DOLĞUN AKADEMİ | ASKERLİK HUKUKU | 2026

Türkiye’de Askerlik Hukuku 2026: Askerlik Türleri, Bedelli Askerlik Ücreti, Dövizle Askerlik, Muafiyetler ve Sonradan Türk Vatandaşı Olanların Hukuki Durumu

Yazar: Av. Murat Can Dolğun
Yayın: Dolğun Akademi – TD Hukuk ve Danışmanlık
Hukuk alanları: İdare Hukuku, Anayasa Hukuku, Askerlik Hukuku, Türk Vatandaşlığı Hukuku ve İnsan Hakları Hukuku
Güncelleme tarihi: 23 Ekim 2026

ÖZET

Türkiye’de askerlik yükümlülüğü, Anayasa’nın 72. maddesi ve 7179 sayılı Askeralma Kanunu çerçevesinde düzenlenen kamusal bir yükümlülüktür. Bununla birlikte askerlik hizmetinin bütün vatandaşlar bakımından aynı biçimde yerine getirildiği söylenemez. Yükümlünün yaşı, sağlık durumu, öğrenimi, vatandaşlığı kazanma şekli, yurt dışında yaşaması, askerlik geçmişi ve kanunda düzenlenen özel statüler, askerlik yükümlülüğünün kapsamını ve yerine getirilme biçimini değiştirebilir.

2026 yılı, özellikle bedelli askerlik ücretlerinde yaşanan kanuni değişiklik bakımından önemlidir. 17 Nisan 2026 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikle bedelli askerlik ücretinin hesabında kullanılan gösterge 240.000’den 300.000’e yükseltilmiştir. Temmuz ayında memur aylık katsayısının yeniden belirlenmesi üzerine 2026 yılının ikinci yarısındaki bedelli askerlik ücreti 472.653,60 TL olmuştur.

Askerlik hukukunun yalnızca bedelli askerlikten ibaret olmadığı özellikle belirtilmelidir. Er ve erbaş olarak altı aylık temel askerlik, on iki aylık yedek subaylık ve yedek astsubaylık, dövizle askerlik, öğrenci veya yurt dışı ertelemeleri, sağlık nedeniyle muafiyet ve kanuni olarak askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılma halleri birbirinden farklı hukuki sonuçlar meydana getirir.

Çalışmanın en önemli inceleme alanlarından biri, Türk vatandaşlığını sonradan kazanan yabancıların askerlik yükümlülüğüdür. Özellikle taşınmaz yatırımıyla, istisnai vatandaşlık yoluyla veya genel vatandaşlık kazanma usulüyle Türk vatandaşı olan erkeklerin askerlik durumlarının 7179 sayılı Kanun’un 43. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekir.

Bu çalışmada ayrıca çifte vatandaşların askerlik yükümlülüğü, yabancı ülkede tamamlanan askerlik hizmetinin Türkiye’deki etkisi, vatandaşlığın iptal veya geri alınmasının askerlik kayıtlarına yansıması, yoklama kaçağı ve bakaya işlemleri, idari para cezaları, sağlık raporları, idari başvurular, sulh ceza hakimliğine itiraz ve idari yargıda iptal davası konuları ayrıntılı olarak incelenmektedir.

I. ASKERLİK YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN ANAYASAL VE HUKUKİ TEMELLERİ

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 72. maddesi, vatan hizmetini her Türkün hakkı ve ödevi olarak kabul etmektedir. Aynı madde, vatan hizmetinin silahlı kuvvetlerde veya kamu kesiminde hangi esaslara göre yerine getirileceğinin yahut yerine getirilmiş sayılacağının kanunla düzenleneceğini öngörmektedir.

Bu hükümden hareketle askerlik yükümlülüğünün üç temel niteliği bulunmaktadır.

Birincisi, askerlik yükümlülüğü kamu hukuku alanına aittir. İdare tarafından tek taraflı olarak gerçekleştirilen yoklama, sınıflandırma, erteleme, sevk ve muafiyet işlemleri özel hukuk sözleşmelerinden değil, kanuni düzenlemelerden kaynaklanmaktadır.

İkincisi, yükümlülüğün kapsamının kanunla belirlenmesi gerekir. Anayasa vatan hizmetini genel bir hak ve ödev olarak düzenlemekle birlikte, hangi kişilerin fiilen askerlik yapacağını ve kimlerin hangi sebeple bu hizmetten muaf tutulacağını doğrudan belirlememektedir.

Üçüncüsü, askerlik işlemleri idarenin hukukla bağlılığı ve yargısal denetim ilkelerine tabidir. Anayasa’nın 125. maddesi gereğince, kanunda öngörülen istisnalar dışında idari işlemlere karşı yargı yolu açıktır.

7179 sayılı Askeralma Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca kanun, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan erkekler hakkında uygulanmaktadır. Bu nedenle Anayasa’daki genel vatan hizmeti ilkesi ile mevcut kanuni askerlik yükümlülüğünün kişisel kapsamı birbirinden ayrılmalıdır.

Türkiye’de kadınlar için erkeklerle aynı nitelikte genel ve zorunlu askerlik yükümlülüğü bulunmamaktadır. Kadınların profesyonel askeri personel olarak görev yapmaları ise ayrı hukuki şartlara tabidir.

Askerlik çağının genel sınırları da 7179 sayılı Kanun’da belirlenmiştir. Kanuni tanıma göre askerlik çağı, nüfus kayıtlarına göre 20 yaşına girilen yılın 1 Ocak tarihinde başlar ve 41 yaşına girilen yılın 1 Ocak tarihinde sona erer. Bununla birlikte askerlik çağının sona ermesi, önceden doğmuş bütün idari veya cezai sonuçların ortadan kalktığı anlamına gelmez.

II. 2026 YILINDA TÜRKİYE’DE HANGİ ASKERLİK TÜRLERİ BULUNMAKTADIR?

Türkiye’de askerlik sisteminin temel hukuki çerçevesi 2019 yılında yürürlüğe giren 7179 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenmiştir. Bu sistemde askerlik hizmetinin süresi ve biçimi, yükümlünün hukuki statüsüne göre değişmektedir.

Bu tabloda askerlik hizmetinin fiilen yerine getirilme yolları gösterilmektedir. Bunların dışında sağlık nedeniyle muafiyet, vatandaşlığa sonradan alınma nedeniyle askerlik yapmış sayılma ve özel kanuni muafiyetler de bulunmaktadır. Ancak bu durumlar ayrı bir askerlik hizmeti türü değil, askerlik yükümlülüğünün kanunen ortadan kalktığı veya yerine getirilmiş sayıldığı hallerdir.

Profesyonel subaylık, astsubaylık, uzman erbaşlık ve sözleşmeli askerlik ise personel temini, istihdam, sözleşme ve özlük hakları bakımından farklı düzenlemelere tabidir. Bu statüler zorunlu askerlik türleriyle karıştırılmamalıdır.

III. 2026 YILINDA BEDELLİ ASKERLİK ÜCRETİ NE KADARDIR?

2026 yılının ikinci yarısında geçerli bedelli askerlik ücreti 472.653,60 TL‘dir. Bu tutar Millî Savunma Bakanlığının 7 Temmuz 2026 tarihli resmî duyurusunda ilan edilmiştir.

3.1. Bedelli askerlik tutarı nasıl hesaplanmaktadır?

7179 sayılı Askeralma Kanunu’nun 9. maddesi kapsamında bedelli askerlik tutarı, kanunda belirlenen gösterge rakamının ödeme tarihinde geçerli memur aylık katsayısıyla çarpılması suretiyle hesaplanmaktadır.

2026 yılının ikinci yarısında hesaplama şu şekildedir:

300.000 × 1,575512 = 472.653,60 TL

Hazine ve Maliye Bakanlığının 3 Temmuz 2026 tarihli genelgesinde ikinci altı aylık dönemin memur aylık katsayısı 1,575512 olarak belirlenmiştir.

3.2. Nisan 2026’da hangi kanuni değişiklik yapıldı?

2 Nisan 2026 tarihinde kabul edilen ve 17 Nisan 2026 tarihli, 33227 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7577 sayılı Kanun’un 12. maddesiyle bedelli askerlik hesabında kullanılan gösterge rakamı 240.000’den 300.000’e yükseltilmiştir.

Bu değişiklik, gösterge tutarında yüzde 25 oranında artış anlamına gelmektedir. Düzenleme sonrasında Nisan 2026 döneminde bedelli askerlik ücreti 416.361,30 TL olarak açıklanmış; Temmuz ayında memur aylık katsayısının artmasıyla 472.653,60 TL’ye ulaşmıştır.

Kanun değişikliğinin gerekçesinde bedelli askerlik gelirlerinin bütçeye kaydedilmesi ve bir bölümünün Savunma Sanayii Destekleme Fonuna aktarılması hedefi de yer almaktadır.

Dolayısıyla 2026 yılındaki ücret değişimi yalnızca olağan memur maaş katsayısı artışından ibaret değildir. Kanuni hesaplama katsayısındaki artış ile yılın ikinci yarısındaki memur aylık katsayısı değişikliği birlikte değerlendirilmelidir.

3.3. 2027 yılında bedelli askerlik ne kadar olacaktır?

23 Ekim 2026 itibarıyla 2027 yılı için kesinleşmiş bir bedelli askerlik tutarı bu çalışmada esas alınmamıştır. Mevcut sistemde ücretin memur aylık katsayısına bağlı olarak yeniden belirlenmesi öngörülmektedir. Gelecek dönemin tutarını bugünden kesin bir rakamla açıklamak hukuken ve mali bakımdan isabetli değildir.

Başvuru tarihinin değil, ödeme tarihinde geçerli tutarın önem taşıdığı özellikle dikkate alınmalıdır.

IV. BEDELLİ ASKERLİĞE KİMLER BAŞVURABİLİR?

7179 sayılı Kanun ve Askeralma Yönetmeliği kapsamında bedelli askerlikten yararlanılabilmesi için yükümlünün askerlik çağına girmiş olması, fiili askerlik hizmetine başlamamış bulunması ve diğer kanuni şartları sağlaması gerekir.

Bedelli askerlikten yararlanmak için üst yaş sınırı öngörülmemiştir. Bununla birlikte kişinin askerlik yükümlüsü olup olmadığı ve askerlik çağındaki statüsü ayrıca incelenmelidir.

Yoklaması bulunmayan kişinin gerekli sağlık işlemlerini tamamlayarak askerliğe elverişli olduğunun belirlenmesi gerekir. Askerliğe elverişli olmadığı kanunen tespit edilen kişinin bedelli askerlik ücreti ödeyerek muafiyet elde etmesine ihtiyaç bulunmaz.

4.1. Başvuru nereye yapılır?

Başvuru, şartlara göre e-Devlet üzerinden veya askerlik şubesinden gerçekleştirilebilir. Yoklama kaçağı, saklı ya da bakaya statüsünde bulunanların başvuru usulü diğer yükümlülerden farklıdır. Bu kişiler bakımından askerlik şubesine başvuru gerekmektedir.

4.2. Ödeme süresi kaç aydır?

Bedelli askerlik için öngörülen ödeme süresi, kural olarak başvuru tarihinden itibaren iki aydır. Ödeme peşin yapılır; bedelli askerlik kapsamında taksitlendirme imkanı bulunmamaktadır.

Ancak önceki dönemlerde yoklama kaçağı, saklı veya bakaya kalmış yükümlülerin iki aylık ödeme süresini kaçırmasının, yeniden başvuru imkanı bakımından ağır sonuçları olabilir. Bu kişiler yönünden özel şartlar ve başvuru hakkının kaybedilmesi ihtimali dikkate alınmalıdır.

4.3. Bedelli askerlikte kışlaya gidilir mi?

Evet. Bedelli askerlik, yalnızca para ödenerek tamamlanan bir uygulama değildir. Yükümlüler kural olarak bir aylık temel askerlik eğitimine katılmak zorundadır.

Bedelli askerlik için ödeme yapılmasıyla askerlik hizmetinin tamamlanması birbirinden farklı aşamalardır. Hizmetin fiilen tamamlanmasına ilişkin kanuni şartların da gerçekleştirilmesi gerekir.

4.4. Bedelli askerlikten vazgeçilebilir mi?

Bedelli askerlikten vazgeçilmesinin mümkün olduğu aşamalar bulunmaktadır. Bununla birlikte sınıflandırma veya kura sonucunda bedelli askerlik hakkını elde ettikten sonra vazgeçilmesi, yeniden bedelli askerlik başvurusu yapılamaması sonucunu doğurabilir.

Bu nedenle ödeme iadesi, sınıflandırma, celp dönemi ve vazgeçme işlemleri önceden değerlendirilmelidir.

V. DÖVİZLE ASKERLİK NEDİR? 2026 YILINDA KAÇ AVRODUR?

Dövizle askerlik, yurt dışında yaşayan ve kanunda belirtilen koşulları sağlayan Türk vatandaşları için öngörülmüş özel bir askerlik hizmetini yerine getirme yöntemidir.

Bu uygulama bedelli askerlikle aynı hukuki kurum değildir. Her ikisi bakımından bedel hesabında bağlantı bulunmakla birlikte başvuru koşulları ve fiili hizmet yükümlülüğü farklıdır.

5.1. Dövizle askerlikte ödeme tutarı

2026 yılının ikinci yarısı için dövizle askerlikte esas alınan Türk Lirası tutarı 472.653,60 TL’dir.

Ödenecek döviz miktarı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının ödeme gününde belirlediği döviz alış kuruna göre hesaplanır. Bu nedenle 2026 yılının tamamı için sabit bir avro bedeli ifade edilmesi doğru değildir.

Örnek olarak, yalnızca hesaplama yöntemini göstermek amacıyla, ödeme tarihinde 1 avronun döviz alış kurunun 50 TL olduğu varsayılsın. Bu durumda yaklaşık 9.453,07 avro hesaplanır. Bu rakam gerçek ödeme gününe ait kur veya resmî tahsilat tutarı değildir.

5.2. Yurt dışında 1095 gün şartı

Dövizle askerlikten yararlanabilmek için yükümlülerin kural olarak yurt dışında en az üç yıl, yani 1095 gün süren çalışma veya mevzuatta kabul edilen bulunma şartını sağlaması gerekir.

İşçi, işveren, meslek veya sanat mensubu olarak çalışanlarla yabancı bayraklı gemilerde gemi adamı statüsünde çalışanlar açısından yabancı ülkedeki çalışma ve oturma izinleri, iş sözleşmeleri ve fiili çalışma süreleri önem taşır.

Çok vatandaşlık hakkına sahip olanlarla yurt dışında doğup yurt dışında ikamet eden ve süresiz ikamet izni bulunan belirli vatandaşlar açısından ise mevzuatta öngörülen koşullarla çalışma şartı yerine fiili bulunma süresi esas alınabilir.

Türkiye’de geçirilen sürelerin ilgili toplamdan düşülmesi gerekir. Birden fazla ülkedeki çalışmaların birleştirilmesi mümkün olabilmekle birlikte sürelerin ve statülerin resmî belgelerle kanıtlanması zorunludur.

5.3. Dövizle askerlikte Türkiye’ye gelmek gerekir mi?

Mevcut düzenlemeye göre dövizle askerlik kapsamındaki kişilerin Türkiye’ye gelerek bir aylık temel askerlik eğitimini tamamlamaları gerekmemektedir. Bunun yerine Millî Savunma Bakanlığının uzaktan eğitim programının tamamlanması gerekir.

Uzaktan eğitim portalı: https://dovizle.msb.gov.tr/

Uzaktan eğitimin tamamlanması, konsolosluk başvurusunun kabulü, gerekli belgelerin incelenmesi ve ödeme işlemleri ayrı aşamalardır. Sisteme giriş yapmış olmak tek başına askerlik yükümlülüğünün tamamlandığını göstermez.

5.4. Dövizle askerlikte yaş sınırı var mı?

Dövizle askerlik uygulamasındaki eski 38 yaş sınırı kaldırılmıştır. Bununla birlikte yaş sınırının kaldırılması, askerlik statüsü veya diğer başvuru koşullarından bağımsız ve sınırsız bir ödeme hakkı bulunduğu anlamına gelmez.

5.5. Yurt dışındaki Türk vatandaşlarının dikkat etmesi gerekenler

Yurt dışında yaşadığını söyleyen bir kişinin otomatik olarak dövizle askerlik hakkı kazandığı kabul edilemez. Yurt dışı ikametinin ve çalışmasının hukuki niteliği, bulunma süresi, Türkiye’ye giriş çıkış kayıtları, gelir veya iş ilişkileri ve konsolosluk kayıtları birlikte incelenmelidir.

Özellikle Türkiye’den ücret alan, yurt dışında resmi görevle bulunan veya mevzuatta aranan çalışma statüsünü taşımayan kişilerin dövizle askerlik başvurularında özel sınırlamalar söz konusu olabilir.

VI. NORMAL ASKERLİK, YEDEK SUBAYLIK VE YEDEK ASTSUBAYLIK

6.1. Altı aylık temel askerlik

Mevcut sistemde er ve erbaş statüsündeki yükümlüler için askerlik hizmeti altı aydır. Askerlik yükümlüsü olan herkesin bedelli askerlik seçmesi zorunlu değildir. Kanuni koşulların bulunması halinde altı aylık askerlik hizmetinin yerine getirilmesi mümkündür.

6.2. Yedek subaylık

Yedek subaylık on iki aylık askerlik hizmetidir. Eğitim durumu, Türk Silahlı Kuvvetlerinin personel ihtiyacı, sınıflandırma değerlendirmesi ve kanuni şartlar belirleyicidir.

Yükümlünün yedek subay olmak istemesi, mutlaka yedek subay olarak sınıflandırılacağı anlamına gelmemektedir.

6.3. Yedek astsubaylık

Yedek astsubaylık da on iki aylık askerlik hizmetidir. Özellikle ilgili yükseköğretim mezunları bakımından değerlendirilir. Ancak öğrenim derecesi tek başına statünün kesin olarak belirleneceği anlamına gelmez.

6.4. Hangi statü daha avantajlıdır?

Burada tek bir hukuki veya ekonomik üstünlük değerlendirmesi yapmak mümkün değildir. Altı aylık askerlik ile on iki aylık yedek subaylık veya yedek astsubaylık farklı süre, sorumluluk, görev ve mali haklara tabidir.

Dolayısıyla değerlendirme yalnızca askerlik süresi üzerinden değil, kişinin mesleği, eğitim durumu ve hayat planlaması üzerinden yapılmalıdır.

VII. İSTEĞE BAĞLI İKİNCİ ALTI AY ASKERLİK

Altı aylık temel askerlik hizmetini tamamlayan er ve erbaşlardan isteyenler, sıralı disiplin amirlerinin olumlu değerlendirmesi ve ilgili diğer şartların karşılanması halinde ikinci altı ay askerlik hizmetine devam edebilir.

Bu durumda toplam askerlik süresi on iki aya ulaşır. İkinci altı aylık hizmete devam edenlere net asgari ücretten az olmamak üzere harçlık ödenmesi öngörülmüştür.

İkinci altı aylık askerlik, kendiliğinden kazanılan bir hak veya zorunlu ek hizmet değildir. Kanuni koşulların ve idarenin belirlediği personel ihtiyacının bulunması gerekir.

Bu statüden yararlanarak askerlik hizmetini tamamlayanlar bakımından belirli askeri personel temini süreçlerinde ilave puan ve sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında belirli avantajlar da öngörülmektedir. Bunların uygulanması ilgili özel mevzuata bağlıdır.

VIII. SONRADAN TÜRK VATANDAŞI OLANLAR ASKERLİK YAPMAK ZORUNDA MI?

Çalışmanın en önemli hukuki meselesi, Türk vatandaşlığını sonradan kazanan erkeklerin askerlik yükümlülüğüdür.

7179 sayılı Askeralma Kanunu’nun 43. maddesi, vatandaşlığı sonradan kazanan kişiler bakımından özel bir düzenleme içermektedir.

Kanunun temel yaklaşımı, sonradan Türk vatandaşı olan herkesin aynı askerlik yükümlülüğüne tabi tutulması değil, vatandaşlığın kazanıldığı yıldaki yaş, öğrenim ve askerlik geçmişine göre hukuki değerlendirme yapılmasıdır.

8.1. 22 yaşında veya daha büyükken vatandaşlık kazananlar

Kanunun 43. maddesine göre Türk vatandaşlığına alındıkları yıl 22 veya daha büyük yaşta olanlar, soybağına bağlı olarak sonradan vatandaşlığa alınanlara ilişkin istisna saklı olmak üzere, askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılırlar.

Bu kişiler yönünden daha önce başka bir ülkede fiilen askerlik yapılmış olması zorunlu değildir. Kanunun yaşa dayalı düzenlemesi bağımsız bir hukuki dayanak oluşturur.

Örneğin 30 yaşında Türk vatandaşlığına alınan ve daha önce hiçbir ülkede askerlik yapmamış yabancı bir erkek, 7179 sayılı Kanun’un 43. maddesindeki koşulları sağlıyorsa Türkiye’de yeniden askerlik yapmakla yükümlü tutulamaz.

Burada önemli nokta, askerlik bedelinin ödenmesi yoluyla muafiyet kazanılmamasıdır. Kanun, kişinin zaten askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılmasını düzenlemektedir.

8.2. Vatandaşlık türü neden önemlidir?

Türk vatandaşlığı doğumla, soybağına bağlı olarak, genel yolla, istisnai yolla veya kanunda düzenlenen diğer usullerle kazanılabilir.

Vatandaşlığın hukuki kazanım sebebi, 43. madde kapsamındaki özel muafiyetin uygulanıp uygulanmayacağını doğrudan etkiler.

Özellikle soybağı nedeniyle sonradan nüfusa kaydedilen kişiler ile yabancıyken yetkili makam kararıyla Türk vatandaşlığına alınan kişilerin aynı statüde değerlendirilmesi ciddi hukuki hatalara neden olabilir.

IX. SONRADAN VATANDAŞ OLANLARDA 22 YAŞ NASIL HESAPLANIR?

Askeralma Yönetmeliği’nin 90. maddesi ve Millî Savunma Bakanlığının açıklamaları gereğince 22 yaş şartının hesabında doğum ayı ve günü değil, doğum yılı esas alınmaktadır.

Başka bir ifadeyle hesaplama, vatandaşlığa alındığı yıl ile doğum yılı arasındaki fark üzerinden yapılır.

Tablodaki sonuçlar, soybağı istisnasına girmeyen ve ilk kez Türk vatandaşlığını kazanan kişiler bakımından hazırlanmıştır. Vatandaşlığı kaybedip yeniden kazananlar ve özel anlaşma kapsamındaki yükümlüler ayrıca değerlendirilmelidir.

Örneğin 31 Aralık 2004 doğumlu bir erkek 1 Ocak 2026 tarihinde Türk vatandaşlığına alınmış olsun. Kişi henüz gerçek doğum gününe göre 22 yaşını doldurmamış olsa dahi kanuni hesaplamada vatandaşlık yılı ile doğum yılı arasındaki fark 22 olduğundan ilgili muafiyet uygulanabilir.

Bu ayrım, özellikle vatandaşlık başvurusunun yıl sonunda veya yıl başında sonuçlandığı dosyalar bakımından belirleyici olabilir.

X. 21 YAŞINDA VEYA DAHA KÜÇÜK YAŞTA VATANDAŞLIK KAZANANLAR NE YAPABİLİR?

Sonradan Türk vatandaşlığını kazanan ve yaş nedeniyle askerlik yapmış sayılma koşulunu taşımayan kişiler, diğer muafiyet veya yerine getirmiş sayılma şartlarını sağlamıyorlarsa askerlik yükümlülüğüne tabi olabilirler.

Ancak 7179 sayılı Kanun’un 43. maddesi, bu kişiler bakımından talep halinde vatandaşlığa alınma tarihinden itibaren iki yıllık erteleme imkanı öngörmektedir.

Bu erteleme otomatik olarak bütün kişiler hakkında uygulanmış kabul edilmemelidir. Yükümlünün askerlik durumunun ve erteleme işleminin resmi kayıtlardan doğrulanması gerekir.

10.1. İki yıllık erteleme sonunda ne olur?

Erteleme süresi sona eren yükümlüler, ilgili yıldaki yoklama ve sınıflandırma işlemlerine tabi tutulurlar. Öğrenim nedeniyle başka bir erteleme imkanı mevcutsa bu husus ayrıca değerlendirilebilir.

10.2. Öğrenci olan yeni vatandaşlar

Yeni vatandaşın üniversite öğrencisi olması, öğrenimine bağlı askerlik erteleme hakkının incelenmesini gerektirir. Ancak vatandaşlık nedeniyle tanınan iki yıllık erteleme ile öğrencilikten kaynaklanan erteleme farklı hukuki dayanaklara sahiptir.

Erteleme sürelerinin her durumda otomatik olarak birbirine eklendiği varsayılamaz. Özellikle önceki yoklama kaçağı veya bakaya durumları, öğrenime başlama tarihi ve yaş sınırları kontrol edilmelidir.

XI. YABANCI ÜLKEDE ASKERLİK YAPMIŞ OLANLAR TÜRKİYE’DE TEKRAR ASKERLİK YAPAR MI?

7179 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca, Türk vatandaşlığını kazanmadan önce geldikleri ülkede askerlik yaptıklarını veya askerlik hizmetini yerine getirmiş sayıldıklarını usulüne uygun biçimde belgeleyenler, ilgili koşullarla askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılabilir.

Bu kural, daha önce yabancı bir devlet vatandaşı olup sonradan Türk vatandaşlığına alınan kişiler açısından önemlidir.

Örneğin 2026 yılında 21 yaşında Türk vatandaşlığı kazanan ve daha önce geldiği ülkede zorunlu askerlik hizmetini tamamlayan kişi bakımından, yalnızca yaş şartına bakılarak Türkiye’de askerlik yapmak zorunda olduğu sonucuna ulaşılamaz.

11.1. Hangi belgeler gerekir?

MSB’nin vatandaşlık işlemlerine ilişkin açıklamaları uyarınca yabancı ülkedeki askerlik hizmetini kanıtlayan belgelerin asıllarının ibraz edilmesi, yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilmesi ve noter tarafından onaylanması gerekmektedir.

Yabancı kamu belgelerinin Türkiye’de kullanılabilmesi için ayrıca belgenin düzenlendiği ülkeye ve uygulanabilir uluslararası düzenlemelere göre apostil veya konsolosluk tasdiki gerekip gerekmediği incelenmelidir.

Özellikle askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılmaya ilişkin yabancı makam kararlarının içeriği, kararın hangi tarihte verildiği ve hangi hukuki statüye dayandığı belirlenmelidir.

11.2. Yabancı ülkede sağlık nedeniyle muaf olanlar

Geldiği ülkede askerlik hizmetine başladıktan sonra ilgili ülkenin sağlık mevzuatı gereğince askerliğe elverişsiz bulunarak terhis edilen veya muaf tutulan kişiler bakımından MSB’nin belirlediği özel şartlar altında askerlik yapmış sayılma işlemi gerçekleştirilebilir.

Bununla birlikte yabancı ülkeden alınan her sağlık raporunun Türkiye’de aynı sonucu doğuracağı düşünülmemelidir. Hizmete başlama, terhis ve yabancı kararın hukuki niteliği önem taşır.

XII. ÇİFTE VATANDAŞLAR VE SOYBAĞIYLA TÜRK VATANDAŞI OLANLAR

12.1. İki vatandaşlığı olan herkes muaf mıdır?

Hayır. Çifte vatandaşlık, tek başına Türk askerlik yükümlülüğünden muafiyet sebebi değildir.

Önemli olan, Türk vatandaşlığının ne zaman ve hangi usulle kazanıldığı, kişinin diğer vatandaşlığının ne zaman doğduğu ve uygulanabilir bir uluslararası anlaşma bulunup bulunmadığıdır.

12.2. Doğumdan itibaren Türk vatandaşı olanlar

Türk vatandaşlığını doğumla kazanan ve ayrıca yabancı ülke vatandaşlığı da bulunan kişiler, kural olarak Türk askerlik hukukunun genel hükümlerine tabidir.

7179 sayılı Kanun’un 43. maddesindeki 22 yaş düzenlemesinin bu kişilere yalnızca iki vatandaşlıkları bulunduğu için uygulanması mümkün değildir.

12.3. Soybağına bağlı olarak sonradan vatandaşlığa alınma

Kanunun 43. maddesinin üçüncü fıkrası, soybağına bağlı olarak Türk vatandaşlığına sonradan alınanları özel düzenlemenin dışında bırakmıştır.

Bu nedenle vatandaşlığın geç tescil edilmesi ile vatandaşlığın yetkili makam kararıyla sonradan kazanılması arasındaki farklılık mutlaka incelenmelidir.

12.4. Başka ülkede askerlik yapmış çifte vatandaşlar

26 Haziran 2019 tarihinde yürürlüğe giren yeni askerlik sistemiyle, çifte vatandaşların başka ülkede tamamladıkları askerlik hizmetinin Türkiye’de genel ve otomatik biçimde sayılması uygulamasına son verilmiştir.

Ancak iki ülkeden birinde yapılan askerlik hizmetinin karşılıklı tanınmasına ilişkin yürürlükteki ikili anlaşmalar ile kanunda korunan geçiş hükümleri saklıdır. MSB, bu konuda Tunus’la yapılan düzenlemeye de açıklamalarında yer vermektedir.

Dolayısıyla örneğin doğumdan itibaren hem Türk hem Alman vatandaşı olan bir kişinin başka ülkede askerlik yapmış olması, hiçbir ilave hukuki inceleme yapılmaksızın Türkiye’de askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılacağı anlamına gelmez.

12.5. KKTC vatandaşları

KKTC vatandaşı iken 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 42. maddesi kapsamında Türk vatandaşlığını kazanan kişilerin durumu ayrıca düzenlenmiştir. MSB bu kişileri sonradan vatandaşlığa alınan yükümlüler kapsamında değerlendirmektedir.

Bununla birlikte askerlik hizmetinin karşılıklı tanınması, ilgili mevzuat ve özel düzenlemeler yönünden her somut olayın ayrıca incelenmesi gerekir.

XIII. GAYRİMENKUL YATIRIMIYLA TÜRK VATANDAŞI OLANLARIN ASKERLİK DURUMU

Türkiye’de taşınmaz satın alarak Türk vatandaşlığını kazanan yabancılar bakımından vatandaşlık işlemleri 5901 sayılı Kanun’un 12. maddesi çerçevesinde yürütülmektedir.

Yatırım yoluyla vatandaşlık kazanılması, başlı başına askerlik muafiyeti sebebi değildir. Ancak vatandaşlığın bu şekilde kazanılması ve vatandaşın yaşı, 7179 sayılı Kanun’un 43. maddesinin uygulanmasını mümkün kılabilir.

Örneğin 2026 yılında 40 yaşında taşınmaz yatırımı nedeniyle istisnai Türk vatandaşlığını kazanan bir erkek, soybağı istisnası veya özel bir durum bulunmadığı takdirde yaş şartı nedeniyle askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılır.

Aynı yatırımcıyla birlikte vatandaşlık kazanan 19 yaşındaki erkek çocuk açısından ise sonuç farklı olabilir. Çocuğun vatandaşlığı kazanma usulü, kararın tarihi, 43. maddenin uygulanma şartları ve diğer muafiyet veya erteleme imkanları araştırılmalıdır.

Bu nedenle vatandaşlık başvurularında aile bireylerinin askerlik statüsünün de ayrıca planlanması önemlidir.

Yatırım yoluyla vatandaşlık kazanılmasına ilişkin güncel koşullar ve riskler, Dolğun Akademi’deki 2026 Yatırım Yoluyla Türk Vatandaşlığı: Şartlar ve Riskler başlıklı çalışmamızda ayrıntılı olarak incelenmiştir.

XIV. TÜRK VATANDAŞLIĞININ İPTALİ VE GERİ ALINMASI ASKERLİĞİ NASIL ETKİLER?

Türk vatandaşlığının kaybı, iptali, geri alınması ve yeniden kazanılması, askerlik yükümlülüğü bakımından oldukça önemli sonuçlar doğurabilir.

Öncelikle 5901 sayılı Kanun’daki vatandaşlık kazanma kararının iptali, vatandaşlığın kaybettirilmesi, vatandaşlıktan izinle çıkma ve vatandaşlık kararının geri alınması kavramları birbirinden ayrılmalıdır.

Bu işlemler aynı hukuki sebeplere ve aynı sonuçlara tabi değildir.

14.1. Vatandaşlık iptal edildiğinde askerlik kaydı ne olur?

Türk vatandaşlığının kaybına ilişkin kararların askerlik kayıtlarına yansıtılması için nüfus ve vatandaşlık kayıtları ile askerlik kayıtları arasında gerekli işlemlerin gerçekleştirilmesi gerekir.

MSB’nin açıklamaları, vatandaşlık kaybına ilişkin bilgilerin Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünden Askeralma Genel Müdürlüğüne elektronik ortamda ulaştırılması esasına dayanmaktadır.

Bu nedenle vatandaşlık statüsünde bir değişiklik olduğu iddia edilen kişinin yalnızca e-Devlet ekranına bakılarak hukuki durumunun kesin şekilde belirlendiği kabul edilmemelidir. İşlemin dayanağı, kesinleşme durumu, nüfus kayıtları ve askerlik kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.

14.2. Vatandaşlığın geri alınması geçmiş askerlik işlemlerini ortadan kaldırır mı?

Bu sorunun tek bir genel cevabı bulunmamaktadır. Vatandaşlık kararının hangi hükme dayanılarak sona erdirildiği, işlemin zaman bakımından etkisi ve daha önce gerçekleşmiş askerlik işlemleri birlikte değerlendirilmelidir.

Örneğin vatandaşlığın sona ermesiyle yeni bir askerlik yükümlülüğünün devam edip etmeyeceği ile geçmişte verilmiş idari para cezasının hukuki geçerliliği farklı sorunlardır.

Herhangi bir vatandaşlık kaybı kararı üzerine önceki bütün idari işlemlerin veya cezaların kendiliğinden ortadan kalkacağı ileri sürülemez.

14.3. Yeniden Türk vatandaşlığına alınanlar

7179 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası, Türk vatandaşlığını kaybettikten sonra yeniden kazananların askerlik işlemlerinin önceki askerlik geçmişleri dikkate alınarak yürütüleceğini düzenlemektedir.

Bu hüküm, özellikle daha önce Türk vatandaşlığından çıkan veya vatandaşlığı sona erdirilen kişilerin yeniden vatandaşlığa alınmaları bakımından önemlidir.

Örneğin ilk vatandaşlık döneminde askerlik yükümlülüğü bulunan, daha sonra vatandaşlığı kaybeden ve yıllar sonra yeniden Türk vatandaşlığına alınan kişinin, yeniden vatandaş olduğu tarihte 22 yaşından büyük olması tek başına 43. maddenin birinci fıkrası kapsamında yeni bir muafiyet yaratmaz.

Çünkü bu kişi hukuken ilk kez Türk vatandaşlığı kazanan biri gibi değil, önceki askerlik safahatı dikkate alınarak değerlendirilir.

14.4. Vatandaşlık davalarında askerlik bakımından yargısal koruma

Vatandaşlık kararının iptali veya geri alınmasına ilişkin dava devam ederken kişinin askerlik kayıtlarıyla ilgili de idari işlemler söz konusu olabilir. Bu durumda vatandaşlık davasının sonucu ile askerlik işlemlerinin dayandığı hukuki statü arasında bağlantı bulunabilir.

Ancak vatandaşlık hakkında dava açılması, askerlikle ilgili bütün işlemlerin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez. Gerekirse her işlem bakımından ayrı idari başvuru, iptal davası ve yürütmenin durdurulması talebi değerlendirilmelidir.

Bu konunun vatandaşlığın kazanılması sırasında kullanılan değerleme raporları, usulsüzlük iddiaları ve yargısal koruma ile ilişkisi, Yatırım Yoluyla Kazanılan Türk Vatandaşlığının İptali ve Geri Alınması başlıklı önceki çalışmamızda incelenmiştir.

XV. ÖĞRENCİLİK NEDENİYLE ASKERLİK ERTELEMESİ

Askerlik yükümlülüğünün ertelenmesi, muafiyetle aynı hukuki sonuçları meydana getirmez. Erteleme, yükümlülüğün belirli şartlarla ileri bir tarihe bırakılmasıdır.

7179 sayılı Kanun’un 20. maddesi ve ilgili yönetmelik hükümleri kapsamında eğitim nedeniyle askerlik ertelemesi yapılabilmektedir.

Bu yaş sınırları azami sınırları ifade etmektedir. Öğrenciliğin devam etmesi, öğrenim seviyesinin niteliği, kayıt tarihi, önceki eğitim geçmişi ve yoklama veya bakaya durumu ayrıca incelenmelidir.

Öğrenim kurumundan mezun olanlara veya ilişiği kesilenlere mevzuatta ayrıca belirli erteleme imkanları tanınmıştır. Örneğin dört yıl ve daha uzun süreli yükseköğretim kurumu mezunlarına, ilgili üst yaş sınırı saklı kalmak üzere, mezuniyetten itibaren iki yıllık erteleme uygulanabilmektedir.

Yeni vatandaş olan öğrenciler açısından en önemli sorun, vatandaşlık tarihindeki yaş ve öğrenim durumu ile sonraki öğrencilik ertelemesinin birlikte değerlendirilmesidir.

XVI. SAĞLIK NEDENİYLE ASKERLİK MUAFİYETİ

Askerlik hizmetini yerine getirmeye sağlık bakımından elverişli olmayan kişiler, kanunda belirtilen koşullarla askerlikten muaf tutulabilir.

Ancak kişinin kendisini askerliğe elverişsiz görmesi veya özel bir sağlık kuruluşundan alınan herhangi bir rapor, tek başına kesin askerlik muafiyeti anlamına gelmez.

7179 sayılı Kanun’un 15, 16 ve 17. maddeleri ile Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği uygulanır.

16.1. Sağlık muayenesi nasıl yapılır?

Yoklama kapsamında ilk sağlık değerlendirmesi aile hekiminde veya mevzuatta belirlenen sağlık kuruluşlarında gerçekleştirilebilir. Gerektiğinde yükümlü yetkili sağlık kuruluna sevk edilir.

Askerliğe elverişli değildir yönündeki nihai değerlendirme, yetkili sağlık kurulunun raporu ve mevzuatta öngörülen onay işlemlerine tabidir.

16.2. Rapor kararına itiraz edilebilir mi?

Evet. Askerlik sağlık kararlarına karşı mevzuatta itiraz imkanı bulunmaktadır. MSB’nin güncel açıklamaları uyarınca onaylı raporun tebliği veya tesliminden itibaren 30 gün içinde askerlik şubesi aracılığıyla itiraz yoluna başvurulabilir.

İdari sağlık itirazı ile sağlık kararından doğan idari işleme karşı yargısal denetim birbirinden ayrı meselelerdir.

16.3. Psikiyatrik ve kronik hastalıklar

Kronik hastalıklar, bedensel engeller, psikiyatrik rahatsızlıklar ve diğer tıbbi durumlar askerlik elverişliliği bakımından önem taşıyabilir. Bununla birlikte belirli bir hastalık adının bulunması otomatik muafiyet sonucu doğurmaz.

Hastalığın tanısı, derecesi, işlevsel etkisi ve ilgili sağlık mevzuatındaki ölçütler esas alınır. Yanlış veya gerçeğe aykırı sağlık belgesi temin edilmesi ise ayrıca hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilir.

XVII. YOKLAMA KAÇAĞI, BAKAYA VE 2026 YILI İDARİ PARA CEZALARI

Askerlik yükümlülüğüne ilişkin yaptırımlar bakımından yoklama kaçağı, saklı ve bakaya kavramlarının birbirinden ayrılması gerekir.

Yoklama kaçağı, tabi olduğu yoklama dönemi içinde yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişiyi; bakaya ise sevke tabi olduğu halde sevk işlemini gerçekleştirmeyen veya birliğine katılmayan kişiyi ifade eder.

Bu durumlara ilişkin yaptırımlar yalnızca parasal sonuçlar doğurmaz. İdari para cezasının kesinleşmesinden sonra tekrarlanan fiiller veya kanunda düzenlenen diğer koşullar çerçevesinde ceza soruşturması da gündeme gelebilir.

17.1. 2026 idari para cezası ne kadar?

MSB’nin 2026 yılı için açıkladığı tutarlar şöyledir:

Bu tutarlar bedelli askerlik için ödenen ek bedelle karıştırılmamalıdır. İdari para cezası ile bedelli askerlik ek bedeli farklı kanuni düzenlemelerden kaynaklanır.

17.2. Yoklama kaçağı olanların bedelli askerlik ek bedeli

2026 yılının ikinci yarısında bedelli askerlik ek bedelinin aylık hesaplama tutarı 5.514,29 TL’dir.

Ek bedel, mevzuatta belirtilen mazeretler dışındaki yoklama kaçağı, saklı veya bakaya kalınan süreye göre hesaplanır. Hesaplamada 1 ila 30 gün bir ay kabul edilmekte, sonraki süreler de ilgili kurala göre değerlendirilmektedir.

Örneğin dört hesaplama aylık ek bedel söz konusu olduğunda, bu dönemdeki katsayı üzerinden 22.057,16 TL ek bedel ortaya çıkabilir. Ana bedelle birlikte 494.710,76 TL hesaplanır. Bu hesap yalnızca örnektir; gerçek sürelerin, mazeretlerin ve ödeme günündeki tutarların askerlik şubesince değerlendirilmesi gerekir.

17.3. İdari para cezası ödenirse sorun tamamen çözülür mü?

Hayır. İdari para cezasının ödenmesi, kişinin askerlik yükümlülüğünü yerine getirdiği anlamına gelmez. Askerlik durumunun ayrıca mevzuata uygun biçimde sonuçlandırılması gerekir.

Benzer şekilde bedelli askerlik ek bedelinin ödenmesi de daha önceki idari para cezasının kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez.

17.4. Sonradan vatandaş olan birine yanlışlıkla ceza uygulanması

Özellikle sonradan Türk vatandaşlığı kazanan kişiler bakımından askerlik kaydı yanlış oluşturulmuş veya 43. madde dikkate alınmamış olabilir.

Örneğin 30 yaşında vatandaşlığa alınan kişiye yoklama kaçağı işlemi tesis edilmesi halinde, öncelikle kişinin 43. madde kapsamında askerlik yapmış sayılıp sayılmadığı incelenmelidir.

Muafiyet hakkı mevcutken uygulanan yaptırımın dayandığı hukuki ve maddi sebepler tartışılabilir. MSB’nin açıklamaları da kanunen muaf veya belirli erteleme hakkına sahip olduğu sonradan anlaşılan kişilere ilişkin idari para cezalarının kaldırılmasını öngören düzenlemelere işaret etmektedir.

XVIII. ASKERLİK İŞLEMLERİNE KARŞI HANGİ HUKUKİ YOLLARA BAŞVURULABİLİR?

Askerlik hukukundaki uyuşmazlıkların tamamı tek bir başvuru usulüne tabi değildir. İşlemin idari para cezası, sağlık kararı, askerlik statüsü, muafiyet reddi veya sevk işlemi olması uygulanacak hukuki yolu değiştirebilir.

18.1. Askerlik şubesine idari başvuru

Hatalı askerlik kaydı, eksik vatandaşlık bilgisi, yanlış doğum yılı veya mevcut muafiyetin kayda yansıtılmaması halinde ilk aşamada ilgili askerlik şubesine yazılı başvuru yapılabilir.

Başvuruda kimlik ve vatandaşlık kayıtlarının yanı sıra karar tarihleri, önceki askerlik belgeleri ve muafiyetin kanuni dayanağı açıklanmalıdır.

18.2. İdari para cezasına itiraz

Yoklama kaçağı veya bakaya nedeniyle uygulanan idari para cezasına karşı 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesi kapsamında kural olarak tebliğ veya tefhim tarihinden itibaren 15 gün içerisinde sulh ceza hakimliğine başvurulmalıdır.

Başvuruda işlemin hukuka aykırılığı, kişinin muafiyet veya erteleme hakkı, fiilin oluşmadığı iddiası ve diğer savunma nedenleri ileri sürülebilir.

İdari para cezasına karşı başvuru süresiyle askerlik muafiyeti reddine karşı açılacak iptal davasının süresi aynı değildir.

18.3. Askerlik işleminin iptali için idari dava

Muafiyet talebinin reddedilmesi, askerlik statüsünün hukuka aykırı belirlenmesi veya hukuka aykırı sevk işlemi gibi idari işlemler bakımından idari yargı yolu gündeme gelebilir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesi kapsamında idare mahkemelerinde genel dava açma süresi 60 gündür. Ancak özel kanuni süreler, tebligat ve işlemin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.

İdareye yapılan başvuruların dava süresine etkisi de İYUK’un ilgili hükümleri çerçevesinde incelenmelidir.

18.4. Yürütmenin durdurulması

Askerlik yükümlülüğünün hukuka aykırı biçimde uygulanması kişiye telafisi güç zararlar verebilir. Örneğin mevcut muafiyet hakkına rağmen yakın tarihte askere sevk kararı verilen kişinin statüsü özel bir aciliyet taşıyabilir.

Bu hallerde idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğabilecek olması şartları çerçevesinde yürütmenin durdurulması talep edilebilir.

Ancak dava açılması veya idareye başvuru yapılması tek başına sevk işlemini durdurmaz. Yürütmenin durdurulmasına ilişkin bir yargı kararının bulunup bulunmadığı ayrıca önemlidir.

18.5. Ceza soruşturması bulunması

Yoklama kaçağı veya bakaya fiilleri nedeniyle idari yaptırımın kesinleşmesinden sonraki fiiller ya da savaş ve seferberlik dönemindeki özel hükümler kapsamında ceza sorumluluğu gündeme gelebilir.

Ceza soruşturmasıyla askerlik statüsüne ilişkin idari uyuşmazlıklar birbirinden ayrılmalıdır. Ceza soruşturması bulunması, idari işlemin mutlaka hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.

XIX. VİCDANİ RET, ANAYASAL HAKLAR VE AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ

Askerlik yükümlülüğü, yalnızca idare hukuku açısından değil, temel haklar ve özgürlükler bakımından da önem taşımaktadır.

Vicdani ret, kişinin dini, ahlaki veya felsefi kanaatleri nedeniyle askerlik hizmetini yerine getirmeyi reddetmesidir.

Türk hukukunda, 23 Ekim 2026 itibarıyla zorunlu askerlik yükümlülüğüne karşı genel ve bağımsız bir vicdani ret muafiyeti düzenlenmiş değildir. Bununla birlikte Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadında vicdani ret talepleri, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin düşünce, vicdan ve din özgürlüğünü düzenleyen 9. maddesi çerçevesinde değerlendirilmiştir.

AİHM’in Bayatyan/Ermenistan ve Türkiye’ye ilişkin diğer kararları, vicdani ret meselesinin insan hakları hukukundaki gelişimi bakımından önemlidir.

Kanatlı/Türkiye kararına ilişkin akademik incelemeler de yedek askerlik yükümlülüğü ile vicdan özgürlüğü arasındaki ilişkiye dikkat çekmektedir.

Ancak uluslararası insan hakları hukukundaki bu gelişmelerin, Türkiye’deki her yükümlüye bireysel bir beyanla otomatik askerlik muafiyeti sağladığı söylenemez.

Bu nedenle vicdani ret beyanına dayanarak askerlik işlemlerinin yerine getirilmemesi halinde ortaya çıkabilecek idari ve cezai sonuçlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu tartışmanın anayasal özünde, devletin vatan hizmetini düzenleme yetkisi ile kişinin vicdan özgürlüğünün korunması arasında kurulacak hukuki denge bulunmaktadır.

XX. 2026 YILININ EN GÜNCEL ASKERLİK HABERLERİ VE TAKVİMİ

20.1. 17 Nisan 2026: Bedelli askerlik göstergesi artırıldı

7577 sayılı Kanun’un Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla bedelli askerlik hesabında kullanılan gösterge yükseltilmiştir. MSB, Nisan 2026 dönemindeki yeni bedeli 416.361,30 TL olarak açıklamıştır.

20.2. 5 Haziran 2026: MSB’den ücret güncellemesi uyarısı

Millî Savunma Bakanlığı, 1 Temmuz 2026 tarihinde memur aylık katsayısına bağlı olarak bedelli askerlik tutarının değişeceğini duyurmuş ve eski bedelden yararlanmak isteyenlerin ilgili tarihten önce başvuru ve ödeme işlemlerini tamamlaması gerektiğini açıklamıştır.

20.3. 7 Temmuz 2026: Yeni bedelli askerlik tutarı açıklandı

Yılın ikinci altı aylık dönemi için bedelli askerlik ücreti 472.653,60 TL, aylık ek bedel 5.514,29 TL olarak belirlenmiş ve müracaat işlemleri yeniden başlatılmıştır.

20.4. 27 Temmuz 2026: Kasım sınıflandırma dönemi açıklandı

MSB’nin Kasım 2026 sınıflandırma dönemi duyurusuna göre bu dönem için yoklama ve tercih işlemlerinin 31 Ağustos 2026 tarihine kadar tamamlanması gerekiyordu.

23 Ekim 2026 itibarıyla yayımlanmış resmî takvime göre sınıflandırma sonuçlarının 27 Ekim 2026 tarihinde duyurulması öngörülmektedir. Bu tarih, çalışmanın yayımlandığı gün bakımından henüz gelmemiştir.

20.5. Yaklaşan sevk tarihleri

MSB açıklamasına göre sevk belgeleri, sevk tarihinden on gün önce e-Devlet veya askerlik şubesi üzerinden temin edilebilir. Kişisel sevk ve sınıflandırma bilgileri resmî sistemden doğrulanmalıdır.

Kaynak: MSB Kasım 2026 Sınıflandırma Dönemi Duyurusu.

XXI. SOMUT HUKUKİ OLAYLAR VE ÇÖZÜM ÖRNEKLERİ

Olay 1: 35 yaşında Türk vatandaşlığı kazanan yabancı

1988 doğumlu bir yabancı, 2026 yılında yatırım yoluyla Türk vatandaşlığını kazanmıştır. Daha önce hiçbir ülkede askerlik yapmamıştır. Kendisine askerlik yapması gerektiği bildirilmiştir.

Hukuki değerlendirme: Kişinin ilk kez Türk vatandaşlığı kazanması ve soybağı istisnasına girmemesi halinde, vatandaşlık yılındaki yaşı nedeniyle 7179 sayılı Kanun’un 43. maddesi uygulanmalıdır. Bu durumda askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılma koşullarının bulunduğu ileri sürülebilir.

Çözüm: Vatandaşlık kazanma tarihi ve hukuki sebebini gösteren belgelerle askerlik şubesinden kaydın düzeltilmesi talep edilmelidir. Ret veya yaptırım bulunması halinde uygun idari ve yargısal yollar değerlendirilmelidir.

Olay 2: 21 yaşındaki yeni vatandaş ve üniversite öğrencisi

2005 doğumlu yabancı erkek, 2026 yılında Türk vatandaşlığını kazanmıştır. Türkiye’de üniversite eğitimi görmektedir.

Hukuki değerlendirme: Kişi vatandaşlık yılındaki yaş nedeniyle doğrudan askerlik yapmış sayılma koşulunu karşılamamaktadır. Ancak vatandaşlık nedeniyle iki yıllık erteleme ile üniversite öğrenciliğine bağlı erteleme imkanları incelenmelidir.

Çözüm: Vatandaşlık kararı, öğrenci belgesi ve askerlik kayıtları birlikte değerlendirilerek erteleme işlemi yapılmalıdır.

Olay 3: Önceden askerlik yapmış Afgan vatandaşının Türk vatandaşlığı kazanması

21 yaşındaki bir Afgan erkek, ülkesinde askerlik hizmetini tamamlamış ve daha sonra Türk vatandaşlığı kazanmıştır.

Hukuki değerlendirme: Kanunun 43. maddesi kapsamında önceki askerlik hizmetini belgeleyen kişinin, yaş şartını taşımamasına rağmen askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılma imkanı bulunabilir.

Çözüm: Yabancı ülkedeki askerlik belgesinin aslı, gerekli tasdikler ve usulüne uygun Türkçe tercümesi hazırlanarak idareye sunulmalıdır.

Olay 4: Çifte vatandaş olan ve Almanya’da yaşayan Türk

Doğumdan itibaren Türk vatandaşı olan kişi ayrıca Alman vatandaşlığına sahiptir. Almanya’da yaşamaktadır ve Türkiye’de askerlik yapmamıştır.

Hukuki değerlendirme: Kişinin çifte vatandaş olması, 43. maddedeki sonradan vatandaşlığa alınma muafiyetini kendiliğinden doğurmaz. Ancak yurt dışı ertelemesi veya dövizle askerlik koşulları incelenebilir.

Çözüm: İkamet, çalışma ve giriş-çıkış belgeleri ile 1095 gün koşulu ve ilgili konsolosluk işlemleri araştırılmalıdır.

Olay 5: Vatandaşlığı iptal edilen kişinin yeniden vatandaşlık kazanması

Türk vatandaşı iken askerlik yükümlülüğü bulunan bir kişinin vatandaşlığı daha sonra sona ermiş, yıllar sonra yeniden Türk vatandaşlığına alınmıştır.

Hukuki değerlendirme: Bu kişi ilk kez vatandaşlığa alınan kişiler gibi değerlendirilemez. Önceki askerlik safahatı dikkate alınarak 7179 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası uygulanır.

Çözüm: Önceki vatandaşlık ve askerlik kayıtları, vatandaşlığın sona erdiği tarihteki durum ve yeniden vatandaşlığa alınma kararı incelenmelidir.

Olay 6: Muafiyet hakkına rağmen yoklama kaçağı cezası

2026 yılında 28 yaşında Türk vatandaşlığını kazanan kişinin askerlik kayıtlarında muafiyet görünmemekte ve hakkında yoklama kaçağı idari para cezası bulunmaktadır.

Hukuki değerlendirme: Öncelikle gerçek askerlik yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı belirlenmelidir. 43. madde kapsamında askerlik yapmış sayılma koşulları gerçekleşmişse idari para cezasının hukuki dayanağı ayrıca tartışılabilir.

Çözüm: Kayıt düzeltme ve muafiyet başvurusunun yanı sıra idari para cezasına karşı 15 günlük sulh ceza hakimliği başvuru süresi dikkate alınmalıdır.

XXII. SONRADAN TÜRK VATANDAŞI OLANLAR İÇİN HUKUKİ İŞLEM PLANI

Sonradan vatandaş olan kişinin askerlik yükümlülüğünün belirlenmesinde aşağıdaki soruların sırasıyla yanıtlanması gerekir:

1. Türk vatandaşlığı ilk kez mi kazanılmıştır, yoksa yeniden mi kazanılmıştır?
2. Vatandaşlık kazanma işleminin kesin tarihi ve hukuki sebebi nedir?
3. Vatandaşlık soybağına mı, yetkili makam kararına mı dayanmaktadır?
4. Kişi vatandaşlığa alındığı yıl kaç yaşındadır?
5. Geldiği ülkede askerlik yapmış mıdır veya yapmış sayılmış mıdır?
6. Yabancı askerlik belgeleri usulüne uygun biçimde temin edilmiş midir?
7. Kişinin Türkiye’deki askerlik kaydında hangi statü bulunmaktadır?
8. Erteleme, muafiyet veya askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılma koşulları oluşmuş mudur?
9. Yoklama kaçağı, bakaya, sevk veya idari para cezası işlemi mevcut mudur?
10. Başvuru ya da dava açılması gereken bir idari karar bulunmakta mıdır?

Bu inceleme yapılmadan kişinin bedelli askerlik ücretini yatırması veya askerlik hizmetine başlaması her zaman doğru yaklaşım olmayabilir.

Özellikle aslında askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılan bir kişinin hatalı kayıt nedeniyle ödeme yapması, sonradan ödeme iadesi ve idari uyuşmazlık sorunlarını gündeme getirebilir.

Bu nedenle önce hukuki statünün tespit edilmesi, ardından varsa ödeme veya fiili askerlik yükümlülüğünün değerlendirilmesi gerekir.

XXIII. 2026 ASKERLİK HUKUKU HAKKINDA SIKÇA SORULAN SORULAR

1. 2026 bedelli askerlik ücreti kaç TL?

1 Temmuz–31 Aralık 2026 döneminde 472.653,60 TL’dir.

2. Bedelli askerlikte ek bedel ne kadar?

2026’nın ikinci yarısında yoklama kaçağı, saklı veya bakaya sürelerinin ilgili hesaplama ayı için ek bedel 5.514,29 TL’dir. Gerçek ödeme yükümlülüğü süre ve mazeretlere göre hesaplanır.

3. 2026 yılında normal askerlik kaç ay?

Er ve erbaş statüsündeki temel askerlik altı aydır.

4. Yedek subaylık kaç ay?

On iki aydır.

5. Dövizle askerlikte Türkiye’ye gelmek gerekir mi?

Kanuni şartları sağlayan ve dövizle askerlik işlemlerini tamamlayan kişiler bakımından kışlada fiili temel eğitim yapılması şartı bulunmamaktadır. Uzaktan eğitim zorunludur.

6. 30 yaşında Türk vatandaşlığı kazandım, askere gidecek miyim?

İlk kez ve soybağı dışında bir usulle vatandaşlık kazanılmışsa 7179 sayılı Kanun’un 43. maddesi gereğince askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılma koşulları bulunabilir.

7. 22 yaş sınırında doğum günüm önemli mi?

MSB uygulamasına göre doğum yılı esas alınır; doğum ayı ve günü belirleyici değildir.

8. Yatırım yoluyla vatandaşlık kazananlar muaf mı?

Yatırım yapmak tek başına muafiyet sebebi değildir. Vatandaşlığın kazanıldığı yılın yaşı ve diğer kanuni koşullar belirleyicidir.

9. 18 yaşında vatandaşlık kazanan çocuk askerlik yapar mı?

Yaşa dayalı askerlik yapmış sayılma koşulu bulunmadığından ileride askerlik yükümlülüğü gündeme gelebilir. Vatandaşlığı kazanma şekli, önceki askerlik durumu, erteleme ve diğer muafiyetler incelenmelidir.

10. Yurt dışında askerlik yaptım; Türkiye’de tekrar yapar mıyım?

İlk kez sonradan Türk vatandaşı olan kişi açısından 43. madde uygulanabilir. Doğumdan itibaren Türk vatandaşı olan çifte vatandaşlar için ise farklı kurallar ve varsa ikili anlaşmalar dikkate alınır.

11. Çifte vatandaşlık otomatik muafiyet sağlar mı?

Hayır.

12. Sonradan vatandaşlığa alınan 20 yaşındaki kişi tecil yaptırabilir mi?

43. maddede öngörülen iki yıllık erteleme talep edilebilir. Diğer erteleme haklarının varlığı ayrıca incelenir.

13. Bedelli askerlik taksitlendirilir mi?

Mevcut düzenlemeye göre peşin ödeme esastır; taksitlendirme bulunmamaktadır.

14. Bedelli askerlikte bir ay kışlaya gitmek zorunlu mu?

Kural olarak evet.

15. Askerlik idari para cezasına kaç günde itiraz edilir?

Kural olarak tebliğ veya tefhim tarihinden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hakimliğine başvurulur.

16. Muafiyet başvurum reddedilirse dava açabilir miyim?

İşlemin niteliğine göre idari yargıda iptal davası gündeme gelebilir. Genel dava açma süresi 60 gün olmakla birlikte özel düzenlemeler ve süre başlangıcı ayrıca değerlendirilmelidir.

17. Vatandaşlığım iptal edilirse askerlik borcum silinir mi?

Vatandaşlık kaybının hukuki sebebi ve zaman bakımından etkisi ile mevcut askerlik ve yaptırım kayıtları ayrı ayrı incelenmeden kesin bir sonuca ulaşılamaz.

18. Yeniden Türk vatandaşı olursam 22 yaş muafiyetinden yararlanabilir miyim?

Yeniden vatandaşlığı kazananların önceki askerlik safahatı dikkate alınır. İlk kez vatandaşlık kazananlara ilişkin 22 yaş kuralı otomatik olarak yeniden uygulanmaz.

19. Askerliğe elverişsiz kararı aile hekiminden alınabilir mi?

Aile hekimi ilgili sevk işlemlerini yapabilir ancak kesin askerliğe elverişsiz sağlık kararı yetkili sağlık kurulu ve mevzuatta öngörülen onay sürecine tabidir.

20. Dövizle askerlikte 2026 yılında kesin avro tutarı nedir?

Sabit avro tutarı yoktur. Ödeme tarihinde uygulanacak döviz alış kuru esas alınmaktadır.

XXIV. SONUÇ VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Türkiye’de askerlik yükümlülüğü, genel bir anayasal ödevin çok sayıda özel kanuni düzenlemeyle somutlaştırıldığı karmaşık bir kamu hukuku alanıdır.

7179 sayılı Askeralma Kanunu’yla oluşturulan mevcut sistem; altı aylık askerlik, on iki aylık yedek subaylık ve yedek astsubaylık, bedelli askerlik ve dövizle askerlik gibi farklı hizmet biçimlerini içermektedir. Ayrıca erteleme, muafiyet ve askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılma halleri de sistemin ayrılmaz parçalarıdır.

2026 yılındaki en önemli mali gelişme, 7577 sayılı Kanun ile bedelli askerlik bedeline esas göstergenin yükseltilmesidir. Bunun sonucunda yılın ikinci yarısı için bedelli askerlik tutarı 472.653,60 TL’ye ulaşmıştır.

Bununla birlikte askerlik hukukunun en önemli sorunlarının yalnızca mali yükümlülüklerden ibaret olmadığı açıktır.

Özellikle Türk vatandaşlığını sonradan kazanan kişiler bakımından vatandaşlığın hangi hukuki yolla kazanıldığı, kazanıldığı yılın yaşı, yabancı ülkedeki askerlik hizmeti, önceki vatandaşlık safahatı ve nüfus kayıtlarının doğruluğu belirleyici niteliktedir.

Kanunun 43. maddesinde düzenlenen 22 yaş ölçütü, sonradan vatandaşlığa alınan kişiler bakımından önemli bir hukuki güvence oluşturmaktadır. Buna karşılık bu hükmün soybağına bağlı olarak vatandaşlığa alınan kişiler veya vatandaşlığını kaybettikten sonra yeniden kazananlar bakımından aynı biçimde uygulanabileceği ileri sürülemez.

Askerlik yükümlülüğünün yanlış belirlenmesi yalnızca bir kayıt sorunu da değildir. Hatalı kayıtlar sebebiyle kişiler hakkında sevk işlemleri, yoklama kaçağı kayıtları, idari para cezaları ve belirli şartlarda ceza soruşturmaları gündeme gelebilir.

Bu nedenle hukuken doğru yaklaşım, önce kişinin askerlik yükümlüsü olup olmadığını belirlemek; ardından yükümlülüğün hangi statüde, ne zaman ve nasıl yerine getirileceğini değerlendirmektir.

Askerlik muafiyetinin bulunduğu bir durumda bedelli askerlik ödemesi yapılması veya hukuken erteleme hakkı olan kişinin doğrudan sevke tabi tutulması, hak kayıplarına yol açabilir.

Diğer taraftan askerlik yükümlülüğünün varlığını görmezden gelerek yalnızca yurt dışında ikamet edilmesine veya çifte vatandaşlığa dayanılması da güvenilir bir hukuki çözüm değildir.

Hukuk devletinin gereği, askerlik yükümlülüğünün açık, öngörülebilir, bireysel durumları dikkate alan ve etkili yargısal denetime açık kurallarla uygulanmasıdır.

Bu kapsamda askerlik hukukunda temel mesele yalnızca kaç ay askerlik yapılacağı veya ne kadar bedel ödeneceği değil; devletin askerlik yükümlülüğünü hangi kanuni koşullarla doğurduğu, sınırladığı ve sona erdirdiğidir.

XXV. MEVZUAT, RESMİ KAYNAKLAR VE AKADEMİK KAYNAKÇA

A. Anayasal ve Kanuni Kaynaklar

1. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, özellikle m.10, m.24, m.72 ve m.125. Anayasa Mahkemesi – Anayasa metni.
2. 7179 sayılı Askeralma Kanunu, 26.06.2019 tarihli ve 30813 sayılı Resmi Gazete; özellikle m.2-9, m.14-24, m.38-45.
3. Askeralma Yönetmeliği, 22.07.2020; özellikle bedelli askerlik, dövizle askerlik, erteleme, muafiyet ve vatandaşlığa sonradan alınanların işlemlerine ilişkin hükümler.
4. 7577 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 02.04.2026; RG 17.04.2026, sayı 33227. TBMM kanun bilgileri.
5. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, özellikle m.12, m.29, m.31, m.32, m.40 ve m.42.
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, özellikle m.7, m.11 ve m.27.
7. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, özellikle m.17 ve m.27.
8. Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği.
9. 7201 sayılı Tebligat Kanunu.

B. Millî Savunma Bakanlığı Kaynakları

1. MSB Askeralma Genel Müdürlüğü, 07.07.2026, 1 Temmuz–31 Aralık 2026 Bedelli Askerlik Müracaat Duyurusu.
2. MSB, Vatandaşlık İşlemleri – Sonradan Türk Vatandaşlığına Alınanların Askerlik Durumu.
3. MSB, Bedelli Askerlik Hizmetinden Yararlanma Şartları.
4. MSB, Dövizle Askerlik İşlemleri.
5. MSB, Öğrenci Erteleme İşlemleri.
6. MSB, Yoklama Kaçağı, Saklı ve Bakayaların Takip ve Cezalandırma İşlemleri.
7. MSB, Kasım 2026 Sınıflandırma Dönemi Duyurusu, 27.07.2026.
8. MSB, Muvazzaflık ve Terhis İşlemleri.
9. MSB, Askerlik İşlemleri Sıkça Sorulan Sorular.
10. MSB, Dövizle Askerlik Uzaktan Eğitim Portalı.

C. Akademik Yayınlar ve İnsan Hakları Kaynakları

1. Pala, Gülşah, “Osmanlı Asker Alma Sisteminde Bedel-i Şahsî: Askerlik Yükümlülüğüne Alternatif Bir Uygulama”, Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, C.13, S.1, 2026. DergiPark.
2. Fidan, Merve; Hasta, Derya, “Vicdani Redde Yönelik Tutumların Yordanması: Erkek Rolleri ve İnsan Haklarına Yönelik Tutumların Aracı Rolü Üzerine Bir Çalışma”, Türk Psikoloji Dergisi, C.41, S.97, 2026. DergiPark.
3. “Vicdanın Yedeği Olabilir mi: Güncel Bir Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararının İncelemesi – Kanatlı/Türkiye”, Yaşar Hukuk Dergisi. DergiPark.
4. “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarında Vicdani Ret”, İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. DergiPark.
5. Batıgün, Elif Selen, “5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’na Göre Vatandaşlığın Kaybettirilmesi”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.17, S.1, 2026. DergiPark.
6. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Bayatyan/Ermenistan, B. No. 23459/03, 07.07.2011.
7. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Ülke/Türkiye, B. No. 39437/98, 24.01.2006.
8. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Kanatlı/Türkiye, B. No. 18382/15, 12.03.2024.

Kaynakların kullanımında mevzuat hükümleri, resmî uygulama açıklamaları, tarihsel araştırmalar ve insan hakları hukuku yorumları birbirinden ayrılmıştır. Akademik yayınlar kanuni düzenlemelerin yerine geçen bağlayıcı hukuk kaynakları olarak değil, hukuki tartışmayı zenginleştiren bilimsel çalışmalar olarak değerlendirilmiştir.

XXVI. DOLĞUN AKADEMİ’DEKİ İLGİLİ HUKUKİ ÇALIŞMALARIMIZ

Askerlik yükümlülüğünün vatandaşlığın kazanılması ve kaybıyla bağlantısının daha kapsamlı anlaşılabilmesi için daha önce yayımladığımız aşağıdaki çalışmalar da incelenebilir.

1. 2026 Yatırım Yoluyla Türk Vatandaşlığı: Şartlar, Güncel Yatırım Tutarları ve Riskler. Yatırımın hukuki niteliği, vatandaşlığın kazanılması ve yeni vatandaşların statüsü.
2. Yatırım Yoluyla Kazanılan Türk Vatandaşlığının İptali ve Geri Alınması. İptal, geri alma ve idari yargısal koruma.
3. Türk Vatandaşlığı İptali ve Geri Alınması 2026: Ekspertiz, Eksik Yatırım, Aile, Çocuklar, Askerlik ve Soruşturulan İnşaat Şirketleri. Vatandaşlık kaybının aile bireylerine ve askerlik statüsüne etkisi.
4. Gerçek Yatırımcının Türk Vatandaşlığı İptal Edilir mi?. İdari işlemler, delil tespiti ve yargısal koruma.

YAZAR VE HUKUKİ İLETİŞİM BİLGİLERİ

Av. Murat Can Dolğun
İstanbul Barosu
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa – Hukuk Dersleri
TD Hukuk ve Danışmanlık – TD Law Firm
Dolğun Akademi

Çalışma alanları: Türk Vatandaşlığı Hukuku, Yabancılar Hukuku, İdare Hukuku, Ceza Hukuku, Anayasa Hukuku ve Milletlerarası Özel Hukuk.

Ofis: İstanbul Dünya Ticaret Merkezi, A2 Blok, No: 206, Yeşilköy, Bakırköy / İstanbul
Telefon: +90 212 299 44 22
İnternet: www.dolgun.av.tr

Hukuki bilgilendirme notu: Bu makale 23 Ekim 2026 itibarıyla erişilebilen mevzuat, resmî kurum duyuruları ve akademik çalışmalar temel alınarak hazırlanmıştır. Parasal tutarlar, celp tarihleri, katsayılar ve idari uygulamalar daha sonra değişebilir. Özellikle askerlik muafiyeti, erteleme, idari para cezası ve vatandaşlık kaybı konularında somut kişinin kayıtları ve uygulanabilir hukuk ayrıca incelenmelidir. Bu çalışma bireysel hukuki danışmanlık veya kesin sonuç garantisi niteliğinde değildir.

DOLĞUN AKADEMİ | AV. MURAT CAN DOLĞUN | 2026