yaşlı olması; sağlıklı, hasta ya da engelli bulunması suçun oluşması bakımından farklılık yaratmaz.

    Çocuğun erken doğmuş olması veya tıbbi destekle yaşamını sürdürebilmesi de mağdur sıfatını ortadan kaldırmaz. Çocuk canlı ve tamamıyla doğmuşsa, yaşama kabiliyetinin zayıf olması ya da kısa süre yaşayabilecek durumda bulunması taksirle öldürme suçunun oluşmasına engel değildir.

    Taksirle Öldürme İcrai veya İhmali Davranışla İşlenebilir mi?

    Taksirle öldürme suçu, aktif bir hareketle işlenebileceği gibi gerekli bir davranışın yapılmaması suretiyle de meydana gelebilir. Aktif davranışla işlenen suçlarda fail, doğrudan gerçekleştirdiği bir hareketle ölüm sonucuna neden olur. İhmali davranışta ise kişi, yapmakla yükümlü olduğu bir işlemi gerçekleştirmeyerek ölüm sonucunun meydana gelmesine sebebiyet verir.

    İcrai Davranışa Örnekler

    • Hız sınırını aşan sürücünün yayaya çarpması,
    • Silahın dolu olup olmadığını kontrol etmeden ateş edilmesi,
    • Tehlikeli bir makinenin güvenlik sistemi devre dışı bırakılarak çalıştırılması,
    • Yanlış ilaç veya yanlış doz uygulanması,
    • İnşaat malzemelerinin kontrolsüz şekilde yüksekten bırakılması.

    İhmali Davranışa Örnekler

    • İşverenin zorunlu iş güvenliği tedbirlerini almaması,
    • Hekimin gerekli tetkik veya müdahaleyi zamanında yapmaması,
    • Bina yöneticisinin bilinen bir tehlikeyi gidermemesi,
    • Bakım sorumlusunun arızalı makineyi kullanıma kapatmaması,
    • Çocuğun güvenliğinden sorumlu kişinin gerekli gözetimi sağlamaması.

    İhmali davranıştan dolayı ceza sorumluluğunun doğabilmesi için failin somut olayda harekete geçme yükümlülüğünün bulunması gerekir. Kişinin hukuken veya fiilen önleme yükümlülüğü bulunmayan bir sonuçtan yalnızca müdahale etmediği gerekçesiyle sorumlu tutulması mümkün değildir.

    Basit Taksir Nedir?

    Basit taksir, failin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak öngörmesi gereken sonucu öngörmemesidir. Fail, ölüm sonucunu istemediği gibi böyle bir sonucun meydana gelebileceğini de fiilen düşünmemiştir. Ancak makul ve dikkatli bir kişinin aynı koşullarda sonucu öngörebilecek olması gerekir.

    Örneğin bir sürücünün gerekli kontrolleri yapmadan geri manevra sırasında arkasındaki kişiye çarpması, somut olayın şartlarına göre basit taksir kapsamında değerlendirilebilir. Burada sürücü ölüm sonucunu öngörmemiştir; ancak aynaları kontrol etmesi, çevre güvenliğini sağlaması ve gerekli dikkati göstermesi kendisinden beklenmektedir.

    Bilinçli Taksir Nedir?

    Bilinçli taksirde fail, gerçekleştirdiği davranışın tehlikeli bir sonuca neden olabileceğini öngörür; ancak bu sonucun gerçekleşmeyeceğine güvenerek hareket eder. Fail ölüm sonucunu istemez ve kabul etmez. Buna rağmen öngördüğü risk gerçekleşerek bir kişinin ölümüne yol açar.

    Bilinçli taksir halinde, taksirle öldürme suçundan belirlenecek ceza Türk Ceza Kanunu’nun 22. maddesi uyarınca üçte birden yarısına kadar artırılır. Artırım oranı belirlenirken failin öngördüğü tehlikenin ağırlığı, ihlal edilen kuralın önemi, olayın gerçekleşme biçimi ve failin kişisel kusuru dikkate alınır.

    Bilinçli Taksire Örnekler

    • Aşırı hızla araç kullanırken kaza ihtimalini bilmesine rağmen sürüşe devam etmek,
    • Alkollü şekilde araç kullanarak ölümle sonuçlanan kazaya neden olmak,
    • Yoğun yerleşim alanında tehlikeli biçimde silah kullanmak,
    • Güvenlik sistemi çalışmayan bir makineyi risk bilinmesine rağmen kullandırmak,
    • Ciddi arızası bilinen bir aracı trafiğe çıkarmak,
    • İş güvenliği bakımından açık ve ciddi tehlike bulunmasına rağmen çalışmayı sürdürmek.

    Bu örneklerin otomatik olarak bilinçli taksir sayılması mümkün değildir. Mahkeme her somut olayda failin riski gerçekten öngörüp öngörmediğini, sonucunun meydana gelmeyeceğine hangi gerekçeyle güvendiğini ve davranışın olay içindeki özelliklerini ayrı ayrı değerlendirmelidir.

    Bilinçli Taksir ile Olası Kast Arasındaki Fark

    Uygulamada en önemli tartışmalardan biri, bilinçli taksir ile olası kast arasındaki ayrımdır. Her iki durumda da fail, ölüm sonucunun meydana gelebileceğini öngörmektedir. Aralarındaki temel fark, failin öngördüğü sonuca karşı içsel tutumudur.

    Değerlendirme Bilinçli Taksir Olası Kast
    Sonucun öngörülmesi Fail sonucu öngörür. Fail sonucu öngörür.
    Sonuca yönelik tutum Sonucun gerçekleşmeyeceğine güvenir. Sonucun gerçekleşmesini göze alır.
    Sonucun istenmesi Sonuç istenmez ve kabul edilmez. Sonuç doğrudan istenmese bile kabullenilir.
    Hukuki sonuç Taksirli suçun cezası artırılır. Kasten işlenen suça ilişkin hükümler uygulanır.

    Bilinçli taksirde fail, “bir şey olmaz” düşüncesiyle hareket eder. Olası kastta ise “sonuç meydana gelirse gelsin” şeklinde bir kabullenme söz konusudur. Bu ayrım, uygulanacak ceza miktarı bakımından son derece önemlidir.

    Failin iç dünyası doğrudan bilinemeyeceği için değerlendirme; olayın gerçekleşme şekli, tehlikenin açıklığı, failin davranışını sürdürme biçimi, alınabilecek tedbirlerin kolaylığı ve olay öncesi ile sonrasındaki tutumlar üzerinden yapılır.

    Objektif Dikkat ve Özen Yükümlülüğü

    Taksirli sorumlulukta failin hangi kurala aykırı davrandığının somut biçimde ortaya konulması gerekir. Sadece ölüm sonucunun meydana gelmiş olması, kişinin otomatik olarak cezalandırılması için yeterli değildir.

    Dikkat ve özen yükümlülüğünün kaynağı;

    • Kanun ve yönetmelikler,
    • Trafik kuralları,
    • İş sağlığı ve güvenliği düzenlemeleri,
    • Mesleki standartlar,
    • Teknik şartnameler,
    • Görev ve yetki tanımları,
    • Ortak hayat tecrübeleri

    olabilir.

    Mahkeme, öncelikle failin uyması gereken davranış kuralını belirlemeli, ardından bu kuralın nasıl ihlal edildiğini açıklamalıdır. Soyut ve genel ifadelerle kusur yüklenmesi, ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesiyle bağdaşmaz.

    Neticenin Öngörülebilir Olması

    Taksirden söz edilebilmesi için ölüm sonucunun objektif olarak öngörülebilir olması gerekir. Olağan hayat tecrübelerine göre öngörülmesi mümkün olmayan, tamamen sıra dışı veya beklenmedik bir sonuç nedeniyle kişiye taksirli sorumluluk yüklenemez.

    Öngörülebilirlik değerlendirmesi yapılırken failin yaşı, mesleği, bilgisi, tecrübesi, görev alanı ve somut olayın şartları dikkate alınır. Uzmanlık gerektiren faaliyetlerde, aynı alanda çalışan makul ve dikkatli bir uzmanın göstereceği özen ölçü olarak kabul edilir.

    Nedensellik Bağı ve Objektif İsnat

    Taksirle öldürme suçunda failin davranışı ile ölüm sonucu arasında nedensellik bağının bulunması zorunludur. Başka bir ifadeyle ölüm, failin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışının sonucu olmalıdır.

    Nedensellik bağının bulunması tek başına her durumda yeterli değildir. Ölüm sonucunun ayrıca hukuken faile yüklenebilir olması gerekir. Failin davranışı hukuken izin verilen risk sınırları içinde kalmışsa veya ölüm tamamen bağımsız ve öngörülemez bir sebepten meydana gelmişse objektif isnat kurulamayabilir.

    Nedensellik Bağını Kesebilecek Durumlar

    • Ölümün tamamen mağdurun bağımsız davranışından kaynaklanması,
    • Üçüncü kişinin tek başına sonucu meydana getiren müdahalesi,
    • Öngörülemeyen ve olağan dışı bir doğal olay,
    • Failin davranışıyla bağlantısı bulunmayan tıbbi bir durum,
    • Sonucun bütünüyle başka ve bağımsız bir nedenden meydana gelmesi.

    Bununla birlikte mağdurun da kusurlu olması, her zaman failin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Failin davranışı ölüm sonucuna etkili olmuşsa, mağdurun kusuru cezanın belirlenmesi ve kusurun dağılımı bakımından dikkate alınabilir.

    Mağdurun Kusuru Ceza Sorumluluğunu Ortadan Kaldırır mı?

    Mağdurun dikkatsiz veya kurallara aykırı davranması, failin kusurunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Mahkeme, her iki tarafın davranışlarının ölüm sonucuna etkisini ayrı ayrı inceler.

    Örneğin yayaya çarpan sürücünün hız sınırını aştığı bir olayda, yayanın da kontrolsüz şekilde yola çıkmış olması mümkündür. Bu durumda sürücünün davranışı ölüm sonucuna etkili olmaya devam ediyorsa ceza sorumluluğu tamamen ortadan kalkmayabilir. Buna karşılık ölümün yalnızca mağdurun öngörülemez ve bağımsız hareketinden kaynaklandığı tespit edilirse sanık bakımından beraat kararı verilebilir.

    Birden Fazla Kişinin Kusuru

    Taksirle öldürme olaylarında birden fazla kişinin kusurlu davranışı aynı ölüm sonucuna katkı sağlayabilir. Özellikle iş kazaları, yapı çökmeleri, tıbbi müdahaleler ve zincirleme sorumluluğun bulunduğu teknik faaliyetlerde birden fazla sanık bulunması mümkündür.

    Taksirli suçlarda herkes kendi kusurundan sorumludur. Bir kişinin kusuru diğer sanıklara yüklenemez. Bu nedenle her sanığın görevi, yetkisi, bilgi düzeyi, alması gereken önlemler ve ihlal ettiği yükümlülük ayrı ayrı belirlenmelidir.

    İşyerinde meydana gelen ölüm nedeniyle yalnızca işveren sıfatının bulunması cezalandırma için yeterli değildir. İşverenin, işveren vekilinin, iş güvenliği uzmanının, şantiye şefinin ve diğer görevlilerin somut olayla bağlantılı yükümlülükleri ayrı ayrı incelenmelidir.

    Trafik Kazalarında Taksirle Öldürme Suçu

    Taksirle öldürme suçunun uygulamada en sık görüldüğü alan trafik kazalarıdır. Sürücülerin Karayolları Trafik Kanunu, ilgili yönetmelikler ve genel dikkat kurallarına aykırı davranmaları sonucunda meydana gelen ölümlü kazalar, çoğu zaman TCK m.85 kapsamında değerlendirilmektedir.

    Ancak her ölümlü trafik kazası otomatik olarak ceza sorumluluğu doğurmaz. Mahkeme, sürücünün kusurunu, kazanın oluş şeklini, yol ve hava koşullarını, hızını, fren izlerini, kamera kayıtlarını ve bilirkişi raporlarını birlikte değerlendirir.

    Trafik Kazalarında Kusur Sayılabilecek Davranışlar

    • Hız sınırının aşılması
    • Kırmızı ışık ihlali
    • Alkollü veya uyuşturucu etkisi altında araç kullanılması
    • Telefonla konuşarak araç kullanılması
    • Şerit ihlali
    • Takip mesafesine uyulmaması
    • Geçiş üstünlüğüne riayet edilmemesi
    • Yorgun veya uykusuz şekilde araç kullanılması
    • Araç bakımının yapılmaması

    Buna karşılık ölümün tamamen mağdurun öngörülemeyen davranışından kaynaklandığının tespit edilmesi hâlinde sürücünün cezai sorumluluğu ortadan kalkabilir.

    İş Kazalarında Taksirle Öldürme

    İş kazaları sonucunda meydana gelen ölümler de TCK m.85 kapsamında en fazla karşılaşılan dosya türleri arasındadır. İşverenin yalnızca işveren sıfatını taşıması cezalandırılması için yeterli değildir. Ölüm sonucunun meydana gelmesinde hangi yükümlülüğün ihlal edildiği açık şekilde ortaya konulmalıdır.

    6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işveren, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tüm önlemleri almakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğün ihlal edilmesi ve ölüm meydana gelmesi hâlinde taksirle öldürme suçu gündeme gelebilir.

    İşverenin Başlıca Yükümlülükleri

    • Risk değerlendirmesi yapmak
    • Koruyucu ekipman sağlamak
    • Çalışanları eğitmek
    • İş güvenliği uzmanı görevlendirmek
    • Makine ve ekipmanların bakımını yaptırmak
    • Denetim mekanizmasını işletmek

    İş kazalarında çoğu zaman yalnızca işveren değil; işveren vekili, şantiye şefi, proje müdürü, iş güvenliği uzmanı, formen veya teknik sorumlular bakımından da ayrı ayrı kusur değerlendirmesi yapılmaktadır.

    Doktor Hatalarında Taksirle Öldürme (Malpraktis)

    Sağlık çalışanlarının mesleki standartlara aykırı davranışları sonucunda hastanın yaşamını kaybetmesi durumunda taksirle öldürme suçu gündeme gelebilir. Bununla birlikte tıbbi müdahalenin başarısız olması tek başına ceza sorumluluğu doğurmaz.

    Ceza sorumluluğu bakımından temel soru şudur:

    Makul ve dikkatli bir hekim aynı koşullarda farklı davranarak ölüm sonucunu önleyebilir miydi?

    Bu değerlendirme yapılırken Adli Tıp Kurumu raporları, uzman bilirkişi görüşleri, tıbbi kılavuzlar ve uluslararası kabul gören tedavi standartları dikkate alınmaktadır.

    İnşaat ve Şantiye Kazalarında Ceza Sorumluluğu

    İnşaat sektöründe meydana gelen ölümlerin önemli bir bölümü gerekli güvenlik önlemlerinin alınmamasından kaynaklanmaktadır. Özellikle yüksekten düşme, iskele çökmesi, elektrik çarpması ve vinç kazaları uygulamada sıkça görülmektedir.

    Bu tür olaylarda mahkeme yalnızca işvereni değil; teknik uygulama sorumlusu, şantiye şefi, yapı denetim görevlisi ve diğer sorumluların yükümlülüklerini de ayrı ayrı değerlendirir.

    Bilirkişi Raporlarının Önemi

    Taksirle öldürme davalarında kusurun belirlenmesinde bilirkişi raporları büyük önem taşır. Ancak mahkeme bilirkişi raporuyla bağlı değildir. Hakim, raporu dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirerek karar verir.

    • Olay yeri inceleme raporları
    • Kamera kayıtları
    • Tanık beyanları
    • Otopsi raporu
    • Adli Tıp Kurumu raporu
    • Trafik uzmanı raporu
    • İş güvenliği uzmanı raporu

    Birden fazla bilirkişi raporunun çelişmesi hâlinde mahkeme yeni bilirkişi incelemesi yaptırabilir veya çelişkiyi gerekçeli şekilde değerlendirerek karar verebilir.

    Cezanın Belirlenmesi

    Mahkeme ceza miktarını belirlerken yalnızca ölüm sonucuna değil, failin kusur ağırlığına da bakar. TCK’nın genel hükümleri gereğince ceza bireyselleştirilir.

    Hakim özellikle şu kriterleri dikkate alır:

    • Kusurun yoğunluğu
    • İhlal edilen kuralın önemi
    • Tehlikenin büyüklüğü
    • Failin öngörü yeteneği
    • Davranışın gerçekleşme biçimi
    • Olay sonrası tutumu
    • Mağdur üzerindeki etkileri
    • Failin kişisel özellikleri

    Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

    Taksirle öldürme suçunda HAGB uygulanıp uygulanamayacağı, somut olayda verilen ceza miktarı ve yürürlükteki ceza muhakemesi hükümlerine göre değerlendirilir. Bu nedenle her dosyada otomatik olarak HAGB kararı verilmesi mümkün değildir.

    Mahkeme; sanığın kişiliği, yeniden suç işleme ihtimali, yargılama sürecindeki davranışları ve diğer yasal koşulları birlikte değerlendirerek karar verir.

    Cezanın Ertelenmesi

    Belirli şartların gerçekleşmesi hâlinde mahkeme hapis cezasının ertelenmesine karar verebilir. Ancak bu husus sanığın otomatik olarak ertelemeden yararlanacağı anlamına gelmez. Mahkeme her somut olayın özelliklerine göre değerlendirme yapar.

    Adli Para Cezasına Çevrilmesi Mümkün müdür?

    Taksirle öldürme suçunda hapis cezasının adli para cezasına çevrilip çevrilemeyeceği, hükmedilen cezanın süresi ve Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükümleri çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu konuda her dosya bakımından ayrı hukuki inceleme yapılmalıdır.

    Soruşturma Süreci

    Taksirle öldürme suçuna ilişkin süreç çoğu zaman kolluk kuvvetlerinin olay yerine intikaliyle başlar. Cumhuriyet savcısı tarafından olayın oluş şekli araştırılır, deliller toplanır ve ölüm sonucunun hangi nedenle meydana geldiği belirlenmeye çalışılır.

    Soruşturma aşamasında özellikle aşağıdaki deliller büyük önem taşır.

    • Olay yeri inceleme tutanakları
    • Otopsi raporu
    • Adli Tıp Kurumu raporu
    • Bilirkişi incelemeleri
    • Kamera kayıtları
    • Telefon kayıtları
    • Tanık beyanları
    • Teknik inceleme raporları

    Savcılık, toplanan deliller doğrultusunda yeterli şüphe bulunduğu kanaatine varırsa kamu davası açılması amacıyla iddianame düzenler. Aksi durumda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilebilir.

    Kovuşturma Aşaması

    İddianamenin kabul edilmesiyle birlikte ceza yargılaması başlar. Mahkeme yalnızca bilirkişi raporuyla yetinmez; sanık savunmalarını, tanık anlatımlarını, uzman görüşlerini ve diğer tüm delilleri birlikte değerlendirerek kusur durumunu belirler.

    Gerek görülmesi hâlinde yeni bilirkişi raporu alınabilir, keşif yapılabilir veya Adli Tıp Kurumu’ndan ek rapor istenebilir.

    Görevli ve Yetkili Mahkeme

    Taksirle öldürme suçunda görevli mahkeme, suçun niteliğine ve isnat edilen fiile göre belirlenmektedir. Yetkili mahkeme ise kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir. Yetki konusunda Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır.

    Tutuklama Uygulanabilir mi?

    Taksirle öldürme suçunda tutuklama otomatik olarak uygulanmaz. Ceza Muhakemesi Kanunu’nda öngörülen tutuklama nedenlerinin somut olayda bulunması gerekir.

    Mahkeme veya sulh ceza hâkimliği özellikle;

    • kaçma şüphesi,
    • delilleri karartma ihtimali,
    • tanıklara baskı yapılması riski,
    • ölçülülük ilkesi

    gibi kriterleri birlikte değerlendirerek karar verir.

    Zamanaşımı

    Taksirle öldürme suçunda dava zamanaşımı süresi, suç için kanunda öngörülen ceza miktarı dikkate alınarak Türk Ceza Kanunu’nun genel hükümlerine göre belirlenmektedir. Zamanaşımı hesaplanırken kesilme ve durma nedenleri de ayrıca değerlendirilmelidir.

    Tazminat Sorumluluğu

    Taksirle öldürme suçunda ceza yargılamasından bağımsız olarak hukuk mahkemelerinde maddi ve manevi tazminat davaları açılması mümkündür. Ceza davasının sonucu, hukuk yargılamasını etkileyebilmekle birlikte her iki süreç birbirinden bağımsız yürütülmektedir.

    Maddi Tazminat

    • Destekten yoksun kalma tazminatı
    • Cenaze giderleri
    • Tedavi giderleri
    • Diğer ekonomik zararlar

    Manevi Tazminat

    Ölen kişinin yakınları, olay nedeniyle yaşadıkları manevi zararların giderilmesi amacıyla manevi tazminat talebinde bulunabilirler. Mahkeme tazminat miktarını belirlerken olayın özelliklerini, tarafların ekonomik durumunu ve hakkaniyet ilkelerini dikkate alır.

    Sigorta Şirketlerinin Sorumluluğu

    Trafik kazalarında zorunlu mali sorumluluk sigortası, kasko sigortası veya diğer sorumluluk sigortaları devreye girebilir. Sigorta şirketinin sorumluluğu poliçe kapsamı ve ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenmektedir.

    Yargıtay Uygulamasında Dikkat Edilen Hususlar

    Yargıtay kararları incelendiğinde taksirle öldürme suçunda özellikle aşağıdaki kriterlerin önem taşıdığı görülmektedir.

    • Objektif dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlali bulunup bulunmadığı
    • Ölüm ile davranış arasında uygun illiyet bağının kurulup kurulamadığı
    • Kusur oranlarının ayrı ayrı belirlenmesi
    • Bilinçli taksir şartlarının oluşup oluşmadığı
    • Bilirkişi raporlarının bilimsel yeterliliği
    • Çelişkili raporların giderilmesi
    • Mağdurun kusurunun sonuca etkisi
    • Her sanığın kusurunun bireysel olarak değerlendirilmesi

    Özellikle iş kazaları ve trafik kazalarında kusurun yalnızca sonuç üzerinden değil, ihlal edilen somut yükümlülükler esas alınarak belirlenmesi gerektiği kabul edilmektedir.

    Sık Sorulan Sorular

    Taksirle öldürme suçunda şikâyet gerekli midir?

    Hayır. Bu suç şikâyete tabi değildir. Cumhuriyet savcılığı tarafından resen soruşturulur.

    Birden fazla kişinin ölmesi cezayı artırır mı?

    Evet. Birden fazla kişinin ölümü veya ölümle birlikte yaralanma meydana gelmesi hâlinde TCK m.85/2 uygulanır.

    Bilinçli taksir cezada artırım sebebi midir?

    Evet. Bilinçli taksir hâlinde belirlenen ceza kanunda öngörülen oranda artırılır.

    Her iş kazasında işveren cezalandırılır mı?

    Hayır. İşverenin somut olay bakımından dikkat ve özen yükümlülüğünü ihlal ettiğinin ispat edilmesi gerekir.

    Her trafik kazasında sürücü kusurlu sayılır mı?

    Hayır. Kusur, olayın özellikleri ve teknik incelemeler doğrultusunda belirlenir.

    Sonuç

    Taksirle öldürme suçu, yalnızca ölüm sonucunun meydana gelmesine bağlı olarak oluşan bir suç değildir. Ceza sorumluluğunun doğabilmesi için failin dikkat ve özen yükümlülüğünü ihlal etmiş olması, ölüm sonucunun öngörülebilir nitelikte bulunması ve davranış ile ölüm arasında uygun illiyet bağının kurulabilmesi gerekir. Bu nedenle her olay kendi teknik özellikleri, bilirkişi raporları ve delil durumu çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilmektedir.

    Özellikle trafik kazaları, iş kazaları, tıbbi uygulamalar ve teknik faaliyetlerden kaynaklanan ölüm olaylarında, soruşturmanın ilk aşamasından itibaren hukuki destek alınması büyük önem taşımaktadır. Delillerin doğru şekilde toplanması, bilirkişi raporlarının etkin biçimde incelenmesi ve kusur değerlendirmesinin hukuka uygun yapılması, yargılama sonucunu doğrudan etkileyebilmektedir.

    Hukuki Destek

    Taksirle öldürme suçuna ilişkin soruşturma ve kovuşturma süreçleri, teknik ve hukuki değerlendirmelerin birlikte yürütülmesini gerektirir. Delillerin korunması, bilirkişi raporlarının incelenmesi, kusur değerlendirmesine itiraz edilmesi ve ceza yargılamasının etkin şekilde takip edilmesi bakımından alanında uzman bir ceza avukatından hukuki destek alınması hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşımaktadır.

    Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar

    Taksirle öldürme soruşturmalarında tarafların yaptığı usuli ve hukuki hatalar, yargılamanın sonucunu doğrudan etkileyebilmektedir. Özellikle soruşturmanın ilk aşamasında yapılan eksiklikler sonradan telafi edilemeyebilir.

    • Olay yeri inceleme raporlarına zamanında itiraz edilmemesi
    • Bilirkişi raporlarının teknik yönden incelenmemesi
    • Alternatif bilirkişi raporu alınmaması
    • Kamera kayıtlarının süresinde temin edilmemesi
    • Tanıkların zamanında dinlenmemesi
    • Teknik delillerin korunmaması
    • Kusur değerlendirmesine yönelik uzman görüşü sunulmaması

    Savunma Stratejisi

    Taksirle öldürme davalarında etkili bir savunma yalnızca suçlamanın reddedilmesine dayanmaz. Öncelikle ölüm sonucunun meydana geliş şekli, kusur oranı, nedensellik bağı ve teknik raporlar ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir.

    Özellikle trafik kazaları, iş kazaları ve tıbbi uygulamalarda teknik bilirkişi raporlarının hukuki açıdan incelenmesi büyük önem taşımaktadır. Eksik veya çelişkili raporlara karşı süresi içinde itiraz edilmesi, gerektiğinde yeni bilirkişi incelemesi talep edilmesi ve uzman görüşü sunulması yargılamanın sonucunu önemli ölçüde etkileyebilir.

    Dolğun Hukuk’un Değerlendirmesi

    Taksirle öldürme suçuna ilişkin dosyalar yalnızca ceza hukuku bilgisiyle değil; teknik mevzuat, iş güvenliği, trafik hukuku, tıp hukuku ve bilirkişilik uygulamalarının birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Her dosya kendi somut olayına özgü olarak incelenmeli; kusur dağılımı, nedensellik bağı ve teknik raporlar ayrıntılı biçimde analiz edilmelidir.

    Dolğun Hukuk olarak taksirle öldürme suçuna ilişkin soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde; delillerin değerlendirilmesi, bilirkişi raporlarının incelenmesi, ceza yargılamasının takibi ve hukuki stratejinin oluşturulması konularında müvekkillerimize kapsamlı hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti sunmaktayız.

    Taksirle Öldürme Suçunda Kusur Nasıl Belirlenir?

    Taksirle öldürme suçunda mahkemenin cevap aradığı en önemli soru, ölüm sonucunun hangi davranış nedeniyle meydana geldiğidir. Ceza sorumluluğunun belirlenmesinde yalnızca ölüm olgusuna değil, ölümün gerçekleşmesine neden olan davranışın hukuki niteliğine de bakılır.

    Kusur değerlendirmesi yapılırken failin yerine aynı koşullarda bulunan makul, dikkatli ve özenli bir kişinin nasıl davranacağı esas alınır. Eğer ortalama dikkat seviyesine sahip bir kişinin önleyebileceği bir ölüm, failin ihmal veya dikkatsizliği nedeniyle gerçekleşmişse kusurdan söz edilebilir.

    • İhlal edilen hukuk kuralı
    • Mesleki standartlar
    • Teknik yönetmelikler
    • Olayın meydana geliş şekli
    • Riskin öngörülebilirliği
    • Failin bilgi ve deneyimi
    • Alınabilecek önlemler

    Kusur oranı belirlenirken yalnızca bilirkişi raporu esas alınmaz. Hakim, raporun bilimsel yeterliliğini ve dosyadaki diğer delillerle uyumunu da değerlendirir.

    Bilirkişi Raporuna İtiraz Edilebilir mi?

    Evet. Bilirkişi raporu mahkemeyi bağlayan kesin bir delil değildir. Taraflar rapora karşı ayrıntılı teknik ve hukuki itirazlarda bulunabilir, yeni bilirkişi incelemesi talep edebilir veya uzman görüşü sunabilir.

    Özellikle trafik kazaları, iş kazaları ve tıbbi uygulamalarda ilk düzenlenen bilirkişi raporları her zaman yeterli olmayabilir. Çelişkili veya eksik değerlendirmeler içeren raporların hükme esas alınması hukuka aykırılık oluşturabilir.

    Taksirle Öldürme Davasında Sanığın Hakları

    Ceza muhakemesinde herkes adil yargılanma hakkına sahiptir. Taksirle öldürme suçundan yargılanan kişinin de kanundan kaynaklanan temel hakları bulunmaktadır.

    • Müdafiden yararlanma hakkı
    • Dosyayı inceleme hakkı
    • Delil sunma hakkı
    • Tanık dinletme hakkı
    • Bilirkişi raporuna itiraz hakkı
    • Uzman görüşü alma hakkı
    • Lehe delillerin toplanmasını isteme hakkı
    • Kanun yollarına başvurma hakkı

    Katılanın Hakları

    Hayatını kaybeden kişinin yakınları, ceza yargılamasında katılan sıfatını alarak davaya iştirak edebilirler. Katılan sıfatı, mağdur yakınlarına ceza muhakemesinde çeşitli usuli haklar tanımaktadır.

    • Delil sunma
    • Tanık dinletme
    • Bilirkişi raporuna itiraz etme
    • Kararlara karşı kanun yoluna başvurma
    • Duruşmalara katılma

    Ceza Davası ile Tazminat Davası Arasındaki İlişki

    Ceza yargılaması ile maddi ve manevi tazminat davaları birbirinden bağımsız süreçlerdir. Ceza mahkemesinde verilen karar, bazı yönlerden hukuk mahkemesini etkileyebilse de her iki dava kendi usul kuralları çerçevesinde yürütülmektedir.

    Bu nedenle ceza davasının devam ediyor olması, tazminat davası açılmasına engel değildir. Benzer şekilde hukuk mahkemesindeki süreç de ceza yargılamasının sonucunu otomatik olarak belirlemez.

    Uygulamada En Çok Karşılaşılan Deliller

    • Olay yeri fotoğrafları
    • Güvenlik kamerası görüntüleri
    • Araç içi kamera kayıtları
    • Otopsi raporu
    • Adli Tıp Kurumu raporu
    • HTS kayıtları
    • GPS verileri
    • Takograf kayıtları
    • İş güvenliği evrakları
    • Risk değerlendirme raporları
    • Eğitim kayıtları
    • Bakım kayıtları
    • Tanık beyanları

    Soruşturmanın İlk Günlerinde Yapılması Gerekenler

    Taksirle öldürme soruşturmalarında ilk saatlerde toplanan deliller çoğu zaman davanın kaderini belirlemektedir. Bu nedenle hem şüpheli hem de mağdur yakınları bakımından hukuki sürecin ilk andan itibaren dikkatle yürütülmesi gerekir.

    • Olay yeri kayıtlarının korunması
    • Kamera görüntülerinin muhafaza edilmesi
    • Tanık bilgilerinin tespit edilmesi
    • Teknik kayıtların saklanması
    • Bilirkişi incelemelerinin takip edilmesi
    • Savunmanın teknik belgelerle desteklenmesi

    Son Değerlendirme

    Taksirle öldürme suçları, ceza hukukunun en teknik alanlarından biridir. Ölüm sonucunun meydana gelmiş olması tek başına cezai sorumluluk için yeterli değildir. Kusurun belirlenmesi, dikkat ve özen yükümlülüğünün kapsamı, nedensellik bağı ve ölüm sonucunun öngörülebilirliği her olay bakımından ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

    Özellikle trafik kazaları, iş kazaları, tıbbi uygulamalar ve teknik faaliyetlerden kaynaklanan ölüm olaylarında uzman bilirkişi raporlarının doğru analiz edilmesi ve hukuki değerlendirmelerin somut olaya özgü yapılması büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle soruşturma aşamasından itibaren profesyonel hukuki destek alınması, hak kayıplarının önlenmesi açısından kritik rol oynamaktadır.

    Not: Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her olay kendi özellikleri çerçevesinde değerlendirilmeli olup, somut uyuşmazlıklarda uzman bir ceza hukuku avukatından hukuki görüş alınması tavsiye edilir. Yararlanılan Temel Kaynak için bkz. Yıldız, Ali Kemal, Taksirle Öldürme, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. VIII, S. 2, 2013.

  • KARARI KİM VERİYOR ?

    KARARI KİM VERİYOR ?

    Hukuk dünyasında yapay zeka tartışmaları giderek büyürken, dikkat çekici bir şekilde hedef sürekli avukatlar olmaktadır. Bu yaklaşım, meselenin özünü ıskalayan ve risk alanını yanlış belirleyen bir refleksin ürünüdür. Çünkü hukuk düzeninde belirleyici olan iddia veya savunma değil, hükmün kendisidir. Hükmü kuran ise avukat değil, hâkimdir. Bu nedenle tartışmanın ekseni yanlış kurulmuştur ve asıl sorulması gereken soru şudur: Yapay zeka kullanımının en büyük riski kimdedir?

    Türk hukuk sisteminde avukat ile hâkim arasında ciddi bir sorumluluk dengesizliği bulunmaktadır. Avukat; vekâlet ilişkisi gereği hem sözleşmesel hem haksız fiil sorumluluğu altındadır ve hatalı bir işlem doğrudan maddi sorumluluk doğurabilir. Buna karşılık hâkimlerin sorumluluğu istisnai ve sınırlıdır; hukuki sorumluluk çoğu zaman Devlet üzerinden yürür, cezai sorumluluk ise ağır prosedürlere bağlanmıştır ve uygulamada oldukça dar bir alanda kalır. Bu tablo, yapay zeka kullanımında ortaya çıkan riski büyüten temel unsurdur çünkü daha büyük etki gücüne sahip olan makam, daha sınırlı sorumluluk rejimi içindedir.

    Yapay zeka artık yalnızca bir araştırma aracı değildir; metin üretir, gerekçe oluşturur, içtihat derler ve değerlendirme yapar. Bir hâkimin gerekçe yazımında, hukuki analizde ve kanaat oluşturma sürecinde yapay zeka çıktısına dayanması teknik bir kolaylık değil, fiilen karar sürecine dış bir unsurun dahil edilmesidir. Sorun yapay zekanın kullanılması değildir; sorun, yapay zekanın düşünme sürecine ortak olmasıdır.

    Yargılama sadece norm uygulaması değildir; hâkim somut olayı değerlendirirken vicdani kanaatini kullanır ve bu durum hukukun insani yönünü temsil eder. Yapay zeka ise vicdan üretmez, empati kurmaz ve somut olayın insani ağırlığını tartmaz. Bu nedenle hâkimin, zihnini ve vicdanını yapay zekaya devretmesi yalnızca teknik bir tercih değil, yargı fonksiyonunun özüne dokunan bir kırılmadır.

    Bugün kamuoyunda ve meslek içi tartışmalarda odak sürekli avukatlara yöneltilmektedir. Oysa avukatın yaptığı hata sistem içinde denetlenebilir; karşı taraf vardır, mahkeme vardır, istinaf ve temyiz vardır. Ancak hâkimin yaptığı hata doğrudan hükme dönüşür ve bir kişinin özgürlüğünü, malvarlığını ve itibarını tek bir karar ile etkileyebilir. Bu nedenle riskin merkezi avukatlar değil, yargı yetkisini kullanan makamdır.

    Bugün hâkimlerin yapay zeka kullanımına ilişkin açık ve bağlayıcı bir düzenleme (maalesef ve açıkça) bulunmamaktadır. Ne ölçüde kullanılacağı, hangi sınırların geçilemeyeceği ve hangi durumların yasak olduğu net değildir. Bu durum standartsız uygulamalara, kontrolsüz kullanım biçimlerine ve hesap verilebilirlik boşluklarına yol açmaktadır. Yargı gibi haklar ve özgürlüğün anlam kazandığı bir alanda kullanılan her aracın kaynağı / etkisi denetlenebilir olmalıdır. Aksi halde kararın arkasındaki irade kamu olmaktan çıkar.

    Yapay zekadan korunması gereken meslek avukatlık değildir; avukatlık dönüşür, adapte olur ve rekabet içinde kendini yeniden üretir. Korunması gereken alan yargının kendisidir. Çünkü yanlış bir dilekçe düzeltilebilir, eksik bir savunma tamamlanabilir ancak hatalı bir hüküm çoğu zaman telafisi güç sonuçlar doğurur. Eğer yargı makamı karar sürecinde dış üretimlere bağımlı hale gelirse hukuk devleti ilkesi görünürde korunur fakat içeriği zayıflar ve nihayetinde kaçınılmaz soru ortaya çıkar:

    Kararı gerçekten kim verdi?

    – Murat Can DOLGUN

    İstanbul Avukatı

    Görüş ve Önerileriniz için:

    Mail: av.muratcandolgun@gmail.com

    WhatsApp: +905074754422

  • Kalem Personelinin Dosya Üzerinde Kanaat Oluşturması: Somut Bir Olay Üzerinden Yetki Sınırları ve Hukuki Sorumluluk

    Kalem Personelinin Dosya Üzerinde Kanaat Oluşturması: Somut Bir Olay Üzerinden Yetki Sınırları ve Hukuki Sorumluluk

    Bir mahkemede duruşma sırası beklenirken, taraf vekili olarak dosyanın incelenmesi talep edilmiştir. Talep üzerine kalem personeli dosyayı sunmakla birlikte, dosya içeriğine ilişkin ayrıntılı açıklamalarda bulunmuş; taraflar hakkında değerlendirmeler yapmış ve dosyada yer alan vakıalara ilişkin kendi kanaatini açıkça ifade etmiştir.

    Kalem personeli, yalnızca dosya içeriğini aktarmakla kalmamış; “dosyayı çok iyi bildiğini”, “ek inceleme yaptığını”, “ilgili kişinin başka suçlarının da bulunduğunu” ve “dosyada hangi tarafın haklı olduğunun açık olduğunu” ifade etmiştir.

    Bu durum, ilk bakışta münferit bir davranış gibi değerlendirilebilirse de, yargı teşkilatının işleyişi, görev ayrımı ve hukuki güvenlik ilkesi bakımından sistematik olarak incelenmesi gereken bir sorunu ortaya koymaktadır.

    1. Hukuki Çerçeve: Yargı Yetkisi ve Kalem Fonksiyonunun Ayrımı

    Yargılama faaliyeti, Anayasa ve ilgili kanunlar çerçevesinde münhasıran hakim ve Cumhuriyet savcıları tarafından yürütülür. Kalem personeli ise bu sürecin idari ve teknik boyutunu yerine getiren yardımcı kamu görevlileridir.

    Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik uyarınca kalem hizmetleri, hakim ve savcı denetimi altında yürütülür. Bu düzenleme, kalemin bağımsız bir değerlendirme mercii olmadığını açıkça ortaya koymaktadır.

    Dolayısıyla kalem personelinin dosya içeriğini analiz etmesi, hukuki nitelendirme yapması veya tarafların haklılık durumuna ilişkin kanaat oluşturması mümkün değildir.

    2. Dosya İnceleme Yetkisi ve Savunma Hakkı

    Ceza muhakemesinde dosya inceleme hakkı, savunma hakkının ayrılmaz bir parçasıdır. Bu hak, CMK m.153 kapsamında müdafiye tanınmıştır. Avukatlık Kanunu m.46 uyarınca ise avukatlar dava ve takip dosyalarını inceleyebilir.

    Kalem personelinin bu süreçteki rolü, dosyanın incelenmesini sağlamakla sınırlıdır. Kalem, dosya inceleme hakkının kullanımı bakımından bir filtre veya karar mercii değildir.

    Somut olayda ise kalem personeli, dosyayı sunmakla yetinmemiş; dosyanın esası hakkında değerlendirme yaparak, savunma alanına müdahale niteliği taşıyan bir tutum sergilemiştir.

    3. Kanaat Açıklama Yasağı ve Masumiyet Karinesi

    Bir kamu görevlisinin, görev alanı dışında dosyanın esası hakkında değerlendirme yapması, masumiyet karinesi ile bağdaşmaz.

    “Kişinin başka suçlarının olduğu” veya “dosyada kimin haklı olduğunun açık olduğu” yönündeki ifadeler; henüz hüküm kurulmadan önce suçluluk isnadı anlamına gelmekte ve yargılama sürecini etkileme potansiyeli taşımaktadır. Bu tür açıklamalar, yalnızca etik bir sorun değil; aynı zamanda yargılamanın tarafsızlığına gölge düşüren bir davranıştır.

    4. Gizlilik Yükümlülüğü ve Veri Koruma Boyutu

    Ceza muhakemesinde soruşturma evresi gizlidir (CMK m.157). Bu gizlilik yükümlülüğü, yalnızca tarafları değil; kalem personelini de bağlamaktadır.

    Kalem personelinin dosya içeriğini incelemesi ve bu içerikten hareketle üçüncü kişilerle veya taraflarla değerlendirme paylaşması; TCK m.136 kapsamında kişisel verilerin hukuka aykırı olarak paylaşılması, TCK m.258 kapsamında göreve ilişkin sırrın açıklanması, sonuçlarını doğurabilir.

    Ayrıca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca kamu görevlilerinin gizli bilgileri açıklaması yasaktır.

    5. “Ek İnceleme” İddiasının Hukuki Niteliği

    Somut olayda kalem personelinin “dosya üzerinde ek inceleme yaptığı” yönündeki beyanı, hukuki açıdan ayrıca değerlendirilmelidir.

    Kalem personelinin, dosya üzerinde bağımsız inceleme yürütme, Delil değerlendirme, Dosya kapsamını genişletme yetkileri bulunmamaktadır.

    Bu tür bir faaliyet, görev tanımının açık ihlali olup; görevi kötüye kullanma (TCK m.257) kapsamında değerlendirilebilir.

    6. Suç Şüphesi Halinde İzlenmesi Gereken Usul

    Kalem personeli, görev sırasında bir suç işlendiğine dair emare ile karşılaşırsa yapabileceği nedir? Kalem personeli ne soruşturma başlatabilir ne de onun kolluk ve tutma yetkisi vardır, haliyle bu durumu yetkili makamlara bildirmekten başka bir yetkisi yoktur.

    Bu yükümlülük TCK m.278 kapsamında düzenlenmiştir. Ancak tekrar etmek pahasına da olsa, bu durum, kalem personeline soruşturma yapma veya dosya üzerinde değerlendirme yapma veyahut kolluk yetkisi vermez.

    Suç şüphesi halinde yapılması gereken tek işlem, yetkili Cumhuriyet savcısına bildirimde bulunmaktır. Yetki ve talimat zincirine uygun davranmalı ve kendi başına bir hukuki sonuç çıkarma girişiminde bulunmamalı, yetki tecavüzü yapmamalıdır.

    Sonuç

    Somut olayda kalem personelinin sergilediği davranış;

    Görev tanımının aşılması,

    Yargı yetkisine müdahale niteliği taşıması,

    Gizlilik yükümlülüğünün ihlali riski,

    Masumiyet karinesinin zedelenmesi,

    gibi birden fazla hukuki sorunu aynı anda barındırmaktadır.

    Yargı teşkilatında her aktörün kendi görev sınırları içerisinde kalması, yalnızca idari bir düzen meselesi değil; doğrudan adil yargılanma hakkının güvencesidir.

    Kalem personelinin dosya üzerinde kanaat oluşturması, değerlendirme yapması veya bu değerlendirmeyi açıklaması; bireysel bir davranış olarak değil, sistemsel bir risk olarak ele alınmalıdır.

    Saygılarımla

    Murat Can DOLGUN

    İstanbul Barosu Avukatlarından

  • Yargı Teşkilatında Yapay Zeka Kullanımı: Hakim, Savcı ve Kamu Personelinin KVKK, Cezai ve İdari Sorumluluğu

    Yargı Teşkilatında Yapay Zeka Kullanımı: Hakim, Savcı ve Kamu Personelinin KVKK, Cezai ve İdari Sorumluluğu

    Yapay zeka araçlarının yargı pratiğine fiilen girmesiyle birlikte, hakimler, savcılar ve adliye personeli bakımından yeni bir risk alanı doğmuştur. Dosya özetleme, karar taslağı oluşturma veya analiz amacıyla kullanılan sistemlere; kişisel veriler, soruşturma içerikleri, mahkeme dosyaları ve emniyet evraklarının girilmesi, artık sadece teknik bir tercih değil; çok katmanlı bir hukuki sorumluluk doğuran bir eylem haline gelmiştir. Bu kullanım, aynı anda kişisel verilerin korunması hukuku, ceza hukuku ve disiplin hukuku alanlarına temas etmektedir.

    I. KVKK Kapsamında Sorumluluk

    6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca, adliye içerisinde işlenen tüm kişisel veriler; hukuka uygunluk, belirli ve meşru amaç, ölçülülük ve veri minimizasyonu ilkelerine tabiidir. Yapay zeka sistemlerine dosya yüklenmesi halinde, bu verilerin işlenme amacı ile kullanılan aracın niteliği arasında çoğu zaman doğrudan bir bağlantı kurulamaz. Bu durum özellikle Madde 4’te düzenlenen genel ilkelerin ihlali riskini doğurur.

    Öte yandan, bu tür sistemlerin önemli bir kısmı bulut tabanlıdır ve veri işleme faaliyetleri çoğu zaman yurtdışı sunucular üzerinden gerçekleşir. Bu durumda, açık rıza, yeterlilik kararı veya uygun güvenceler bulunmaksızın yapılan veri aktarımı, Madde 8 ve 9 kapsamında hukuka aykırı hale gelir. Adliye içinde kullanılan bir aracın teknik altyapısı bilinmeden veri girilmesi, farkında olunmadan yurtdışına veri aktarımı anlamına gelebilir.

    Madde 12 uyarınca veri güvenliğini sağlama yükümlülüğü bulunan veri sorumlusu organizasyon içinde yer alan hakim, savcı ve kamu personeli; bu yükümlülüğün ihlali halinde yalnızca kurumsal değil, aynı zamanda bireysel sorumluluk tartışmasının da tarafı haline gelebilir. Bu kapsamda, yapay zeka araçlarının bilinçsiz kullanımı, KVKK ihlali sonucunu doğurabilecek niteliktedir.

    II. Cezai Sorumluluk (TCK Kapsamı)

    [iTürk Ceza Kanunu bakımından konu değerlendirildiğinde, yapay zeka sistemlerine veri yüklenmesi birden fazla suç tipiyle ilişkilendirilebilir. Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak bir sisteme kaydedilmesi, Madde 135 kapsamında suç teşkil edebilir. Aynı şekilde bu verilerin üçüncü taraf sistemlere iletilmesi veya erişilebilir hale getirilmesi, Madde 136 çerçevesinde “verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme” suçu kapsamında değerlendirilebilir.

    Bu fiillerin kamu görevlisi sıfatıyla işlenmesi halinde, Madde 137 gereği cezaların artırılması söz konusu olur. Dolayısıyla hakim, savcı veya adliye personelinin bu tür bir veri aktarımına sebebiyet vermesi, nitelikli suç kapsamında daha ağır sonuçlar doğurabilir.

    Dosyanın niteliğine göre risk daha da büyür. Özellikle devlet güvenliği, kamu düzeni veya soruşturma gizliliği kapsamında bulunan belgelerin yapay zeka sistemlerine yüklenmesi halinde; gizli kalması gereken bilgilerin açıklanması, devletin güvenliğine ilişkin bilgilerin ifşası gibi suç tipleri de gündeme gelebilir. Bu durumda eylem, yalnızca kişisel veri ihlali olmaktan çıkar; doğrudan kamu güvenliğini ilgilendiren bir suç alanına dönüşür.

    III. İdari ve Disiplin Sorumluluğu

    Hakim ve savcılar bakımından 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu hükümleri uygulanır. Mesleğin onur ve vakarına aykırı davranış, görevin gereklerine uygun hareket etmeme ve gizlilik yükümlülüğünün ihlali; disiplin yaptırımı doğurabilecek fiiller arasındadır. Yapay zeka sistemlerine dosya içeriği aktarılması, özellikle gizlilik ilkesinin ihlali kapsamında değerlendirilebilir.

    Adliye personeli ve diğer kamu görevlileri açısından ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri devreye girer. Görev sırasında öğrenilen bilgilerin açıklanması yasağı ve sadakat yükümlülüğü, bu tür veri aktarımını açıkça sınırlandırır. Bu yükümlülüğe aykırı davranış, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve hatta memuriyetten çıkarma gibi sonuçlar doğurabilir.

    Ayrıca yargı teşkilatında kullanılan UYAP sistemi kapalı devre ve kontrollü bir yapı üzerine kuruludur. Bu sistem dışına veri çıkarılması, yalnızca teknik bir tercih değil; aynı zamanda kurumsal güvenlik politikasının ihlali anlamına gelir ve idari sorumluluğu doğrudan tetikler.

    IV. Devlet Sorumluluğu ve Rücu İhtimali

    Bu tür ihlaller yalnızca bireysel sonuç doğurmaz. Kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi veya gizli bilgilerin ifşası halinde, devletin tazmin sorumluluğu doğabilir. Ancak idare hukuku ilkeleri gereği, ağır kusur veya açık ihlal durumlarında ilgili kamu görevlisine rücu edilmesi de mümkündür. Bu nedenle yapay zeka kullanımındaki hatalı işlemler, uzun vadede kişisel mali sorumluluk riskini de beraberinde getirir.

    V. Devlet Sırrı ve Gizli Belgelerin Paylaşılması Riski

    Yapay zeka sistemlerine veri yüklenmesi meselesi, yalnızca kişisel verilerin korunması ile sınırlı değildir. Dosyanın niteliğine bağlı olarak bu durum, doğrudan devlet sırrı veya gizli belge kapsamına giren bilgilerin kontrolsüz şekilde üçüncü taraf sistemlere aktarılması sonucunu doğurabilir. Bu noktada hukuki değerlendirme, veri koruma hukukunun ötesine geçerek devletin güvenliği ve yargı gizliliği eksenine taşınır.

    Türk Ceza Kanunu kapsamında, devletin güvenliğine, iç veya dış siyasal yararlarına ilişkin gizli kalması gereken bilgilerin açıklanması suç teşkil eder. Hakim, savcı ve adliye personeli, bu bilgilere görevleri gereği erişmektedir. Bu nedenle söz konusu bilgilerin yapay zeka araçlarına girilmesi; teknik olarak bir “analiz” işlemi gibi görünse de, hukuki nitelik itibarıyla üçüncü taraf sistemlere aktarım ve dolayısıyla açıklama olarak değerlendirilebilir.

    Özellikle terör suçları, organize suçlar, istihbarat bağlantılı soruşturmalar, uluslararası adli yardımlaşma dosyaları, sınır güvenliği ve göç süreçlerine ilişkin evraklar ile henüz alenileşmemiş yargısal değerlendirmeler; yüksek gizlilik derecesine sahip belgelerdir. Bu tür verilerin kontrolsüz biçimde yapay zeka sistemlerine yüklenmesi halinde, yalnızca kişisel veri ihlali değil, aynı zamanda gizli kalması gereken bilgilerin ifşası söz konusu olabilir.

    Bu noktada “veriyi kimseyle paylaşmadım, sadece sisteme yükledim” şeklindeki savunma hukuken yeterli değildir. Zira veri, üçüncü taraf altyapılar üzerinden işleniyorsa, bu durum fiilen bir aktarım ve açıklama niteliği taşır. Kontrolün kaybedildiği her durumda, hukuki sorumluluk doğar.

    Sonuç olarak, adliye içerisinde yapay zeka kullanımı; dosyanın içeriğine bağlı olarak yalnızca KVKK ihlali değil, devlet sırrının ifşası ve yargı gizliliğinin ihlali gibi ağır sonuçlar doğurabilecek bir risk alanıdır. Bu nedenle konu, basit bir teknolojik tercih olarak değil, doğrudan kamu güvenliği ve yargı bağımsızlığı meselesi olarak ele alınmalıdır.

    VI. Genel Değerlendirme ve Acil Düzenleme İhtiyacı

    Yargı teşkilatında yapay zeka kullanımının tamamen yasaklanması gerçekçi değildir. Ancak bu kullanımın kuralsız bırakılması, hem bireysel hem kurumsal ölçekte ciddi hukuki riskler doğurmaktadır. Bugün gelinen noktada sorun, teknolojinin varlığı değil; kullanım sınırlarının belirlenmemiş olmasıdır.

    Adalet Bakanlığı’nın, hakimler, savcılar ve tüm adliye personeli bakımından yapay zeka kullanımına ilişkin açık, bağlayıcı ve denetlenebilir bir çerçeve oluşturması artık zorunluluktur. Hangi verilerin kesinlikle bu sistemlere yüklenemeyeceği, hangi araçların kullanılabileceği ve veri aktarımının hangi şartlara tabi olacağı genelge ve özelgelerle derhal belirlenmelidir.

    Aksi halde, iyi niyetli ve pratik amaçlarla yapılan işlemler dahi; KVKK ihlali, ceza sorumluluğu ve disiplin yaptırımları ile sonuçlanabilecek çok boyutlu bir risk alanı oluşturmaya devam edecektir.

    Sonuç ve Değerlendirme

    Yargı teşkilatında yapay zeka kullanımının yaygınlaşması, doğru sınırlar çizilmediği takdirde yalnızca teknik bir dönüşüm değil; aynı anda KVKK ihlalleri, cezai sorumluluklar, disiplin yaptırımları ve hatta devlet sırrının ifşası gibi ağır sonuçlar doğurabilecek çok katmanlı bir risk alanı oluşturmaktadır. Hakimlerin, savcıların ve kamu personelinin iyi niyetle ve pratik amaçlarla gerçekleştirdiği işlemler dahi, mevcut mevzuat karşısında ciddi hukuki sonuçlara yol açabilir.

    Bu nedenle mesele, bireysel dikkat çağrılarıyla çözülebilecek bir alan olmaktan çıkmış; doğrudan kurumsal düzenleme ihtiyacı haline gelmiştir. Adalet Bakanlığı’nın genelge ve özelgelerle açık, bağlayıcı ve denetlenebilir bir çerçeve oluşturması artık gecikmeksizin ele alınması gereken bir zorunluluktur. Aksi halde uygulama birliği sağlanamayacak, riskler kişisel inisiyatiflere bırakılacak ve bu durum hem yargı güvenliğini hem de kamu düzenini zedeleyecektir.

    Bu çalışma, yalnızca teorik bir değerlendirme değil; sahada aktif olarak çalışan bir hukukçu perspektifiyle, uygulamada karşılaşılması kuvvetle muhtemel risklerin ortaya konulması amacıyla kaleme alınmıştır. Yargı sisteminin dijitalleşmesi kaçınılmazdır; ancak bu dönüşümün hukuki güvenlik, veri koruma ve yargı bağımsızlığı ilkeleriyle uyumlu şekilde ilerlemesi gerekmektedir.

    Murat Can Dolğun
    TD Hukuk ve Danışmanlık
    İstanbul Barosu Avukatı

  • Adliyede Yapay Zeka Etkisi: Mesleklerin Dönüşümü, Bilirkişilik Uygulamaları ve Kurumsal Kapasite Sorunu

    Adliyede Yapay Zeka Etkisi: Mesleklerin Dönüşümü, Bilirkişilik Uygulamaları ve Kurumsal Kapasite Sorunu

    Adliyelerde insan kaynağının niteliği değişmekte; bilirkişilik uygulamaları yapay zeka ile yeniden şekillenmekte ve mevcut dijital altyapının sınırları tartışılmaktadır. Bu çalışma, dönüşümü sistematik biçimde ele almaktadır.

    1. Adliyede İnsan Kaynağının Değişen Niteliği

    Adliyelerde uzun yıllar boyunca metin üretme, yazım disiplini ve düzen kabiliyeti ön planda olmuş; bu nedenle öğretmen kökenli kalem personeli uygulamada önemli bir yer edinmiştir. Ancak yargı süreçlerinin dijitalleşmesi ile birlikte bu niteliklerin yerini veri işleme, analiz ve sistem kullanımı almaktadır.

    Günümüzde yargı faaliyetleri yalnızca metin üzerinden değil, yoğun veri akışı üzerinden yürütülmektedir. Bu durum, teknik becerilere sahip insan kaynağının dolaylı olarak sistem içinde daha belirleyici hale gelmesine yol açmıştır. Mühendislik bakış açısı, yazılım bilgisi ve veri analizi yetkinliği, hukuk pratiğini doğrudan etkilemektedir.

    2. Bilirkişilik Kurumunda Yapay Zeka Kullanımı

    Bilirkişilik uygulamalarında son dönemde dikkat çeken en önemli gelişme, yapay zeka destekli analiz araçlarının yaygınlaşmasıdır. Çok sayıda belge içeren dosyalarda, metin tarama, veri çıkarımı ve özetleme işlemleri büyük ölçüde otomatik sistemler aracılığıyla yapılmaktadır.

    Bu yöntemler, süre ve maliyet açısından önemli avantajlar sağlamakla birlikte, raporun içeriğinin insan değerlendirmesinden ne ölçüde geçtiği sorusunu gündeme getirmektedir. Özellikle “veri derleme” ile “hukuki değerlendirme” arasındaki sınırın belirsizleşmesi, bilirkişi raporlarının güvenilirliği bakımından dikkatle ele alınması gereken bir husustur.

    3. Hakimlik Fonksiyonunun Dönüşümü

    Artan dosya yükü ve teknik içerik, hakimlerin karar süreçlerinde dolaylı bir dönüşüme yol açmaktadır. Günümüzde hakim, yalnızca dosyayı inceleyen değil; aynı zamanda işlenmiş veri, özet ve raporlar üzerinden değerlendirme yapan bir konuma doğru evrilmektedir.

    Yani hakim karar veren olmaktan çıkıp karar seçen olmaya evriliyor.

    Bu durum, karar sürecinin niteliği ve derinliği bakımından yeni tartışmaları beraberinde getirmektedir. Özellikle yapay zeka destekli içeriklerin karar süreçlerine etkisi, ilerleyen dönemde daha fazla hukuki ve etik değerlendirme gerektirecektir.

    4. UYAP ve Kurumsal Dijital Kapasite

    Türkiye’de yargı sisteminin temel dijital altyapısını oluşturan UYAP, geniş kapsamlı bir sistem olmakla birlikte, artan veri yükü ve kullanıcı yoğunluğu karşısında çoğu zaman sınırlılıklar göstermektedir.

    Bu çerçevede, yerli ve entegre yapay zeka sistemlerinin geliştirilmesi tartışılmaktadır. Ancak bu tür bir dönüşüm yalnızca yazılım geliştirme meselesi değildir. Veri standardizasyonu, güvenlik, denetim ve hukuki sorumluluk mekanizmalarının birlikte ele alınması gerekmektedir.

    Bu nedenle, kamu kurumları ile üniversiteler ve özel sektör arasında koordineli bir yapı kurulması, daha sürdürülebilir bir çözüm olarak değerlendirilmektedir.

    5. Tartışılması Gereken Temel Sorular

    Adliyelerde yaşanan bu dönüşüm, aşağıdaki soruların sistematik biçimde ele alınmasını zorunlu kılmaktadır:

    1. Adliyede insan kaynağının öncelikli niteliği nasıl değişmektedir?
    2. Teknik bilgiye sahip hukukçuların önemi artmakta mıdır?
    3. Bilirkişi raporlarında yapay zeka kullanımının sınırları nasıl çizilmelidir?
    4. Otomatik veri analizi ile hukuki değerlendirme arasındaki fark nasıl korunacaktır?
    5. Hakimlerin karar süreçlerinde yapay zeka çıktılarının rolü ne olmalıdır?
    6. UYAP sistemi yapay zeka entegrasyonu için yeterli midir?
    7. Yerli yapay zeka sistemlerinin geliştirilmesi mümkün müdür?
    8. Veri güvenliği ve gizlilik nasıl sağlanacaktır?
    9. Hatalı yapay zeka analizlerinden doğan sorumluluk nasıl belirlenecektir?
    10. Hukuk eğitimi bu dönüşüme ne ölçüde uyum sağlamaktadır?
    11. Adliyede otomasyonun sınırları nerede çizilmelidir?
    12. İnsan unsuru hangi aşamalarda vazgeçilmezdir?
    13. Yapay zeka tarafsızlık sağlayabilir mi?
    14. Hakimlik ve bilirkişilik meslekleri nasıl evrilecektir?
    15. Geleceğin hukukçusu hangi yetkinliklere sahip olmalıdır?
    16. Adli süreçlerde denetim mekanizmaları nasıl güçlendirilecektir?
    17. Teknoloji kullanımının yargı kalitesine etkisi nasıl ölçülecektir?
    18. Yargı bağımsızlığı teknolojik sistemlerden nasıl etkilenir?
    19. Veri temelli karar süreçleri hukuki güvenliği artırır mı?
    20. Legal tech girişimlerinin rolü ne olacaktır?
    21. Adliyede yeni meslekler ortaya çıkacak mıdır?
    22. Kalem personelinin rolü nasıl değişecektir?
    23. Yargı süreçlerinde hız ile doğruluk dengesi nasıl kurulacaktır?
    24. Teknolojik bağımlılık yeni riskler doğurur mu?
    25. Adalet sisteminde nihai karar yetkisi nasıl korunacaktır?

    Sonuç

    Adliyelerde yaşanan dönüşüm, yalnızca teknolojik bir gelişme olarak değil; yargı sisteminin işleyişine doğrudan etki eden yapısal bir değişim olarak değerlendirilmelidir. Bu süreçte, insan unsuru ile teknolojik araçlar arasındaki denge dikkatle kurulmalı; özellikle karar süreçlerinde nihai değerlendirme yetkisinin korunması sağlanmalıdır.

    Aksi takdirde, hız ve verimlilik adına yapılan uygulamaların, yargı kalitesi ve hukuki güvenlik üzerinde olumsuz etkiler doğurması kaçınılmaz olacaktır.

    Av. Murat Can Dolgun

    Dolgun Akademi | TD Hukuk ve Danışmanlık

    http://www.dolgun.av.tr

  • Tarih Boyunca Kaybolan veya Dönüşen Meslekler

    Tarih Boyunca Kaybolan veya Dönüşen Meslekler

    İnsanlık tarihi yalnızca devletlerin, savaşların veya büyük siyasi dönüşümlerin tarihi değildir; aynı zamanda mesleklerin de tarihidir. Toplumların ekonomik yapısı, teknolojik imkanları ve günlük hayatın ihtiyaçları değiştikçe insanların yaptığı işler de değişmiştir. Bir dönem toplumun vazgeçilmez parçası olan birçok meslek zaman içinde ortadan kalkmış, bazıları ise farklı biçimlere dönüşmüştür. Bugün bize sıradan veya hatta anlaşılması güç gelen birçok meslek, geçmişte şehir hayatının ve ekonomik düzenin temel unsurlarından biriydi.

    Örneğin bir zamanlar şehirlerde suyu evlere taşıyan su taşıyıcıları, sokak lambalarını akşamları yakıp sabahları söndüren gaz lambası görevlileri veya telgraf hatları üzerinden mesaj ileten operatörler günlük hayatın vazgeçilmez aktörleriydi. Ancak teknoloji ilerledikçe ve toplumların ihtiyaçları değiştikçe bu meslekler yavaş yavaş ortadan kalkmış ya da başka mesleklere dönüşmüştür. Sanayi devrimi, elektriğin yaygınlaşması, dijitalleşme ve son olarak yapay zeka teknolojileri bu dönüşümün en önemli aşamalarını oluşturmuştur.

    Mesleklerin tarihsel dönüşümü yalnızca ekonomik bir mesele değildir. Aynı zamanda toplumların düşünme biçimini, eğitim sistemlerini ve hatta hukuk düzenlerini de etkileyen bir süreçtir. Çünkü her yeni teknoloji, üretim ve iletişim biçimlerini değiştirdiği gibi hukuki ilişkileri de yeniden şekillendirir. Bu nedenle mesleklerin tarihsel gelişimini incelemek, yalnızca geçmişi anlamak açısından değil, geleceği öngörebilmek açısından da önem taşır.

    Bu yazıda insanlık tarihinde farklı dönemlerde ortaya çıkan ve zaman içinde kaybolan ya da dönüşen yüz meslek incelenmektedir. Amaç yalnızca bir liste sunmak değil; aynı zamanda mesleklerin hangi koşullar altında ortaya çıktığını, neden ortadan kalktığını ve bu dönüşümün toplumsal yapıyla nasıl bağlantılı olduğunu ortaya koymaktır. Böylece mesleklerin tarihsel serüveni üzerinden daha geniş bir soruya da ışık tutulabilir: İnsanlık ilerledikçe işler nasıl değişir ve bu değişim toplumun geleceğini nasıl şekillendirir?

    • Su Taşıyıcısı – Antik Roma’dan 19. yüzyıla kadar şehirlerde suyu kuyulardan veya kaynaklardan taşıyan kişilerdi. Modern şehir su şebekeleri 1800’lerin sonunda yaygınlaşınca bu meslek tamamen ortadan kalktı.
    • Köy Tellalı – Osmanlı ve Avrupa şehirlerinde resmi duyuruları halka sözlü olarak ileten kişiydi. 20. yüzyılda radyo ve gazetelerin yayılmasıyla meslek kayboldu.
    • Mum Yapımcısı – Elektrik öncesi dönemde evlerin ana aydınlatma kaynağı mumdu. 1880’lerden sonra elektrikli aydınlatma sistemleri yaygınlaşınca bu meslek büyük ölçüde ortadan kalktı.
    • Gaz Lambası Yakıcısı – 19. yüzyıl şehirlerinde sokak lambalarını her akşam yakıp sabah söndüren görevlilerdi. Elektrik aydınlatmasının yayılmasıyla 20. yüzyıl başında kayboldu.
    • Buz Kesiciler – 18. ve 19. yüzyılda göllerden kesilen buzları şehirlerde satmak için çalışan işçilerdi. 20. yüzyılda buzdolabının yaygınlaşmasıyla meslek ortadan kalktı.
    • Atlı Postacı – 18. ve 19. yüzyıllarda posta taşımacılığı atlı kuryelerle yapılırdı. Demiryolu ve otomobil ulaşımı gelişince 20. yüzyılda bu meslek dönüşerek modern lojistik sistemlerine evrildi.
    • Tren Kömürcüsü – Buharlı trenlerde kazanları beslemek için sürekli kömür atan işçilerdi. Dizel ve elektrikli trenlerin yaygınlaşmasıyla 1950’lerden sonra ortadan kalktı.
    • Telgraf Operatörü – 19. yüzyılda Morse kodu ile mesaj ileten iletişim uzmanlarıydı. Telefon ve internet teknolojileri 20. yüzyıl sonunda bu mesleği ortadan kaldırdı.
    • Daktilo Yazmanı – Büro metinlerini profesyonel şekilde yazan çalışanlardı. 1980’lerden sonra bilgisayar ve kelime işlem programlarının yayılmasıyla bu meslek ortadan kalktı.
    • Telefon Santrali Operatörü – İlk telefon sistemlerinde çağrıları manuel olarak bağlayan çalışanlardı. Otomatik santraller 1960’lardan sonra bu mesleği ortadan kaldırdı.
    • Haber Güvercini Eğiticisi – Antik dönemden 19. yüzyıla kadar uzun mesafe mesaj taşımak için güvercin eğiten kişilerdi. Telgraf teknolojisinin gelişmesiyle bu meslek kayboldu.
    • Berber Cerrah – Orta Çağ’da berberler aynı zamanda küçük cerrahi işlemler yapardı. Modern tıp ve cerrahinin gelişmesiyle bu meslek iki ayrı alana ayrıldı.
    • Sülük Doktoru – 18. ve 19. yüzyıllarda hastalıkların tedavisinde sülük kullanımı yaygındı. Modern tıp yöntemleri yaygınlaşınca meslek ortadan kalktı.
    • Kılıç Ustası – Orta Çağ savaşlarında kullanılan kılıçları üreten zanaatkârlardı. Ateşli silahların yayılmasıyla bu meslek büyük ölçüde ortadan kalktı.
    • Zırh Ustası – Şövalyeler için metal zırh üreten ustalardı. Ateşli silah teknolojisinin gelişmesiyle 17. yüzyıldan sonra meslek kayboldu.
    • At Arabası Tekerlekçisi – Arabaların tekerleklerini üreten ustalardı. Otomobillerin yayılmasıyla 20. yüzyılda meslek ortadan kalktı.
    • Gazete Dizgicisi – Matbaada harfleri elle dizerek gazete sayfalarını hazırlayan işçilerdi. Dijital yayıncılık teknolojileri 1990’larda bu mesleği ortadan kaldırdı.
    • Harita Çizim Kartografı – Haritaları elle çizen uzmanlardı. Uydu görüntüleri ve GIS yazılımları nedeniyle meslek dönüşüme uğradı.
    • Film Fotoğraf Laboratuvarı Çalışanı – Analog fotoğraf makinelerinden çıkan filmleri banyo eden teknisyenlerdi. Dijital fotoğraf teknolojisi nedeniyle 2000’lerde kayboldu.
    • Video Kaset Kiralama Çalışanı – 1980-2000 arasında VHS kaset kiralama mağazalarında çalışan kişilerdi. Streaming platformlarının ortaya çıkmasıyla sektör ortadan kalktı.

    • Deniz Feneri Bekçisi – 18. ve 19. yüzyıllarda gemilerin güvenli şekilde limanlara ulaşmasını sağlamak için deniz fenerlerini sürekli kontrol eden görevlilerdi. 20. yüzyılın sonlarından itibaren otomatik sistemler ve GPS navigasyonu nedeniyle bu meslek büyük ölçüde ortadan kalktı.
    • Atlı Tramvay Sürücüsü – 19. yüzyılda şehir içi ulaşımda kullanılan tramvaylar başlangıçta atlarla çekiliyordu. Elektrikli tramvay sistemlerinin ortaya çıkmasıyla bu meslek 1900’lerin başında kayboldu.
    • Balina Yağı Avcısı – 18. ve 19. yüzyıllarda lambalar için kullanılan balina yağını elde etmek amacıyla balina avcılığı yapılırdı. Petrol ve elektrik enerjisinin yaygınlaşmasıyla bu meslek ekonomik önemini kaybetti.
    • Kömür Taşıyıcısı – Sanayi devrimi sırasında evlere ve fabrikalara kömür taşıyan işçilerdi. Doğal gaz ve elektrikli ısınma sistemlerinin yaygınlaşmasıyla bu meslek azaldı.
    • Elle Yün Eğiricisi – Tekstil üretiminde iplik üretimi el tezgahlarıyla yapılırdı. 18. yüzyıldaki sanayi devrimiyle birlikte iplik makineleri bu mesleği ortadan kaldırdı.
    • Elle Halı Dövücüsü – Halı ve kilimleri temizlemek için fiziksel olarak döven kişilerdi. Elektrikli süpürgelerin yayılmasıyla bu meslek ortadan kalktı.
    • Kuyudan Su Çeken İşçi – Şehirlerde kuyulardan su çıkararak dağıtan kişilerdi. Modern su şebekelerinin kurulmasıyla bu meslek 19. yüzyıl sonunda kayboldu.
    • Gramofon Teknisyeni – Gramofon cihazlarının bakım ve ayarını yapan ustalardı. Modern müzik çalar sistemleri nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Plak Basım Teknisyeni – Vinil plak üretiminde çalışan uzmanlardı. Kaset ve CD teknolojilerinin yayılmasıyla 1980’lerde büyük ölçüde ortadan kalktı.
    • Teleks Operatörü – 20. yüzyılda şirketler arası yazılı mesajlaşma için kullanılan teleks sistemlerini yöneten operatörlerdi. E-posta ve internet iletişimi nedeniyle meslek ortadan kalktı.
    • Harita Kitap Basımcısı – Basılı şehir haritaları ve atlaslar hazırlayan yayıncılar ve teknik çalışanlardı. GPS ve dijital haritalama sistemleri nedeniyle bu meslek büyük ölçüde ortadan kalktı.
    • Telefon Rehberi Basımcısı – Şehirlerdeki tüm telefon numaralarının basılı rehberlerini hazırlayan sektör çalışanlarıydı. İnternet arama motorları ve akıllı telefonlar nedeniyle bu sektör ortadan kalktı.
    • Gazete Sokak Satıcısı – Gazeteleri sokaklarda bağırarak satan kişilerdi. Dijital haber sitelerinin yaygınlaşmasıyla bu meslek büyük ölçüde azaldı.
    • Fotoğraf Negatif Arşivcisi – Fotoğraf stüdyolarında çekilen negatifleri düzenleyen çalışanlardı. Dijital fotoğraf sistemleri nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Analog Film Montajcısı – Sinema filmlerini fiziksel film şeritlerini kesip birleştirerek düzenleyen teknisyenlerdi. Dijital video montaj yazılımları bu mesleği ortadan kaldırdı.
    • Faks Operatörü – Şirketlerde gelen ve giden faksları yöneten çalışanlardı. E-posta ve dijital belge sistemleri nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Kart Katalog Kütüphanecisi – Kütüphanelerde kitapları kart sistemleriyle sınıflandıran görevlilerdi. Dijital kütüphane veri tabanları nedeniyle meslek ortadan kalktı.
    • Mikrofilm Operatörü – Belgeleri mikrofilm teknolojisiyle arşivleyen çalışanlardı. Dijital arşivleme sistemleri nedeniyle bu meslek kayboldu.
    • SMS Merkezi Operatörü – Telekom şirketlerinde SMS trafiğini yöneten teknik çalışanlardı. Internet mesajlaşma uygulamalarının yayılmasıyla bu meslek ortadan kalktı.
    • CD Üretim Teknisyeni – 1990’larda müzik CD’lerinin üretiminde çalışan uzmanlardı. Streaming ve dijital müzik platformlarının yükselişiyle bu sektör büyük ölçüde ortadan kalktı.

    • Video Kaset Mağazası Çalışanı – 1980–2000 arasında VHS ve DVD kiralama mağazalarında çalışan kişilerdi. Netflix ve diğer streaming platformlarının ortaya çıkmasıyla 2010’lardan itibaren bu sektör neredeyse tamamen ortadan kalktı.
    • İnsan Bilgisayar – 20. yüzyılın ortalarına kadar karmaşık matematiksel hesaplamaları elle yapan uzmanlara verilen isimdi. Elektronik bilgisayarların gelişmesiyle bu meslek tamamen ortadan kalktı.
    • Hava Durumu Gözlem Kulesi Görevlisi – Meteoroloji verilerini manuel gözlemle toplayan çalışanlardı. Uydu meteorolojisi ve otomatik sensör sistemleri bu mesleği büyük ölçüde ortadan kaldırdı.
    • Şehir Kapısı Bekçisi – Orta Çağ şehirlerinde gece kapıları kapatıp güvenliği sağlayan görevlilerdi. Modern şehir planlaması ve polis teşkilatlarının kurulmasıyla bu meslek ortadan kalktı.
    • Telgraf Hattı Tamircisi – Telgraf hatlarının bakımını yapan teknisyenlerdi. Telefon ve internet altyapılarının gelişmesiyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Radyo Tüp Teknisyeni – Vakum tüplü radyo cihazlarını tamir eden ustalardı. Transistör teknolojisinin ortaya çıkmasıyla bu meslek ortadan kalktı.
    • Sinema Projektör Operatörü – Film makaralarını projektörlere yerleştirip gösterimi yöneten kişilerdi. Dijital sinema sistemleri nedeniyle bu meslek büyük ölçüde ortadan kalktı.
    • Analog Fotoğraf Makinesi Tamircisi – Mekanik fotoğraf makinelerini onaran ustalardı. Dijital kameraların yaygınlaşmasıyla bu meslek çok dar bir alana sıkıştı.
    • Gazete Dizgi Ustası – Kurşun harfleri tek tek dizerek gazete sayfalarını hazırlayan matbaa işçileriydi. Dijital baskı teknolojileri nedeniyle bu meslek 1990’larda ortadan kalktı.
    • Harita Ölçüm Gezginleri – Büyük bölgeleri yürüyerek ölçen kartograf ekipleriydi. Uydu ölçüm teknolojileri ve GPS sistemleri bu mesleği ortadan kaldırdı.
    • Posta Arabası Sürücüsü – 18. ve 19. yüzyıllarda şehirler arası mektupları at arabalarıyla taşıyan kişilerdi. Demiryolları ve modern lojistik sistemleri nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Kütük Telefon Operatörü – İlk telefon ağlarında çağrıları manuel kablolarla bağlayan görevlilerdi. Otomatik telefon santralleri bu mesleği ortadan kaldırdı.
    • Gaz Lambası Temizleyicisi – Sokak lambalarının camlarını temizleyen ve bakımını yapan çalışanlardı. Elektrikli sokak lambalarının yayılmasıyla bu meslek ortadan kalktı.
    • Elle Muhasebe Defteri Yazmanı – Şirket hesaplarını büyük defterlere elle yazan muhasebe çalışanlarıydı. Bilgisayar muhasebe programlarının yaygınlaşmasıyla bu meslek ortadan kalktı.
    • Film Negatif Kesim Teknisyeni – Sinema filmlerinin fiziksel negatiflerini kesip düzenleyen uzmanlardı. Dijital montaj teknolojileri nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Fotoğraf Film Banyosu Uzmanı – Fotoğraf stüdyolarında film banyosu yapan teknisyenlerdi. Dijital fotoğraf makineleri nedeniyle bu meslek büyük ölçüde ortadan kalktı.
    • Kaset Tamircisi – Manyetik kasetleri onaran elektronik ustalardı. CD ve dijital müzik teknolojileri nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • CD Kiralama Dükkanı Çalışanı – 1990’larda film ve müzik CD’lerini kiralayan mağazalarda çalışan kişilerdi. Streaming platformları nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Telefon Rehberi Dağıtıcısı – Basılı telefon rehberlerini evlere dağıtan çalışanlardı. Dijital arama motorları nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Televizyon Anten Kurulumcusu – Analog televizyon yayınları için anten kuran teknisyenlerdi. Dijital yayın sistemleri ve internet televizyonu nedeniyle bu meslek büyük ölçüde azaldı.

    • Saray Astrologu – Antik çağlardan Orta Çağ’a kadar hükümdarlara yıldızlara bakarak siyasi ve askeri kararlar konusunda tavsiye veren kişilerdi. Bilimsel astronominin gelişmesi ve rasyonel devlet yönetiminin güçlenmesiyle bu meslek 18. yüzyıldan itibaren ortadan kalktı.
    • Kraliyet Tadımcısı – Kralların ve hükümdarların yemeklerinin zehirli olup olmadığını kontrol eden görevlilerdi. Modern gıda güvenliği sistemleri ve devlet protokollerinin değişmesiyle bu meslek büyük ölçüde ortadan kalktı.
    • Buz Dağı Gözcüsü – Özellikle 19. ve 20. yüzyılın başlarında gemilerde buz dağlarını gözlemleyen mürettebat göreviydi. Radar ve uydu navigasyonu teknolojileri nedeniyle bu görev modern sistemlere devredildi.
    • Tren İstasyonu Çağırıcıları – Tren istasyonlarında yolculara tren saatlerini ve peronları yüksek sesle duyuran görevlilerdi. Elektronik anons sistemlerinin gelişmesiyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Mekanik Hesap Makinesi Operatörü – 19. ve 20. yüzyılın başlarında karmaşık hesaplamaları mekanik hesap makineleriyle yapan çalışanlardı. Elektronik hesap makineleri ve bilgisayarların yayılmasıyla bu meslek ortadan kalktı.
    • Gazete Telgraf Editörü – Telgrafla gelen haberleri gazeteye uyarlayan editörlerdi. Modern haber ajansları ve internet haber sistemleri bu mesleği ortadan kaldırdı.
    • Askeri Balon Gözlemcisi – 19. yüzyılda savaş alanlarını gözlemlemek için balonlardan gözlem yapan askerlerdi. Uçaklar, radar ve drone teknolojileri nedeniyle bu görev ortadan kalktı.
    • Elle Sinyal Veren Tren Görevlisi – Trenlerin hareketini bayrak ve lambalarla yöneten görevlilerdi. Otomatik sinyalizasyon sistemleri bu mesleği ortadan kaldırdı.
    • Şehir Saati Kurucusu – Büyük şehir saatlerini düzenli olarak kuran ve bakımını yapan görevlilerdi. Elektronik saat sistemleri nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Elle Yazı Kopyalayan Katip – Matbaa öncesi dönemde kitapları ve belgeleri elle çoğaltan katiplerdi. Matbaanın yaygınlaşmasıyla bu meslek ortadan kalktı.
    • Şehir Kapısı Vergi Tahsildarı – Orta Çağ şehirlerinde ticaret yapanlardan giriş vergisi toplayan görevlilerdi. Modern gümrük ve vergi sistemleri nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Posta Güvercini Mesaj Yazıcısı – Güvercinlerle gönderilen mesajları hazırlayan görevlilerdi. Telgraf ve telefon teknolojileri bu mesleği ortadan kaldırdı.
    • Elle Harita Gravürcüsü – Haritaları bakır plakalar üzerine işleyen sanatkarlar ve teknisyenlerdi. Dijital haritalama teknolojileri bu mesleği ortadan kaldırdı.
    • Kömür Fırın Ateşçisi – Fabrika ve tren kazanlarını sürekli kömürle besleyen işçilerdi. Elektrik ve otomatik enerji sistemleri bu mesleği ortadan kaldırdı.
    • Gazete Fotoğraf Plakası Hazırlayıcısı – Fotoğrafları matbaada basılabilir hale getiren teknisyenlerdi. Dijital baskı sistemleri nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • El Yazısı Mektup Yazarı – Okuma yazma bilmeyen kişiler için mektuplar yazan profesyonellerdi. Okuryazarlığın artmasıyla bu meslek ortadan kalktı.
    • Elle Telefon Kablosu Döşeyicisi – İlk telefon ağlarının kurulmasında kabloları manuel olarak döşeyen işçilerdi. Modern fiber altyapı ve makine sistemleri bu mesleği dönüştürdü.
    • Manuel Tren Bileti Kesicisi – Tren istasyonlarında kağıt biletleri keserek kontrol eden görevlilerdi. Dijital bilet sistemleri nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Elle Film Boyayıcısı – Sessiz sinema döneminde filmleri elle renklendiren sanatçılardı. Renkli film teknolojisinin gelişmesiyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Analog Ses Kayıt Teknisyeni – Manyetik bant sistemleriyle ses kaydı yapan teknisyenlerdi. Dijital ses kayıt teknolojileri nedeniyle bu meslek büyük ölçüde ortadan kalktı.

    • Video Kaset Tamircisi – 1980–2000 arasında VHS kaset oynatıcılarını tamir eden teknisyenlerdi. DVD ve dijital video teknolojilerinin gelişmesiyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Disket Veri Taşıyıcısı – 1980 ve 1990’larda bilgisayar verilerini disketlerle taşıyan kişilerdi. İnternet, bulut depolama ve USB teknolojileri bu mesleği ortadan kaldırdı.
    • İnternet Kafe Görevlisi – 1990’ların sonu ve 2000’lerin başında internet erişimi sağlayan kafelerde çalışan görevlilerdi. Akıllı telefonların yayılmasıyla bu meslek büyük ölçüde azaldı.
    • Gazete Dağıtım Şoförü – Basılı gazeteleri şehir içinde dağıtan çalışanlardı. Dijital haber platformlarının yaygınlaşmasıyla bu meslek büyük ölçüde azaldı.
    • Analog Televizyon Tamircisi – Tüplü televizyonları tamir eden ustalardı. LCD ve dijital televizyon teknolojileri nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Kaset Çoğaltma Teknisyeni – Manyetik ses kasetlerini çoğaltan üretim çalışanlarıydı. CD ve dijital müzik teknolojileri nedeniyle bu sektör ortadan kalktı.
    • Film Rulosu Taşıyıcısı – Sinema salonlarına fiziksel film makaralarını taşıyan lojistik çalışanlardı. Dijital sinema dağıtımı nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Analog Fotoğraf Stüdyosu Baskı Teknisyeni – Fotoğrafları kimyasal yöntemlerle kağıda basan teknisyenlerdi. Dijital fotoğraf baskı sistemleri nedeniyle bu meslek büyük ölçüde ortadan kalktı.
    • Telefon Kulübesi Bakım Görevlisi – Şehirlerdeki telefon kulübelerinin bakımını yapan çalışanlardı. Cep telefonlarının yaygınlaşmasıyla bu meslek ortadan kalktı.
    • Basılı Harita Satıcısı – Turistlere ve sürücülere basılı şehir haritaları satan kişilerdi. GPS ve dijital navigasyon sistemleri nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Gazete Fotoğraf Filmi Kurutucusu – Gazetelerde kullanılacak fotoğrafların film banyosu sonrası kurutulmasını sağlayan çalışanlardı. Dijital fotoğraf teknolojisi bu mesleği ortadan kaldırdı.
    • Elle Bilet Kontrolcüsü – Kağıt biletleri fiziksel olarak kontrol eden görevlilerdi. QR kod ve dijital bilet sistemleri bu mesleği büyük ölçüde azalttı.
    • Telefon Mesaj Notu Operatörü – Telefonla alınan mesajları manuel olarak kaydeden ve ileten çalışanlardı. Sesli mesaj ve dijital iletişim sistemleri nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Analog Ses Montajcısı – Manyetik bantları keserek ses montajı yapan teknisyenlerdi. Dijital ses düzenleme yazılımları bu mesleği ortadan kaldırdı.
    • Posta Kartı Renklendiricisi – Siyah beyaz fotoğrafları elle boyayarak turistik kartpostallar hazırlayan sanatçılardı. Renkli fotoğraf teknolojisinin gelişmesiyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Elle Yazılmış Telefon Rehberi Hazırlayıcısı – Telefon numaralarını el ile düzenleyerek rehber hazırlayan çalışanlardı. Dijital veri tabanları nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Gazete Baskı Kurşun Harf Dökücüsü – Matbaa için kurşun harf kalıpları üreten ustalardı. Dijital baskı teknolojileri bu mesleği ortadan kaldırdı.
    • Elle Banka Hesap Defteri Yazarı – Banka hesaplarını büyük defterlere manuel olarak kaydeden çalışanlardı. Bankacılık yazılımları bu mesleği ortadan kaldırdı.
    • Manyetik Bant Veri Arşivcisi – Bilgisayar verilerini manyetik bantlarda saklayan teknisyenlerdi. Bulut depolama ve modern veri merkezleri nedeniyle bu meslek ortadan kalktı.
    • Manuel Daktilo Tamircisi – Daktiloların bakımını yapan ustalardı. Bilgisayar ve yazılım teknolojileri nedeniyle bu meslek büyük ölçüde ortadan kalktı.

    Sonuç: Hukuk Öğrencileri İçin Bir Değerlendirme

    Tarih bize açık bir gerçeği gösterir: Meslekler sabit değildir. İnsanlık tarihi boyunca teknolojik gelişmeler, ekonomik dönüşümler ve toplumsal ihtiyaçların değişmesi birçok mesleğin ortadan kalkmasına, bir kısmının ise farklı biçimlere dönüşmesine neden olmuştur. Bugün geriye dönüp baktığımızda su taşıyıcılığı, telgraf operatörlüğü, gaz lambası yakıcılığı veya tren kömürcülüğü gibi mesleklerin bir dönem toplum hayatının vazgeçilmez parçaları olduğunu görürüz. Ancak teknoloji ilerledikçe bu meslekler ya tamamen ortadan kalkmış ya da başka mesleklere dönüşmüştür.

    Hukuk dünyası da bu dönüşümden bağımsız değildir. Hukuk fakültelerinde öğrenim gören birçok öğrenci mesleğini sabit ve değişmeyen bir alan olarak düşünebilir. Oysa hukuk mesleği de zaman içinde dönüşmüş ve dönüşmeye devam etmektedir. Mahkemelerin işleyişi, delil toplama yöntemleri, hukuki araştırma araçları ve karar yazım teknikleri bile teknolojik gelişmelerden etkilenmektedir. Günümüzde dijitalleşme, veri analizi ve yapay zeka gibi teknolojiler hukuk mesleğinin çalışma biçimini giderek daha fazla değiştirmektedir.

    Bu nedenle hukuk öğrencileri için önemli olan yalnızca kanun metinlerini öğrenmek değildir. Aynı zamanda değişen dünyayı doğru okuyabilmek, toplumsal dönüşümleri anlayabilmek ve hukukun bu dönüşüm içindeki yerini kavrayabilmektir. Hukuk eğitimi sadece mevzuat bilgisi kazandırmaz; aynı zamanda analitik düşünme, yorum yapma ve toplumsal gerçekliği değerlendirme becerisi de kazandırır. Tarihte kaybolan meslekler bize şunu hatırlatır: Asıl kalıcı olan meslekler değil, insanın düşünme ve uyum sağlama yeteneğidir.

    Bu yazıyı kaleme alırken amacım yalnızca tarihsel bir liste sunmak değildir. Aynı zamanda hukuk öğrencilerine mesleklerinin geleceğini farklı bir perspektiften değerlendirme imkanı sunmaktır. Çünkü hukuk yalnızca geçmişte oluşturulmuş kuralların uygulanması değil, aynı zamanda toplumun geleceğini şekillendiren bir disiplindir.

    Ben Av. Murat Can Dolğun. İstanbul Dünya Ticaret Merkezi’nde faaliyet gösteren TD Hukuk ve Danışmanlık bünyesinde avukatlık yapıyor, aynı zamanda uluslararası özel hukuk başta olmak üzere çeşitli alanlarda akademik çalışmalarımı sürdürüyorum. Hukukun yalnızca mevcut düzeni koruyan bir alan değil, aynı zamanda toplumsal değişimi yönlendiren önemli bir araç olduğuna inanıyorum.

    Bu nedenle hukuk öğrencilerine önerim şudur: Tarihi inceleyin, teknolojik gelişmeleri takip edin ve hukuku yalnızca bugünün mesleği olarak değil, geleceğin toplumsal düzenini kuran bir alan olarak değerlendirin. Çünkü tarih boyunca kaybolan mesleklerin hikayesi bize şu gerçeği öğretir: Değişmeyen tek şey değişimin kendisidir.

  • Herkes Avukatlığı Konuşuyor, Peki Ya Hakimler? Yapay Zeka Çağında Yargının Geleceği

    Herkes Avukatlığı Konuşuyor, Peki Ya Hakimler? Yapay Zeka Çağında Yargının Geleceği

    1. Giriş

    Yapay zeka teknolojilerinin hukuk alanına girmesi, son yıllarda hukuk mesleklerinin geleceği hakkında geniş çaplı bir tartışma başlatmıştır. Bu tartışmaların büyük bölümü avukatlık mesleği etrafında dönmektedir. Hukuki araştırma, içtihat taraması, sözleşme inceleme ve belge hazırlama gibi faaliyetlerin veri temelli olması, bu alanlarda yapay zeka sistemlerinin hızlı ve etkili sonuç üretebilmesini mümkün kılmaktadır. Bu nedenle hukuk teknolojileri literatüründe en sık dile getirilen tez, yapay zekanın öncelikle avukatlık mesleğini dönüştüreceği yönündedir.

    Ancak hukuk sisteminin yapısına daha yakından bakıldığında farklı bir tablo ortaya çıkmaktadır. Hukuk düzeninin merkezinde yalnızca avukatlar değil, aynı zamanda hakimler bulunmaktadır. Bu nedenle yapay zeka teknolojilerinin hukuk sistemine etkisi değerlendirilirken hakimlik mesleğinin doğası, yargısal kararların yapısı ve mahkeme organizasyonu da dikkate alınmalıdır. Son yıllarda yayımlanan bazı akademik çalışmalar, yapay zekanın hukuki akıl yürütme konusundaki performansının hakimlik mesleğinin geleceği hakkında yeni sorular ortaya çıkardığını göstermektedir.

    2. Hukuki Yapay Zeka ve Formalist Akıl Yürütme

    2.1 Kurallara Dayalı Hukuki Analiz

    Büyük dil modelleri hukuk metinlerini analiz ederek normlar arası ilişkileri kurabilmekte ve belirli kurallar çerçevesinde hukuki sonuçlara ulaşabilmektedir. Bu yetenek özellikle kurallara dayalı hukuki analiz alanında dikkat çekici sonuçlar ortaya çıkarmaya başlamıştır.

    Chicago Üniversitesi hukuk profesörü Eric Posner ve araştırmacı Shivam Saran tarafından yürütülen bir çalışmada GPT-5 modeli, daha önce ABD federal hakimleri üzerinde uygulanmış bir hukuki akıl yürütme deneyinde test edilmiştir. Araştırmada katılımcılardan trafik kazası senaryolarında hangi eyalet hukukunun uygulanması gerektiğine karar vermeleri istenmiştir. Bu tür sorular özellikle kanunlar ihtilafı alanında teknik ve sistematik analiz gerektirir.

    Çalışmanın sonuçlarına göre GPT-5 modeli tüm vakalarda hukuken doğru sonuca ulaşmış ve herhangi bir mantık hatası ya da halüsinasyon sergilememiştir (Eric Posner & Shivam Saran, Silicon Formalism: Rules, Standards, and Judge AI, SSRN, https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=6155012).

    Bu araştırma teknoloji medyasında da geniş yer bulmuştur. The Register tarafından yayımlanan bir haberde, söz konusu testte yapay zeka modelinin hukuki formalizm bakımından insan hakimlerden daha tutarlı sonuçlar ürettiği belirtilmiştir (The Register, “GPT-5 bests human judges in legal smack down”, https://www.theregister.com/2026/02/15/gpt5_bests_human_judges_in/).

    Bu sonuçlar, yapay zeka sistemlerinin özellikle kurallara dayalı hukuki analizlerde oldukça güçlü bir performans gösterebildiğini ortaya koymaktadır.

    3. Hakimlik Mesleğinin Temel İlkeleri

    Hakimlik mesleği modern hukuk devletlerinin en temel kurumlarından biridir. Hakimlerin karar verirken uyması gereken en önemli ilkelerden biri tarafsızlık ve objektifliktir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadında tarafsızlık ilkesinin hem öznel hem de nesnel boyutunun bulunduğu vurgulanmıştır (European Court of Human Rights, Piersack v. Belgium, https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-57589).

    Bu ilke teorik olarak hakimlerin kararlarının kişisel önyargılardan arınmış olmasını gerektirir. Ancak insan karar verme süreçleri tamamen mekanik değildir. Hukuk ve psikoloji alanındaki çalışmalar, hakimlerin kararlarının bazı durumlarda bilişsel faktörlerden etkilenebildiğini göstermektedir.

    Örneğin Danziger, Levav ve Avnaim-Pesso tarafından yapılan bir araştırmada hakimlerin şartlı tahliye kararlarının günün saatine göre değişebildiği ortaya konmuştur (Danziger, Levav & Avnaim-Pesso, “Extraneous Factors in Judicial Decisions”, Proceedings of the National Academy of Sciences, https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1018033108).

    Bu çalışma yargısal kararların bazı durumlarda hukuken ilgisiz faktörlerden etkilenebildiğini göstermesi bakımından hukuk literatüründe önemli bir referans olarak kabul edilmektedir.

    4. Yapay Zeka Objektiflik Konusunda Hakimler’den Daha İyi Olabilir Mi?

    Yapay zeka sistemleri insanlardan farklı olarak yorgunluk, stres, siyasal düşünceler veya duygusal etkilerden etkilenmez. Bu nedenle bazı araştırmacılar yapay zekanın özellikle hukuki tutarlılık ve objektiflik açısından avantaj sağlayabileceğini ileri sürmektedir.

    OECD tarafından yayımlanan bir raporda yapay zekanın adalet sisteminde veri analizi, dava yönetimi ve içtihat taraması gibi alanlarda kullanılabileceği belirtilmektedir (OECD, “AI in Justice Administration and Access to Justice”, https://www.oecd.org/en/publications/ai-in-justice-administration-and-access-to-justice).

    Bununla birlikte hukuk teorisi açısından önemli bir nokta bulunmaktadır. Hakimler bazı durumlarda kurallardan saparak daha adil sonuçlara ulaşabilir. Bu durum hukuk teorisinde formalizm ile takdir yetkisi arasındaki klasik gerilimi ortaya koymaktadır.

    5. Yargı Yapay Zekayla Tanışmaya Başladı

    Yapay zeka tartışmaları çoğunlukla avukatlık mesleğine odaklanmaktadır. Ancak uzun vadede daha kapsamlı değişimin yargı sisteminin kendi içinde ortaya çıkması mümkündür. Yapay zeka teknolojileri mahkemelerde özellikle dosya analizi, içtihat araştırması ve dava yönetimi gibi alanlarda kullanılmaya başlamıştır.

    Amerika Birleşik Devletleri’nde bazı yargı sistemleri hakimler ve mahkeme personeli için yapay zeka kullanımına ilişkin kurallar geliştirmeye başlamıştır. Örneğin New York mahkeme sistemi hakimler ve mahkeme çalışanlarının yapay zeka kullanımına ilişkin resmi yönergeler yayımlamıştır (Reuters, “New York court system sets rules for AI use by judges, staff”, https://www.reuters.com/legal/government/new-york-court-system-sets-rules-ai-use-by-judges-staff-2025-10-10/).

    Benzer şekilde California yargı sistemi de yapay zeka kullanımına ilişkin düzenleyici kurallar kabul etmiştir (Reuters, “California court system adopts rule on AI use”, https://www.reuters.com/legal/government/california-court-system-adopts-rule-ai-use-2025-07-18/).

    Bu gelişmeler yapay zekanın yalnızca hukuk bürolarında değil, aynı zamanda yargı kurumlarının işleyişinde de giderek daha fazla yer bulmaya başladığını göstermektedir.

    6. Mahkeme Organizasyonu ve Kalem Personeli Etkilenebilir

    Yapay zekanın hukuk sisteminde en hızlı etkileyeceği alanlardan biri çoğu zaman gözden kaçmaktadır. Mahkemelerdeki idari süreçlerin önemli bir bölümü veri yönetimine dayanır. Dosya sınıflandırma, belge düzenleme, duruşma planlama ve dava yönetimi gibi işlemler algoritmik sistemler tarafından oldukça hızlı biçimde gerçekleştirilebilir.

    ABD eyalet mahkemeleri üzerine yapılan bazı çalışmalar, yapay zeka araçlarının özellikle mahkeme organizasyonu ve dava yönetimi süreçlerini önemli ölçüde değiştirebileceğini göstermektedir (National Center for State Courts, “Judicial Use of Generative AI: Lessons Learned”, https://www.ncsc.org/resources-courts/judicial-use-generative-ai-lessons-learned).

    Bu nedenle yargı sisteminde ilk büyük dönüşümün hakimlik mesleğinden önce mahkeme kalemleri ve yargı bürokrasisi üzerinde ortaya çıkması ihtimali oldukça güçlü görünmektedir.

    7. Sonuç

    Yapay zeka hukuk sistemini giderek daha güçlü biçimde etkilemektedir. Hukuki araştırma ve belge analizi gibi alanlarda yapay zeka araçlarının yaygınlaşması avukatlık mesleğini dönüştürmektedir. Bununla birlikte yapay zeka sistemlerinin kurallara dayalı hukuki formalizmde gösterdiği başarı, hakimlik mesleğinin geleceği hakkında da yeni sorular ortaya çıkarmaktadır.

    Hakimlik mesleğinin temel ilkeleri olan objektiflik ve tarafsızlık teorik olarak algoritmik sistemlerle uyumlu görünmektedir. Ancak hukuk sistemi yalnızca kuralların mekanik uygulanmasından ibaret değildir. Takdir yetkisi, etik değerlendirme ve toplumsal bağlamın dikkate alınması insan yargısının önemli unsurlarıdır.

    Bu nedenle kısa vadede yapay zekanın hakimlerin yerini tamamen alması beklenmemektedir. Bununla birlikte yapay zeka destekli analiz araçlarının yargı süreçlerini yeniden şekillendirmesi kaçınılmaz görünmektedir. Uzun vadede ise hukuk dünyasındaki en büyük değişim yalnızca avukatlık mesleğinde değil, yargı sisteminin işleyişinde ve mahkeme organizasyonunun yapısında ortaya çıkabilir.

    Dipnotlar

    1- National Center for State Courts, Judicial Use of Generative AI: Lessons Learned. https://www.ncsc.org/resources-courts/judicial-use-generative-ai-lessons-learned

    2- Eric Posner & Shivam Saran, Silicon Formalism: Rules, Standards, and Judge AI. SSRN. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=6155012

    3- The Register, “GPT-5 bests human judges in legal smack down”. https://www.theregister.com/2026/02/15/gpt5_bests_human_judges_in/

    4- European Court of Human Rights, Piersack v. Belgium. https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-57589

    5- Shai Danziger, Jonathan Levav & Liora Avnaim-Pesso, “Extraneous Factors in Judicial Decisions”, Proceedings of the National Academy of Sciences. https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1018033108

    6- OECD, AI in Justice Administration and Access to Justice. https://www.oecd.org/en/publications/ai-in-justice-administration-and-access-to-justice

    7- Reuters, “New York court system sets rules for AI use by judges, staff”. https://www.reuters.com/legal/government/new-york-court-system-sets-rules-ai-use-by-judges-staff-2025-10-10/

    8- Reuters, “California court system adopts rule on AI use”. https://www.reuters.com/legal/government/california-court-system-adopts-rule-ai-use-2025-07-18/

    9- National Center for State Courts, Judicial Use of Generative AI: Lessons Learned. https://www.ncsc.org/resources-courts/judicial-use-generative-ai-lessons-learned