Av. MURAT CAN DOLGUN

Etiket: td law firm

  • Military Service After Acquiring Turkish Citizenship: The 22-Year Rule, Exemption and Deferment (2026)

    Military Service After Acquiring Turkish Citizenship: The 22-Year Rule, Exemption and Deferment (2026)

    Last updated: 14 September 2026

    One of the most common questions asked by foreign nationals who acquire Turkish citizenship is whether they will be required to perform compulsory military service in Türkiye.

    This issue is particularly important for men who acquire Turkish citizenship through investment, marriage, long-term residence or a decision of the competent Turkish authorities.

    The short answer is:

    Men who acquire Turkish citizenship and are 22 years of age or older in the year in which they become Turkish citizens are, as a general rule, deemed to have completed their military service in Türkiye.

    Men who are 21 or younger in the year they acquire Turkish citizenship, however, may become subject to Turkish military service unless another exemption applies.

    The principal legal provision governing this issue is Article 43 of Military Recruitment Law No. 7179 (Askeralma Kanunu).

    Official text of Law No. 7179:
    https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/06/20190626-1.htm

    Official information published by the Turkish Ministry of National Defence:
    https://www.msb.gov.tr/Askeralma/icerik/vatandaslik-islemleri

    Does Everyone Who Acquires Turkish Citizenship Have to Perform Military Service?

    No.

    Under Article 43 of Military Recruitment Law No. 7179, the military service status of a person who subsequently acquires Turkish citizenship depends primarily on his age in the year citizenship is acquired and on other circumstances specified by law.

    Two categories are particularly important.

    A person may be deemed to have completed his military service if:

    1. he is 22 years of age or older in the year in which he acquires Turkish citizenship, or
    2. before acquiring Turkish citizenship, he completed military service in his country of origin or was legally deemed to have completed it and can provide the required evidence.

    Accordingly, a person does not necessarily need to have previously served in another country’s military in order to benefit from the 22-year rule.

    The Most Important Rule: How Is the Age of 22 Calculated?

    This is one of the most important practical points.

    For this purpose, the Turkish Ministry of National Defence does not calculate age according to whether the person’s birthday has already occurred on the exact date Turkish citizenship is acquired.

    Instead, the year of birth is used.

    According to the Ministry’s official guidance, the calculation is made by adding 22 to the person’s year of birth. The month and day of birth are not taken into consideration.

    Official MSB guidance:
    https://www.msb.gov.tr/Askeralma/icerik/vatandaslik-islemleri

    Example: A Man Born in 2004 Acquires Turkish Citizenship in 2026

    2004 + 22 = 2026.

    Therefore, a man born in 2004 who acquires Turkish citizenship at any time during 2026 falls within the 22-year rule.

    Subject to the specific exceptions provided by law, he will therefore be deemed to have completed his military service.

    It does not matter whether his actual birthday has occurred by the date on which Turkish citizenship is acquired.

    Example: A Man Born in 2005 Acquires Turkish Citizenship in 2026

    2005 + 22 = 2027.

    A man born in 2005 who acquires Turkish citizenship during 2026 therefore does not yet fall within the 22-year rule.

    Unless another exemption applies, he may consequently become subject to Turkish military service obligations.

    Do Turkish Citizenship by Investment Applicants Have to Perform Military Service?

    There is no separate military service regime specifically applicable to persons who acquire Turkish citizenship by investment.

    Citizenship by investment is a form of subsequent acquisition of Turkish citizenship under the exceptional citizenship provisions of Turkish nationality legislation.

    Therefore, Article 43 of Military Recruitment Law No. 7179 is also relevant to male foreign investors who acquire Turkish citizenship.

    For example:

    A man who acquires Turkish citizenship by investment at age 30: Generally deemed to have completed military service.

    At age 25: Generally deemed to have completed military service.

    At age 22: Generally deemed to have completed military service.

    At age 20: May be subject to military service unless another exemption applies.

    Whether citizenship was acquired through a qualifying real estate investment, bank deposit, investment fund or another qualifying investment route does not alter this basic military service rule.

    Official information concerning the acquisition of Turkish citizenship is available from the Turkish Directorate General of Population and Citizenship Affairs:

    https://www.nvi.gov.tr/turk-vatandasliginin-kazanilmasi

    Do I Need to Have Served in My Previous Country’s Military?

    Not necessarily.

    This is a frequent source of confusion.

    Article 43 provides for different circumstances under which a person may be deemed to have completed military service.

    A person who completed military service in his country of origin before becoming a Turkish citizen may rely on that service, subject to the documentary requirements.

    Separately, however, a person who has never performed military service in any country may still be deemed to have completed his Turkish military service if he was 22 or older in the year he acquired Turkish citizenship.

    The Turkish Ministry of National Defence provides an illustrative example in its official FAQ.

    A person born in 1997 who acquired Turkish citizenship on 26 June 2019 and had not performed military service in his former country was nevertheless exempt because he was considered 22 years old in the year in which he became a Turkish citizen.

    Official MSB FAQ:
    https://www.msb.gov.tr/Askeralma/SSS/2a08f056-2597-4652-9ae6-2d467ff0f75f

    What Happens If Turkish Citizenship Is Acquired Before the Age of 22?

    The position is different for men who are 21 or younger in the year they acquire Turkish citizenship.

    If they cannot establish that they had already performed, or were deemed to have performed, military service in their country of origin, they may become subject to the Turkish military service system.

    According to the Ministry of National Defence, their military service may, upon request, be deferred for two years from the date on which Turkish citizenship was acquired.

    Official source:
    https://www.msb.gov.tr/Askeralma/icerik/vatandaslik-islemleri

    This two-year period should not be confused with a permanent exemption.

    Once the deferment period expires, the person’s military status and recruitment procedures must be dealt with under the applicable legislation.

    When Does the Two-Year Military Service Deferment Begin?

    For persons who acquire Turkish citizenship subsequently and remain subject to military service, the special two-year deferment period runs from the date Turkish citizenship was acquired.

    For example, if an eligible person acquires Turkish citizenship on 15 June 2026, his military service may, upon request and provided that the legal requirements are satisfied, be deferred for two years from that date.

    At the end of the deferment period, the relevant military registration and examination procedures may become applicable.

    Does Military Service Completed Abroad Count in Türkiye?

    The timing of the foreign military service is important.

    Military Service Completed Before Acquiring Turkish Citizenship

    Under Article 43 of Law No. 7179, a person may be deemed to have completed his military service in Türkiye if, before acquiring Turkish citizenship, he performed military service in his country of origin or was legally deemed to have performed it and can provide the required documentation.

    The Ministry of National Defence also specifies documentary requirements for foreign military service records.

    Foreign-language documents may need to be translated into Turkish by a sworn translator and notarised.

    Official source:
    https://www.msb.gov.tr/Askeralma/icerik/vatandaslik-islemleri

    Military Service Completed Abroad After Acquiring Turkish Citizenship

    A different analysis applies if military service in another country is performed after Turkish citizenship has already been acquired.

    Being a dual citizen and performing military service in the other country does not necessarily mean that the Turkish military service obligation is automatically discharged.

    Applicable international agreements between Türkiye and the other state may also need to be examined.

    Article 45 of Law No. 7179 contains provisions relevant to the recognition of military service performed in another country.

    Therefore, the assumption that “I served in another country, so I am automatically exempt in Türkiye” should not be made without examining the individual’s circumstances.

    What About Dual Citizens?

    Dual citizenship does not, by itself, provide an exemption from Turkish military service.

    The following matters may need to be considered:

    • when Turkish citizenship was acquired;
    • the person’s year of birth;
    • whether foreign military service was completed before or after Turkish citizenship was acquired;
    • the person’s country of residence;
    • whether an applicable international agreement exists; and
    • whether the individual qualifies for another deferment or military service procedure.

    Turkish citizens residing abroad may also be eligible for specific deferment arrangements or foreign-currency military service (dövizle askerlik) if the statutory requirements are satisfied.

    Can Someone Who Is Deemed to Have Completed Military Service Volunteer to Serve Later?

    As a general rule, no.

    The Ministry of National Defence states that persons who are deemed to have completed military service because they were 22 or older in the year in which they acquired Turkish citizenship are not subsequently enlisted merely because they request to serve.

    This status is therefore not the same as paid military service or a temporary deferment. It is a statutory status under which the person is deemed to have completed military service.

    Are Women Who Acquire Turkish Citizenship Subject to Compulsory Military Service?

    No.

    Law No. 7179 regulates compulsory military service for male Turkish citizens.

    Accordingly, a woman who subsequently acquires Turkish citizenship does not become subject to compulsory military service merely as a consequence of acquiring Turkish citizenship.

    Does the Same 22-Year Rule Apply to Citizenship Acquired Through Descent?

    Not necessarily.

    This is an important exception.

    Article 43 of Military Recruitment Law No. 7179 specifically excludes certain persons who subsequently acquire Turkish citizenship on the basis of descent (soybağı) from the special rules contained in that provision.

    Therefore, acquiring citizenship through investment, marriage or a decision of the competent authority should not automatically be treated in the same way as a citizenship case based on descent.

    The legal basis on which Turkish citizenship was acquired should always be examined.

    What If a Former Turkish Citizen Reacquires Turkish Citizenship?

    This is another situation requiring separate analysis.

    A person who was previously a Turkish citizen, lost Turkish citizenship and subsequently reacquires it should not automatically be treated in the same manner as a foreign national acquiring Turkish citizenship for the first time.

    The person’s previous Turkish military service status may remain relevant.

    Consequently, a former Turkish citizen who reacquires Turkish citizenship at the age of 30 cannot safely assume that he is exempt merely because he is now older than 22.

    The previous citizenship and military service records should be examined.

    What About the Children of a Person Who Acquires Turkish Citizenship?

    The child’s date of birth and the legal basis on which the child acquired Turkish citizenship are important.

    There may be a legal distinction between children who already existed when their foreign parent acquired Turkish citizenship and children born after the parent became a Turkish citizen.

    Male children born after a parent has acquired Turkish citizenship may generally be treated, for military service purposes, in the same manner as Turkish citizens by birth, depending on the circumstances.

    For family citizenship applications, the military status of male children should therefore be examined separately rather than assuming that the principal applicant’s exemption automatically extends to them.

    How Can I Check My Military Service Status After Becoming a Turkish Citizen?

    Once Turkish citizenship has been registered and a Turkish ID number has been issued, military service information can generally be checked through the Ministry of National Defence services available on e-Devlet (e-Government Gateway).

    Official e-Devlet service:
    https://www.turkiye.gov.tr/mill-savunma-askerligim

    The Ministry of National Defence also allows various military recruitment procedures and document requests to be carried out electronically.

    However, administrative or registration discrepancies can occur.

    For example, a person may appear as subject to military service even though he should be deemed to have completed it under Article 43, or foreign military service documentation may not yet have been reflected in the relevant records.

    In such cases, an application may need to be submitted to the competent military recruitment office for correction of the record.

    Practical 2026 Age Table

    For persons acquiring Turkish citizenship during 2026:

    Born in 2004 or earlier: Generally within the 22-year rule and deemed to have completed military service, subject to the statutory exceptions.

    Born in 2005: Considered below the 22-year threshold for this purpose in 2026. Military service obligations may arise unless another exemption applies.

    Born in 2006: Below the 22-year threshold. Military service obligations may arise.

    The critical point is that the year of birth, rather than the exact birthday, is used for this calculation.

    Frequently Asked Questions

    Do I have to perform military service after becoming a Turkish citizen?

    If you are a man who subsequently acquires Turkish citizenship and you are 22 or older in the year citizenship is acquired, you will generally be deemed to have completed military service, subject to the exceptions provided by law.

    I became a Turkish citizen at 30. Do I have to serve in the Turkish military?

    If you acquired Turkish citizenship for the first time at age 30 and your case does not fall within one of the special categories, such as certain descent-based cases, you will generally be deemed to have completed military service under Article 43.

    I am 22, but my birthday has not happened yet. Am I exempt?

    The calculation is based on the year of birth rather than whether your birthday has occurred. The Ministry’s guidance calculates the relevant year by adding 22 to the year of birth.

    I acquired Turkish citizenship by investment. Do I have to perform military service?

    There is no separate military service rule for citizenship by investment. The general rules applicable to persons who subsequently acquire Turkish citizenship apply.

    Can I obtain Turkish citizenship without completing military service first?

    Yes. Performing Turkish military service is not a general prerequisite for acquiring Turkish citizenship. The person’s military status is determined separately following the acquisition of citizenship.

    I completed military service in my home country. Do I have to serve again in Türkiye?

    If you completed military service in your country of origin before acquiring Turkish citizenship, Article 43 may allow you to be deemed to have completed your military service in Türkiye, provided the relevant requirements and documentary conditions are satisfied.

    Is there a two-year deferment after acquiring Turkish citizenship?

    Eligible persons who remain subject to military service may request a two-year deferment calculated from the date Turkish citizenship was acquired.

    I acquired citizenship after the age of 22, but e-Devlet still shows a military service obligation. What should I do?

    The citizenship acquisition date, year of birth, legal basis for acquiring citizenship and existing military records should be reviewed. If the registration does not correspond with the person’s legal status, an application for correction may be required.

    Conclusion

    For foreign nationals who subsequently acquire Turkish citizenship, 22 is the key age for determining military service status.

    However, the calculation is not based simply on the person’s exact age on the date citizenship is granted.

    Under the Ministry of National Defence’s application of Article 43, the year of birth is decisive.

    For example, a man born in 2004 who subsequently acquires Turkish citizenship at any time in 2026 will generally fall within the 22-year rule and be deemed to have completed his military service.

    For those who acquire citizenship at 21 or younger, military service obligations may arise. A two-year deferment, previous military service abroad, dual citizenship, education and other circumstances may affect the final position.

    Cases involving citizenship through descent, reacquisition of Turkish citizenship, foreign military service or family citizenship applications require particular attention and should not be assessed solely on the person’s current age.

    Legal Assistance from TD Law Firm & Consultancy

    Military service issues following the acquisition of Turkish citizenship can require an individual legal assessment. The date and legal basis of citizenship acquisition, year of birth, previous nationality, military service completed abroad, dual citizenship and existing records held by the Turkish authorities may all affect the outcome.

    TD Law Firm & Consultancy provides legal services concerning Turkish citizenship and foreigners’ law, including the determination of military service status following naturalisation, military service exemptions and deferments, correction of inaccurate military records, applications before the competent military recruitment authorities and the assessment of military service previously completed abroad.

    In particular, foreign nationals who acquire Turkish citizenship by investment are advised to verify their military service status after completion of the citizenship process.

    Where e-Devlet or military recruitment records do not correspond with the person’s legal status, the matter can be reviewed and the appropriate administrative applications can be made.

    Contact TD Law Firm & Consultancy

    For legal assistance regarding Turkish citizenship, military service exemption, military service deferment, citizenship by investment or military registration issues, you may contact:

    TD Law Firm & Consultancy
    Attorney Murat Can Dolğun – Istanbul Bar Association, Registration No. 75860

    Address: Istanbul World Trade Center (IDTM), A2 Block, No. 206, Bakırköy, Istanbul, Türkiye
    Telephone: +90 212 299 44 22
    Mobile / WhatsApp: +90 507 475 44 22
    Email: av.muratcandolgun@gmail.com
    Website: dolgun.av.tr

    When contacting our office, providing your date of birth, date of acquisition of Turkish citizenship, previous nationality and information concerning any military service completed abroad will assist with the preliminary assessment of your case.

    Each case must be assessed according to its individual circumstances. No exemption, deferment or particular administrative outcome can be guaranteed without reviewing the person’s citizenship and military service records.

    Summary

    Men who subsequently acquire Turkish citizenship and are 22 or older in the year citizenship is acquired are generally deemed to have completed military service under Article 43 of Military Recruitment Law No. 7179. The calculation is based on the year of birth rather than the exact birthday. Men who are 21 or younger may become subject to military service, although a two-year deferment may be available upon request. The same general framework applies to citizenship by investment, while citizenship through descent, reacquisition of Turkish citizenship and military service completed abroad require separate consideration.

  • Uçuş Gecikmesi, İptali ve Overbooking Durumunda Tazminat Nasıl Alınır?

    Uçuş Gecikmesi, İptali ve Overbooking Durumunda Tazminat Nasıl Alınır?

    Uçağınız üç saat gecikti. Havayolu şirketi “operasyonel neden” dedi. Başka bir uçuşa aktarıldınız ama gideceğiniz yere gece yarısı ulaştınız. Ya da uçuşunuz tamamen iptal edildi ve size yalnızca yeni bir bilet teklif edildi.

    Peki tazminat alabilir misiniz?

    Çoğu durumda cevap, yalnızca uçuşun gecikip gecikmediğine bakılarak verilemez. Uçuşun nereden nereye yapıldığı, havayolu şirketinin hangi ülkeye ait olduğu, gecikmenin kaç saat olduğu, son varış noktasına ne zaman ulaşıldığı ve aksamanın nedeni birlikte değerlendirilmelidir.

    Türkiye bakımından temel düzenleme Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik (SHY-YOLCU)’dur. Yönetmelik; uçuş gecikmesi, uçuş iptali, uçağa kabul edilmeme ve yolcunun başka bir hizmet sınıfına geçirilmesi gibi durumlarda yolculara çeşitli haklar tanımaktadır. (Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik – SHY-YOLCU, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, SHGM resmî Yönetmelik metni)

    Önce Şunu Belirleyin: SHY-YOLCU Uçuşunuza Uygulanıyor mu?

    Türkiye’deki Yönetmelik bakımından ilk bakılması gereken konu budur.

    SHY-YOLCU genel olarak;

    Türk havayolu şirketlerinin Türkiye’den kalkan ve Türkiye’ye gelen uçuşlarında, ayrıca yabancı havayolu şirketlerinin Türkiye’den kalkan uçuşlarında uygulanmaktadır. Yönetmelikte belirtilen şartlarda yolcunun geçerli rezervasyona sahip olması ve gerekli zamanda check-in işlemlerini gerçekleştirmiş olması da önemlidir. (SHY-YOLCU, m. 2, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, resmî metin)

    Örneğin İstanbul’dan Paris’e yapılan bir uçuşta Türk veya yabancı havayolu şirketi bakımından SHY-YOLCU gündeme gelebilir.

    Paris’ten İstanbul’a yabancı bir havayolu şirketiyle yapılan uçuşta ise Türk Yönetmeliği yerine Avrupa Birliği yolcu hakları düzenlemelerinin uygulanması söz konusu olabilir.

    Avrupa Birliği bakımından genel olarak AB sınırları içerisinden kalkan uçuşlar ile AB dışından AB’ye bir AB havayolu şirketi tarafından gerçekleştirilen uçuşlar EC 261/2004 rejimi kapsamında değerlendirilmektedir. (Regulation (EC) No 261/2004; European Commission – Air Passenger Rights, AB resmî yolcu hakları sayfası; EUR-Lex resmî düzenleme)

    Dolayısıyla uluslararası uçuşlarda önce hangi mevzuatın uygulanacağını belirlemek, tazminat talebinin ilk adımıdır.

    Uçuş Gecikmesinde Tazminat Ne Kadar?

    SHY-YOLCU kapsamında teknik veya operasyonel nedenlerle gerçekleşen bir gecikme sonucunda yolcu planlanan son varış noktasına üç saat veya daha fazla gecikmeyle ulaştırılmışsa tazminat hakkı doğabilir. (SHY-YOLCU, m. 7/3 ve m. 8, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, resmî Yönetmelik metni)

    Uçuş

    Tazminat

    İç hat uçuşu

    100 Avro

    1.500 km veya daha kısa dış hat uçuşu

    250 Avro

    1.500–3.500 km dış hat uçuşu

    400 Avro

    3.500 km’den uzun dış hat uçuşu

    600 Avro

    Tazminatın Türk Lirası olarak ödenmesi halinde karşılığın hesabında ödeme günündeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru esas alınır. (SHY-YOLCU, m. 8/1, SHGM resmî Yönetmelik metni)

    Burada önemli bir ayrıntı vardır:

    Üç saat hesabında yalnızca uçağın ne kadar geç kalktığına değil, yolcunun son varış noktasına ne kadar geç ulaştığına bakılır.

    Uçağınız 3 saat 20 dakika geç kalkmış fakat varışta gecikme 2 saat 40 dakikaya düşmüşse tazminat değerlendirmesi buna göre değişecektir.

    Uçuş Tazminatı İçin Nasıl Başvuru Yapılır?

    Türkiye’de izlenmesi gereken yol esasen basittir.

    1. Belgeleri saklayın. Bilet, PNR numarası, boarding pass, SMS ve e-postalar, havayolunun gecikme veya iptal açıklaması, havaalanındaki bilgilendirme ekranlarının fotoğrafları ve yaptığınız zorunlu harcamalara ilişkin faturalar mümkün olduğunca korunmalıdır.
    2. Önce havayolu şirketine yazılı başvuru yapın. SHGM, gecikme, iptal ve uçağa kabul edilmeme gibi SHY-YOLCU kapsamındaki şikayetlerin öncelikle ilgili hava taşıma işletmesine yapılmasını istemektedir. (Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, Yolcu Hakları – Başvuru Usul ve Esasları, SHGM Yolcu Hakları sayfası)
    3. Başvuruda yalnızca “mağdur oldum” demek yerine uçuş numarası, tarih, planlanan ve fiili varış saati, gecikme veya iptal nedeni ve SHY-YOLCU kapsamında talep edilen tazminat miktarı açıkça belirtilmelidir.
    4. Havayolu şirketinin başvuruyu reddetmesi veya uyuşmazlığın çözülememesi halinde SHGM Yolcu Hakları sistemi üzerinden başvuru yapılabilir. SHGM’nin güncel sisteminde bu yol açıkça gösterilmektedir. (Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, Yolcu Hakları Başvuru Sistemi, SHGM başvuru bilgileri)
    5. İdari başvurudan sonuç alınamaması veya uyuşmazlığın niteliğinin gerektirmesi halinde ilgili tüketici hukuku ve yargı yollarının değerlendirilmesi mümkündür. SHGM de mevzuata aykırılık halinde yolcuların yetkili mahkemelere başvuru hakkının saklı olduğunu belirtmektedir. Ancak uyuşmazlık yargıya taşındıktan sonra aynı uyuşmazlık hakkında SHGM idari incelemesi yapılamaması önemlidir. (Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, Başvuru Usul ve Esasları, resmî açıklama)

    Başvuruda Ne Yazılmalı?

    Örneğin başvurunun özü şu şekilde kurulabilir:

    “… tarihli … numaralı uçuşun planlanan varış saati … olmasına rağmen son varış noktasına … saatinde ulaşılmış, toplam gecikme … saat … dakika olarak gerçekleşmiştir. Havayolu tarafından gecikmenin teknik/operasyonel sebeplerden kaynaklandığı bildirilmiştir. SHY-YOLCU Yönetmeliği’nin 7 ve 8. maddeleri kapsamında … Avro karşılığı tazminatın tarafıma ödenmesini talep ederim.”

    Ancak somut olayın özelliğine göre kullanılacak hukuki dayanağın değiştirilmesi gerekebilir.

    Somut Örneklerle Uçuş Tazminatı

    Örnek 1: İstanbul–İzmir Uçuşu 3 Saat 20 Dakika Gecikti

    Bir yolcunun İstanbul–İzmir uçuşunun teknik bir problem nedeniyle geciktiğini ve yolcunun İzmir’e planlanan saatten 3 saat 20 dakika sonra ulaştığını düşünelim.

    Bu bir iç hat uçuşudur.

    Teknik veya operasyonel gecikme nedeniyle son varış noktasına üç saatten fazla geç ulaşılmışsa yolcu bakımından 100 Avro tazminat talebi gündeme gelir.

    Havayolunun “teknik neden” açıklaması burada tek başına tazminat talebini ortadan kaldırmaz. Aksine SHY-YOLCU’nun 7/3. maddesi teknik ve operasyonel nedenlerle meydana gelen gecikmeleri açıkça düzenlemektedir. (SHY-YOLCU, m. 7/3 ve m. 8, SHGM resmî metni)

    Örnek 2: İstanbul–Londra Uçuşu 4 Saat Gecikti

    İstanbul’dan Londra’ya yapılan ve 1.500–3.500 kilometre mesafe grubuna giren bir dış hat uçuşunun operasyonel nedenle geciktiğini ve yolcunun Londra’ya 4 saat geç ulaştığını varsayalım.

    Şartların oluşması halinde talep edilebilecek sabit tazminat:

    400 Avrodur.

    Yolcunun ayrıca bekleme süresine göre yemek, içecek ve gerektiğinde konaklama hakkı da doğabilir.

    Dolayısıyla havayolunun yolcuya yemek vermiş olması 400 Avroluk tazminat hakkının yerine getirilmiş olduğu anlamına gelmez.

    Hizmet hakkı ile tazminat hakkı birbirinden farklıdır.

    “Bize Yemek ve Otel Verdiler, Yine de Tazminat Alabilir miyiz?”

    Evet, şartları oluşmuşsa alınabilir.

    SHY-YOLCU’nun 10. maddesinde bekleme süresine göre yolcuya sağlanması gereken hizmetler ayrıca düzenlenmiştir.

    İki ila üç saat arasındaki gecikmelerde makul ölçüde sıcak ve soğuk içecek; üç ila beş saat arasındaki gecikmelerde içeceklerle birlikte günün zamanına göre kahvaltı veya yemek; beş saat ve üzerindeki gecikmelerde ise bunlara ilave ikram sağlanması gerekir.

    Bir veya daha fazla gece konaklama gerekli hale gelirse otel veya uygun konaklama tesisi ile havaalanı ve konaklama yeri arasındaki ulaşım da havayolu tarafından karşılanmalıdır. (SHY-YOLCU, m. 10, SHGM resmî Yönetmelik metni)

    Bunlar tazminattan ayrı haklardır.

    Bu nedenle:

    “Otel sağladık, artık tazminat isteyemezsiniz.”

    şeklindeki bir yaklaşım kural olarak doğru değildir.

    Beş Saat Geciken Uçuşta Yolcu Uçmak Zorunda mı?

    Hayır.

    Gecikmenin en az beş saate ulaşması halinde Yönetmeliğin 7. maddesi, 9. maddede düzenlenen geri ödeme hakkına atıf yapmaktadır.

    Seyahatin yolcunun başlangıçtaki seyahat planı bakımından artık bir anlamı kalmamışsa, şartlarına göre kullanılmayan bölümlerin ve bazı durumlarda gerçekleştirilen bölümlerin bilet ücretinin iadesi talep edilebilir. Gerekli durumda yolcunun seyahatin ilk başlangıç noktasına dönüşünün sağlanması da gündeme gelir. (SHY-YOLCU, m. 7 ve m. 9, resmî Yönetmelik)

    Örneğin İstanbul’dan Ankara’ya sabah saat 09.00’daki tek günlük iş toplantısı için seyahat eden kişinin uçuşu saatlerce ertelenmiş ve toplantıya yetişmek artık imkansız hale gelmişse, yalnızca “bekleyip uçağa binmesi” gerektiği söylenemez.

    Seyahatin artık anlamını kaybedip kaybetmediği somut olayın koşullarıyla değerlendirilmelidir.

    Uçuş İptal Edilirse Her Zaman Tazminat Alınır mı?

    Hayır.

    İptallerde özellikle yolcunun ne zaman bilgilendirildiği önemlidir.

    Yolcu iptalden planlanan kalkış zamanından en az iki hafta önce haberdar edilmişse sabit tazminat hakkı kural olarak doğmaz.

    İptal iki hafta ile yedi gün arasında bildirildiyse, havayolunun yolcuya ne zaman kalkacak ve ne zaman varacak alternatif bir uçuş sunduğuna bakılır.

    Yedi günden daha kısa süre kala bildirilen iptallerde ise daha dar zaman sınırları uygulanır. (SHY-YOLCU, m. 6, SHGM resmî Yönetmelik metni)

    Burada çok önemli bir ispat kuralı vardır:

    Yolcunun uçuş iptalinden ne zaman haberdar edildiğini ispat etmek havayolu şirketinin yükümlülüğündedir.

    Bu nedenle “size e-posta gönderdik” savunmasında e-postanın gerçekten ne zaman ve hangi iletişim adresine gönderildiği önem taşıyabilir.

    Örnek 3: Uçuş Üç Gün Önce İptal Edildi

    Yolcunun İstanbul–Amsterdam uçuşunun kalkıştan üç gün önce iptal edildiğini düşünelim.

    Havayolu, yolcuya ancak ertesi gün uçuş teklif etmiş olsun.

    Bu durumda yalnızca yeni uçuş sağlanmış olması sabit tazminat hakkını otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

    İptalin bildirim zamanı, alternatif uçuşun kalkış ve varış saatleri, uçuş mesafesi ve iptalin nedeni birlikte incelenerek tazminat hesabı yapılmalıdır.

    Örnek 4: Uçuş 20 Gün Önceden İptal Edildi

    Havayolu yolcuya uçuşun iptal edildiğini 20 gün önceden bildirmişse Yönetmeliğin sabit tazminat hükümleri kural olarak uygulanmayacaktır.

    Ancak bu, yolcunun hiçbir hakkının olmadığı anlamına gelmez.

    Yolcunun şartlarına göre bilet ücretinin geri ödenmesini veya uygun bir alternatif uçuşa yönlendirilmesini isteme hakkı devam eder. (SHY-YOLCU, m. 6 ve m. 9, resmî metin)

    Hava Koşulları Nedeniyle Uçuş İptal Edilirse Tazminat Alınabilir mi?

    Her uçuş aksamasında sabit tazminat ödenmesi gerekmez.

    SHY-YOLCU; uçuşa uygun olmayan meteorolojik şartlar, doğal afetler, güvenlik riskleri, siyasi istikrarsızlık ve grev gibi bazı olayları olağanüstü hallere örnek göstermektedir. (SHY-YOLCU, m. 4 ve m. 6/4, SHGM resmî Yönetmelik metni)

    Örneğin İstanbul’da yoğun sis nedeniyle hava trafiğinin durduğu ve uçuşun bu nedenle iptal edildiği bir olayda havayolunun sabit tazminattan kurtulması mümkün olabilir.

    Ancak bunun için yalnızca:

    “Hava şartları.”

    yazılması yeterli görülmemelidir.

    Havayolu, iptalin gerçekten olağanüstü halden kaynaklandığını ve gerekli tedbirler alınmasına rağmen iptalin önlenemediğini ortaya koymalıdır.

    Ayrıca sabit tazminatın doğmaması, yolcunun alternatif uçuş, bilet iadesi, yemek veya gerekli hallerde konaklama gibi diğer haklarının da ortadan kalktığı anlamına gelmez.

    Havayolu “Operasyonel Neden” Diyor. Ne Yapmalıyım?

    Bu ifade özellikle önemlidir.

    Havayollarının SMS ve e-postalarında sıkça:

    “Operasyonel nedenler nedeniyle uçuşunuz gecikmiştir.”

    ifadesi kullanılmaktadır.

    SHY-YOLCU’nun 7/3. maddesi ise teknik ve operasyonel nedenlerle meydana gelen ve yolcuyu son varış noktasına üç saat veya daha fazla gecikmeyle ulaştıran uçuşları doğrudan düzenlemektedir. (SHY-YOLCU, m. 7/3, resmî Yönetmelik)

    Bu nedenle böyle bir mesaj aldıysanız silmeyin.

    SMS, e-posta veya uygulama bildirimi daha sonraki tazminat başvurusu bakımından önemli bir belge haline gelebilir.

    Aktarmalı Uçuşu Kaçırırsam Ne Olur?

    Aktarmalı uçuşlarda en önemli kavram son varış yeridir.

    Örneğin aynı rezervasyon kapsamında:

    İstanbul → Frankfurt → New York

    uçuşunuz olduğunu düşünelim.

    İlk uçuş geciktiği için Frankfurt–New York bağlantısını kaçırmış ve havayolu sizi daha sonraki uçuşa aktarmış olabilir.

    Burada yalnızca “İstanbul–Frankfurt uçuşu kaç dakika gecikti?” sorusu yeterli değildir.

    New York’a planlanan saate göre ne kadar geç ulaştığınız önem kazanabilir.

    SHY-YOLCU da direkt bağlantılı uçuşlarda son varış yerini son uçuşun varış noktası üzerinden tanımlamaktadır. (SHY-YOLCU, m. 4, resmî Yönetmelik)

    Avrupa Birliği hukukunda da tek rezervasyon kapsamındaki bağlantılı uçuşlarda son varış noktasındaki gecikme özel önem taşımaktadır. Avrupa Birliği Adalet Divanı, bağlantılı uçuşlarda yolcunun son varış noktasına üç saat veya daha fazla gecikmeyle ulaşmasını tazminat değerlendirmesinde esas alan kararlar vermiştir. (Court of Justice of the European Union, Air France v Folkerts, C-11/11; Regulation EC 261/2004, EUR-Lex karar ve mevzuat kaynakları)

    Ancak uçuşların ayrı ayrı satın alınmış iki bağımsız bilet olması halinde değerlendirme farklılaşabilir.

    Bu nedenle aktarmalı uçuşlarda PNR ve rezervasyon yapısı mutlaka incelenmelidir.

    Overbooking Nedeniyle Uçağa Alınmadım. Tazminat Alabilir miyim?

    Evet.

    Geçerli rezervasyonunuz ve biletiniz bulunduğu, zamanında check-in yaptığınız ve seyahat belgelerinizde sorun olmadığı halde, örneğin uçakta kapasiteden fazla rezervasyon bulunduğu için kendi isteğiniz dışında uçağa alınmamanız halinde uçağa kabul edilmeme tazminatı gündeme gelir.

    Havayolu önce rezervasyonundan gönüllü olarak vazgeçecek yolcular aramalıdır.

    Yeterli gönüllü bulunmaz ve yolcu kendi iradesi dışında uçağa alınmazsa havayolunun Yönetmeliğin tazminat, geri ödeme/güzergah değişikliği ve hizmet hükümlerini derhal uygulaması gerekir. (SHY-YOLCU, m. 5, 8, 9 ve 10, SHGM resmî Yönetmelik metni)

    Örnek 5: “Uçak Dolu, Sizi Akşam Uçuşuna Aldık”

    İstanbul–Roma uçuşu için zamanında havalimanına geldiniz, check-in işleminizi yaptınız ancak kapıda uçuşun fazla rezervasyon nedeniyle dolu olduğu ve akşam uçağına aktarılacağınız söylendi.

    Eğer koltuğunuzdan kendi isteğinizle vazgeçmediyseniz ve uçağa alınmamanız için sağlık, güvenlik veya seyahat belgesi gibi haklı bir neden yoksa tazminat hakkınız gündeme gelebilir.

    Havayolunun sizi başka bir uçuşa ücretsiz aktarması tek başına sabit tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.

    Havayolu Tazminat Yerine Uçuş Kuponu Verebilir mi?

    Yolcunun kabul etmesi halinde mümkündür.

    Ancak Yönetmeliğe göre tazminat; nakit, elektronik banka havalesi, banka ödeme emri veya banka çekiyle ödenebilir.

    Seyahat kuponu, mil veya başka bir hizmet şeklinde ödeme ise yolcunun imzalı mutabakatına bağlıdır. (SHY-YOLCU, m. 8/4, SHGM resmî Yönetmelik metni)

    Dolayısıyla yolcu istemediği halde havayolunun:

    “400 Avro yerine hesabınıza 400 Avroluk uçuş kuponu tanımladık.”

    demesiyle tazminat borcunun her durumda sona erdiği kabul edilemez.

    Alternatif Uçuşu Kabul Edersem Tazminat Hakkımı Kaybeder miyim?

    Her zaman değil.

    Alternatif uçuşun kabul edilmesi ile sabit tazminat birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.

    Bununla birlikte havayolu yolcuyu alternatif bir uçuşla son varış noktasına belirli süre sınırları içerisinde ulaştırmışsa Yönetmelik tazminatın %50 oranında azaltılmasına imkan tanımaktadır.

    Bu süreler uçuş mesafesine göre iki, üç veya dört saat olarak değişmektedir. (SHY-YOLCU, m. 8/3, resmî Yönetmelik)

    Dolayısıyla “başka uçuşu kabul ettiniz, artık hiçbir şey talep edemezsiniz” şeklinde genel bir sonuç çıkarılamaz.

    Uçak Başka Bir Havalimanına İnerse Ne Olur?

    Örneğin İstanbul Havalimanı’na alınması gereken uçuş zorunlu bir nedenle başka bir havalimanında sonlandırılmış olabilir.

    Yönetmeliğe göre havayolu, bilette belirtilen son varış yerinin değişmesi halinde yolcunun asıl varış noktasına en kısa sürede ulaştırılmasını sağlamakla yükümlüdür. (SHY-YOLCU, m. 17, SHGM resmî Yönetmelik metni)

    Ayrıca aynı şehir veya bölgeye hizmet veren farklı bir havaalanına yönlendirme yapılması durumunda belirli şartlarda bu havaalanından asıl havaalanına veya yolcuyla kararlaştırılan yakın bir noktaya yapılacak transfer masrafının da havayolu tarafından karşılanması gerekir. (SHY-YOLCU, m. 9/3, resmî Yönetmelik)

    Havayolu Tazminat Talebimi Reddetti. Bu Ret Kesin mi?

    Hayır.

    Havayolu şirketlerinin başvurulara verdiği ret cevapları nihai bir mahkeme kararı değildir.

    Özellikle;

    “olağanüstü durum”,

    “operasyonel neden”,

    “uçuş güvenliği”,

    “hava şartları”

    gibi standart ifadelerin somut olayla gerçekten uyuşup uyuşmadığı incelenmelidir.

    Uçuş kayıtları, havalimanındaki hava koşulları, aynı saatlerde gerçekleştirilen diğer uçuşlar, havayolunun yolcuya yaptığı bildirimler, gerçek kalkış ve varış saatleri ve uçuşun operasyon geçmişi değerlendirmeyi değiştirebilir.

    SHGM başvuru usulünde de havayoluna yapılan ilk başvurudan sonra yolcunun idari başvuru yapabilmesi ve ayrıca yargı yollarına başvuru hakkının saklı olduğu açıkça belirtilmektedir. (Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, Yolcu Hakları Başvuru Usul ve Esasları, resmî açıklama)

    Uçuşunuz Geciktiyse İlk Yapmanız Gerekenler

    Uçuş aksadığı anda mümkün olduğunca belge oluşturmak önemlidir. Boarding pass ve bileti silmeyin; havayolundan gelen SMS ve e-postaların ekran görüntülerini alın; havalimanındaki gecikme veya iptal ekranını fotoğraflayın; havayolundan aksamanın sebebini yazılı olarak isteyin; gerçek kalkış ve varış saatlerini kaydedin; yemek, otel ve ulaşım gibi zorunlu masraflar yaptıysanız faturaları saklayın.

    Özellikle “teknik neden” veya “operasyonel neden” şeklindeki yazılı bildirimler tazminat incelemesinde önemli olabilir.

    Sonuç: Her Gecikme Aynı Değildir

    Uçuş tazminatı konusunda yalnızca gecikme süresine bakılarak karar verilmesi doğru değildir.

    Aynı dört saatlik gecikmede bir yolcu 100 Avro, başka bir yolcu 400 Avro veya 600 Avro talep edebilir; başka bir olayda ise olağanüstü şartlar nedeniyle sabit tazminat hiç doğmayabilir.

    Bu nedenle her olay bakımından öncelikle şu sorular cevaplanmalıdır:

    Hangi mevzuat uygulanıyor? Uçuşun son varış noktası neresi? Yolcu oraya kaç saat geç ulaştı? Gecikmenin veya iptalin gerçek sebebi nedir? Uçuşun mesafesi ne kadar? Yolcuya alternatif uçuş teklif edildi mi? İptal ne zaman bildirildi?

    Bu sorular cevaplandığında tazminat hakkının bulunup bulunmadığı büyük ölçüde ortaya çıkar.

    Avukat Murat Can Dolğun Hukuk Bürosu Uçuş Tazminatı Başvuruları

    Avukat Murat Can Dolğun Hukuk Bürosu olarak uçuş gecikmesi, uçuş iptali, overbooking nedeniyle uçağa kabul edilmeme ve aktarmalı uçuşlardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda, uçuşun tabi olduğu mevzuatın ve yolcunun sahip olduğu hakların belirlenmesi konusunda hukuki destek sunuyoruz.

    Uçuşunuzla ilgili değerlendirme yapılabilmesi için bilet veya PNR bilgisi, uçuş tarihi ve uçuş numarası, planlanan ve gerçekleşen varış saatleri ile havayolunun gönderdiği gecikme veya iptal bildirimlerinin tarafımıza iletilmesi yeterlidir.

    Türkiye bağlantılı uluslararası uçuşlarda dosyanın yalnızca SHY-YOLCU bakımından değil, gerekli olduğu durumlarda EC 261/2004 ve ilgili uluslararası düzenlemeler bakımından da değerlendirilmesi gerekebilir.

    Bilgilendirme: Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her uçuş bakımından uygulanacak mevzuat, tazminat hakkı ve başvuru yolu somut olayın özelliklerine göre değişebilir. Buradaki açıklamalar somut bir uyuşmazlık hakkında hukuki görüş veya avukatlık hizmeti niteliğinde değildir.

  • Dünya Ticaret Örgütü (WTO) ve Küresel Ticaret Sisteminin Hukuki Dinamikleri

    Dünya Ticaret Örgütü (WTO) ve Küresel Ticaret Sisteminin Hukuki Dinamikleri

    Uluslararası ticaretin kurallara bağlanması modern dünya ekonomisinin en önemli meselelerinden biridir. Devletlerin ekonomik çıkarlarını korumak amacıyla uyguladığı gümrük tarifeleri, kotalar ve diğer ticaret kısıtlamaları çoğu zaman küresel ticaret sisteminde istikrarsızlık yaratmıştır. Bu nedenle uluslararası ticaretin belirli kurallar çerçevesinde yürütülmesi için çok taraflı bir sistem geliştirilmiştir. Dünya Ticaret Örgütü (WTO), bu kurallara dayalı sistemin merkezinde yer alan en önemli uluslararası kurumlardan biridir.

    Uluslararası ticaret teorisine göre ülkeler karşılaştırmalı üstünlüklerine göre üretim yapıp ticaret gerçekleştirdiğinde dünya refahı artar. Ancak devletler iç ekonomik ve siyasi baskılar nedeniyle çoğu zaman korumacı politikalara yönelir. Tarihte bunun en önemli örneklerinden biri 1930’lu yıllarda ortaya çıkan ticaret savaşlarıdır. Yüksek gümrük tarifeleri ve karşılıklı ticaret kısıtlamaları dünya ticaretinin daralmasına yol açmış ve ekonomik krizin daha da derinleşmesine neden olmuştur. Bu deneyim, ticaretin uluslararası kurallarla düzenlenmesi gerektiği fikrini güçlendirmiştir. 

    Bu çerçevede Dünya Ticaret Örgütü’nün temel amacı, uluslararası ticaretin öngörülebilir ve kurallara dayalı bir sistem içinde yürütülmesini sağlamaktır. WTO sistemi özellikle ayrımcılık yasağı, karşılıklılık ve çok taraflı ticaret müzakereleri gibi ilkeler üzerine kuruludur. En çok kayrılan ülke ilkesi (Most Favoured Nation – MFN) sayesinde bir ülkenin bir ticaret ortağına tanıdığı avantajın diğer üyelere de uygulanması gerekir. Böylece ticaret ilişkilerinde keyfi uygulamaların önüne geçilmeye çalışılır. 

    Ayrıca WTO yalnızca ticaretin serbestleşmesini teşvik eden bir kurum değildir; aynı zamanda devletler arasında ortaya çıkan ticari uyuşmazlıkların çözülmesini sağlayan bir hukuki mekanizma da sunar. Kurallara dayalı bir uyuşmazlık çözüm sistemi, güçlü ekonomilerin zayıf ülkeler üzerinde tek taraflı baskı kurmasını sınırlayabilir. Bu nedenle WTO özellikle gelişmekte olan ülkeler için uluslararası ticaret sisteminde belirli bir hukuki güvenlik sağlamaktadır. 

    Güncel gelişmeler: WTO reformu ve ticaret sisteminin krizi

    Son yıllarda Dünya Ticaret Örgütü önemli bir dönüşüm sürecinden geçmektedir. Küresel ticaret sisteminin temel unsurlarından biri olan uyuşmazlık çözüm mekanizması ciddi bir kriz yaşamaktadır. Özellikle temyiz organının (Appellate Body) üyelerinin atanmasının uzun süredir engellenmesi nedeniyle sistem tam kapasiteyle çalışamamaktadır. Bu durum WTO’nun kuralları uygulama gücünü zayıflatmıştır. 

    Ayrıca birçok ülke son yıllarda sanayi politikaları, sübvansiyonlar ve stratejik sektörleri koruma amacıyla yeni ticaret önlemleri almaya başlamıştır. Küresel ölçekte binlerce yeni ticaret kısıtlayıcı düzenlemenin yürürlüğe girdiği ve bu durumun dünya ticaret sistemini ciddi baskı altına aldığı belirtilmektedir. 

    Bu gelişmeler nedeniyle WTO’nun reformu uluslararası ticaret gündeminin en önemli başlıklarından biri haline gelmiştir. 2026 yılında yapılması planlanan Dünya Ticaret Örgütü Bakanlar Konferansı öncesinde birçok ülke kurumun kurallarının güncellenmesi, sübvansiyonların daha sıkı denetlenmesi ve uyuşmazlık çözüm mekanizmasının yeniden işler hale getirilmesi gerektiğini savunmaktadır. 

    Aynı zamanda WTO sistemi hâlen aktif şekilde kullanılmaktadır. Örneğin Endonezya, Avrupa Birliği’nin palm yağı ithalatına yönelik düzenlemelerine karşı WTO kararlarının uygulanmadığını ileri sürerek ticari yaptırım talebinde bulunmayı gündeme getirmiştir. Bu tür uyuşmazlıklar, WTO’nun hâlâ küresel ticaret hukukunun merkezinde yer aldığını göstermektedir. 

    Sonuç

    Dünya Ticaret Örgütü, uluslararası ticaret sisteminin hukuki çerçevesini oluşturan temel kurumlardan biridir. Kurallara dayalı ticaret düzeni, devletler arasında öngörülebilirlik ve hukuki güvenlik sağlar. Bununla birlikte küresel ticarette artan jeopolitik rekabet, korumacı politikalar ve kurumsal reform tartışmaları WTO’nun geleceğini yeniden şekillendirmektedir. Bu nedenle uluslararası ticaret hukukunu anlamak için WTO’nun tarihsel gelişimi kadar güncel dönüşüm sürecini de yakından takip etmek gerekmektedir