Av. MURAT CAN DOLGUN

Yazar: Dolgun.av.tr

  • TERA Fund Victims in Türkiye (2026): Refunds, Law No. 7596 and Legal Rights

    TERA Fund Victims in Türkiye (2026): Refunds, Law No. 7596 and Legal Rights

    DOLĞUN AKADEMİ | TURKISH CAPITAL MARKETS LAW | 31 OCTOBER 2026

    TERA Fund Victims: 2026 Investor Refunds, Law No. 7596, Compensation Claims and Legal Remedies in Türkiye

    A practical legal guide for investors affected by the Tera Portfolio liquidation, related fund closures and the separate Tera Yatırım brokerage compensation procedure. Includes the six Tera fund codes, the TRY 1 million interim-payment ceiling, disputed redemption orders, calculation of losses, litigation, criminal complaints and original Turkish regulatory sources.

    Author: Attorney Murat Can Dolğun | TD Law Firm | Last substantive review: 31 October 2026

    First question: Have Tera fund investors lost all their money?

    Not necessarily. A regulatory decision to liquidate an investment fund does not mean that its assets have disappeared, that the investor has irreversibly lost the entire investment, or that full reimbursement is guaranteed. Recoverable amounts depend on the particular fund, Central Securities Depository (MKK) records, realizable assets, applicable liquidation calculations, legally recoverable transfers and any payments already received.

    For the relevant Tera Portföy funds, Türkiye İş Bankası A.Ş. has been appointed to conduct liquidation. Under Law No. 7596 and the Capital Markets Board (SPK/CMB) implementing decision, a qualifying investor may be eligible for an interim payment capped at TRY 1 million per investor per fund, subject to several additional restrictions. The ceiling is neither a payment promise nor a ceiling on all possible civil damages.

    Crucial distinction: fund unit holders and clients whose cash or securities are held by Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş. fall under different legal frameworks. Brokerage investor compensation through the Investor Compensation Center (YTM) must not be confused with liquidation distributions under Law No. 7596. Source: CMB, 27 October 2026.

    1. What is the Tera Holding fund scandal, and what happened in 2026?

    Public references to the “Tera Holding fund scandal,” “Tera fund crisis” or “Turkish investment fund investigation” describe a series of regulatory measures affecting funds established by several portfolio management companies, alongside separate criminal investigations into certain capital-market transactions. Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş., Tera Portföy Yönetimi A.Ş. and Tera-related holding companies are distinct legal entities. No legally sound assessment can treat all their liabilities, assets and customers as interchangeable.

    According to the CMB’s announcement of 23 September 2026, decisions taken on 17 September concerned the liquidation of 131 investment funds established by seven portfolio management companies. MKK records indicated 455,758 distinct investors across those funds. This was a sector-wide figure: it did not mean 455,758 Tera Portföy investors, and neither the total net asset value of those funds nor an amount quoted in a news report equals legally established investor losses. CMB announcement, 23 September 2026.

    The initial decisions affected funds associated with Tera Portföy, Pusula Portföy, Atlas Portföy, Hedef Portföy, A1 Capital Portföy, Pardus Portföy and Bulls Portföy. Nevertheless, the September liquidation decisions, the special statute enacted in October, subsequent payment decisions and the separate regulatory treatment of each company do not have identical scopes. An inability to trade a fund through TEFAS is not, without more, proof of inclusion in the same statutory payment mechanism.

    Legal timeline: key dates and their effect on investors

    Date Development Practical legal implication
    Late 2025-2026 CMB supervision and regulatory scrutiny involving unusual trading in certain relatively illiquid shares. Identify how fund prices were formed, concentration limits and when risk warnings were given.
    17 September CMB Bulletins 2026/60 and 2026/61; trading and liquidation measures. Verify fund units, execution status, blocked units and redemption orders.
    21-23 September Liquidation timetable revised; 131-fund and 455,758-investor figures announced. Check the fund-specific list and updated regulatory decisions.
    28 September CMB clarification on pending TEFAS buy and redemption orders. Time stamps, rejection codes and 16-17 September instructions matter.
    1 October Initial interim-payment announcement. Up to TRY 1 million, subject to eligibility and cash availability.
    22-27 October Law No. 7596 enacted and published; CMB Resolution 76/1903 provides implementation rules. Special net-investment, recovery and distribution framework.
    27-30 October Separate proceedings concerning Tera Yatırım’s licenses, investor compensation and gradual liquidation. Brokerage customers must monitor the YTM process separately.
    30 October Reported commencement of TRY 29.3 billion in interim payments involving seven funds and 235,705 investors. This does not establish that each Tera fund, or every investor, has received a payment.

    Payment update as of 30 October 2026. The Anadolu Agency, TRT Haber and Bloomberg HT reported that interim distributions totaling TRY 29.3 billion had commenced for 235,705 investors in seven funds under extraordinary liquidation involving Atlas, Pusula and Tera portfolio managers. The same reporting referred to previous ordinary-liquidation distributions of approximately TRY 68 billion to 63,759 investors across 93 funds involving A1 Capital, Bulls, Pardus and Hedef. Aggregated media figures cited 100 funds, 299,464 investors and TRY 97.3 billion. These are reported aggregate figures, not evidence that all six Tera funds were paid on that date or that a particular investor has been credited. Anadolu Agency, 30 October 2026.

    Media outlets have also reported detention, arrest and asset-preservation measures in criminal investigations concerning capital-market activity. Investigation, arrest, a regulator’s allegation and a final criminal conviction are different things. Individual criminal liability requires proof under the relevant substantive and procedural law; no public narrative substitutes for a court judgment. Anadolu Agency investigation coverage.

    2. Which Tera investment funds are subject to liquidation? TP2, TLV, TLY, THF, DOH and T3B

    Early company communications referred to five Tera Portföy funds, while the subsequent CMB Bulletin 2026/61 list covered six fund codes. Anyone assessing eligibility should rely on the current binding decision and the fund’s formal identification, rather than on an early news article.

    Code Fund (translated description) Issue to examine
    TP2 Tera Portfolio Money Market (TRY) Fund Money-market classification; priority in interim distributions.
    TLV Tera Portfolio Participation Money Market (TRY) Fund Money-market characteristics and payment priority.
    TLY Tera Portfolio First Hedge / Qualified-Investor Fund Investor qualification, disclosure and risk warnings.
    THF Tera Portfolio Equity (TRY) Fund Included in the later six-fund list, even if absent from the earliest summary.
    DOH Tera Portfolio Fourth Equity Hedge Fund (TRY) Valuation, net asset value publication and redemption records.
    T3B Tera Portfolio Third Equity Hedge Fund (TRY) Portfolio concentration, related parties and transaction review.

    These translated English names are descriptive; the fund codes and Turkish regulatory documents are controlling. Check the CMB 2026 bulletin archive and CNBC-e, 18 September 2026. Possession of a different Tera-branded fund does not automatically bring that holding within Law No. 7596. Article 1 defines the statute’s specific scope.

    Does accepting investment risk eliminate a manager’s legal responsibility?

    No general principle absolves a manager of potential liability for misleading information, unlawful diversion of fund assets, breach of safeguarding obligations or proven market manipulation merely because the investor accepted market risk. Conversely, a falling price or a disappointing return is not by itself evidence of fraud or compensable wrongdoing. Review the fund’s internal rules, issue document, risk disclosures, investment mandate, transaction rationale, applicable duties and causal link to the alleged loss.

    3. Which category of investor are you? Three different legal routes

    Category A – holders of liquidating Tera Portföy fund units. Legal entitlement derives from the holding and transaction records maintained by MKK and the appointed liquidation institution. Law No. 7596 and relevant CMB decisions govern distribution calculations. For the applicable Tera funds, the role of Türkiye İş Bankası is central.

    Category B – clients of Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş. with cash or securities held at the brokerage. The CMB’s 27 October decision on investor compensation and gradual liquidation, reported in Bulletin 2026/77, brings the Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM, Investor Compensation Center) into focus. Eligibility depends on whether the investment institution failed to meet a covered cash payment or securities delivery obligation, and the statutory compensation requirements.

    Category C – investors who bought TERA, TRHOL or other listed shares. Owning publicly traded company shares is legally different from holding units in one of the relevant funds. A loss on a listed share does not, by itself, entitle the shareholder to interim distributions under Law No. 7596. An independent claim requires evidence of the unlawful act, investor-specific loss and causation.

    The same person may fall into more than one category. Someone may hold TP2 units while maintaining an unrelated cash balance at Tera Yatırım. That situation requires two separately calculated claims and two separate sets of documentary evidence.

    4. My redemption order was not executed: why do 16 and 17 September 2026 matter?

    The CMB’s 28 September 2026 statement addresses the status of investors’ purchase and redemption instructions. According to the clarification, instructions submitted to TEFAS on 17 September were canceled in connection with the suspension. Some instructions submitted on 16 September or earlier, which had not been settled due to default or nonpublication of a fund price, required particular attention in the liquidation procedure.

    Article 3(5) of Law No. 7596 specifically addresses persons whose fund units remained blocked because orders received by 17 September had not been completed due to default or the absence of a published unit price. Determining whether a particular investor retains the relevant fund unit-holder rights requires a precise review of the instruction, system receipt time, settlement period, blocking status and recorded reason for rejection or cancellation.

    Example. An investor submitted a TP2 redemption on 16 September. The transaction failed at settlement because a required price had not been published, and fund units remained blocked. The lawyer should assess Article 3(5), the applicable CMB decision and the actual MKK records. A 17 September instruction raises a separate cancellation issue. A phone screenshot is useful, but server-side order logs, timestamps, transaction identifiers and custody records are often essential.

    5. The TRY 1 million Tera fund interim payment: who qualifies and how is it calculated?

    The CMB’s 1 October announcement, Article 4 of Law No. 7596 and Resolution 76/1903 established a special interim-payment framework for the funds within scope. TRY 1 million is a ceiling per qualifying investor per relevant fund. It is not an unconditional entitlement to TRY 1 million, a state guarantee or a limit on a properly established separate damages claim.

    Under the statutory framework, interim distributions cannot exceed the applicable unindexed net invested amount. Depending on fund category, the current calculated value of the investor’s units can impose an additional limit. The amount actually payable is also affected by each fund’s distributable cash and any CMB-approved payment sequence. Money market funds were given priority. The CMB’s explanatory guide of 27 October emphasizes the separate limits and permits additional allocation methods where available liquidity cannot meet all interim entitlements. Official ten-question guide, 27 October.

    Example 1: If an investor’s unindexed net invested amount in one fund is TRY 600,000, the TRY 1 million ceiling does not create a right to receive TRY 1 million. The lower applicable limits and cash availability control. Example 2: Someone holding TP2 and THF may have two separately calculated interim-payment positions; payment dates and limits may differ. Example 3: An investor who paid TRY 2 million but subsequently withdrew TRY 1.5 million cannot simply demand reimbursement based on the original gross contribution without a transaction-by-transaction net investment reconciliation.

    An interim distribution does not automatically involve surrender of the underlying fund units. Prior distributions are credited against subsequent amounts under the statutory system, while unit redemption takes place in connection with the final liquidation distribution. Investors should inspect any release, waiver or settlement document before signing.

    Have interim payments started, and when will each fund pay?

    As of 30 October 2026, the commencement of interim payments had been reported for seven funds across the Atlas, Pusula and Tera extraordinary-liquidation processes. However, there was no verified single payment date for all affected funds or all investors as of 31 October. Payment depends on fund-specific liquidation cash, MKK reconciliation and applicable CMB decisions. The earlier adjustment of the general liquidation period from three months to six months did not guarantee that each investor would be paid precisely at the six-month mark. Consult current CMB announcements and the appointed liquidation institution.

    6. How is an investor’s loss calculated? Net invested amount is not the same as recoverable damages

    It is essential to distinguish at least four amounts: (1) total historical cash paid into the fund; (2) the net amount remaining after contributions, withdrawals and the applicable statutory adjustment; (3) the last quoted or recorded value of fund units; and (4) legally recoverable damage caused by a proven breach or unlawful act. These figures can diverge sharply where fund valuation is disputed or redemptions remained unsettled.

    Article 4 of Law No. 7596 prescribes a specialized net-investment calculation in circumstances where distributable cash is insufficient. The calculation can involve adjusting historical inflows and outflows on a daily pro-rata basis using the arithmetic mean of changes in the consumer and domestic producer price indices, with a first-in, first-out (FIFO) method for matching withdrawals to contributions. The statutory use and limits of that calculation must be checked against the fund’s position and the specific payment category. The unindexed amount used as an interim-payment ceiling must not be confused with the indexed amount potentially relevant elsewhere in the liquidation regime.

    A civil compensation claim is separately assessed under the Turkish Code of Obligations and any applicable special rule. It may involve a contractual breach, tort, culpable misconduct or another statutory ground, plus legally recognized loss and adequate causation. Allegations of artificially inflated fund prices, inadequate disclosures or wrongful obstruction of redemptions may require different valuation methods. Accordingly, the statutory liquidation figure does not automatically equal the total amount recoverable in a civil action.

    Three calculations that an investor’s lawyer should prepare

    1. Liquidation schedule: fund code, units, MKK reconciliation, legal calculation under Article 4, distributable assets, interim payments, final distributions and offsets.
    2. Transaction-specific economic loss: execution and settlement dates, unit prices, rejected instructions, a defensible counterfactual transaction and evidence connecting the loss to the alleged wrongdoing.
    3. Supplementary recoverable heads of loss: legally applicable interest, documented consequential losses and litigation-related sums recoverable under the relevant cause of action.

    Double recovery is not permitted. Article 4(5) requires amounts previously received through liquidation, asset recovery or other legal routes to be taken into account for the final distribution. Maintain an investor-specific chronological receipts and set-off register.

    7. Law No. 7596: what new rights and recovery mechanisms does it provide?

    Law No. 7596 on Certain Investment Funds Ordered to Be Liquidated (Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun) was adopted on 22 October 2026 and published in the Turkish Official Gazette, issue No. 33413, on 27 October 2026. Under Article 8, it came into effect on publication with application from 17 September 2026. Its special provisions apply only to the funds defined in its scope. Official Gazette, 27 October 2026 (Turkish text).

    7.1. Identification, valuation and realization of fund property

    Article 3 provides for determining assets and eligible investors, valuation, disposal of fund assets and distribution under the supervision of the CMB through the appointed institutions. Where the quoted market price of an exchange-traded asset does not reflect its economic value, particular sale or realization methods may arise. For any potential claim concerning the conduct of the liquidation, the time of sale, chosen buyer, valuation evidence, competing offers and the duty to protect unit holders’ common interests are important.

    7.2. Recovery of assets allegedly diverted from a fund

    Article 5 addresses assets extracted from fund property through transactions lacking genuine economic purpose, sham transactions or transfers without proper consideration, including arrangements structured as loans, advances, guarantees, assignments and purchases or sales. A contract’s formal existence does not establish that its economic substance or its benefit to the fund was legitimate.

    The law establishes specific recovery responsibilities and a sequence of recourse. The fund’s founder and/or manager, namely the relevant portfolio management company, is a principal point of responsibility. For amounts not collected, or evidently uncollectible, personal recovery measures may concern other natural or legal persons whose responsibility is established under the statutory procedure, including persons acting in concert. Civil recovery responsibility under this statute and personal criminal liability are not identical concepts. Criminal guilt cannot follow from a corporate title alone.

    7.3. What is the SDIF/TMSF recovery account?

    Articles 5 and 6 provide a role for Türkiye’s Savings Deposit Insurance Fund (Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu, TMSF/SDIF), including specially prescribed collection powers and possible management measures concerning certain assets. Collected sums are to be maintained through special, fund-specific recovery accounts and distributed under the legal mechanism. In specified cases concerning funds whose liquidation is complete, the YTM may also participate in distribution.

    This does not mean investment fund units have become insured bank deposits. The SDIF’s statutory collection function differs from the ordinary banking deposit-insurance regime. Likewise, the YTM’s occasional administrative role in a payment route does not mean it insures an investment fund against ordinary market movements.

    7.4. Fund property is legally separate from the manager’s property

    Article 53 of Capital Markets Law No. 6362 recognizes the separation of a fund’s assets from the property of its founder and portfolio custodian. The separation is fundamental to identifying which assets belong to the unit holders’ investment fund rather than the portfolio management company or another group entity. It does not guarantee that securities held inside the fund will preserve their economic value.

    7.5. Constitutional and administrative-law questions

    The retroactive effects of the special law, CMB determinations of responsibility and amounts, SDIF collection tools associated with Law No. 6183, restrictions on dealings with property and decisions excluding particular persons from payment may raise questions concerning property rights, legal certainty, proportionality, the presumption of innocence, effective remedies and judicial review. The relevant forum and time limit depend on the precise act, service or notification date and the special jurisdictional rules. The fact that an act is reviewable does not establish that it is unlawful; conclusions require a case-specific assessment.

    8. Tera Yatırım brokerage license revoked: who may claim compensation from the YTM?

    Through its decisions announced in CMB Bulletin 2026/77 of 27 October 2026, the regulator revoked the activities and authorization of Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş. and adopted measures for investor compensation and the company’s gradual liquidation (tedrici tasfiye). Tera Yatırım’s company announcement of 30 October directs investors to official YTM publications. See the YTM compensation notice dated 28 October and the company’s 30 October notice.

    Under Articles 83-85 of Capital Markets Law No. 6362, YTM investor compensation concerns certain failures of investment institutions to discharge cash payment or capital-market instrument delivery obligations connected with investment services. Mere deterioration in a security’s value, disappointment with a fund’s return or an ordinary stock-market loss does not, by itself, give rise to a compensable YTM claim.

    Time limit: Article 85(1) provides that the right to submit a compensation claim becomes time-barred one year after the compensation decision is announced. Investors should establish the legally operative publication date, the personal application method, and any objection periods in the relevant claims schedule. The deadline must not simply be assumed to begin on the date this article is read. The YTM notice archive should be monitored for updated forms, entitlement lists and objections.

    Two ceilings must never be conflated: the TRY 1 million per-fund interim-distribution ceiling in the fund liquidation regime is separate from the annual statutory YTM compensation limit applicable to eligible brokerage claims. Check the current YTM-specific limit on its official website before preparing a monetary application.

    10. What should Tera fund victims do now? A ten-step checklist

    The most valuable early legal work is often to secure an accurate record of ownership and orders before memories fade and access to electronic systems changes. Preserve copies of dated official announcements, documents delivered by banks and written responses to requests.

    1. Identify each fund code. Is it TP2, TLV, TLY, THF, DOH, T3B or an entirely different fund? Maintain a separate folder for each holding.
    2. Obtain MKK statements. Secure the unit count, custody position and recorded entitlement as of relevant dates.
    3. Download complete bank and brokerage account statements. Include all contributions, withdrawals, account charges and offsets.
    4. Request original TEFAS order history. Keep the time of instruction, order ID, settlement date, accepted/rejected status, cancellation and any default notices.
    5. Archive the fund documents. Obtain the internal rules, prospectus/issue documentation, risk disclosures and relevant promotional material.
    6. Ask for a written liquidation account. Request the legal classification of your holding, MKK net-investment calculation and institution responsible for payment.
    7. Record every interim distribution. Note the fund, credit date, amount, payment explanation and any disagreement with the calculation.
    8. Check whether you have a distinct YTM claim. Brokerage clients must monitor the 28 and 30 October 2026 YTM notices and subsequent announcements.
    9. Calendar each deadline independently. Compensation applications, objections, administrative actions, contractual and tort claims may have different triggers and limitation periods.
    10. Coordinate liquidation, criminal complaints and civil litigation. Disclose receipts consistently and avoid duplicate recovery claims.

    Minimum documentation to share securely with counsel: investor identification and contact information; intermediary/bank name; fund codes; MKK holdings; bank and brokerage statements; executed and canceled orders; settlement details; default or rejection messages; communications during acquisition of the investment; advertising and risk materials; payment evidence; relevant CMB/KAP announcements; and any existing applications or court documents. Financial and personal data should be transferred through secure, appropriately authorized channels.

    11. Four practical investor scenarios – and the documents needed

    Case 1: Savings held in a TP2 money market fund

    An investor placed a significant portion of their savings into TP2 and then could not submit a redemption instruction or had one rejected. First confirm the precise units and order status. Next evaluate the Türkiye İş Bankası liquidation, the CMB’s priority for money market funds and Article 4 of Law No. 7596. Seek a written calculation before determining the appropriate claim for any unpaid balance.

    Case 2: A large TLY or T3B investment and disputed fund valuation

    Suppose an investor bought units at a published price and later learned of allegations that underlying assets had not been valued fairly. Relevant evidence may include daily net-asset-value worksheets, the trading volume and free float of portfolio shares, counterparties, related-party transactions, research material and the investor’s risk disclosures. A substantial loss is not proof of crime; the legal case requires identifying an unlawful act and explaining how it caused the particular loss.

    Case 3: Cash or securities cannot be returned from a Tera Yatırım account

    A client has a brokerage cash balance or securities which the institution has a duty to deliver, but delivery is not taking place. The lawyer should check the 28 October YTM notice, subsequent claims announcements and the applicable compensation requirements. A broker’s failure to meet a delivery obligation and a fall in the market price of a fund require materially different evidence and loss calculations.

    Case 4: Loss on TERA or another listed share amid manipulation allegations

    A person bought exchange-listed shares and incurred a loss after the price fell. This person is not automatically a unit holder of a fund covered by Law No. 7596. Any separate claim based on alleged market manipulation calls for a documented chronology of purchases and sales, identification of the transactions alleged to be unlawful, analysis of the effect on the market price and, where necessary, specialist economic evidence of causation.

    What should a written investor information request include?

    A targeted request to a liquidator, the CMB or the institution maintaining the account can ask for: (i) the fund and number of units recorded for the investor; (ii) the entitlement and reconciliation date; (iii) execution and cancellation grounds for orders issued on 16-17 September; (iv) underlying cash-flow data and any statutory indexation used to compute net investment; (v) amount and anticipated date of any interim payment; and (vi) deductions, offsets and the procedure for challenging a calculation. A request should be tailored to the investor’s own legal entitlements and access rights.

    12. Frequently asked questions about Tera fund refunds and compensation

    When will Tera funds reopen for trading?

    A fund ordered into liquidation should not be assumed to reopen for normal TEFAS trading on a particular date. Investors should instead examine its specific liquidation decision and the statutory distribution procedure.

    When will Tera fund investors receive their money?

    Initial interim payments involving seven extraordinary-liquidation funds were reported as commencing on 30 October 2026. Payment for a particular holding depends on distributable cash, MKK reconciliation and regulator-approved distribution rules. As at 31 October, there was no verified universal payment date for all funds.

    Is a TRY 1 million refund guaranteed?

    No. It is a maximum interim payment, subject to the unindexed net-investment amount, applicable unit value restrictions, available liquidity and other conditions. Investors cannot infer a guaranteed government-backed refund of TRY 1 million.

    Does the TRY 1 million ceiling apply per investor or per fund?

    The special interim-payment limit is assessed separately for each investor in each fund falling within the relevant statutory arrangement.

    I own TP2 units. What should I do first?

    Obtain your MKK unit record, all account movements and any redemption instruction. Review the Türkiye İş Bankası liquidation procedure and the regulator’s priority for money market funds.

    Will TLV, TLY, THF, DOH and T3B pay on the same date?

    Not necessarily. Available assets, liquidity, liquidation sequencing and fund characteristics may differ. No common date can be inferred from a payment announcement concerning another fund.

    Is THF on the liquidation list?

    The later CMB Bulletin 2026/61 materials identified six Tera fund codes, including THF, although some early communications referred to five funds. Check the updated binding list for your exact holding.

    My redemption order was canceled on 17 September. Have I lost my rights?

    Cancellation of an order does not by itself extinguish ownership of the underlying fund units. The CMB explanation and the unit position in MKK records must be reviewed to identify the liquidation entitlement.

    What if I ordered redemption on 16 September but settlement never occurred?

    Article 3(5) of Law No. 7596 should be examined where the order failed because of default or nonpublication of a price and units remained blocked. Collect the original instruction, settlement records and the reason for nonexecution.

    Do I need a lawyer to receive a liquidation distribution?

    Routine, undisputed distributions do not necessarily require litigation or legal representation. Legal advice becomes especially relevant where entitlement is contested, an order was not executed, a payment is missing, fund valuation is disputed, or a formal objection or lawsuit has a time limit.

    Can Tera Yatırım brokerage clients apply to the YTM?

    They should assess eligibility under the CMB’s compensation decision and official YTM notices. The YTM scheme concerns covered delivery or cash obligations, not every fall in investment value.

    What is the YTM claim deadline?

    Article 85(1) of Law No. 6362 provides a one-year limitation period running from announcement of the compensation decision. The operative announcement and applicable claims procedure must be verified individually.

    If I complain to the CMB, will it automatically refund my investment?

    No. A regulatory complaint may trigger supervisory review or assist in correcting a record. It is not, by itself, a judicial damages order or proof that payment has become due.

    Does a criminal investigation prove that Tera executives owe me compensation?

    No. Investigation, individual wrongdoing, loss and causation are legally separate questions. Liability must be established with applicable evidence and law, not presumed from an arrest or media report.

    Will the Savings Deposit Insurance Fund repay all investment fund losses?

    No general promise of that kind arises from Law No. 7596. The SDIF/TMSF has a special role in recovering certain assets and distributing recovered sums under the statute. This is distinct from state-backed deposit insurance.

    Can I sue for my entire loss?

    A potential damages claim requires assessment of the correct defendant, legal cause of action, provable damage, causation, applicable court and limitations. Previous liquidation and recovery distributions must be credited as required to prevent double recovery. No lawyer can guarantee that a stated amount will be collected.

    Are shareholders of TERA or TRHOL automatically Tera fund victims?

    No. Direct share ownership is not the same as holding units in a fund. The Law No. 7596 interim-payment process does not automatically cover a shareholder merely because the company’s name or ticker is connected to the news.

    I purchased the fund through another bank. Who must I contact?

    The distribution bank, custodian, fund founder and appointed liquidation institution may be different entities. Review your MKK holding, the bank’s records and the fund’s specific CMB status to identify the responsible channel and request the necessary account information.

    13. Legal assessment: the strongest investor-oriented strategy

    The greatest procedural risk in a multi-layered capital-markets crisis is treating fund liquidation, statutory recovery, YTM compensation, civil damages and criminal complaints as though they were one claim. That confusion can produce incomplete evidence, missed objection periods and incorrect monetary demands. The 7596 recovery regime offers an important statutory pathway, but fund liquidation proceeds may not resolve a separate allegation that false valuations, unlawful management or a brokerage delivery failure caused additional recoverable harm.

    A defensible legal sequence is: (1) verify ownership; (2) preserve original electronic records; (3) audit the official liquidation and net-investment figures; (4) challenge factual or computational discrepancies; (5) identify the legally responsible person and demonstrate causation; (6) pursue proportionate criminal, civil or administrative remedies; and (7) account for interim and final receipts at every stage. Proof that money was invested does not, without more, establish every element of a claim against a particular person. Conversely, where relevant data lie exclusively with a bank, broker, portfolio manager or custodian, targeted judicial requests for production can be pivotal.

    Evidentiary limits as of 31 October 2026: The public sources reviewed for this article did not provide a complete, authenticated set of case-file evidence, all accepted indictments or final criminal judgments for the related investigations, nor final loss calculations for every investor. Therefore no blanket finding of guilt or promise of full reimbursement is justified. Individual legal assessment must rest on the investor’s own holdings and transaction trail.

    14. Primary legal sources, official notices and news reporting

    The following references distinguish binding Turkish law and regulator publications from media reporting. Official documents are relied on for legal rules; news articles are used principally to confirm the timeline and attribute publicly reported figures. All links are direct and free of tracking parameters. The Turkish-language text of legislation and regulatory decisions controls over the explanatory English translations used in this article.

    1. Law No. 7596, Official Gazette of Türkiye, No. 33413, 27 October 2026, original text.
    2. CMB, 27 October 2026, Resolution 76/1903, practical guide to liquidation and payment rules, official explanatory announcement.
    3. CMB, 2026/60, 2026/61, 2026/76 and 2026/77 bulletins, 2026 bulletin archive.
    4. CMB, 23 September 2026, 131 funds and 455,758 distinct investors, official notice.
    5. CMB, 21 September 2026, change to the fund liquidation period, official notice.
    6. CMB, 28 September 2026, status of TEFAS instructions and liquidation timetable, official clarification.
    7. CMB, 1 October 2026, interim-payment announcement, official notice.
    8. CMB, explanation of trade-based market manipulation under Law No. 6362, investor guidance.
    9. CMB legal database, Capital Markets Law No. 6362, Communiqué III-52.1 on Investment Funds and related regulations, legislation database.
    10. YTM, 28 October 2026, announcement regarding Tera Yatırım investor compensation, official notice; YTM, 30 October 2026, investor information requests, official notice.
    11. Tera Yatırım, 30 October 2026, company notice about license revocation, investor compensation and gradual liquidation, company announcement.
    12. Tera Portföy, September 2026, fund-liquidation company communications, notice archive; KAP, company disclosures for Tera Yatırım, public disclosure record.
    13. Anadolu Agency, 27 October 2026, report on revocation of Tera Yatırım’s licenses, report.
    14. Anadolu Agency, October 2026, reporting concerning capital-markets investigations, report.
    15. Anadolu Agency, 30 October 2026, interim payments to 235,705 investors in seven funds, report; TRT Haber, 30 October 2026, payment report.
    16. CNBC-e, 18 September 2026, Tera Portföy’s six funds and liquidation process, report.
    17. YTM, current claim procedures and subsequent official notices, announcements.

    Legal assessment and representation for affected fund investors

    TD Law Firm advises on disputes arising from Turkish capital-markets transactions, including investor-specific review of custody and order records, fund liquidation calculations, submissions to the CMB and YTM, protection of victims’ procedural rights in criminal investigations, civil damages, and preservation of evidence.

    The legal position of each investor depends on the fund code, invested amount, transaction history, payments already received, institutional records and evidence concerning alleged misconduct. Investors seeking advice are encouraged to prepare their MKK records, bank or brokerage statements and outstanding redemption instructions in advance.

    Attorney Murat Can Dolğun
    TD Law Firm
    World Trade Center (Dünya Ticaret Merkezi), A2 Block, Floor 5, Office 206
    Bakırköy, Istanbul, Türkiye
    Telephone: +90 212 299 44 22

    Legal notice and disclaimer. This article is provided for general information based on legislation and publicly available materials examined through 31 October 2026. It is not individualized Turkish legal advice, investment advice or a guarantee of litigation results or debt recovery. English descriptions of Turkish institutions and laws are explanatory translations; the authoritative Turkish texts and individual decisions must be consulted. Allegations made in investigations or news reports must not be presented as established offences absent a final judicial finding. Before pursuing a remedy, confirm current official notices, applicable deadlines and the evidence in the individual case. No assertion of guilt against any identified person or institution is intended.

    Dolğun Akademi | Attorney Murat Can Dolğun | TD Law Firm

  • Tera Fon Mağdurları 2026: Para İadesi, 7596 Kanun, SPK ve YTM Rehberi

    Tera Fon Mağdurları 2026: Para İadesi, 7596 Kanun, SPK ve YTM Rehberi

    DOLĞUN AKADEMİ | SERMAYE PİYASASI HUKUKU | 31 EKİM 2026

    Fon mağdurları için 2026 güncel ödeme ve hukuki haklar rehberi

    Tera Portföy, Pusula, Atlas ve diğer tasfiye fonlarının yatırımcıları için hukuki rehber: 131 fonun tasfiyesi, 455.758 yatırımcıya ilişkin açıklama, 1 milyon TL ara ödeme, Türkiye İş Bankası’nın rolü, YTM başvurusu, zarar hesabı, suç duyurusu ve tazminat davası.

    Yazan: Av. Murat Can Dolğun | TD Hukuk ve Danışmanlık | Son mevzuat kontrolü: 31.10.2026

    Önce kısa cevap: Tera fonundaki para tamamen kaybedildi mi?

    Hayır. Fonun tasfiyeye alınması, yatırımcının parasının bütünüyle kaybedildiği veya tamamının geri ödeneceği anlamına gelmez. Ödenecek tutar, yatırımcının sahip olduğu fon, MKK kayıtları, satılabilecek fon varlıkları, uygulanacak tasfiye kuralları ve geri kazanılabilecek değerler üzerinden belirlenir. Tera Portföy’ün tasfiye kapsamındaki altı fonu bakımından tasfiye ile görevli kuruluş Türkiye İş Bankası A.Ş.’dir. 7596 sayılı Kanun kapsamında fon başına en fazla 1 milyon TL ara ödeme imkanı bulunmaktadır; bu rakam toplam zarar tazminatı ya da kesin ödeme taahhüdü değildir.

    Ayrıca Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş. müşterilerinin Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) hakları ile Tera Portföy yatırım fonu pay sahiplerinin tasfiye hakları farklı hukuki rejimlere tabidir. Önce hangi yatırımcı grubunda olduğunuzu saptamanız gerekir. Kaynak: SPK, 27.10.2026.

    1. Tera Holding fon skandalı nedir? 2026’da ne oldu?

    Kamuoyunda “Tera Holding fon skandalı”, “Tera fon krizi” ve “sermaye piyasası fon soruşturması” başlıkları altında tartışılan gelişmeler, birden fazla portföy yönetim şirketinin kurucusu olduğu yatırım fonlarına yönelik SPK işlemlerini ve eş zamanlı ceza soruşturmalarını kapsamaktadır. Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş., Tera Portföy Yönetimi A.Ş. ve Tera bağlantılı holdingler aynı tüzel kişi değildir. Hukuki sorumluluğun hangi şirkete, kişiye veya işleme ait olduğu bu ayrım gözetilerek belirlenmelidir.

    SPK’nın 23 Eylül 2026 tarihli açıklamasına göre 17 Eylül kararlarıyla yedi portföy yönetim şirketinin 131 fonunun tasfiyesine karar verilmiş, bu fonlardaki tekil yatırımcı sayısı MKK kayıtlarına göre 455.758 olarak belirtilmiştir. 455.758 kişinin tamamı Tera Portföy müşterisi değildir. Aynı şekilde kamuoyunda telaffuz edilen toplam fon büyüklükleri, hukuken hesaplanmış toplam zarar ile eşit tutulamaz. SPK, 23.09.2026.

    İlk müdahalenin etki alanında Tera Portföy, Pusula Portföy, Hedef Portföy, Atlas Portföy, A1 Capital Portföy, Pardus Portföy ve Bulls Portföy bulunmaktadır. Buna karşılık 17 Eylül tasfiye listesi, 27 Ekim tarihli özel Kanun, sonraki SPK ödeme usulleri ve tek tek kuruluşların durumları bire bir aynı kapsamda değildir. Bir fonun TEFAS’ta işleme kapanması, mutlaka aynı tarihte tasfiye edildiği veya aynı ödeme mekanizmasına bağlandığı sonucunu doğurmaz.

    Olayların hukuki kronolojisi

    Tarih Gelişme Yatırımcı bakımından sonuç
    2025 sonu – 2026 SPK bazı fonların düşük fiili dolaşımlı paylardaki olağandışı işlemlerine ilişkin gözetim ve düzenleme sürecini açıkladı. Fonun fiyatının hangi işlemlerle oluştuğu ve risk uyarılarının ne zaman yapıldığı araştırılmalıdır.
    17.09.2026 SPK’nın 2026/60 ve 2026/61 bültenleriyle işlem durdurma ve tasfiye kararları. Katılma payı ve satış talimatının durumu belirleyici hale geldi.
    21-23.09.2026 Tasfiye süresine ilişkin düzenleme ve 131 fon / 455.758 yatırımcı verisi. Tasfiye listesi güncellendi, yatırımcının hangi listede olduğu kontrol edilmelidir.
    28.09.2026 SPK, TEFAS talimatlarının hangi tarihler itibarıyla işleme alınacağını açıkladı. 16-17 Eylül talimatının verildiği saat ve iptal kaydı özel önem taşır.
    01.10.2026 SPK, belirli tasfiye fonları için fon başına 1 milyon TL’ye kadar ara ödeme yöntemini duyurdu. Ara ödeme, nihai tutardan düşülecektir.
    22-27.10.2026 7596 sayılı Kanun kabul edilip Resmi Gazete’de yayımlandı; SPK 76/1903 kararıyla uygulama kurallarını ilan etti. Yeni net yatırım, geri kazanım ve dağıtım modeli uygulanır.
    27-30.10.2026 Tera Yatırım Menkul’ün faaliyet izinlerinin iptali, yatırımcı tazmini, tedrici tasfiyesi ve YTM duyuruları. Aracı kurum müşterilerinin YTM dosyası ayrıca takip edilir.
    30.10.2026 Olağanüstü tasfiye kapsamındaki 7 fonda 235.705 yatırımcıya yönelik 29,3 milyar TL tutarlı ilk ara ödemelerin başlatıldığı açıklandı. Bu toplam bütün Tera fonlarını ifade etmez; yatırımcı kendi hesabında ödemenin gerçekleşip gerçekleşmediğini ayrıca kontrol etmelidir.

    30 Ekim 2026 ödeme güncellemesi: Anadolu Ajansı, TRT Haber ve Bloomberg HT’nin aynı gün yayımladığı bilgilere göre Atlas, Pusula ve Tera portföy yönetim şirketlerinin olağanüstü tasfiye kapsamındaki 7 fonunda 235.705 yatırımcıya yönelik 29,3 milyar TL ara ödeme başlatıldı. Ayrıca A1 Capital, Bulls, Pardus ve Hedef’in olağan tasfiye kapsamında önceki süreçte 93 fonda 63.759 yatırımcıya 68 milyar TL ödeme yapıldığı bildirildi. Haberlerde 30 Ekim itibarıyla bütün tasfiye türleri toplamında 100 fon, 299.464 yatırımcı ve 97,3 milyar TL bilgisi yer almaktadır. Bu toplu rakamlar, altı Tera fonunun tamamına aynı gün ödeme yapıldığını veya her yatırımcının ödeme aldığını kanıtlamaz. Anadolu Ajansı, 30.10.2026.

    İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının sermaye piyasası işlemlerine ilişkin soruşturmaları çerçevesinde gözaltı, tutuklama ve malvarlığı tedbirleri haberleştirilmiştir. Soruşturma, tutuklama ve SPK yaptırımı kesinleşmiş ceza mahkumiyeti anlamına gelmez. Bireysel suç isnatları, ceza dosyası delilleri ve mahkeme kararları üzerinden ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Anadolu Ajansı, Ekim 2026.

    2. Hangi Tera fonları tasfiye ediliyor? TP2, TLV, TLY, THF, DOH, T3B

    Tera Portföy’ün ilk açıklamalarında beş fon kodu yer alırken 2026/61 sayılı SPK bülteni sonrasındaki listede altı fon bulunmaktadır. Bu nedenle yatırımcıların yalnızca ilk medya haberlerindeki listeyle hareket etmesi sakıncalıdır. İncelemede şu fon kodları öne çıkmaktadır:

    Kod Fon Başlıca hukuki husus
    TP2 Tera Portföy Para Piyasası (TL) Fonu Para piyasası fonu; ara ödemede öncelikli sınıf.
    TLV Tera Portföy Para Piyasası Katılım (TL) Fonu Para piyasası niteliği; ödeme önceliği.
    TLY Tera Portföy Birinci Serbest Fon Serbest fonun yatırımcı niteliği ve risk bildirimleri.
    THF Tera Portföy Hisse Senedi (TL) Fonu İlk beşli açıklama yerine güncel altılı liste esas alınmalıdır.
    DOH Tera Portföy Dördüncü Hisse Senedi Serbest (TL) Fon Değerleme, fiyat açıklama ve satış talimatı incelemesi.
    T3B Tera Portföy Üçüncü Hisse Senedi Serbest (TL) Fon Portföy bileşimi, yoğunlaşma ve ilişki incelemesi.

    Bu kodları içeren liste SPK 2026/61 Bülteni ve CNBC-e, 18.09.2026 üzerinden kontrol edilebilir. Başka Tera fonlarını elinde tutanlar, sırf şirket adı aynı diye 7596 sayılı Kanun kapsamına girdiğini varsaymamalıdır. Yasa, 17 Eylül’de tasfiyesine karar verilen ve yayım tarihi itibarıyla tasfiyesi tamamlanmamış fonlarla sınırlı bir özel düzenlemedir (m.1).

    Fonun risk seviyesi sorumluluğu ortadan kaldırır mı?

    Hisse senedi yoğun veya serbest fonun piyasa riski taşıması olağandır. Yatırımcı risk üstlendi diye gerçeğe aykırı bilgilendirme, saklama ve iç kontrol ihlali, piyasa dolandırıcılığı yahut fon malvarlığının hukuka aykırı aktarımı iddiaları kendiliğinden hukuka uygun hale gelmez. Öte yandan her fiyat düşüşü manipülasyon veya tazmin edilebilir zarar sayılmaz. Fon içtüzüğü, ihraç belgesi, risk bildirim formu, yönetim sözleşmeleri, işlemlerin ekonomik gerekçesi ve nedensellik bağı birlikte incelenmelidir.

    3. Hangi mağdur grubundasınız? Üç farklı hukuki yol

    Birinci grup – tasfiyedeki Tera Portföy fonlarının katılma payı sahipleri: Hak sahipliği MKK ve tasfiye ile görevli kuruluş kayıtlarıyla belirlenir. 7596 sayılı Kanun ve ilgili SPK kararlarının ödeme modeli uygulanır. İş Bankası’nın yürüttüğü fon tasfiyesi birincil inceleme konusudur.

    İkinci grup – Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş. nezdinde nakit, pay veya diğer sermaye piyasası aracı bulunan müşteriler: SPK’nın 27 Ekim 2026 tarihli 2026/77 sayılı Bülteniyle alınan yatırımcıların tazmini ve tedrici tasfiye kararı nedeniyle YTM süreci önem taşır. Aracı kurumun teslim edemediği nakit veya sermaye piyasası araçlarıyla bağlantılı haklar, YTM’nin özel kapsam koşullarına göre incelenir.

    Üçüncü grup – borsada TERA, TRHOL veya bağlantılı şirket paylarını alan yatırımcılar: Pay sahipliği, yatırım fonu katılma payı sahipliğiyle aynı değildir. Borsa payında yaşanan değer kaybı doğrudan 7596 sayılı Kanun kapsamında ara ödeme hakkı doğurmaz. Somut bir alım-satımın hukuka aykırı piyasa işlemleriyle bağlantısı ve tazmin şartları ayrı ispatlanmalıdır.

    Bir kişinin birden çok sıfatı olabilir. Örneğin Tera Yatırım hesabında nakit tutarken TP2 fonuna da sahip olan bir yatırımcı, iki ayrı hukuki incelemeye ihtiyaç duyabilir. Her bir alacağın dayanağı ve ödeme mekanizması ayrı dosyalanmalıdır.

    4. Fon satış emrim gerçekleşmedi: 16 ve 17 Eylül 2026 neden kritik?

    SPK’nın 28 Eylül 2026 tarihli açıklaması, yatırımcıların alım-satım talimatlarının sonuçları bakımından temel kaynaktır. Açıklamaya göre 17 Eylül’de TEFAS’a iletilen talimatlar işleme kapatma nedeniyle platformca iptal edilmiştir. 16 Eylül ve daha önce iletilmiş olmakla birlikte temerrüt veya fiyatın açıklanmaması nedeniyle sonuçlandırılamayan talimatlar ise özel olarak tasfiye kapsamında değerlendirilmiştir. SPK, 28.09.2026.

    7596 sayılı Kanun’un 3/5. maddesi, tasfiyeye konu fona 17 Eylül ve öncesinde iletilen, temerrüt veya fiyat açıklanmaması yüzünden gerçekleşmeyen talimatlar bakımından katılma payları bloke edilmiş kişilerin fon pay sahibi statüsünü koruyan özel hüküm içerir. Bunun uygulanması için talimatın saati, sisteme ulaştığı an, blokaj ve iptal gerekçesi, fon payının hukuki durumu kayda dayalı araştırılmalıdır. Sadece telefon ekran görüntüsü çoğu zaman yeterli olmaz; yatırım kuruluşunun sunucu ve işlem kayıtları istenmelidir.

    Örnek: Yatırımcı 16 Eylül günü TP2 satış talimatı verdi, işlem valöründe fiyat açıklanmaması nedeniyle satış tamamlanamadı ve katılma payları bloke kaldı. Yatırımcı bakımından 7596 m.3/5 ile 2026/61 sayılı SPK kararı birlikte incelenir. Aynı kişi talimatı 17 Eylül’de verdiyse o günkü iptal kararının etkisi ayrıca araştırılır. Her iki senaryoda da fiili hesap hareketi ve MKK kaydı son sözü belirler.

    5. Tera fon mağdurlarına 1 milyon TL ödeme: Kim, ne kadar, hangi koşulla alabilir?

    1 Ekim tarihli SPK açıklaması ve 27 Ekim’de yürürlüğe giren 7596 sayılı Kanun’un 4. maddesi, tasfiye edilen belirli fonlar için bir ara ödeme rejimi kurmuştur. 1 milyon TL, fon başına ve yatırımcı başına ara ödeme tavanıdır. Her yatırımcıya mutlaka 1 milyon TL ödeneceği veya nihai zararının 1 milyon TL ile sınırlı olduğu sonucu çıkarılamaz.

    Kanunun m.4/2 hükmü uyarınca ara ödeme endeksleme uygulanmaksızın bulunan net yatırım tutarını aşamaz. Para piyasası dışındaki fonlarda ayrıca ilgili yatırımcının hesaplanan güncel katılma payı toplam değeri sınırı vardır. Ödeme, ilgili fonun dağıtılabilir nakdine ve SPK’nın ödeme sırası kararlarına da bağlıdır. Para piyasası niteliğindeki fonlara öncelik verilmiştir. SPK, 01.10.2026; SPK, 27.10.2026.

    Örnek A: Bir yatırımcının bir fondaki endekssiz net yatırım tutarı 600.000 TL ise yalnızca bu fon açısından 1 milyon TL’lik tavandan yararlanarak 1 milyon TL isteme hakkı doğmaz; hesaplamada 600.000 TL üst sınırı dikkate alınır. Ödeme koşullarının tamamı gerçekleşmiş olmalıdır.

    Örnek B: Bir yatırımcının TP2 ve THF fonlarında ayrı ayrı payları varsa ara ödeme değerlendirmesi iki fon için ayrı yürütülür. Her iki fonun nakit imkanı, güncel pay değeri, net yatırım tutarı ve ödeme önceliği aynı olmayabilir.

    Örnek C: Fonda daha önce 2 milyon TL yatırmış fakat kısmi satışlarla 1,5 milyon TL çekmiş bir kişinin yalnızca ilk yatırdığı 2 milyon TL’yi ileri sürerek talep oluşturması doğru değildir. MKK’nın fon bazlı net yatırım hesabı, zaman ve giriş-çıkış kayıtları esas alınır.

    Ara ödeme alan yatırımcının katılma payları bu aşamada iade alınmaz. Nihai ödemede daha önce alınan tutarlar mahsup edilir. 1 milyon TL ara ödemeye ilişkin ilanların, tasfiye kuruluşunun açıklamalarının ve MKK hesap dökümünün birlikte kontrol edilmesi gerekir. Ara ödeme için özel bir ibraname veya feragat metni sunulursa imzalanmadan önce ayrıca hukuki inceleme yapılmalıdır.

    Ödemeler başladı mı, hangi fon ne zaman ödenecek?

    Evet, 30 Ekim 2026 itibarıyla ilk ara ödemeler başlamıştır. Atlas, Pusula ve Tera grubundan yedi fonun 235.705 hak sahibine yönelik toplam 29,3 milyar TL ara ödeme kapsamına alındığı basına bildirilmiştir. Ancak 31 Ekim 2026 itibarıyla tüm yatırımcılar ve tüm fonlar için tek bir kesin ödeme tarihi söylemek mümkün değildir. İlgili fonun nakde çevrilen malvarlığı, MKK mutabakatı ve SPK’nın ödeme sırası kararı etkili olacaktır. 21 Eylül’de tasfiye usulündeki üç aylık sürenin altı aya çıkarılmış olması, her yatırımcının ödemesinin kesin olarak altı ayın sonunda yapılacağı anlamına gelmez. Güncel duyurular için SPK duyuruları ve tasfiye ile görevli kuruluş kayıtları izlenmelidir.

    6. Yatırımcı zararı nasıl hesaplanır? Net yatırım tutarı ile gerçek zarar aynı mıdır?

    Tasfiye hukukunda temel tartışma, fonun tasfiye tarihindeki birim pay fiyatı, yatırımcının nakit giriş-çıkışları ve fonun ekonomik olarak gerçek değeri arasındaki farktır. Fon büyüklüğü, yatırımcının yatırdığı toplam para, ekranda görülen son değer ve tazmin edilebilir gerçek zarar ayrı kavramlardır. Davada bu kavramların karıştırılması, hem fazla hem eksik talebe yol açabilir.

    7596 m.4/1, dağıtılabilir nakdin belirli karşılaştırma tutarına yetmemesi halinde ödeme hesabında dikkate alınacak net yatırım tutarını özel olarak tanımlar. MKK, yatırımcının nakit giriş ve çıkışlarını TÜFE ile Yİ-ÜFE değişimlerinin aritmetik ortalamasına göre kıstelyevm esasına dayalı endeksler; çıkışları ilk giren ilk çıkar (FIFO) yöntemiyle eşleştirir. Bu hesaplamanın uygulanma koşulları, fonun dağıtılabilir nakit durumu ve diğer kanuni sınırlamalarla birlikte ele alınmalıdır.

    Özel hukuk tazminatında ise ayrıca hukuka aykırı fiil veya yükümlülük ihlali, kusur veya kanuni sorumluluk sebebi, zararın varlığı ve uygun illiyet bağı değerlendirilir. Fon fiyatının hukuka aykırı biçimde yükseltildiği, gerçek riskin gizlendiği veya satışın haksız yere engellendiği iddialarında zarar kalemleri farklılaşabilir. Bu nedenle tasfiyede esas alınan net yatırım tutarı, her koşulda TBK kapsamında hükmedilecek tazminatın aynısı kabul edilemez.

    Avukatın üç hesap çıkarması gerekir

    1. Tasfiye hesabı: Fon, katılma payı adedi, MKK mutabakatı, 7596 m.4 yöntemi, fonun dağıtılabilir nakdi, alınan ara ve nihai ödemeler.
    2. İşlem bazlı zarar hesabı: Fon alım-satım tarihleri ve fiyatları, gerçekleşmeyen talimatlar, karşılaştırma yapılabilecek meşru fiyat/veri, illiyet.
    3. Ek zarar kalemleri: Şartları varsa temerrüt faizi, ispatlanabilir diğer mali kayıplar ve başvurulacak hukuki yolun izin verdiği giderler.

    Mükerrer tahsil mümkün değildir. 7596 m.4/5, tasfiye malvarlığından, geri kazanım hesabından veya diğer hukuki yollardan önceden alınan tutarların nihai ödemeden mahsubunu düzenler. Bu nedenle her müvekkil dosyasında tarihli ödeme ve tahsilat cetveli tutulmalıdır.

    7. 7596 sayılı Kanun yatırımcıya hangi yeni hakları veriyor?

    Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun (No. 7596), 22 Ekim 2026’da kabul edilmiş ve 27 Ekim 2026 tarihli, 33413 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Kanunun 8. maddesi, düzenlemenin 17 Eylül 2026 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girdiğini öngörür. Bu özel rejim, yalnızca kapsam maddesinde tanımlanan fonlar bakımından uygulanır. Tam metin: Resmi Gazete, 27.10.2026.

    a) Fonun malvarlığı korunur ve ekonomik olarak değerlendirilir

    Kanun m.3 uyarınca fon varlıklarının tespiti, değerlenmesi, nakde çevrilmesi, hak sahiplerinin belirlenmesi ve ödemeler SPK gözetiminde tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından yürütülür. Borsada işlem gören varlığın fiyatı gerçeği yansıtmıyorsa özel satış yöntemleri gündeme gelebilir. Amaç, fon pay sahiplerinin ortak menfaatini gözeterek mümkün olan en yüksek ekonomik değere ulaşmaktır. Tasfiye kuruluşunun özen yükümlülüğüne ilişkin uyuşmazlıklarda satış zamanı, alıcı, fiyat ve değerleme belgeleri önem taşır.

    b) Fon malvarlığından haksız çıkarılan değerlerin geri kazanılması

    Kanunun 5/1. maddesi, ekonomik bir amacı bulunmayan muvazaalı veya karşılıksız işlemler, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım-satım ve benzeri yollarla fon malvarlığından ilişkili kişi veya üçüncü kişiler lehine çıkarılan değerleri açıkça hedef alır. İşlemin şeklen sözleşmeye uygun görünmesi tek başına yeterli değildir; gerçek ekonomik amacı ve fon yararı incelenir.

    Kanunun 5/2. maddesinde sorumluluğa ilişkin özel sıra kurulmuştur: Öncelikle fonun kurucusu ve/veya yöneticisi portföy yönetim şirketi sorumludur. Tahsil edilemeyen veya edilemeyeceği açıkça anlaşılan zarar bakımından, sorumluluğu Kurulca belirlenen gerçek ve tüzel kişiler ile birlikte hareket edenler hakkında şahsi sorumluluk gündeme gelebilir. Bu sistem, her yöneticiye sadece unvanından dolayı ceza sorumluluğu yüklenmesi anlamına gelmez; bireysel ceza sorumluluğu ve özel kanundaki tahsil sorumluluğunun koşulları ayrı değerlendirilir.

    c) TMSF geri kazanım hesabı nasıl çalışır?

    Kanunun 5 ve 6. maddeleri uyarınca SPK’nın belirlediği sorumluluk tutarları için TMSF’nin özel tahsil yetkileri ve belirli malvarlıklarına kayyım atanması mekanizmaları düzenlenmiştir. Geri kazanılan tutarlar TMSF’nin kendi malvarlığından ayrı, fon bazında özel alt hesaplarda izlenir; fonlara veya hak sahiplerine kanuni dağıtım usulleriyle aktarılır. Tasfiyesi bitmiş fonlara ilişkin belirli tutarların dağıtımında YTM ayrıca görev alabilir.

    TMSF’nin bu süreçte görevli olması, yatırım fonu katılma paylarının banka mevduatı gibi sigortalandığı anlamına gelmez. Fon malvarlığından geri alınabilecek tutarla TMSF’nin mevduat sigorta yükümlülüğü farklı hukuki konulardır. Aynı biçimde YTM’nin bazı dağıtımlarda görev alması, her fonun piyasa zararının YTM tazmin sistemi kapsamına girdiğini göstermez.

    d) Fon malvarlığı portföy yönetim şirketinden ayrıdır

    6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 53. maddesi kapsamında yatırım fonu malvarlığının kurucu ve portföy saklayıcısının malvarlığından ayrı olması, yatırımcı korumasının temelidir. Bu ilke, portföy şirketi hakkındaki kurumsal tedbirlerle fon paylarının hukuki durumunun aynı sayılmasını engeller. Ancak ayrı malvarlığı niteliği fon içindeki varlıkların değer kaybetmeyeceğine dair bir güvence oluşturmaz.

    e) Kanundaki tartışmalı ve yargı denetimine açık konular

    7596 sayılı Kanun’un yayım tarihinden önceki döneme etkisi, SPK’nın sorumluluk ve tutar tespiti, TMSF’nin 6183 sayılı Kanun kapsamındaki tahsil araçları, malvarlığı tasarrufları ile hak sahiplerine ödeme yapılmaması kararları bakımından mülkiyet hakkı, hukuki güvenlik, ölçülülük, masumiyet karinesi, etkili başvuru ve yargısal denetim ilkeleri önem taşır. Somut bir idari işlemin iptali ve tahsil işlemlerine karşı başvuru yolları, kararın muhatabı, tebliğ tarihi ve özel kanundaki yetki hükümleri incelenerek belirlenmelidir. Bir işlemin hukuki denetime açık olması, doğrudan hukuka aykırı olduğu sonucunu doğurmaz.

    8. Tera Yatırım Menkul’ün faaliyet izni iptal edildi: YTM tazminatı kimleri kapsar?

    SPK, 27 Ekim 2026 tarihli 2026/77 sayılı Bülteni kapsamında Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş.’nin tüm faaliyet izinleri ile yetki belgesinin iptaline, yatırımcılarının tazminine ve kurumun tedrici tasfiyesine karar vermiştir. Tera Yatırım’ın 30 Ekim duyurusu da başvuru ve tazmin sürecinde YTM açıklamalarına işaret etmektedir. Tera Yatırım, 30.10.2026; YTM, 28.10.2026.

    6362 sayılı Kanun’un 83-85. maddeleri uyarınca YTM, bir yatırım kuruluşunun yatırım hizmetleriyle bağlantılı nakit ödeme veya sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüğünü yerine getirememesi durumunda özel tazmin rejimini işletir. Piyasa fiyatının düşmesi, fonun beklenen getiriyi sağlamaması veya borsa payının değer kaybetmesi, tek başına YTM’den zarar tazmini istemeye yeterli değildir.

    6362 m.85/1’e göre tazmin talebinde bulunma hakkı, tazmin kararının ilanından itibaren bir yıl sonra zamanaşımına uğrar. Bu süreyi doğrudan bugünkü tarihten saymak yerine resmi ilanın ve kişiye uygulanacak başvuru usulünün doğrulanması gerekir. YTM’nin ilanı, başvuru formu, alacak tespit cetveli ve itiraz süresi düzenli takip edilmelidir. Alacaklılar cetvelindeki eksik veya yanlış kayda zamanında itiraz edilmemesi ek uyuşmazlık doğurabilir.

    Önemli: 7596 sayılı Kanun’un fon başına 1 milyon TL ara ödeme tavanı, YTM’nin aracı kurum müşterisine uyguladığı tazmin tavanıyla aynı değildir. YTM bakımından ilgili yıla ait güncel tazmin üst sınırı resmi duyuru ve mevzuattan ayrıca kontrol edilmelidir. YTM güncel duyurular.

    9. Tera fon mağdurlarının başvurabileceği hukuki yollar

    9.1. Tasfiye kuruluşu, MKK ve SPK nezdinde kayıt doğrulama

    İlk aşamada yatırımcının hak sahipliği, fon kodu, katılma payı sayısı, işlemi sonuçlanmayan talimatları, net yatırım tutarı, fon tasfiye statüsü, ara ödeme ve mahsup kayıtları belirlenmelidir. Fonun kurucusundan talep edilen belge ile MKK ve tasfiye kuruluşu nezdindeki bağımsız kayıtlar karşılaştırılmalıdır. Bir uyumsuzluk varsa tarih, saat, işlem numarası ve talep edilen düzeltme açıkça belirtilerek yazılı itiraz yapılmalıdır.

    9.2. Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusu ve delil talepleri

    Somut olayın delillerine göre 6362 sayılı Kanun’un 106. maddesindeki bilgi suistimali ve 107. maddesindeki piyasa dolandırıcılığı suçları gündeme gelebilir. İşlem bazlı piyasa dolandırıcılığında, sermaye piyasası aracının fiyatı, fiyat değişimi, arzı veya talebi konusunda yanlış yahut yanıltıcı izlenim yaratma amacıyla verilen emir ve gerçekleştirilen işlemler araştırılır. Suç tipi, salt zarar veya fiyat hareketi üzerinden kurulamaz. SPK’nın işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı açıklaması.

    6362 sayılı Kanun’un 115. maddesindeki özel muhakeme usulü nedeniyle sermaye piyasası suçları bakımından Kurulun yazılı başvuru rejimi ayrıca göz önünde bulundurulmalıdır. Yatırımcının savcılığa delil sunması veya şikayette bulunması, kanundaki Kurul başvurusu gerekliliğini ortadan kaldırmaz. Uygun olaylarda TCK m.155, m.157-158 veya m.282 yönünden araştırma yapılabilir; bu suçların unsurları gerçekleşmeden topluca isnat kurulması hukuken isabetsizdir.

    Bir mağdur vekilinin savcılıktan araştırılmasını isteyebileceği başlıca deliller şunlardır: Borsa İstanbul emir ve işlem logları; hesaplar arası eşleşmeler; ilişkili kişi ve şirket bağlantıları; MKK-Takasbank mutabakatı; fon portföyünde düşük fiili dolaşımlı pay yoğunlaşması; fon değerleme raporları; yatırım komitesi kararları; portföy saklama uyarıları; fon kurucusu ve aracı kurum iç yazışmaları; MASAK para hareketleri; ekonomik gerekçesi tartışmalı sözleşmeler ve işlemler. CMK m.128 kapsamında malvarlığına el koyma tedbirlerinin şartları ile 7596 m.6’nın özel hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

    Yatırımcı soruşturma aşamasında müşteki olarak başvuru yapabilir; kamu davası açılması halinde, suçtan doğrudan zarar görme ve CMK’nın diğer koşulları mevcutsa katılma istemi ayrıca değerlendirilebilir. Soruşturma dosyasının tamamının herkes tarafından erişilebilir olduğu varsayılamaz; erişim CMK ve dosyadaki kısıtlama kararlarına bağlıdır.

    9.3. Portföy şirketine, yöneticilere veya ilgili kuruluşlara karşı tazminat

    Fon yöneticisinin sadakat ve özen yükümlülüğünü ihlal ettiği, yanlış bilgilendirme yapıldığı, fonun izahname ve içtüzüğüne aykırı işlem gerçekleştirildiği veya zarara yol açan başka bir hukuka aykırılık bulunduğu ispatlanırsa 6098 sayılı TBK m.49, m.112 ve ilgili özel hükümler kapsamında tazminat talepleri değerlendirilebilir. Somut sorumluluğun niteliğine göre 6102 sayılı TTK’nın yöneticilerin sorumluluğuna ilişkin hükümleri de gündeme gelebilir. Ancak ortaklık, fon ve yatırımcıya ait zararların birbirine karıştırılmaması gerekir.

    Davada, davalı tüzel kişinin hukuki kimliği, yatırımcıyla sözleşmesel ilişki, işlemden kimlerin sorumlu olduğu, kusur ve illiyet ayrı ispatlanmalıdır. Portföy yönetim şirketi, aracı kurum, portföy saklayıcısı ve dağıtıcı banka farklı görevler üstlenmiş olabilir. Her birine karşı aynı gerekçeyle ve hiçbir ayrım yapmadan dava açmak, dava stratejisini zayıflatabilir.

    Davanın ticari dava veya tüketici uyuşmazlığı niteliği, görevli mahkeme, dava şartı arabuluculuk, zamanaşımı ve talep türü somut sözleşme ve hukuki ilişkiye göre incelenmelidir. TBK m.72’de haksız fiil talepleri için genel olarak öğrenmeden itibaren iki ve her halde fiilden itibaren on yıllık süre öngörülmekle birlikte, daha uzun ceza zamanaşımının uygulanma koşulları ve özel kanun süreleri ayrı değerlendirilir. Sözleşmeden doğan taleplerde TBK m.146 ve özel süreler dikkate alınmalıdır.

    9.4. İhtiyati haciz, ihtiyati tedbir ve delil tespiti

    Paranın veya başka malvarlığının elden çıkarılması riski varsa İİK m.257 ve devamındaki ihtiyati haciz, talep konusu hakkın korunması için HMK m.389 ve devamındaki ihtiyati tedbir hükümleri değerlendirilebilir. Bunlar aynı şartlara tabi iki araç değildir. Özellikle 7596 sayılı Kanun’un özel tasfiye ve geri kazanım hesabına getirdiği haczedilmezlik ve işlem sınırlamaları göz ardı edilmemelidir.

    Mahkemece elde edilmesi güçleşebilecek elektronik işlem kayıtları, fiyatlama ve değerleme belgeleri bakımından HMK m.400 ve devamına göre delil tespiti değerlendirilebilir. Yatırımcı, korunmasını istediği delili, delilin nerede bulunduğunu ve ileride neden elde edilemeyebileceğini somutlaştırmalıdır. Ceza soruşturmasıyla toplanan delillerin ayrıca saklanması ve uygun olduğunda özel hukuk davasında celbi talep edilmesi gerekebilir.

    9.5. SPK işlemlerine karşı idari yargı ve idarenin olası sorumluluğu

    SPK kararlarının iptali için gerekli menfaat ihlali, kesin ve yürütülebilir işlem, dava süresi ve yetkili mahkeme ayrı ayrı araştırılmalıdır. 2577 sayılı İYUK m.7 uyarınca idare mahkemelerinde genel dava açma süresi kural olarak altmış gündür; başlangıç ve özel süreler işleme göre değişir. İdari başvuru yapılması veya dava açılması, kendiliğinden yürütmenin durdurulmasını sağlamaz. Şartları varsa yürütmenin durdurulması ayrıca istenir.

    SPK’nın gözetim faaliyetlerinin yetersiz kaldığı iddiasına dayalı bir tazmin talebi, idarenin somut hizmet kusuru, öngörülebilirlik, zarar ve illiyet bağı gibi unsurlar ispatlanmadan kabul edilemez. 7596 m.5/4’te TMSF tarafından yürütülecek belirli tahsil işlemlerinden doğan davalar için İstanbul idare mahkemelerine ilişkin özel yetki hükmü bulunmaktadır. Bu hüküm bütün yatırımcı tazminat davalarının İstanbul idare mahkemesinde açılacağı şeklinde yorumlanmamalıdır.

    9.6. Birlikte hareket eden yatırımcılar toplu dava açabilir mi?

    Türkiye’de Amerikan hukukundaki genel nitelikli class action sisteminin aynen karşılığı bulunmamaktadır. HMK m.57 ve devamındaki ihtiyari dava arkadaşlığı, birden fazla yatırımcının ortak nitelikteki olayları birlikte yargıya taşımasında koşulları varsa kullanılabilir. Bununla birlikte her yatırımcının fonu, alım-satım tarihi, zararı, farklı sözleşme hükümleri ve zamanaşımı başlangıcı değişebilir. Aynı nitelikteki talepler için ortak delil stratejisi geliştirmek, kişisel zarar hesaplarını ortadan kaldırmaz.

    10. Tera fon mağdurları bugün ne yapmalı? Belgeler ve 10 adımlı kontrol listesi

    İlk günlerde en değerli hukuki işlem, yatırımcının hak sahipliğini ve emir geçmişini eksiksiz belgelemektir. Telefonla yapılan görüşmelerin içeriğini daha sonra ispatlamak güç olabilir. Resmi açıklamaları ve özel işlem kayıtlarını tarihli biçimde saklayın.

    1. Fon kodunuzu belirleyin: TP2, TLV, TLY, THF, DOH, T3B veya başka bir fon mu? Her fon için ayrı dosya oluşturun.
    2. MKK kayıtlarını alın: Katılma payı adedi, saklama hesabı ve hak sahipliği bakiyesini belgeleyin.
    3. Banka ve aracı kurum ekstrelerini indirin: Fona giriş, çıkış, kesinti ve mahsup hareketlerini baştan itibaren toplayın.
    4. TEFAS emir kayıtlarını isteyin: Talimat saati, emir numarası, valör, kabul, iptal ve temerrüt bildirimlerini saklayın.
    5. İzahname, içtüzük ve risk bildirimlerini arşivleyin: Yatırımın hangi koşullarla önerildiğini belirleyin.
    6. Yazılı açıklama talep edin: Hesabınızın hangi tasfiye rejiminde olduğunu, net yatırım tutarının nasıl hesaplandığını ve ödemeyi hangi kuruluşun yapacağını sorun.
    7. Ara ödemeyi belgeleyin: Ödemeyi hangi fondan, hangi tarihte ve hangi açıklama ile aldığınızı kaydedin; gerekirse hesabı itiraz edin.
    8. YTM gerekip gerekmediğini kontrol edin: Aracı kurum müşterisiyseniz 28 ve 30 Ekim YTM duyuruları ile sonraki ilanları izleyin.
    9. Hukuki süreleri ayrı takvimleyin: YTM tazmin başvurusu, idari dava, haksız fiil/sözleşme zamanaşımı ve özel ilan itiraz sürelerini tek bir tarihe indirgemeyin.
    10. Suç, tasfiye ve tazminat dosyalarını eşgüdümle yürütün: Alınan ödemeleri bütün dosyalarda beyan edin, mükerrer tahsil yaratmayın.

    Avukata gönderilecek dosyanın asgari içeriği: Kimlik ve iletişim bilgileri, banka/aracı kurum adı, fon kodu, hesap hareketleri, fon payı dökümü, işlem emirleri, valör bilgisi, iptal/temerrüt mesajları, fon edinimine ilişkin görüşmeler, yatırımcıya sunulan tanıtım ve risk belgeleri, SPK/KAP ilanları, alınan ödemeler ve mevcut dava/şikayet evrakı. Kişisel ve finansal veriler güvenli kanallardan iletilmelidir.

    11. Dört somut mağduriyet örneği ve başvuru talepleri

    Olay 1: Para piyasası fonu yatırımcısı

    Bir yatırımcı TP2’ye tasarruflarını aktarmış, satış emri verememiş veya verdiği emir sonuçlanmamış olabilir. Burada önce fon payı ile emir statüsü tespit edilmeli, ardından İş Bankası tasfiye süreci, SPK’nın para piyasası fonlarına tanıdığı öncelik ve 7596 m.4 uygulanmalıdır. Önce hangi bedelin hesaplandığı öğrenilmeli, tahsil edilmemiş tutar için dava yolu sonra şekillendirilmelidir.

    Olay 2: Serbest fonda yüksek tutarlı yatırım ve fiyat farklılığı

    Bir yatırımcı TLY veya T3B fonunun birim pay fiyatına güvenerek büyük tutarlı alım yapmış olabilir. Sonradan fon varlığının gerçeğe uygun değerlendirilmediği iddia ediliyorsa fonun günlük fiyatlama kayıtları, portföyündeki payların işlem hacmi, karşı taraflar, araştırma raporları ve risk bildirimleri istenmelidir. Yüksek kayıp tek başına suç kanıtı değildir; yatırımcının zararının hangi hukuka aykırı işlemden kaynaklandığı somutlaştırılmalıdır.

    Olay 3: Tera Yatırım hesabındaki nakde erişememe

    Yatırımcının bir aracı kurum hesabında nakdi veya kendisine teslim edilmesi gereken payları bulunmasına rağmen kuruluş bunları iade edemiyorsa YTM’nin 28 Ekim duyurusu ile sonraki başvuru ve alacak cetveli ilanları izlenmelidir. Fonun fiyat kaybı ve aracı kurumun teslim borcunu ifa edememesi farklı delil ve hesaplama gerektirir.

    Olay 4: Piyasa manipülasyonu iddiaları nedeniyle zarar gören hisse yatırımcısı

    Bir yatırımcı borsada TERA veya başka bir pay almış, fiyat düştüğü için zarar etmiş olabilir. Bu kişi, 7596 kapsamındaki fon katılma payı sahibi olarak değerlendirilemez. İddia edilen işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı ile kendi alım-satımı arasındaki ilişki, fiyatın oluşumunda hukuka aykırılığın etkisi, zarar ve illiyet ekonomik bilirkişilik gerektirebilir. Suç duyurusu yapılması, otomatik zarar tahsili sağlamaz.

    Yazılı başvuruda istenebilecek bilgiler

    Tasfiye ile görevli kuruluşa, SPK’ya veya ilgili finansal kuruma yapılacak kişiselleştirilmiş başvuruda şu konular somut biçimde istenebilir: (i) yatırımcı adına kayıtlı fon ve pay adedi, (ii) mutabakat tarihi, (iii) 16-17 Eylül tarihli talimatların işleme alınma/iptal gerekçesi, (iv) net yatırım tutarının dayandığı nakit akışı ve endeksleme hesabı, (v) hesaplanan ara ödeme tutarı ve ödeme tarihi, (vi) varsa kesinti, mahsup ve itiraz usulü. İstenen her bilgi yatırımcının kendi hesabına ve erişim yetkisine uygun olmalıdır.

    12. Tera fon mağdurlarının en çok sorduğu sorular

    Tera fonları ne zaman açılacak?

    Tasfiye kararı alınmış bir fonun normal TEFAS alım-satımına belirli tarihte açılacağını varsaymak doğru değildir. Süreç fonun tasfiyesi ve kanuni ödeme kuralları üzerinden yürür. Güncel fon kodu ve SPK kararına bakılmalıdır.

    Tera fon mağdurlarının parası ne zaman ödenecek?

    30 Ekim 2026 günü olağanüstü tasfiye kapsamındaki 7 fonda 235.705 yatırımcıya yönelik ilk ara ödemeler başlatılmıştır. Ödeme fon bazında dağıtılabilir nakit, MKK mutabakatı ve SPK’nın ödeme sırasına göre belirlenir. 31 Ekim itibarıyla tüm fonlar için tek bir kesin ödeme tarihi yoktur.

    Tera Portföy’de 1 milyon TL iade kesin mi?

    Hayır. 1 milyon TL, kanunda öngörülen ara ödeme tavanıdır. Endekssiz net yatırım tutarı, bazı fonlarda pay değeri, likidite ve diğer koşullar uygulanır.

    1 milyon TL kişi başına mı, fon başına mı?

    7596 kapsamındaki ilgili düzenlemede her yatırımcı için her bir fon bakımından ayrı ara ödeme tavanı öngörülmüştür.

    TP2 fonunda param kaldı. İlk adım ne olmalı?

    MKK pay dökümünüzü, banka giriş-çıkışınızı ve satış talimatınızı toplayın. TP2 için İş Bankası tasfiyesi ve SPK’nın para piyasası fonlarına ilişkin ödeme önceliğini izleyin.

    TLV, TLY, THF, DOH ve T3B aynı gün ödenir mi?

    Aynı gün ödeme garantisi bulunmamaktadır. Fonların niteliği, portföy yapısı ve dağıtılabilir nakdi farklıdır.

    THF fonu tasfiye listesinde mi?

    Evet. İlk açıklamalarda beş fon anılmasına rağmen sonraki SPK 2026/61 bülteni kapsamındaki listede THF dahil altı Tera fonu yer almıştır.

    17 Eylül’de satış emri verdim. Hakkım bitti mi?

    Hayır, sırf talimatın iptali fon payı üzerindeki hakkın sona erdiği anlamına gelmez. SPK’nın 28 Eylül açıklamasına göre 17 Eylül talimatları iptal edilmiş, yatırımcının fondaki pay sahipliği üzerinden tasfiye hakkı dikkate alınmıştır. Somut MKK kaydı kontrol edilmelidir.

    16 Eylül’de verdiğim satış emri gerçekleşmedi. Ne yapabilirim?

    Temerrüt veya fiyat açıklanmaması nedeniyle gerçekleşmeyen ve katılma payları bloke edilen talimatların 7596 m.3/5 kapsamında değerlendirilmesi gerekir. Emir saati, blokaj ve talimatın durumuna ilişkin belgeler esas alınır.

    Fon tasfiyesinde avukata ihtiyaç var mı?

    Hak sahipliği ve olağan ödeme işlemleri her olayda dava gerektirmez. Ancak kayıt uyuşmazlığı, gerçekleşmeyen emir, eksik ödeme, yüksek kayıp, yöneticilerin sorumluluğu veya süreli itiraz varsa profesyonel hukuki inceleme önemli olabilir.

    Tera Yatırım Menkul müşterisi YTM’ye başvurabilir mi?

    SPK’nın 27 Ekim tazmin kararı sonrasında YTM’nin ilgili duyurularındaki kapsam ve usule göre başvuru değerlendirilir. YTM’nin yaptığı tazmin, fonun sıradan piyasa değer kaybını karşılamaz.

    YTM başvuru süresi ne kadar?

    6362 sayılı Kanun m.85/1 uyarınca tazmin talebinde bulunma hakkı, tazmin kararının ilanından itibaren bir yılda zamanaşımına uğrar. Resmi ilan ve kişisel sürenin başlangıcı ayrıca kontrol edilmelidir.

    SPK’ya şikayet ettim, param geri gelir mi?

    SPK başvurusu hak sahipliği, gözetim ve idari inceleme bakımından önemli olabilir; tek başına bir ödeme emri veya tazminat ilamı değildir. Tasfiye, YTM ve dava kanalları ayrı takip edilir.

    Tera yöneticileri hakkında soruşturma olması tazminat için yeterli mi?

    Hayır. Soruşturma olgusu, belirli kişinin hukuka aykırı fiilini, yatırımcının zararını ve nedenselliği tek başına kanıtlamaz. Her iddia bağımsız delille desteklenmelidir.

    TMSF paraları geri ödeyecek mi?

    7596 sayılı Kanun kapsamında TMSF bazı fonlardan haksız çıkarılan değerlerin geri kazanılması ve özel hesaplarda izlenmesinde görev alabilir. Bu durumun banka mevduatı sigortası veya bütün fon paylarına devlet garantisi anlamına gelmediği özellikle bilinmelidir.

    Tera fonunda zararımın tamamını dava edebilir miyim?

    Dava açılabilirliği, sorumlu kişi ve kurum, hukuki sebep, zarar ve illiyet, görevli mahkeme ve süreler araştırılmalıdır. Alınan tasfiye ve geri kazanım ödemeleri mükerrer tahsili önlemek üzere hesaba katılır. Tam tahsil garantisi bulunmamaktadır.

    Tera hissesi alan kişi fon mağduru sayılır mı?

    Hisse senedi ile yatırım fonu katılma payı farklı araçlardır. TERA veya TRHOL pay yatırımcıları, ilgili fon payına ayrıca sahip değilse 7596 fon ara ödeme rejiminden doğrudan yararlanamaz.

    Yatırım fonum başka bir bankadan alındıysa kime başvurmalıyım?

    Fonun kurucusu ve tasfiye ile görevli kuruluş ile katılma payını saklayan/dağıtan kuruluş ayrı olabilir. Fon payı MKK kaydı, banka/aracı kurum hesabı ve fonun SPK tasfiye listesi birlikte değerlendirilmelidir.

    13. Hukuki değerlendirme: En etkili mağdur stratejisi nedir?

    Bir sermaye piyasası krizinde yatırımcıların en ciddi riski, aynı zarara ilişkin birden fazla ayrı hukuki rejimi birbirine karıştırmak ve bu sırada belge, itiraz veya dava sürelerini kaçırmaktır. 7596 sayılı Kanun’un tasfiye ve geri kazanım mekanizması güçlü bir başlangıç noktasıdır; ancak fonun nakde çevrilmesinden doğan ödeme, olası fon yönetimi ihlalleriyle bağlantılı tazminat veya aracı kurumun teslim borcuna ilişkin YTM tazmini için her durumda yeterli olmayabilir.

    Hukuki çalışma şu sıra ile yürütülmelidir: hak sahipliğinin tespiti, işlem kayıtlarının korunması, resmi tasfiye hesabının denetimi, eksik veya çelişkili kayıtların düzeltilmesi, sorumluluk ve illiyet incelemesi, gerekli cezai ve hukuki başvurular ile tahsil takibi. Bir yatırımcının yalnızca parasını yatırdığını göstermesi, her davada tüm tazmin unsurlarını ispatlamış olduğu anlamına gelmez. Buna karşılık banka, portföy şirketi veya aracı kurumun hesaplaşma verilerini elinde tutması, mahkemeden bu kayıtların celbini istemenin önemini artırır.

    31 Ekim 2026 tarihi itibarıyla kamuya açık kaynaklardan Tera soruşturmalarının tamamına ait kabul edilmiş iddianame, bütün işlem kayıtları, kesinleşmiş mahkumiyet kararları ve yatırımcı bazında nihai zarar cetvelleri elde edilememiştir. Bu nedenle kişilerin suç işlediği veya her yatırımcının belirli tutarı kesin olarak tahsil edeceği yönünde hüküm kurulamaz. Mağduriyet iddiası taşıyan herkes için belgeye dayalı, kişisel bir hukuki değerlendirme gerekir.

    14. Kaynakça ve ileri okuma: Resmi kararlar, mevzuat ve haberler

    Kaynak seçimi bakımından Resmi Gazete, SPK, YTM, MKK/KAP ve kurumların kendi duyuruları birincil kaynak olarak; haberler ise olayın zaman çizelgesini ve taraf açıklamalarını karşılaştırmak için kullanılmıştır. Haber metinlerinde geçen isnatlar kesinleşmiş yargısal tespit olarak değerlendirilmemiştir. Bağlantılar takip parametresi içermez.

    1. 7596 sayılı Kanun, Resmi Gazete, 27.10.2026, S.33413: Kanunun tam metni.
    2. SPK, 27.10.2026, 76/1903 sayılı karar hakkında 10 soruda tasfiye ve ödeme esasları: Basın duyurusu.
    3. SPK, 17.09.2026 kararları, 2026/60 ve 2026/61 sayılı bültenler ile 27.10.2026 tarihli 2026/76 ve 2026/77 bültenleri: 2026 bülten arşivi.
    4. SPK, 23.09.2026, 131 fon ve 455.758 tekil yatırımcı açıklaması: Resmi açıklama.
    5. SPK, 21.09.2026, tasfiye süresine ilişkin üç aydan altı aya değişiklik: Resmi duyuru.
    6. SPK, 28.09.2026, 16-17 Eylül TEFAS talimatlarının durumu: Resmi açıklama.
    7. SPK, 01.10.2026, tasfiyedeki fonlarda ara ödeme: Resmi duyuru.
    8. SPK, işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı hakkında yatırımcı bilgilendirmesi: Suçun unsurları.
    9. SPK Mevzuat Sistemi, 6362 sayılı Kanun ve III-52.1 sayılı Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği: Mevzuat.
    10. YTM, 28.10.2026, Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş. yatırımcılarının tazmini: Duyuru; YTM, 30.10.2026, yatırımcı bilgi talepleri: Duyuru.
    11. Tera Yatırım, 30.10.2026, izin iptali, tazmin ve tedrici tasfiye duyurusu: Kurumsal açıklama.
    12. Tera Portföy, 17-18.09.2026, fon tasfiye açıklamaları: Duyuru arşivi.
    13. KAP, Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş. şirket bilgileri ve bağlı ortaklıklar: Kurumsal kayıt.
    14. Anadolu Ajansı, 27.10.2026, SPK’nın Tera Yatırım’ın faaliyet izinlerinin iptaline ilişkin haberi: Haber.
    15. Anadolu Ajansı, 2026, sermaye piyasası işlemleri soruşturmasının seyri: Haber.
    16. Anadolu Ajansı, 30.10.2026, 7 fonda 235.705 yatırımcıya 29,3 milyar TL ara ödeme: Haber.
    17. TRT Haber, 30.10.2026, olağanüstü tasfiyede ilk ödemeler: Haber.
    18. CNBC-e, 18.09.2026, Tera Portföy’ün altı fon hakkında açıklaması: Haber.
    19. YTM, başvuru ilanları ve resmi tazmin sistemi: Duyurular.

    Tera fon mağdurları için hukuki inceleme ve temsil

    TD Hukuk ve Danışmanlık, sermaye piyasası işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda yatırımcı bazında belge incelemesi, fon tasfiye hesaplarının değerlendirilmesi, SPK ve YTM başvuruları, ceza soruşturmasında mağdur haklarının takibi, tazminat ve delil koruma süreçlerine ilişkin hukuki değerlendirme yapmaktadır.

    Her dosyanın hukuki durumu, fon kodu, yatırım miktarı, işlem geçmişi, mevcut ödeme ve soruşturma delillerine göre değişir. Görüşme öncesinde MKK ve banka/aracı kurum hesap dökümleriniz ile satış emri kayıtlarınızı hazırlamanız önerilir.

    Av. Murat Can Dolğun
    TD Hukuk ve Danışmanlık

    Dünya Ticaret Merkezi, A2 Blok, Kat: 5, No: 206, Bakırköy/İstanbul

    Telefon: +90 212 299 44 22

    Hukuki bilgilendirme ve sorumluluk notu: Bu metin 31 Ekim 2026 itibarıyla erişilebilir mevzuat ve kamuya açık açıklamalar temel alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kişiye özel hukuki mütalaa, yatırım tavsiyesi, dava sonucu veya tahsil garantisi içermez. Soruşturma kapsamındaki kişi ve kuruluşlar hakkındaki iddialar kesinleşmiş mahkeme kararı olmadıkça suçun sübutu olarak kabul edilemez. Bir başvuru öncesinde güncel mevzuat, resmi ilan ve kişisel deliller incelenmelidir. Herhangi bir kurum veya kişiye karşı suçluluk isnadı bu metnin amacı değildir.

    Dolğun Akademi | Av. Murat Can Dolğun | TD Hukuk ve Danışmanlık

  • Turkish Citizenship Investigation: Police Statement Preparation

    Turkish Citizenship Investigation: Police Statement Preparation

    Police Statements in Turkish Citizenship by Investment Investigations: Key Areas of Examination and the Importance of Legal Preparation

    Understanding the scope of criminal investigations involving investment-based Turkish citizenship, the evidence examined by authorities, and the essential role of professional legal representation.

    By Av. Murat Can Dolğun
    TD Law Firm – Istanbul, Türkiye
    Updated: October 30, 2026

    1. Introduction: Criminal Investigations Involving Turkish Citizenship by Investment

    Recent criminal investigations in Türkiye concerning citizenship acquired through real estate investment have increased the importance of proper legal representation during police interviews and prosecutorial proceedings.

    Certain investigations involve allegations concerning property valuation reports, real estate transactions, payment records, intermediary relationships, and documents used in citizenship applications. Depending on the circumstances, authorities may examine whether investment transactions complied with the legal requirements applicable at the time of acquisition.

    Individuals who acquired Turkish citizenship through legitimate investments may also be contacted by investigative authorities because of transactions involving developers, sellers, valuation companies, intermediaries, or other persons under investigation.

    The existence of a criminal investigation does not establish that an investor committed an offence. Each person’s knowledge, conduct, financial transactions, and supporting documentation must be assessed individually.

    Police statements can become important components of the evidentiary record. Therefore, preparation before giving a statement is a fundamental part of an effective legal defence.

    2. Principal Areas Examined During Police Statements

    In investigations involving citizenship by real estate investment, authorities may examine several interconnected aspects of the investment process. The exact scope varies according to the allegations, available evidence, and the individual’s procedural status.

    2.1. Personal Background and Financial Circumstances

    Investigations may include an examination of an investor’s professional background, commercial activities, financial capacity, and the general circumstances surrounding the decision to invest in Türkiye.

    These matters may assist authorities in understanding the economic context of the investment and the relationship between the investor’s financial resources and the acquisition.

    2.2. Source of Investment Funds

    The origin of the funds used to purchase real estate is a significant area of examination.

    Authorities may review foreign bank transfers, domestic account movements, currency conversions, payment instructions, and the financial records supporting the acquisition.

    International investment transactions frequently involve several banking stages. Funds may be transferred between personal accounts, converted into Turkish lira, and subsequently paid to a seller or developer.

    A proper legal review should establish a clear financial chronology supported by verifiable banking records.

    2.3. Property Acquisition and Ownership Records

    The legal and factual characteristics of acquired real estate may be examined through title deeds, sale agreements, land registry documents, development records, and other official materials.

    Particular attention may be given to the timing of acquisition, registered ownership, contractual obligations, and compliance with the investment requirements applicable during the relevant period.

    Where an investor acquired several properties, the transactions may need to be examined both individually and collectively.

    2.4. Real Estate Valuation Reports

    Real estate valuation is among the most technically significant subjects in investment-based citizenship investigations.

    Authorities may examine valuation reports submitted during the original citizenship process and compare them with subsequent expert assessments, registered sale prices, market information, and historical property values.

    Differences between valuation reports require careful technical examination. Valuation dates, methodologies, comparable properties, market conditions, and the historical economic environment can materially affect the results.

    A subsequent valuation that differs from an earlier assessment does not, by itself, establish deliberate manipulation by the investor.

    Where necessary, independent retrospective valuations and specialist reports may form part of the defence.

    2.5. Relationships with Developers, Sellers, and Intermediaries

    Investigative authorities may examine the roles of real estate developers, sellers, brokers, representatives, valuation professionals, and other persons involved in investment transactions.

    The nature of these relationships may be relevant to establishing the investor’s knowledge, participation, and actual involvement in the transaction.

    Ordinary commercial contact or the purchase of real estate from a person subsequently investigated for an alleged offence does not independently establish criminal responsibility.

    Criminal responsibility must be considered in light of the legally required elements of the relevant offence and evidence attributable to the individual concerned.

    2.6. Banking Records and Financial Intelligence

    Financial records, including material obtained or evaluated in connection with the Financial Crimes Investigation Board (MASAK), may form part of the evidentiary assessment.

    The relationship between bank transfers, declared sale prices, contractual amounts, payment dates, and transaction beneficiaries can be important.

    Any apparent inconsistency should be assessed against the complete documentation rather than isolated entries.

    2.7. Subsequent Use of the Property

    The investor’s conduct following the acquisition may also have evidentiary significance.

    Property tax payments, rental agreements, declared rental income, maintenance expenses, occupancy records, and continued ownership may help establish the commercial reality and history of the investment.

    However, subsequent use of property does not replace the requirement to establish compliance with the legal investment conditions applicable when citizenship was acquired.

    3. Why Preparation Before a Police Statement Is Essential

    A police statement is a formal procedural act. The content of the recorded statement may subsequently be considered by prosecutors, experts, courts, and, where legally relevant, administrative authorities.

    Preparation should begin with an accurate understanding of the allegations and an examination of the documents available to the defence.

    Investment-based citizenship cases may involve transactions conducted many years before the investigation. An investor may have difficulty recalling precise dates, transfer amounts, contractual arrangements, or the identities of individuals involved in a transaction.

    In these circumstances, attempting to reconstruct events solely from memory can create avoidable inconsistencies.

    Effective preparation requires documentary verification, a reliable chronology, and a clear understanding of the investor’s procedural rights.

    3.1. Reviewing the Available Case Materials

    Legal counsel should examine accessible investigation documents, the nature of the allegations, relevant expert assessments, and the connection between the investor and the transactions under scrutiny.

    Access to investigation materials may be subject to lawful restrictions under Article 153 of the Turkish Criminal Procedure Code.

    Such restrictions must be assessed within the statutory framework, while preserving the defence rights guaranteed by law.

    3.2. Establishing a Documentary Chronology

    A structured chronology should bring together the principal stages of the investment, including contractual commitments, international transfers, currency conversions, payments to the seller, valuation assessments, title deed registrations, and citizenship-related administrative documents.

    This chronology allows counsel to identify missing records, explain apparent discrepancies, and distinguish verified events from matters requiring further investigation.

    3.3. Identifying Evidentiary Gaps

    Certain records may remain with banks, land registry offices, valuation companies, public authorities, or former commercial counterparties.

    Where appropriate and legally available, counsel may seek official copies, request relevant records, arrange technical examinations, and pursue measures necessary to preserve evidence.

    An investor should identify uncertainties openly and avoid speculation or unverified statements. Legal preparation must respect the truthfulness and independence of the investor’s own account.

    3.4. Preparing for Interpretation and Statement Accuracy

    Language differences can create substantial procedural difficulties, especially in investigations involving financial terminology, technical valuation reports, and historical transactions.

    Where the statutory conditions are satisfied, the assistance of an interpreter is provided for under Article 202 of the Turkish Criminal Procedure Code.

    The recorded statement should accurately reflect the person’s own explanations. The contents of the record, including any translation, should be carefully checked before signature. Any inaccuracies should be raised for correction.

    4. Fundamental Rights During Criminal Proceedings

    Turkish criminal procedure provides important safeguards for persons questioned as suspects.

    Under Article 147 of Law No. 5271, these safeguards include notification of the alleged offence, information about the right to legal counsel, the right not to make statements concerning the allegation, and the opportunity to identify evidence supporting the defence.

    Article 149 addresses the right to benefit from defence counsel during the relevant stages of criminal proceedings.

    Article 153 regulates defence counsel’s access to investigation materials, including the statutory conditions under which access may be restricted.

    Article 202 governs interpretation in the circumstances specified by law.

    These rights should be considered before and during the statement procedure. The assistance of a criminal defence lawyer is particularly important where the investigation involves extensive financial records, multiple parties, or complex technical allegations.

    5. Criminal Investigations and the Protection of Turkish Citizenship

    Criminal investigations involving investment transactions may also raise concerns regarding the continued validity of Turkish citizenship acquired through those investments.

    The legal analysis requires a distinction between criminal proceedings and administrative decisions concerning citizenship status.

    Article 31 of Turkish Citizenship Law No. 5901 regulates the cancellation of a citizenship acquisition decision where the decision resulted from false statements or the concealment of essential circumstances relevant to acquiring citizenship.

    Article 40 separately regulates the withdrawal of citizenship decisions where it is subsequently established that the legal conditions were absent or that the decision was issued more than once.

    These provisions have different legal requirements and must be examined in light of the specific circumstances.

    The commencement of a criminal investigation does not itself terminate Turkish citizenship. Similarly, a valuation dispute, a property-related precautionary measure, or the taking of a police statement does not independently constitute a final citizenship cancellation decision.

    Where citizenship status may be affected, a coordinated legal strategy can be required across criminal proceedings, administrative applications, property records, and potential administrative litigation.

    An important part of this assessment is identifying the legal investment threshold and substantive requirements applicable at the original acquisition date. Turkish citizenship-by-investment regulations have changed over time, and present requirements should not simply be applied retrospectively to earlier transactions.

    6. The Importance of Early Legal Representation

    Professional legal assistance is valuable before a formal statement appointment, where preparation is legally and practically possible.

    Early involvement allows counsel to assess accessible evidence, identify relevant documents, examine potential criminal and administrative exposure, and coordinate the preparation process.

    The legal work may include reviewing property transactions, obtaining official records, examining financial documentation, coordinating with technical experts, and preparing written submissions where appropriate.

    Each investigation requires an individual assessment. The evidentiary position of one investor cannot be assumed to be identical to that of another investor, even where transactions involve the same development project or commercial counterparties.

    Accordingly, generic statements or standardised defence narratives cannot replace a case-specific legal assessment.

    The objective is to ensure that the individual’s actual circumstances are examined accurately, that relevant defence evidence is identified, and that procedural rights are effectively protected.

    7. Legal Assistance from TD Law Firm

    TD Law Firm provides legal representation and advisory services in matters involving Turkish citizenship by investment, criminal investigations, real estate transactions, and administrative proceedings.

    Our work in relevant cases may include:

    • Pre-statement legal consultation and preparation.
    • Criminal defence representation during police and prosecutorial proceedings.
    • Examination of investment transactions and financial documentation.
    • Review of property valuation reports and coordination of independent technical assessments.
    • Requests for relevant records from competent public institutions.
    • Preparation of written defence submissions and evidentiary applications.
    • Legal assessment of citizenship cancellation and withdrawal risks.
    • Representation in administrative proceedings and litigation concerning citizenship decisions.

    Legal services are determined according to the procedural status of the individual, the available documentation, the scope of the investigation, and the specific instructions of the client.

    Investors who have received a request to provide a statement, learned of an investigation involving their property transactions, or become concerned about their citizenship status may contact our office to arrange a legal consultation.

    Professional Legal Consultation

    Protect your procedural rights through informed legal preparation.

    TD Law Firm assists investors in assessing their legal position, preparing for formal statements, and addressing related criminal and citizenship proceedings under Turkish law.

    TD LAW FIRM

    Av. Murat Can Dolğun
    Attorney at Law – Istanbul Bar Association
    Bar Registration No: 75860
    World Trade Center, A2 Block, Floor 5, Office 206
    Bakırköy, Istanbul, Türkiye

    Telephone: +90 212 299 44 22

    Email:
    av.muratcandolgun@gmail.com

    Website:
    td-lawfirm.com

    Consultations are available by prior appointment.

    Legal Framework and References

    The principal legal framework discussed in this article includes the following legislation:

    1. Turkish Citizenship Law No. 5901, particularly Articles 12, 31, 32 and 40. Official legislation.
    2. Turkish Criminal Procedure Code No. 5271, particularly Articles 147, 149, 153, 157 and 202. Official legislation portal.
    3. Regulation on the Implementation of the Turkish Citizenship Law, particularly Article 20 concerning exceptional acquisition of citizenship through investment. Official legislation portal.
    4. General Directorate of Land Registry and Cadastre, official guidance concerning investment-based citizenship property transactions. Official institutional website.

    Confidentiality and Legal Disclaimer

    This publication provides general legal information concerning the subjects commonly examined in criminal investigations involving Turkish citizenship acquired through investment. It does not reproduce or disclose any confidential police statement, investigative question, case file, personal information, or identifying information concerning any individual or commercial entity.

    The discussion is based on general legal principles and areas of examination encountered in relevant proceedings. It must not be interpreted as a representation that every investigation follows the same procedure or involves the same allegations.

    This article does not constitute individual legal advice, establish an attorney-client relationship, or guarantee any procedural or administrative outcome. Legal rules and factual circumstances must be assessed as of the relevant dates. Every case requires a separate examination of its evidence and applicable law.

    DOLĞUN AKADEMİ | TD LAW FIRM

  • İkbal Avcıları: Prof. Dr. Aydın Gülan’ın Konuşmasının Düşündürdükleri

    İkbal Avcıları: Prof. Dr. Aydın Gülan’ın Konuşmasının Düşündürdükleri

    Murat Can Dolğun | İstanbul Avukatı

    Hukukta makam hırsının bedelini çoğu zaman hak arayan insanlar ödüyor.

    Prof. Dr. Aydın Gülan’ın 11 Ekim 2026 tarihli “İkbal Avcıları” konuşmasını izledim. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi İdare Hukuku Anabilim Dalı öğretim üyesi olan Aydın Hoca, üzerinde pek konuşmadığımız fakat her çağda bulunan bir insan tipini ele alıyor. Makam isteyen, yükselmek isteyen, bulunduğu yerle yetinmeyen insanı. Daha doğrusu, yükselmek uğruna başkalarının önünü kesmeye razı olanları.

    Aydın Hoca’yı öğrencilik yıllarımdan tanıyorum. Hukuk fakültesinde bizim sınıfımızın idare hukuku derslerine girmiyordu. Buna rağmen teklerde verdiği idare hukuku derslerini takip ederdim. Ayrıca (hafızam bana ihanet etmiyorsa) 2015 yılında başlattığı Hukuk Kültürü Konuşmalarına da katılırdım. Haftalık gerçekleştirilen bu konuşmalar, fakültenin olağan ders programından ayrıydı. Hukuka ilişkin kavramlar, hukukçunun düşünme biçimi ve iyi bir hukukçu (veyahut iyi insan) olabilmek için gerekli nitelikler üzerinde durulurdu. 2018 yılında hukuk fakültesinden mezun oldum. Mezuniyetimden sonra da Hukuk Kültürü Konuşmalarını takip etmeyi sürdürdüm. Pandemi dönemine kadar devam etti bu alışkanlığım. Bugün meslek hayatında karşılaştığım pek çok meseleyi değerlendirirken o konuşmaları daima hatırlıyorum. (Olur mu anımsamamak…)

    İkbal kelimesinin kendisinde bir kötülük yok. Her insan ilerlemek, yaptığı işin karşılığını görmek ister. Bir avukatın bürosunu büyütmesi, bir hakimin mesleğinde yükselmesi, bir savcının daha fazla sorumluluk üstlenmesi veya bir akademisyenin idari görev istemesi kadar tabi bir şey olamaz. Asıl mesele, insanın bu isteklerine ulaşırken nasıl davrandığı. Kendisinden daha başarılı (Aydın Hoca “yetkin” der) birini gördüğünde ne yaptığı. Hak etmediği bir göreve ulaşmak için hangi yollara başvurduğu.. Kendi çıkarıyla mesleğinin gerekleri karşı karşıya geldiğinde hangisini tercih ettiği..

    Aydın Hoca’nın konuşmasındaki en dikkat çekici tespitlerden biri, ikbal avcılarının kendi aralarındaki ilişkileri üzerine. Birbirleriyle yarışan, hatta birbirlerine karşı mücadele eden insanlar, daha nitelikli bir kişi karşılarına çıktığında anlaşabiliyorlar. Dün birbirlerinin yükselmesini engellemek isteyenler, bugün başkasının yükselmesine karşı birlikte hareket edebiliyor. Kişisel menfaatlerin insanları nasıl bir araya getirdiğini anlamak bakımından önemli bir gözlem.

    Hukuk dünyasına bakalım. Bir avukatın mesleki başarısını neyle ölçüyoruz? Üstlendiği dosyalarla mı, yaptığı hukuki çalışmalarla mı, kazandığı davalarla mı? Yoksa tanıdığı insanlarla, katıldığı toplantılarla, sahip olduğu çevreyle mi? Bunların hepsi meslek hayatında belirli ölçüde önem kazanabiliyor. Fakat mesleki yeterliliğin geri plana itilmesi ciddi bir sorun yaratıyor. Özellikle müvekkillerin, hukuki hizmetin niteliğini değerlendirmekte güçlük çektiği bir ortamda.

    Bazı müvekkillerin ilk sorusu, avukatın dosya hakkındaki hukuki görüşü olmuyor. İlgili savcıyı tanıyıp tanımadığını, hakimle görüşüp görüşemeyeceğini, belirli bir kamu görevlisine ulaşıp ulaşamayacağını soruyorlar. Bu soruların kendisi bile hukuk hizmetinin toplumda nasıl algılandığını gösteriyor. Müvekkil, kimi zaman hukuki bilgisinden önce avukatın ilişkilerinden sonuç bekliyor. Daha kötüsü, bu beklentiyi bizzat hukukçular da besleyebiliyor.

    Mesleki tecrübemiz boyunca böyle anlayışlarla karşılaşmamız mümkün. Dosyanın henüz incelenmediği, hukuki ihtimallerin ortaya konulmadığı bir aşamada kişisel ilişkilerden söz edilmesini olağan karşılamamalıyız. Bir avukatın görevi, müvekkilinin haklarını hukuk düzeninin sunduğu imkanlarla korumak. Bunun için bilgi, hazırlık, dikkat ve emek gerekiyor. Kişisel yakınlıkların hukuki güvencenin yerine geçmesi, avukatlık mesleğine duyulan güveni de zedeliyor.

    1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 34. maddesi, avukatın görevini özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmesini öngörüyor. Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları da benzer bir anlayışı benimsiyor. Ne var ki meslek ahlakının gerçek değeri, günlük uygulamada ortaya çıkıyor. Müvekkile karşı dürüst davranmak, meslektaşın emeğine saygı göstermek, üstlenilen işi gereken dikkatle yürütmek. Bunların hiçbiri gösterişli işler sayılmaz. Oysa mesleğe duyulan güveni sağlayan da bunlar.

    Avukatlar arasındaki rekabetin de üzerinde durmak gerekiyor. Aynı alanda çalışan iki avukatın birbirleriyle rekabet etmesi son derece doğal. Ancak bu rekabetin mesleki yeterlilik üzerinden yürütülmesi beklenir. Başka bir avukatın itibarını zedelemek, onun hakkında dayanaksız iddialar yaymak veya müvekkilini elde etmek için meslektaşını kötülemek, meslek ahlakıyla bağdaşmıyor. Bir başkasının başarısını sürekli kendi başarısızlığımızın sebebi olarak görmeye başlarsak, mesleki gelişimimiz de bundan etkilenir.

    Üstelik mesele yalnızca bürolar arasındaki rekabetle sınırlı kalmıyor. Bir hukuk bürosunun kendi içindeki ilişkileri de aynı anlayışla değerlendirilmeli. Genç avukatların emeklerinin karşılığını alabilmesi, stajyerlerin mesleği öğrenebileceği bir ortamda çalışması, görevlerin hakkaniyetli biçimde dağıtılması gerekiyor. Kendi bürosunda bu hususları gözetmeyen bir avukatın başka kurumlarda liyakat araması ne kadar inandırıcı olabilir? Önce kendi davranışlarımızı değerlendirmeliyiz.

    Hakimlik mesleğine geldiğimizde sorumluluk daha da ağırlaşıyor. Hakim, önüne gelen uyuşmazlıkta karar verirken sahip olduğu yetkinin sınırlarını bilmek zorunda. Kararın taraflarından birinin ekonomik gücü, toplumsal konumu veya kamudaki ilişkileri, hukuki değerlendirmeyi etkilememeli. Anayasa’nın 138. maddesindeki hakim bağımsızlığı güvencesinin günlük hayattaki anlamı da burada ortaya çıkıyor.

    Bir hakimin mesleğinde ilerlemek istemesi anlaşılır. Ancak terfi beklentisinin, vereceği kararlara etkide bulunma ihtimali üzerinde ciddiyetle durmak gerekiyor. Özellikle kamuoyunun yakından takip ettiği davalarda hakimin karşı karşıya kalabileceği baskılar çeşitleniyor. Böyle durumlarda önündeki dosyayla sınırlı kalabilmek, kararını delillere ve hukuka dayandırabilmek büyük önem taşıyor. Hukukçunun bağımsızlığı, en çok güç kararlar karşısında sınanıyor.

    Cumhuriyet savcıları bakımından da benzer sorular gündeme geliyor. Soruşturmanın genişliği, şüpheli sayısı veya kamuoyunda yarattığı ilgi, tek başına mesleki başarının göstergesi olabilir mi? Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 160. maddesi, Cumhuriyet savcısına maddi gerçeği araştırma ve şüphelinin lehine olan delilleri de toplama yükümlülüğü yüklüyor. Çok temel. Dolayısıyla, bir savcının ikbal saikiyle bir komedyenin yalnızca aleyhine delil topluyor ve delilleri onlara işkence edercesine değerlendiriyor olmaması beklenir. Mesleki başarıyı yalnızca alınan Adalet Bakanlığı üst düzey memurlukları yahut Başsavcı makamlarıyla değerlendiren bir anlayışın, hukukçuluğun amacıyla bağdaşması güç.

    Burada insanın kendisine sorması gereken bir soru var: Yanıldığımızı kabul edebiliyor muyuz? Avukat olarak ileri sürdüğümüz hukuki görüşün eksik olduğunu, savcı olarak değerlendirdiğimiz delilin başka türlü yorumlanabileceğini, hakim olarak benimsediğimiz yaklaşımın isabetli olmayabileceğini kabul etmek kolay mı? Mesleki olgunluğun önemli göstergelerinden biri de bu. İnsanın kendi kanaatini yeniden değerlendirebilmesi.

    Konuşmayı dinlerken aklıma gelen Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından kabul edilen Türk Yargı Etiği Bildirgesi’nde geçen, “bir yargı mensubunun görevi sırasında sergilediği davranış kadar, meslek dışındaki ilişkilerinin yargıya duyulan güven üzerindeki etkisi”. Bu hususu özellikle önemsiyorum. Çünkü bir hakimin veya savcının kişisel ilişkilerinin, taraflar bakımından nasıl bir görünüm oluşturduğu da yargıya duyulan güveni etkileyebilir. Tarafsızlığın korunması, belirli davranışlardan kaçınmayı gerektirebilir.

    Aydın Hoca’nın konuşmasını dinlerken akademik hayatı da düşündüm. Üniversitelerdeki yükselme ve görevlendirme süreçleri, yıllardır tartışılıyor. Bir araştırmacının bilimsel çalışmaları yerine kişisel ilişkilerinin belirleyici hale gelmesi, yalnızca o araştırmacıyı ilgilendirmiyor. Hukuk öğrencilerinin; geleceğin hukukçularının aldığı eğitimi, bilimsel üretimin niteliği ile üniversitenin ve Türk adalet sisteminin geleceğini de etkiliyor.

    Üniversitenin başarılı bir araştırmacıya ihtiyacı var. Bilimsel görüşünü gerekçelendirebilen, araştırma yapan, öğrencisine zaman ayıran, meslektaşlarıyla tartışabilen bir akademisyene. Bu niteliklerin akademik yükselme süreçlerinde yeterince dikkate alınmaması, bilimsel hayatın gelişmesini de güçleştirir. Daha genç ve başarılı bir araştırmacının ilerlemesini engellemek isteyen kişinin, bulunduğu kuruma ne kazandırdığı da ayrıca sorgulanmalı.

    Aydın Hoca’nın idare hukuku derslerini ve Hukuk Kültürü Konuşmalarını hatırlamamın sebeplerinden biri de bu. Her iki çalışmanın biçimi farklıydı. İdare hukuku derslerinde hukuki kurumları ve kavramları ele alırken, Hukuk Kültürü Konuşmalarında daha geniş meseleler üzerinde düşünme imkanı bulurduk. Hukuk dilinin önemi, kavramların anlamı, hukukçunun zihinsel gelişimi ve mesleki yeterliliğin bilgiyle ilişkisi bu konuşmaların kapsamındaydı. Öğrencilik yıllarımda bu çalışmaların değerini hissediyordum. Mesleğe başladıktan sonra ise bazı düşüncelerin uygulamadaki karşılığını daha açık biçimde görmeye başladım. Bir hukukçunun düşüncesini nasıl oluşturduğu, farklı görüşlere ne kadar tahammül ettiği, kendi fikrini hangi gerekçelerle savunduğu da önemli. Hukuk eğitiminin bu yönü üzerinde daha fazla durmamız gerektiğini düşünüyorum.

    Konuşmanın sonunda önem kazanan kavram ise gayret. Aydın Hoca, nitelikli insanların ikbal avcıları karşısında geri çekilmemesi gerektiğini vurguluyor. Bu yaklaşımın üzerinde durmaya değer. Çünkü mesleki yeterliliği bulunan kişilerin görev almaktan kaçınması, kurumların işleyişini de etkileyebilir. İyi yetişmiş bir avukatın baro çalışmalarına katılması, nitelikli bir akademisyenin idari sorumluluk üstlenmesi, meslek hayatına ilişkin tartışmalara katkı sunması önem taşıyor.

    Fakat gayretin sınırlarını da konuşmalıyız. İnsan kendi hakkını ararken başkalarının hakkını gözetmek zorunda. Her mücadeleyi haklı görmek mümkün değil. Mesleki yükselme arzusuyla hareket eden herkesin de ikbal avcısı sayılması doğru olmaz. Böyle bir nitelendirme, kişinin somut davranışları üzerinden yapılmalı. Aksi halde bu kavramın kendisi de insanları haksız yere suçlamak için kullanılabilir.

    Üstelik insanları değerlendirirken kestirmeye gitmek gibi bir alışkanlığımız var. Bir hukukçunun önemli bir göreve gelmesi, geniş bir çevreye sahip olması veya kısa sürede mesleğinde ilerlemesi, onun hakkında olumsuz bir kanaat oluşturmak için yeterli sayılamaz. Başarıya ulaşan kişinin hangi şartlarda çalıştığını, ne kadar emek verdiğini ve hangi sorumlulukları üstlendiğini bilmeden hüküm vermek kolay. Söylentilerin yerini somut bilgiler, kişisel kanaatlerin yerini dikkatli değerlendirmeler almalı. Özellikle hukukçuların bu ayrımı gözetmesi gerekiyor. Başkalarının davranışlarını eleştirirken kendi gözlemlerimizin sınırlarını da bilmeliyiz. Her gördüğümüzden sonuç çıkaramayız; her duyduğumuzu doğru kabul edemeyiz. İkbal avcılığı kavramını yerli yerinde kullanmak, haksız ithamlardan kaçınmayı da gerektiriyor. Aksi halde eleştirdiğimiz davranışlara, bu kez eleştiri adına kendimiz başvurmuş oluruz.

    Bütün bu sorunları kişilerin iyi niyetine bırakmak da yeterli görünmüyor. Kurumların objektif değerlendirme ölçütlerine, şeffaf görevlendirme süreçlerine ve etkili denetime ihtiyacı var. Bir göreve kimin getirileceği konusunda açık ölçütler bulunması, ilgili kişilerin bu ölçütlere göre değerlendirilmesi ve kararların gerekçelendirilebilmesi gerekiyor.

    Hukuk mesleklerinde liyakatten söz ederken meslektaşlık ilişkilerimizi de gözden geçirmeliyiz. Başarılı bir genç avukata imkan tanımak, bir stajyerin çalışmasına değer vermek, meslektaşımızın doğru bir hukuki görüşünü kabul etmek, bir akademisyenin bilimsel başarısını takdir etmek… Bunlar büyük fedakarlıklar gerektirmiyor. Yine de zaman zaman bunları yapmakta zorlanıyoruz. Çünkü başkasının başarısını kabullenmek, kendi eksikliklerimizle de yüzleşmeyi gerektirebiliyor.

    İkbal avcılarından söz ederken insanın kendisini bu tartışmanın dışında tutması kolay. Başkalarının makam hırsını, kibirli davranışlarını, çıkar ilişkilerini uzun uzun anlatabiliriz. Peki kendi davranışlarımız? Bir meslektaşımız başarılı olduğunda ne düşünüyoruz? Bizden daha genç bir hukukçu daha iyi bir hukuki değerlendirme yaptığında bunu kabul edebiliyor muyuz? Bir göreve bizden daha uygun kişinin getirilmesini içtenlikle destekleyebiliyor muyuz? İnsanın kendisine yönelteceği sorular da bunlar olmalı.

    Aydın Hoca’nın konuşmasını değerli bulmamın başat sebebi, bu soruları yeniden kişisel gündemime getirmesi. Hukuk dünyasında makam ve unvanların önemi yadsınamaz. Ancak bunların nasıl elde edildiği, o görevlerin nasıl yerine getirildiği ve başkalarının haklarına ne ölçüde saygı gösterildiği üzerinde daha fazla düşünmeliyiz.

    Meslek hayatı boyunca pek çok dosya sonuçlandıracağız. Davalar kazanacağız, kaybedeceğiz. Kimi zaman haklı olduğumuzu düşündüğümüz halde beklediğimiz sonucu alamayacağız. Bazen başkalarının bizden önce ilerlediğini göreceğiz. Bazen de bizim önümüze fırsatlar çıkacak. İşte bütün bu aşamalarda nasıl davrandığımız, mesleki kimliğimiz hakkında sahip olduğumuz unvanlardan daha fazla şey söyleyebilir.

    Hukuk dünyasının ihtiyacı, nitelikli insanların gayret göstermesi kadar, o gayretin hakkını teslim edebilen kurumlar. Bu sorumluluk yalnızca hakimlere, savcılara, avukatlara veya akademisyenlere ait görünmüyor. Hepimizin payı var.

    Ve sonunda yine aynı soru:

    Mesleğimizde hangi makama ulaştık?

    Daha da önemlisi,

    o makama nasıl ulaştık?

    Av. Murat Can Dolğun
    TD Hukuk ve Danışmanlık

    E-posta:

    Av.muratcandolgun@gmail.com

    Kaynak ve Öneriler

    Gülan, Aydın, İkbal Avcıları, 11 Ekim 2026, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Keşşaf Topluluğu, UKDA, Ankara. Konuşmanın video kaydı.

    Hakimler ve Savcılar Kurulu, Türk Yargı Etiği Bildirgesi, 06.03.2019 tarihinde kabul edilmiş, 14.03.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Resmi metin.

    Hakimler ve Savcılar Kurulu, Türk Yargı Etiği Bildirgesi Rehberi, 15.10.2025 tarihli ve 2025/1269 sayılı Genel Kurul Kararı. Rehber.

    Hakimler ve Savcılar Kurulu, Bangalor Yargı Etiği İlkeleri, Budapeşte İlkeleri ve Diğer Yargı Etiği Belgeleri. Yargı Etiği Sayfası.

    Türkiye Barolar Birliği, Avukatlık Meslek Kuralları. Meslek Kuralları.

    1136 sayılı Avukatlık Kanunu, m. 34; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 160; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 70 ve m. 138.

    Yayın Notu ve İletişim

    İşbu metin, hukuk mesleklerinde liyakat, meslek ahlakı ve kurumsal sorumluluk üzerine kişisel değerlendirmeler içeriyor. Herhangi bir kişi veya kurum hakkında somut bir hukuka aykırılık isnadı amacı taşıdığını doğrudan reddeder.

    TD Hukuk ve Danışmanlık
    Dünya Ticaret Merkezi, A2 Blok, Kat: 5, No: 206, Bakırköy/İstanbul
    Telefon: +90 212 299 44 22

  • BAT Payment Order Procedure 2026 | Basketball Claims

    BAT Payment Order Procedure 2026 | Basketball Claims

    DOLGUN ACADEMY | SPORTS LAW RESEARCH

    BAT Payment Order Procedure 2026: How to Recover Basketball Debts of Up to EUR 25,000

    Murat Can Dolgun, Attorney at Law
    Dolgun Academy – TD Law Firm
    29 October 2026

    The 2026 Arbitration Rules of the Basketball Arbitral Tribunal (BAT), effective from 1 January 2026, introduced important changes to the recovery of contractual monetary claims involving professional basketball players, coaches, agents and clubs. The principal-claim threshold for the Payment Order Procedure (POP) increased from EUR 15,000 to EUR 25,000. The procedure also became available against individual respondents, including players, coaches and agents, subject to the other requirements of Article 19.[1][2]

    For a player owed several salary instalments by a Turkish club, this development may create an additional contractual dispute-resolution route. Its practical value depends on the arbitration agreement, the evidence establishing the debt, procedural deadlines, the costs of a possible objection and the enforceability of the resulting order.

    This analysis examines BAT jurisdiction, the 2026 amendments, the payment order application, the 14-day objection period, the transition to ordinary arbitration, FIBA sanctions and enforcement of foreign arbitral awards in Türkiye, with illustrations relevant to international basketball contracts.

    1. What Is the Basketball Arbitral Tribunal (BAT)?

    The Basketball Arbitral Tribunal is an independent arbitral institution officially recognised by FIBA. Established in 2006 under the name FIBA Arbitral Tribunal (FAT), it provides a specialised framework for resolving contractual disputes in professional basketball. Claims may arise between players, clubs, coaches and agents, provided there is a valid arbitration agreement covering the dispute.[1][3]

    The seat of BAT arbitration is Geneva, Switzerland. In ordinary proceedings, a sole arbitrator appointed by the BAT President decides the dispute. Article 15.1 of the BAT Rules provides for a decision ex aequo et bono, based on general considerations of justice and fairness, unless the parties expressly and specifically agree otherwise.

    BAT jurisdiction ordinarily follows from a written agreement to arbitrate. The international nature of a contract, a player’s citizenship or the fact that one contracting party is a Turkish basketball club does not independently establish BAT jurisdiction. The applicable mandatory rules and the arbitrability of the dispute may also require examination.

    For disputes involving a Turkish club, the relationship between BAT arbitration, any competent national forum and Turkish Basketball Federation procedures must be determined by the contract and the relevant regulatory framework.

    2. BAT Arbitration Rules 2026: The Main Amendments

    Article 19 governs the Payment Order Procedure. The BAT’s official information notice identifies two significant extensions of the procedure in 2026: a higher monetary ceiling and the possibility of proceeding against an individual respondent.[2]

    Issue 2025 2026
    Maximum principal claim EUR 15,000 EUR 25,000
    Eligible respondent Legal entity Legal entity or individual
    Claimant’s processing fee EUR 1,000 EUR 1,000
    Objection period 14 days 14 days

    The EUR 25,000 ceiling applies to the principal amount claimed. Article 19.2.1 expressly excludes interest and late-payment penalties from this calculation. For instance, an eligible EUR 24,000 principal claim may be accompanied by a properly substantiated claim for contractual interest. The legal basis and amount of the additional claim remain subject to examination.

    When payment is claimed in another currency, the exchange rate applicable to the principal threshold is determined by reference to the date of filing of the Payment Order Request.

    Article 19.3.1 also allows the BAT President to scrutinise the claim for abusive use of POP. Deliberate fragmentation of a larger debt may create procedural and substantive risks, including questions concerning waiver and the scope of the claim subsequently pursued.

    3. The Legal Requirements for a BAT Payment Order Request

    3.1. Express Agreement to the Payment Order Procedure

    Article 19.2.1 requires an agreement between the parties specifically covering the Payment Order Procedure and the claim concerned. A conventional clause referring disputes to BAT arbitration should therefore be examined for the additional consent required for POP.

    BAT publishes an official model clause for parties who wish to permit both ordinary arbitration and payment order proceedings under Article 0.3 of the 2026 Rules. The validity and scope of any subsequent agreement must be assessed in the circumstances of the particular contract.[1]

    3.2. A Monetary Claim

    Eligible claims may include outstanding salaries, due contractual bonuses, agreed agent commissions and certain repayment obligations. Their enforceability depends on the contract and the applicable legal framework. Requests seeking sporting registration, transfer clearance or a declaration of contractual status fall outside the monetary scope of POP.

    3.3. Principal Amount of No More Than EUR 25,000

    The principal amount must satisfy the threshold at the time of filing. Although Article 19.3.1 regulates the amount that may be granted where a higher principal is requested, counsel should also consider the express Article 19.2.1 requirements, the prohibition of abuse and any potential consequences of pursuing only part of a larger claim.

    3.4. One Claimant and One Respondent

    A single claimant may submit a Payment Order Request against a single respondent. Several players asserting separate claims against a club cannot simply combine those claims into one POP application. The ordinary BAT procedure has its own framework for multiple parties and consolidation.

    3.5. Claims Must Arise from an Appropriate Legal Relationship

    POP does not permit the aggregation of multiple claims derived from different legal relationships. Several unpaid salary instalments under one contract may be considered together, whereas a player’s salary debt and an agent’s debt arising from a separate representation agreement require an independent examination.

    4. What Documents Are Required to Support the Claim?

    The application should allow the BAT President to identify the contracting parties, the arbitration agreement, the sum due and the source of the respondent’s alleged obligation. Useful documents include the signed player or coaching agreement, amendments, remuneration schedule, payment confirmations, bank statements, relevant invoices, written demands for payment and correspondence acknowledging outstanding instalments.

    Particular care should be taken with net and gross remuneration, tax allocation, signing bonuses, performance-related payments, accommodation allowances and partial payments. The sporting name of a Turkish club may differ from the legal entity that signed the contract. Identifying the proper debtor is essential.

    English is BAT’s working language. Article 4.2 provides that documents submitted in another language must be accompanied by a certified English translation unless the arbitrator decides otherwise.

    The model clauses and the 2026 Rules also address communications to designated email addresses, which can be important when assessing proper notice and the right to be heard.[1][2]

    5. How to File a BAT Payment Order Request

    Step 1 – Verify jurisdiction and eligibility. Examine the written BAT agreement, express consent to Article 19, the amount and nature of the principal debt, the number of parties and the source of the claim.

    Step 2 – Prepare and submit the Payment Order Request (POR). Article 19.2.2 provides for filing through BAT’s official online platform. The information and supporting documents specified by the platform must be supplied. The official BAT process page contains the filing guidance.[1][4]

    Step 3 – Pay the EUR 1,000 processing fee. Under Article 19.2.3, the claimant pays a non-reimbursable processing fee. If payment is not completed within a final deadline set by the BAT Secretariat, the POR is deemed withdrawn.

    Step 4 – Preliminary examination by the BAT President. The President reviews compliance with Article 19.2, public policy compatibility and potential abuse of the procedure. Additional information may be requested.

    Step 5 – Provisional Payment Order. If the applicable requirements are satisfied, the BAT President issues a Provisional Payment Order to the extent authorised by the Rules. A refusal to issue the provisional order terminates the POP proceedings and is not subject to appeal under Article 19.3.3. The claimant may still pursue an ordinary Request for Arbitration for the same claim, subject to jurisdiction and other requirements.

    Step 6 – Objection by the respondent. The respondent may object within 14 days following receipt of the provisional order and must pay the prescribed EUR 1,000 handling fee within that same period. Both procedural acts matter.[1]

    6. What Happens if the Respondent Does Not Object?

    Article 19.4.1 provides for issuance of a Final Payment Order upon the claimant’s request where the respondent fails to object in time or fails to pay the handling fee within the prescribed period, provided the BAT President is satisfied that the applicable requirements are met.

    Where a partial payment has been made after the provisional order, the claimant may request partial confirmation reflecting the outstanding balance.

    If the claimant confirms that no final order is sought, or fails to request one within a final deadline established by the Secretariat, the Payment Order Request is deemed withdrawn and the provisional order loses effect.

    Article 19.4.4 states that a Final Payment Order has the effects of a final and binding arbitral award between the parties. Its practical recovery value must be considered alongside the rules for enforcement in the jurisdiction where the debtor’s assets are located.

    7. Objections and the Transition to Ordinary BAT Arbitration

    A respondent who submits a timely objection and pays the required handling fee proceeds to the advance-on-costs stage under Article 19.5.

    The BAT Secretariat sets the applicable advance. The parties’ compliance with their payment obligations determines the further procedural route.

    Procedural Situation Consequence
    Respondent fails to pay its advance-on-costs share within the final deadline. Objection is deemed withdrawn. The claimant may request a Final Payment Order under Article 19.5.2.
    Respondent pays its share; claimant fails to pay its share within the final deadline. POR is deemed withdrawn, provisional order loses effect and the respondent receives the refunds specified in Article 19.5.3.
    Full advance on costs is paid. The Secretariat fixes a time limit for the claimant to submit an ordinary Request for Arbitration.
    Claimant files the ordinary Request for Arbitration in time. POP ends, the provisional order loses effect and ordinary BAT arbitration commences.
    Claimant fails to submit the ordinary request within the final deadline. POR is deemed withdrawn. The provisional order loses effect and applicable refunds are governed by Article 19.5.4.

    Where ordinary arbitration commences in accordance with Article 19.5.5, the commencement date is deemed to be the date on which the BAT Secretariat received the original Payment Order Request. The effect of this rule on any limitation period should be analysed by reference to the relevant governing law.

    The ordinary proceedings are then governed by Articles 1 to 18 of the BAT Rules, including provisions on the statement of claim, defence, evidence, costs and arbitral awards.

    8. Costs of the Payment Order Procedure

    The claimant must pay a EUR 1,000 non-reimbursable processing fee. A respondent wishing to object must submit the objection and pay a EUR 1,000 handling fee within the prescribed period, subject to the specific refund arrangements in Article 19.5.

    For the provisional order stage, Article 19.3.1 limits the contribution towards a claimant’s legal fees and other expenses, excluding the processing fee, to EUR 1,000.

    The costs of ordinary arbitration after a valid objection may be substantially different, including an advance on costs and other fees under the applicable provisions.

    A EUR 1,000 filing fee represents 25% of a EUR 4,000 principal claim. The same fee is proportionately smaller for a EUR 24,000 principal claim.

    Before commencing the procedure, the creditor should examine the available evidence, the debtor’s assets, the risk of objection and the likely cost of enforcement.

    The general BAT fee schedule under Article 17.1 should be read separately from the special POP rules. In ordinary arbitration, the final allocation of costs and any contribution towards reasonable legal fees are determined under Articles 17.2 to 17.4.[1]

    9. Six Examples Involving Players, Clubs and Agents

    Example 1 – EUR 21,000 in Unpaid Salary Owed by a Turkish Club

    A foreign basketball player has two unpaid salary instalments under one contract with a Turkish club. The agreement contains an effective BAT-POP clause. Subject to the other Article 19 conditions, the player may submit a Payment Order Request. The player’s foreign citizenship is not itself a condition for POP.

    Example 2 – EUR 22,000 in Agent Commission

    An agent claims a due commission from an individual player under a single representation agreement. The 2026 extension to individual respondents may permit POP, provided that the agreement covers this procedure and the commission is legally recoverable.

    Example 3 – EUR 18,000 in Principal Plus EUR 5,000 in Interest

    The principal amount is within the EUR 25,000 ceiling. Interest is excluded from the principal threshold, although the claim for interest must remain properly documented and legally supportable.

    Example 4 – EUR 33,000 in Outstanding Player Salary

    The claimed principal exceeds the Article 19.2.1 threshold. The claimant should examine ordinary BAT arbitration or another competent forum. Any proposal to claim only part of the debt warrants a careful examination of potential procedural and substantive consequences.

    Example 5 – General BAT Clause Without Express POP Consent

    The player is owed EUR 9,000, but the contract refers only to ordinary BAT arbitration. The Article 19 consent requirement has to be separately established, including whether there is any subsequent valid agreement authorising POP.

    Example 6 – Club Claim Against an Individual Player

    A club seeks EUR 12,000 pursuant to a contractual repayment provision signed by a player. Individual respondents are covered by the 2026 procedure.

    The club must nevertheless establish a valid POP agreement, a monetary debt and the remaining procedural conditions. Any disputed penalty or repayment provision requires its own substantive analysis.

    10. Legal Effect and Enforcement of a Final Payment Order

    A Final Payment Order has the effects of a final and binding arbitral award between the parties under Article 19.4.4. This status is relevant to international enforcement and any applicable FIBA compliance mechanisms.

    Where the debtor fails to comply, a creditor may examine two distinct routes.

    FIBA Sporting Measures: A request for sporting sanctions may be available under the applicable FIBA Internal Regulations. Depending on the debtor and the relevant requirements, such measures can include restrictions on the registration of new players by a club or other sanctions contemplated by FIBA rules. A separate request and regulatory assessment are required.[3][5]

    Enforcement Against Assets: Where the debtor holds attachable assets in Türkiye, the creditor must examine the recognition and enforcement of a foreign arbitral award under the applicable legal regime.

    Sporting measures and execution against assets serve different legal purposes and involve different authorities.

    11. Enforcement of BAT Awards in Türkiye

    Because BAT proceedings are seated in Geneva, Switzerland, a final BAT award presented for enforcement in Türkiye raises questions concerning foreign arbitral awards.

    The principal instruments are the 1958 New York Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards and Turkish Law No. 5718 on Private International Law and International Civil Procedure (MÖHUK), Articles 60 to 63.[6][7]

    Türkiye applies the New York Convention subject to reciprocity and commercial-relationship reservations. The characterisation of the underlying basketball contract therefore matters. The Convention’s applicability and the residual role of Law No. 5718 must be examined in each case.

    Under Article 60(1) of Law No. 5718, foreign arbitral awards that are final and enforceable, or binding on the parties, may be enforced in Türkiye.

    The competent court examines the applicable statutory or treaty-based requirements. Relevant grounds may concern the validity and scope of the arbitration agreement, proper notice, the right to be heard, arbitrability, public policy and the award’s binding effect.

    In a POP case, evidence that the parties specifically agreed to Article 19 and that the respondent received proper notice and had the prescribed opportunity to object may be particularly important.

    The classification of a Final Payment Order under the BAT Rules is a significant starting point for the enforcement analysis; the Turkish court retains its statutory role in examining enforceability.

    The court’s review is restricted to the applicable recognition and enforcement framework. Reconsideration of the contractual merits is generally outside the permissible scope of such proceedings. Where provided by the governing framework, issues such as public policy and arbitrability may be examined by the court of its own motion.

    12. Which Turkish Court Has Jurisdiction?

    Article 60(2) of Law No. 5718 provides that enforcement may be sought before the court of first instance at a place agreed by the parties in writing.

    In the absence of such an agreement, territorial jurisdiction follows the debtor’s domicile in Türkiye, then the place where the debtor resides, and finally the location of property capable of being subjected to enforcement.

    Whether the case falls within the subject-matter jurisdiction of the Asliye Hukuk Mahkemesi (Civil Court of First Instance) or the Asliye Ticaret Mahkemesi (Commercial Court of First Instance) requires consideration of the nature of the underlying dispute and the applicable Turkish procedural law.

    Article 61 of Law No. 5718 addresses the documents accompanying an application for enforcement, including the arbitration agreement, the binding or enforceable award and the duly certified translations required by law.

    The documentary requirements and refusal grounds under Articles IV and V of the New York Convention must also be considered where that Convention governs.

    Once an enforcement order has been obtained, any compulsory execution against assets proceeds under the applicable Turkish enforcement and bankruptcy legislation.

    13. Drafting Basketball Contracts: Key Issues to Address

    When drafting a professional basketball agreement, the dispute-resolution clause should clearly identify the intended BAT procedure.

    The model clause in Article 0.3 of the 2026 Rules is a relevant official reference for contracts that permit both ordinary arbitration and POP.[1]

    The agreement should accurately identify each legal party and its authorised signatories, designate reliable notification email addresses, specify the payment currency and due dates, and define the treatment of taxes, bonuses, advance payments and any other remuneration.

    Parties should also examine the scope of any interest or penalty provision, applicable mandatory law, any restrictions associated with the legal nature of the player’s services and the enforceability of the arbitration clause.

    Clear drafting can materially reduce later disputes about jurisdiction and the amount due.

    14. Frequently Asked Questions

    Must a basketball player be foreign to use BAT POP?
    Nationality does not by itself determine access to POP. The written arbitration agreement, express consent to the procedure and other Article 19 conditions are decisive.

    Does the EUR 25,000 ceiling include interest?
    Interest and late-payment penalties are excluded from the principal threshold. Their legal basis and calculation remain subject to examination.

    What if the respondent misses the 14-day objection deadline?
    The claimant may seek a Final Payment Order, subject to the President’s review and the requirements of Article 19.4.

    What if an objection is submitted without the required fee?
    Article 19.3.4 provides that the objection is deemed withdrawn if the EUR 1,000 handling fee is not paid within the prescribed period.

    Does a valid objection immediately start ordinary BAT arbitration?
    The advance-on-costs stage must be completed and the claimant must submit an ordinary Request for Arbitration within the applicable time limit.

    Can a Final Payment Order be executed directly against Turkish assets?
    The relevant foreign-award enforcement regime and the necessary Turkish judicial proceedings must be examined before compulsory execution.

    Will the club immediately face a FIBA registration ban?
    FIBA sanctions require the applicable regulatory conditions and a separate procedure.

    Do the 2026 Rules apply to contracts signed before 2026?
    Article 20.1 states that the Rules apply to Requests for Arbitration and Payment Order Requests received by the Secretariat on or after 1 January 2026. The existence of valid contractual consent to POP must still be established.

    15. Conclusion

    The 2026 BAT Payment Order Procedure provides a specialised route for defined monetary claims arising within professional basketball.

    The increase of the principal threshold to EUR 25,000 and the inclusion of individual respondents extend the range of potential cases. The 14-day objection period and the rules on advances on costs make close attention to procedural requirements indispensable.

    For basketball players, coaches, agents and clubs contracting with Turkish or foreign counterparties, a careful assessment should cover the written BAT-POP clause, the existence and maturity of the debt, available documents, applicable time limits, procedural costs and the prospects of recovering assets in the relevant country.

    Where Türkiye is the intended place of enforcement, the analysis must also address the New York Convention, Law No. 5718 and the classification of the underlying contractual dispute under Turkish law.

    References and Further Reading

    [1] Basketball Arbitral Tribunal, BAT Arbitration Rules, effective 1 January 2026, especially Arts. 0.3, 1, 4, 9, 15, 17, 19 and 20. Official rules (PDF).

    [2] Basketball Arbitral Tribunal, Information on New BAT Rules, 2026, pp. 1-2. Official information notice (PDF).

    [3] FIBA, Basketball Arbitral Tribunal: Institutional Overview and Frequently Asked Questions. FIBA BAT overview.

    [4] FIBA, BAT Process, Model Arbitration Clauses and Payment Order Procedure Resources. Official BAT process page.

    [5] FIBA, BAT Sanctions, current 2026 materials. Official FIBA sanctions information.

    [6] UNCITRAL, Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards, New York, 10 June 1958, especially Arts. I-V. Convention text and information.

    [7] Republic of Türkiye, Law No. 5718, Law on Private International Law and International Civil Procedure, particularly Arts. 60-63. Official Turkish legislation portal.

    Murat Can Dolgun, Attorney at Law

    TD Law Firm | Dolgun Academy
    World Trade Center, Block A2, Floor 5, Office 206
    Bakirkoy, Istanbul, Türkiye
    Phone: +90 212 299 44 22

    Legal Information Notice: This article is provided for general legal and academic information and reflects sources reviewed as at 29 October 2026. It does not constitute legal advice concerning any specific matter, a guarantee of an outcome or the establishment of an attorney-client relationship. The validity of any arbitration agreement, jurisdiction, limitation periods, procedural deadlines, applicable law and enforceability must be assessed in the circumstances of each dispute. The current official BAT, FIBA and Turkish legal materials should be reviewed before taking procedural action.

  • BAT 2026: 25.000 Euroya Kadar Basketbol Alacakları

    BAT 2026: 25.000 Euroya Kadar Basketbol Alacakları

    DOLĞUN AKADEMİ | SPOR HUKUKU ARAŞTIRMALARI

    BAT 2026 Ödeme Emri Usulü: 25.000 Euroya Kadar Basketbolcu Alacakları Nasıl Tahsil Edilir?

    Av. Murat Can Dolğun
    Dolğun Akademi – TD Hukuk ve Danışmanlık
    29 Ekim 2026

    Basketball Arbitral Tribunal (BAT) tarafından 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe konulan tahkim kuralları, profesyonel basketbolcuların, antrenörlerin, menajerlerin ve kulüplerin sözleşmeden doğan alacaklarının tahsili bakımından önemli değişiklikler içermektedir.

    Özellikle Payment Order Procedure (POP) olarak adlandırılan ödeme emri usulünde asıl alacak bakımından öngörülen parasal sınırın 15.000 eurodan 25.000 euroya yükseltilmesi, bu usulün uygulama alanını genişletmiştir. Ayrıca gerçek kişilere karşı da ödeme emri talebinde bulunulabilmesi mümkün hale gelmiştir.

    Bu incelemede BAT’ın hukuki niteliği, 2026 yılı değişiklikleri, tahkim anlaşmasının önemi, ödeme emri başvurusunun şartları, borçlunun itiraz hakkı, yargılama giderleri, olağan tahkim yargılamasına geçiş ve yabancı hakem kararlarının Türkiye’de tenfizi ele alınmaktadır.

    1. Basketbol Tahkim Mahkemesi (BAT) Nedir?

    Basketball Arbitral Tribunal, basketbol faaliyetlerinden kaynaklanan sözleşmesel uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümlenmesi amacıyla kurulmuş, FIBA tarafından tanınan bağımsız bir tahkim kurumudur. İlk olarak 2006 yılında FIBA Arbitral Tribunal adıyla faaliyet göstermeye başlamıştır.

    BAT’ın tahkim yeri Cenevre, İsviçre’dir. Olağan tahkim yargılamasında uyuşmazlık, BAT Başkanı tarafından görevlendirilen tek hakem tarafından karara bağlanır.

    BAT Tahkim Kuralları’nın 15. maddesi uyarınca taraflar aksini açıkça kararlaştırmadıkça uyuşmazlık ex aequo et bono esasına göre, yani hakkaniyet ve adalet değerlendirmeleri çerçevesinde çözümlenir.

    BAT’ın yetkisi kural olarak taraflar arasında yapılmış yazılı bir tahkim anlaşmasına dayanır. Basketbolcu ile kulüp arasındaki sözleşmenin yabancılık unsuru taşıması tek başına BAT’ın yetkisini doğurmaz. Tahkim şartının geçerliliği, kapsamı ve uyuşmazlığın tahkime elverişliliği ayrıca incelenir.

    Türkiye Basketbol Federasyonunun görev ve yetkileri ile BAT’ın tahkim yetkisi farklı hukuki düzenlemelerden kaynaklanmaktadır. Uyuşmazlığın hangi merci önünde ileri sürülebileceği, sözleşme ve uygulanabilir düzenlemeler esas alınarak belirlenir.

    2. BAT 2026 Tahkim Kurallarıyla Neler Değişti?

    1 Ocak 2026 tarihli kuralların 19. maddesi, ödeme emri usulüne ilişkin temel düzenlemeleri içermektedir. Öne çıkan değişiklikler şöyledir:

    Konu 2025 2026
    Asıl alacak üst sınırı 15.000 EUR 25.000 EUR
    Borçlunun niteliği Tüzel kişi Gerçek veya tüzel kişi
    Başvuru ücreti 1.000 EUR 1.000 EUR
    İtiraz süresi 14 gün 14 gün

    25.000 euroluk üst sınır, asıl alacak üzerinden hesaplanmaktadır. Faiz ve geç ödeme cezaları bu sınırın hesabına dahil edilmez. Örneğin 24.000 euro asıl alacak ile sözleşmeden kaynaklanan faiz birlikte talep edilebilir. Faizin hukuki dayanağı ve hesaplanması ayrıca denetlenir.

    Asıl alacağın farklı bir para birimi üzerinden kararlaştırıldığı durumlarda ödeme emri talebinin yapıldığı tarihteki döviz kuru esas alınır.

    2026 düzenlemesinin önemli sonuçlarından biri, kulüplerin sporculara karşı ileri sürdüğü uygun nitelikteki para alacaklarının da ödeme emri usulüne konu edilebilmesidir. Bunun için taraflar arasında geçerli bir ödeme emri usulü anlaşması bulunmalıdır.

    3. BAT Ödeme Emri Usulüne Başvurmanın Şartları

    BAT Tahkim Kuralları m. 19.2.1 kapsamında başvurunun kabul edilebilirliği bakımından aşağıdaki şartlar birlikte değerlendirilir.

    3.1. Taraflar arasında özel bir tahkim anlaşması bulunmalıdır

    Taraflar, BAT’ın ödeme emri usulünü uyuşmazlıklarına uygulanabilir kılan bir anlaşma yapmış olmalıdır.

    Genel BAT tahkim şartının varlığı, ödeme emri usulünü kendiliğinden uygulanabilir hale getirmez. Sözleşmede BAT Tahkim Kuralları’nın 19. maddesinde düzenlenen usulün kabul edildiği açıkça belirtilmelidir.

    BAT’ın 2026 tarihli resmî model tahkim şartı, olağan tahkim ile ödeme emri usulünü birlikte düzenlemektedir. Bu nedenle sözleşmenin imzalanması aşamasında tahkim şartının kapsamının dikkatle belirlenmesi gerekir.

    3.2. Talep para alacağına ilişkin olmalıdır

    Ödenmemiş ücret, sözleşmesel prim, muaccel komisyon ve belirli geri ödeme borçları usulün kapsamına girebilir.

    Transfer izninin verilmesi, sporcu lisansının düzenlenmesi veya sözleşmenin geçerli olduğunun tespiti gibi parasal edim dışındaki talepler bu usulün kapsamı dışında kalır.

    3.3. Asıl alacak 25.000 euroyu aşmamalıdır

    Başvuru tarihi itibarıyla asıl alacağın 25.000 euro sınırını karşılaması gerekir. BAT Başkanı, başvurunun kötüye kullanma oluşturup oluşturmadığını da değerlendirir.

    Örneğin 35.000 euro tutarındaki bir alacağın yalnızca ödeme emri prosedüründen yararlanmak amacıyla kısımlara ayrılması hukuki risk doğurabilir. Böyle bir durumda talep hakkının kapsamı, olası feragat sonuçları ve olağan BAT tahkiminin uygulanabilirliği ayrıca incelenmelidir.

    3.4. Tek başvurucu ve tek karşı taraf bulunmalıdır

    Ödeme emri talebi tek bir başvurucu tarafından tek bir karşı tarafa yöneltilir. Birden fazla oyuncunun ayrı sözleşmelerinden kaynaklanan alacaklarını aynı ödeme emri dosyasında ileri sürmesi bu usulün şartlarına uygun olmayabilir.

    3.5. Farklı hukuki ilişkilerden doğan talepler birleştirilmemelidir

    Aynı oyuncu sözleşmesinden doğan birden fazla ücret taksiti birlikte talep edilebilir. Buna karşılık sporcu sözleşmesinden kaynaklanan ücret ile ayrı bir menajerlik sözleşmesine dayanan komisyon alacağı farklı hukuki ilişkiler kapsamında değerlendirilir.

    4. Basketbolcu Alacaklarında Hangi Belgeler Gereklidir?

    Ödeme emri başvurusunun hazırlanmasında alacağın varlığı, tutarı, muacceliyeti ve borçlu kişinin kimliği açık biçimde ortaya konulmalıdır.

    Özellikle profesyonel sporcu sözleşmesi ve ekleri, imzalı sözleşme değişiklikleri, ödeme takvimi, banka hesap hareketleri, ödeme ihtarları, kulüple yazışmalar ve varsa borç ikrarı niteliğindeki belgeler incelenmelidir.

    Sözleşmede net veya brüt ücret belirlenmiş olması, vergisel yükümlülüklerin dağılımı, imza parası, performans primi, konaklama giderleri ve benzeri edimlerin hukuki niteliği alacak miktarını etkileyebilir.

    BAT Kuralları’nın 4. maddesi uyarınca çalışma dili İngilizcedir. İngilizce dışındaki belgeler bakımından usulün gerektirdiği tasdikli tercümeler hazırlanmalıdır.

    Ayrıca sözleşmede gösterilen elektronik posta adresleri ve bildirim hükümleri incelenmelidir. Usulüne uygun bildirim ve hukuki dinlenilme hakkı, özellikle ileride Türkiye’de tenfiz talep edilmesi halinde önem taşır.

    5. BAT Ödeme Emri Başvurusu Nasıl Yapılır?

    Birinci aşama – Yetki ve talep incelemesi: Tahkim anlaşması, POP’a ilişkin özel kabul, alacağın muacceliyeti, asıl alacak tutarı ve tarafların hukuki statüsü değerlendirilir.

    İkinci aşama – Başvurunun hazırlanması: Payment Order Request (POR), BAT’ın resmî çevrim içi başvuru sistemi üzerinden sunulur. Başvuru formunda istenen bilgiler ve belgeler eklenir.

    Üçüncü aşama – Başvuru ücretinin yatırılması: Başvurucu, 1.000 euro tutarındaki iadesiz işlem ücretini öder. BAT Sekreteryasının belirlediği kesin süre içinde ödeme yapılmaması halinde başvuru geri çekilmiş sayılır.

    Dördüncü aşama – BAT Başkanının incelemesi: BAT Başkanı, 19.2. maddede düzenlenen şartların gerçekleşip gerçekleşmediğini, kamu düzenine uygunluğu ve başvuru hakkının kötüye kullanılıp kullanılmadığını değerlendirir.

    Beşinci aşama – Geçici ödeme emri: Şartların gerçekleşmesi halinde Provisional Payment Order düzenlenir. Başkan, gerekli gördüğü hallerde taraflardan ek bilgi isteyebilir.

    Altıncı aşama – Borçlunun itirazı: Borçlu, geçici ödeme emrinin kendisine ulaşmasından itibaren 14 günlük süre içinde itirazda bulunabilir. Aynı süre içinde öngörülen 1.000 euro tutarındaki itiraz işlem ücretini ödemesi gerekir.

    6. Borçlu İtiraz Etmezse Kesin Ödeme Emri Nasıl Düzenlenir?

    BAT Tahkim Kuralları’nın 19.4.1. maddesi, kesin ödeme emrinin düzenlenmesini özel olarak hükme bağlamıştır.

    Borçlunun süresinde itiraz etmemesi veya itiraz için öngörülen 1.000 euro tutarındaki ücreti yatırmaması halinde, alacaklının talebi üzerine BAT Başkanı tarafından kesin ödeme emri düzenlenebilir.

    Kesin ödeme emri verilmesi alacaklının talebine bağlıdır. BAT Başkanı, gerekli şartların gerçekleşip gerçekleşmediğini ayrıca değerlendirir.

    Borçlu geçici ödeme emrinden sonra kısmi ödeme yapmışsa kesin ödeme emrinin kalan alacak üzerinden düzenlenmesi talep edilebilir.

    Alacaklının kesin ödeme emri talep etmemesi veya Sekreterya tarafından belirlenen kesin süreyi geçirmesi halinde başvuru geri çekilmiş sayılır ve geçici ödeme emri hüküm ifade etmez.

    BAT Tahkim Kuralları m. 19.4.4 uyarınca kesin ödeme emri, taraflar arasında kesin ve bağlayıcı hakem kararı etkisi doğurur.

    7. Borçlunun İtirazı ve Olağan Tahkim Yargılamasına Geçiş

    Borçlunun 14 günlük süre içinde itiraz ederek 1.000 euro işlem ücretini yatırması halinde BAT Sekreteryası tahkim masraf avansını belirler.

    Bu aşamada tarafların masraf avansına ilişkin yükümlülüklerini süresinde yerine getirmesi uyuşmazlığın sonraki aşamasını belirler.

    Usuli durum Hukuki sonuç
    Borçlu, masraf avansı payını kesin sürede ödemez. İtiraz geri çekilmiş sayılır. Alacaklının talebi üzerine kesin ödeme emri gündeme gelir.
    Borçlu kendi payını öder, alacaklı kendi payını kesin sürede ödemez. Ödeme emri talebi geri çekilmiş sayılır. Geçici ödeme emri hüküm ifade etmez.
    Masraf avansının tamamı yatırılır. Alacaklıya olağan tahkim başvurusu yapması için süre verilir.
    Alacaklı olağan tahkim başvurusunu süresinde sunar. Ödeme emri usulü sona erer ve olağan BAT tahkim yargılaması başlar.
    Alacaklı belirlenen sürede olağan tahkim başvurusunu sunmaz. Talep geri çekilmiş sayılır ve geçici ödeme emri hüküm ifade etmez.

    BAT Tahkim Kuralları m. 19.5.5 gereğince olağan tahkim yargılamasına geçilmesi halinde tahkimin başlangıç tarihi, ilk ödeme emri talebinin BAT Sekreteryasına ulaştığı tarih olarak kabul edilir.

    Bu düzenleme özellikle sürelerin korunması bakımından önem taşıyabilir. Bununla birlikte zamanaşımı ve hak düşürücü süreler üzerindeki etkiler, somut olaya uygulanacak hukuk çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.

    8. BAT Tahkiminde Başvuru Ücreti ve Yargılama Giderleri

    Ödeme emri talebinde 1.000 euro tutarında iadesiz işlem ücreti öngörülmüştür. Borçlunun itirazında da 1.000 euro tutarında işlem ücreti uygulanır.

    Geçici ödeme emri kapsamında alacaklının avukatlık ücreti ve diğer giderlerine ilişkin katkı tutarı, başvuru işlem ücreti hariç olmak üzere, 1.000 euro ile sınırlandırılmıştır.

    Örneğin 4.000 euro tutarındaki alacak için 1.000 euro işlem ücreti önemli bir maliyet oluşturabilir. 24.000 euro tutarındaki alacakta ise başvuru giderinin alacak miktarına oranı daha düşüktür.

    Hukuki yol belirlenirken borçlunun malvarlığı, tahsil ihtimali, itiraz olasılığı ve tenfiz giderleri de dikkate alınmalıdır.

    İtiraz üzerine olağan tahkim yargılamasına geçildiğinde ayrıca masraf avansı ve uygulanabilir diğer tahkim giderleri ortaya çıkabilir.

    9. Basketbolcu, Menajer ve Kulüpler Bakımından Örnek Uyuşmazlıklar

    Örnek 1 – Türk kulübünden ücret alacağı

    Yabancı basketbolcunun Türk kulübünden 21.000 euro tutarında ödenmemiş ücreti bulunmaktadır. Tarafların sözleşmesinde BAT ödeme emri usulüne ilişkin geçerli tahkim şartı yer almaktadır. Alacağın aynı sözleşmeden kaynaklanması ve diğer şartların gerçekleşmesi halinde POP başvurusu yapılabilir.

    Örnek 2 – Menajer komisyonunun ödenmemesi

    Basketbol menajerinin bir oyuncudan 22.000 euro tutarında muaccel komisyon alacağı bulunmaktadır. 2026 düzenlemesi gerçek kişilere karşı başvuruyu da kapsamaktadır. Bu sebeple yazılı POP anlaşmasının ve diğer şartların varlığı halinde menajerin ödeme emri usulüne başvurması mümkün olabilir.

    Örnek 3 – Asıl alacak ve faiz

    18.000 euro tutarındaki asıl alacağa 5.000 euro faiz eklenmiştir. Asıl alacak 25.000 euro sınırı içerisinde kalmaktadır. Faiz talebinin hukuki dayanağı, hesabı ve muacceliyet koşulları ayrıca incelenir.

    Örnek 4 – 33.000 euro tutarında alacak

    Basketbolcunun 33.000 euro ücret alacağı bulunmaktadır. POP bakımından asıl alacak sınırı aşılmaktadır. Alacağın niteliğine ve sözleşmedeki yetki şartına göre olağan BAT tahkimi veya uygulanabilir diğer hukuki yollar değerlendirilmelidir.

    Örnek 5 – Genel BAT tahkim şartı

    Sözleşmede genel BAT tahkim şartı bulunmasına rağmen ödeme emri usulüne özgü anlaşma yer almamaktadır. Bu durumda POP bakımından özel rıza şartının gerçekleşip gerçekleşmediği incelenir. Sonradan yapılmış geçerli bir anlaşmanın bulunması da araştırılabilir.

    Örnek 6 – Kulübün sporcuya karşı alacağı

    Kulüp, oyuncunun sözleşmeden doğan 12.000 euro tutarındaki geri ödeme borcunu talep etmektedir. 2026 kuralları gerçek kişi borçlulara karşı başvuruyu mümkün kıldığından, tahkim anlaşması ve diğer usuli şartlar gerçekleşmişse ödeme emri talebinde bulunulabilir.

    10. BAT Kesin Ödeme Emrinin Hukuki Niteliği ve İcra Edilebilirliği

    BAT Tahkim Kuralları m. 19.4.4 uyarınca kesin ödeme emri taraflar arasında kesin ve bağlayıcı hakem kararı etkisine sahiptir.

    Bu nitelendirme, kararın uygulanmasına ilişkin olarak farklı ülkelerde yürütülecek tanıma ve tenfiz süreçleri bakımından önem taşımaktadır.

    Borçlunun kesin ödeme emrine uymaması durumunda başvurucu, uygulanabilir FIBA düzenlemeleri çerçevesinde sportif yaptırımların uygulanmasını talep etme imkanını değerlendirebilir.

    FIBA iç düzenlemeleri kapsamında gerekli şartların gerçekleşmesi halinde kulüpler bakımından yeni oyuncu tesciline ilişkin yaptırımlar gündeme gelebilir. Bu yaptırımlar ayrı başvuru ve değerlendirme süreçlerine tabidir.

    Alacaklının borçlunun Türkiye’deki malvarlığına yönelmesi bakımından ise yabancı hakem kararının tenfizine ilişkin kurallar ayrıca uygulanır.

    11. BAT Hakem Kararlarının Türkiye’de Tenfizi

    BAT tahkim yeri Cenevre olduğundan, bu tahkim yargılaması sonucunda verilen kararların Türkiye’de icra edilebilirliği bakımından yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizine ilişkin hukuk kuralları önem taşır.

    Başlıca hukuki kaynaklar, 10 Haziran 1958 tarihli Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkındaki New York Sözleşmesi ile 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 60 ila 63. maddeleridir.

    MÖHUK m. 60/1 uyarınca kesinleşmiş ve icra kabiliyeti kazanmış veya taraflar için bağlayıcı olan yabancı hakem kararları tenfiz edilebilir.

    New York Sözleşmesi kapsamında Türkiye’nin karşılıklılık ve ticari uyuşmazlıklara ilişkin çekinceleri bulunmaktadır. Sporcu sözleşmesinin hukuki niteliği ve uyuşmazlığa uygulanacak tenfiz rejimi, bu çekinceler de dikkate alınarak belirlenmelidir.

    Tenfiz yargılamasında tahkim anlaşmasının geçerliliği, savunma hakkına riayet edilip edilmediği, kararın bağlayıcılığı, tahkime elverişlilik ve kamu düzeni ile ilgili ret sebepleri gündeme gelebilir.

    Özellikle ödeme emri usulünde borçluya yapılan bildirimin geçerliliği, itiraz hakkını kullanabilmesi için tanınan süre ve POP’a yönelik sözleşmesel rıza önemlidir.

    Türk mahkemesinin yabancı hakem kararını denetleme yetkisi, uygulanabilir tenfiz rejiminde öngörülen sınırlar çerçevesinde kullanılır. Kamu düzeni ve tahkime elverişlilik yönünden resen inceleme yapılması da gündeme gelebilir.

    12. Türkiye’de Tenfiz Davası Hangi Mahkemede Açılır?

    MÖHUK m. 60/2 uyarınca yabancı hakem kararının tenfizi, tarafların yazılı olarak kararlaştırdıkları yer asliye mahkemesinden dilekçeyle istenir.

    Taraflar arasında böyle bir anlaşma bulunmuyorsa aleyhine tenfiz talep edilen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, bulunmaması halinde sakin olduğu yer, bu da mevcut değilse icraya konu edilebilecek malvarlığının bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.

    Somut uyuşmazlıkta asliye hukuk mahkemesi ile asliye ticaret mahkemesi arasındaki görev ilişkisi, hukuki ilişkinin niteliği ve uygulanabilir usul hükümleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.

    MÖHUK m. 61 kapsamında tenfiz talebinde tahkim anlaşması, hakem kararı ve bunların usulüne uygun onaylanmış tercümeleri gibi belgelerin sunulması gerekir.

    New York Sözleşmesi m. IV ve V hükümleri ile MÖHUK m. 60-62 birlikte incelenmelidir. Kararın Türkiye’de tenfizinden sonra cebri icra işlemleri, ilgili mevzuatın öngördüğü usul çerçevesinde yürütülür.

    13. Basketbolcu Sözleşmelerinde Tahkim Şartı Nasıl Düzenlenmelidir?

    Profesyonel basketbolcu sözleşmesinin hazırlanması sırasında uyuşmazlık çözüm kaydına özel önem verilmelidir.

    BAT’ın olağan tahkim yetkisi ile ödeme emri usulüne ilişkin kabulün açık biçimde düzenlenmesi, tarafların tam hukuki unvanlarının gösterilmesi, geçerli bildirim adreslerinin belirlenmesi ve ücretin muacceliyet koşullarının yazılması ileride doğabilecek uyuşmazlıkları azaltabilir.

    Tarafların tahkim anlaşmasının kapsamını, sözleşmenin tabi olduğu emredici hukuk kurallarını ve uluslararası tahkime elverişlilik koşullarını ayrıca değerlendirmesi gerekir.

    BAT tarafından yayımlanan 2026 tarihli model tahkim şartı, sözleşme hazırlanırken esas alınabilecek resmî kaynaklar arasındadır.

    14. Sıkça Sorulan Sorular

    BAT’a başvurmak için basketbolcunun yabancı olması gerekir mi?
    BAT’ın yetkisi ve POP şartları bakımından yazılı tahkim anlaşmasının kapsamı esas alınır. Sporcunun vatandaşlığı tek başına belirleyici değildir.

    25.000 euro sınırına faiz dahil midir?
    Asıl alacak sınırı hesaplanırken faiz ve geç ödeme cezaları hariç tutulur. Faiz talebinin dayanağı ayrıca değerlendirilir.

    14 günlük itiraz süresi geçirilirse ne olur?
    Kurallardaki diğer şartların gerçekleşmesi halinde alacaklının talebi üzerine kesin ödeme emri düzenlenmesi gündeme gelir.

    Borçlu itiraz ücretini yatırmazsa hangi sonuç doğar?
    BAT Tahkim Kuralları m. 19.3.4 uyarınca süresinde ödeme yapılmaması halinde itiraz geri çekilmiş sayılır.

    İtiraz üzerine olağan tahkim yargılaması kendiliğinden başlar mı?
    Masraf avansına ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve alacaklının belirlenen sürede olağan tahkim başvurusunu sunması gerekir.

    BAT ödeme emri Türkiye’de doğrudan icra edilebilir mi?
    Yabancı hakem kararının Türkiye’de cebri icraya konu edilmesi bakımından uygulanabilir tenfiz rejimi ve gerekli yargısal işlemler değerlendirilmelidir.

    2026 kuralları daha önce imzalanmış sözleşmelere uygulanabilir mi?
    BAT Tahkim Kuralları m. 20.1 uyarınca 1 Ocak 2026 ve sonrasında Sekreterya tarafından alınan başvurular bakımından 2026 kuralları uygulanır. Eski tarihli sözleşmelerde POP’a özgü geçerli anlaşmanın varlığı ayrıca araştırılır.

    15. Sonuç ve Hukuki Değerlendirme

    BAT’ın 2026 tarihli tahkim kuralları, basketbol sözleşmelerinden kaynaklanan belirli para alacaklarının tahsili bakımından yeni imkanlar sağlamaktadır.

    Asıl alacak sınırının 25.000 euroya yükseltilmesi, gerçek kişilere karşı ödeme emri talebinin mümkün hale gelmesi ve 14 günlük itiraz süresi, ödeme emri usulünün temel özellikleridir.

    Başvurunun başarıyla yürütülmesi, tahkim anlaşmasının kapsamına, alacağın hukuki niteliğine, belgelerin yeterliliğine, sürelerin korunmasına ve kararın icra edilebilirliğine bağlıdır.

    Türkiye’deki basketbol kulüpleri, profesyonel basketbolcular, antrenörler ve menajerler bakımından sözleşme hazırlama aşamasından alacakların tahsiline ve yabancı hakem kararlarının tenfizine kadar uzanan süreçlerin birlikte değerlendirilmesi önem taşımaktadır.

    Kaynakça ve İleri Okumalar

    [1] Basketball Arbitral Tribunal, BAT Arbitration Rules, 1 January 2026, özellikle m. 0.3, 1, 4, 9, 15, 17, 19 ve 20. Resmî kurallar.

    [2] Basketball Arbitral Tribunal, Information Notice Regarding New BAT Rules 2026. 2026 değişikliklerine ilişkin açıklama.

    [3] FIBA, Basketball Arbitral Tribunal – Official Process and Model Arbitration Clauses. BAT süreçleri ve örnek tahkim şartları.

    [4] FIBA, BAT Sanctions. Resmî yaptırım bilgileri.

    [5] UNCITRAL, Convention on the Recognition and Enforcement of Foreign Arbitral Awards, New York, 10 June 1958. New York Sözleşmesi.

    [6] 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, özellikle m. 1 ve 60-63. Mevzuat Bilgi Sistemi.

    Av. Murat Can Dolğun

    TD Hukuk ve Danışmanlık | Dolğun Akademi
    Dünya Ticaret Merkezi, A2 Blok, Kat: 5, No: 206
    Bakırköy / İstanbul
    Telefon: +90 212 299 44 22

    Hukuki Bilgilendirme Notu: Bu çalışma 29 Ekim 2026 tarihi itibarıyla incelenen mevzuat ve resmî kaynaklara dayanmaktadır. Akademik ve genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlıklarda tahkim anlaşmasının geçerliliği, yetkili merci, uygulanacak hukuk, başvuru süreleri, alacağın tahsil kabiliyeti ve tenfiz şartları ayrıca değerlendirilmelidir. Metin belirli bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş veya sonuç taahhüdü içermez.

  • Soybağı Tespiti Davası 2026: DNA, Vatandaşlık ve Nüfus

    Soybağı Tespiti Davası 2026: DNA, Vatandaşlık ve Nüfus

    DOLĞUN AKADEMİ · AİLE HUKUKU · VATANDAŞLIK HUKUKU · MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUK

    Soybağı Tespiti Davası (2026): DNA Delili, Yurt Dışında Doğan Çocuklar, Türk Vatandaşlığı ve Nüfus Kaydının Düzeltilmesi

    Bir kişinin gerçek annesini veya babasını hukuk düzeni önünde ortaya koymak, bazen yalnızca bir DNA incelemesi değil; onlarca yıllık nüfus arşivini, iki ülkenin hukukunu, eski vatandaşlık kayıtlarını, kesinleşmiş mahkeme kararlarını ve önceki davalarda alınmış biyolojik örnekleri birlikte değerlendirmeyi gerektirir.

    Av. Murat Can Dolğun · TD Hukuk ve Danışmanlık · 28 Ekim 2026

    Temel mesele şudur: Biyolojik akrabalık ile hukuki soybağı her zaman aynı anda ve aynı usulle belirlenmez. Üstelik bir soybağı tespiti davasının kabulü, her durumda doğrudan Türk vatandaşlığı kimliği düzenleneceği anlamına gelmez. Uygun hukuki dava türü, ispat yükü, uluslararası özel hukuk bağlantısı ve nüfus-vatandaşlık işlemleri ayrı ayrı kurulmalıdır.

    1. Soybağı tespiti nedir? Biyolojik gerçek, hukuki statü ve nüfus kaydı

    Soybağı, çocuk ile ana-baba arasında hukuken tanınan hısımlık ilişkisidir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 282 uyarınca çocuk ile ana arasında soybağı doğumla; baba ile soybağı ise ana ile evlilik, tanıma veya hakim hükmüyle kurulur. Evlat edinme de ayrı bir soybağı kurma yoludur. Bu temel ayrım, dava dilekçesindeki talep sonucunu ve görevli mahkemeyi belirler.

    Halk arasında ‘soybağı tespit davası’ denilen başvurular tek bir dava modelinden ibaret değildir. Bir davada babalığın mahkeme kararıyla kurulması gerekirken, başka bir davada gerçek annelik zaten doğumla kurulmuş olduğu için doğuran kadının kimliğinin tespiti ve nüfus kaydının düzeltilmesi istenir. Üçüncü bir olayda ise evlilikten kaynaklanan babalık karinesinin önce kaldırılması gerekir.

    Dolayısıyla avukatın ilk işi DNA testi talep etmek değil; mevcut hukuki soybağını, çocuğun hangi nüfusta kayıtlı olduğunu, anne-babanın medeni halini, doğum ve vatandaşlık tarihlerini, yabancı belgelerin statüsünü somut olarak çıkarmaktır.

    2. Hangi dava açılmalı? Dava türleri karıştırılırsa ne olur?

    Uyuşmazlık Hukuki yol Temel ayrım
    Çocuğun hukuken bağlı olmadığı biyolojik babasının belirlenmesi Babalık davası (TMK m. 301 vd.) İddia edilen babayla soybağının hakim hükmüyle kurulması
    Evlilik içi babalık karinesinin biyolojik gerçekle örtüşmemesi Soybağının reddi (TMK m. 285-291) Mevcut hukuki baba-çocuk bağının kaldırılması
    Gerçek anne veya baba yerine başkasının gerçeğe aykırı nüfusa yazılması Nüfus kaydının düzeltilmesi (5490 m. 35-36) Başlangıçtan hatalı oluşturulan nüfus kaydının gerçeğe uygun hale getirilmesi
    Türkiye’de başka, Suriye’de başka adla kayıtlı aynı kişi Kimlik aynılığının ispatı + uygun tespit/düzeltme ve idari işlem İki kaydın aynı kişiye ait olduğunun belgelenmesi
    Türk vatandaşı ebeveynden yurt dışında doğmuş ancak hiç tescil edilmemiş çocuk Doğumun ve soybağının ispatı + nüfus/vatandaşlık başvurusu; gerektiğinde dava Doğumdan kazanım ile idari tescil işlemleri ayrıdır

    Yargıtay’ın ayrımı: Nüfus kaydı baştan itibaren gerçeğe aykırı oluşturulmuşsa, mesele sırf bir ‘soybağının reddi’ davası olmayabilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 02.12.2025 tarihli, 2025/4364 E., 2025/10511 K. sayılı kararı, nüfus kaydının düzeltilmesi ile soybağının reddi arasındaki ayrımı ve hukuki nitelendirmenin önemini yeniden ortaya koymuştur. Karar metni.

    3. Geniş somut olay: Cumhuriyet dönemi Türk vatandaşı Ahmet’in Suriye’de kurduğu aile ve yıllar sonra Türkiye’ye gelen çocukları

    Örnek olay A — 70 yıl sonra açılan kayıt zinciri

    Ahmet, Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonraki yıllarda, örneğin 1935’te Türk vatandaşı olarak nüfusa kaydedilsin. 1958’de ticaret için Suriye’ye gitsin. Suriye’de Ahmed el-Halebi adıyla başka bir kayda geçsin, 1972’de Suriye vatandaşlığı kazansın, orada evlensin ve 1976, 1980 ve 1984 yıllarında çocukları doğsun. Çocuklar Suriye nüfusuna kayıtlı olsun; Türkiye’deki aile kütüğüne hiç bildirilmesin. Ahmet 2008’de vefat etsin. 2026’da çocukları ve torunları Türkiye’ye gelerek babaları/dedeleri üzerinden Türk vatandaşlık ve soybağı haklarını araştırsın.

    Bu olayda ‘Babamız Türk’tü, biz de otomatik Türk kimliği alırız’ şeklindeki yaklaşım hukuken eksiktir. İnceleme, aşağıdaki zinciri kurmalıdır:

    1. Türk kök kaydı: Ahmet’in asli nüfus kaydı, doğum yeri ve tarihi, anne-babası, aile kütüğü, kayıt hareketleri, ölüm ve medeni hal kayıtları.
    2. Kimlik aynılığı: Türkiye’deki Ahmet ile Suriye’deki Ahmed’in tek kişi olduğunu gösteren fotoğraf, evlilik, eski pasaport, doğum, göç, ikamet, tanık ve arşiv bağlantıları.
    3. Vatandaşlık zaman çizelgesi: 1972’de ikinci vatandaşlığı kazanmasının dönemin Türk vatandaşlık mevzuatı altında sonuçları; herhangi bir çıkma, kaybettirme veya ıskat kararı bulunup bulunmadığı; her bir çocuğun doğduğu tarihte Ahmet’in Türk vatandaşı olup olmadığı.
    4. Hukuki babalık: Suriye evliliğinin geçerliliği ve evlilik tarihleri, doğum kayıtları, aksi yönde hukuki baba kaydı ve gerektiğinde babalık/soybağı davası.
    5. Genetik halka: Ahmet ölmüşse hayatta olan kardeşler, önceki evlilikten çocuklar, bilinen torunlar ve varsa daha önce adli makamlarca alınmış DNA profilleri.
    6. Vatandaşlık ve tescil: 5901 sayılı Kanun m. 6-7 ve ilgili mevzuat kapsamında doğumla vatandaşlık değerlendirmesi; on sekiz yaşından sonra bildirim için Bakanlık incelemesi; gerekli idari itiraz ve dava yolları.

    Sonuç ihtimalleri farklıdır: Ahmet çocukların doğum tarihinde Türk vatandaşıysa ve geçerli soybağı kurulabiliyorsa doğumla vatandaşlık iddiası güçlenir. Ahmet o tarihten önce Türk vatandaşlığını hukuken kaybetmişse, biyolojik bağ tek başına çocuklara Türk vatandaşlığı sağlamaz. Ayrıca çocuğun kendi doğumu ve sonraki kuşakların doğumları ayrı ayrı incelenir.

    Ahmet örneğinde kritik tarih tablosu

    Tarih Delil Hukuki soru
    1935 Türk aile kütüğü Ahmet’in asli vatandaşlık statüsü nedir?
    1958 Sınır, ikamet, göç ve arşiv kayıtları İki ülkedeki kişinin aynı kişi olduğu ispatlanabilir mi?
    1972 Suriye vatandaşlığı kazanma belgesi; Türk vatandaşlık işlem dosyası O tarihte yürürlükteki hukuka göre kayıp kararı var mı?
    1976-1984 Evlilik ve üç doğum kaydı Her çocuğun doğduğu anda babanın vatandaşlığı ve hukuki soybağı nedir?
    2008 Ölüm kaydı, veraset ve akrabalık belgeleri Doğrudan DNA yerine hangi yakınlar incelenebilir?
    2026 Güncel nüfus/vatandaşlık başvuru dosyası Yargılama mı, idari tescil mi, her ikisi mi gerekir?

    4. 1928, 1964, 2009: Tarihsel Türk vatandaşlığı mevzuatı neden incelenmeli?

    On yıllar öncesine uzanan olaylarda güncel 5901 sayılı Kanunu geçmişe otomatik uygulamak hatalıdır. 1312 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, mülga 403 sayılı Kanun ve 12 Haziran 2009’da yürürlüğe giren 5901 sayılı Kanun, olayın gerçekleştiği tarih bakımından ayrı değerlendirilmelidir. Özellikle ikinci vatandaşlığın kazanılma tarihi, dönemin izin rejimi, çıkma/kaybettirme kararları ve bunların hukuki etkisi belgelendirilmelidir.

    Bugün Dışişleri Bakanlığı konsolosluk açıklaması, başka bir devlet vatandaşlığını kazanmanın güncel 5901 sayılı rejimde tek başına Türk vatandaşlığının kaybına yol açmadığını belirtir; fakat eski kanun döneminde gerçekleşmiş bir olayın sonucu buradan geriye dönük çıkarılamaz. 5901 sayılı Kanun m. 43’te mülga kanunlara göre vatandaşlığını kaybetmiş veya ıskat edilmiş bazı kişiler için yeniden kazanım düzenlemesi bulunması da tarihsel sorgulamanın önemini gösterir.

    Avukatlık incelemesinde yalnızca kişinin bugün MERNİS’te görünüp görünmediğine değil; dayanak kütüklere, arşiv fişlerine, vatandaşlıktan çıkma/kaybettirme kararına, kararın tarihine ve çocuğun doğumuyla zaman ilişkisine bakılmalıdır.

    5. Yabancılık unsuru: Suriye, Irak, Almanya ve diğer ülke bağlantılı soybağı uyuşmazlıklarında MÖHUK

    5718 sayılı MÖHUK m. 16 soybağının kurulmasında basamaklı bağlama kuralı öngörür: çocuğun doğum anındaki milli hukuku; bununla kurulamıyorsa mutad mesken hukuku; ardından ana veya babanın çocuğun doğduğu andaki milli hukuku, müşterek mutad mesken hukuku ve son olarak doğum yeri hukuku sırasıyla değerlendirilir. Soybağının iptali de kurulduğu hukuka tabidir. Soybağının hükümleri için m. 17 ayrıca önem taşır.

    Çifte vatandaşlık ve birden çok bağlantı olduğunda MÖHUK m. 4’teki vatandaşlık bağlama kuralları, yabancı hukukun içeriğinin tespiti bakımından m. 2 ve kamu düzeni bakımından m. 5 ayrıca gündeme gelebilir. Usul hukukunda Türk mahkemesinin yetkisi, yabancı belgenin ispat gücü ve yurtdışındaki kararın Türkiye’deki etkisi ayrı sorunlardır.

    Örnek: Türk vatandaşı anne ile Suriye vatandaşı babadan Suriye’de evlilik dışı doğan çocukta, anneliğin doğumla kurulması, annenin Türk vatandaşlığı ve doğum kaydı birbirinden ayrılır. Türk vatandaşı baba ile yabancı anneden evlilik dışı doğan çocukta ise babayla soybağının geçerli yoldan kurulması, Türk vatandaşlığı incelemesinin belirleyici basamağıdır (5901 m. 7/3).

    6. Uygulamada karşılaşılan 12 somut olay ve farklı dava stratejileri

    Örnek B — Türk vatandaşı anne Suriye’de vefat etmiş, çocuk Türkiye’de hiç kayıtlı değil

    Anne Türkiye nüfusuna kayıtlıdır ancak Suriye’de farklı isimle yaşamıştır. Çocuğun yalnız Suriye doğum belgesi vardır. Önce annenin iki kimliğinin aynı kişiye ait olduğu ve doğum ilişkisi ispatlanır; gerekirse yakın akrabalardan veya önceki dosyadan genetik karşılaştırma talep edilir. Sonra uygun kayıt düzeltme, tescil ve vatandaşlık işlemleri yürütülür. Bir kişinin hayatta olmaması, davanın kendiliğinden imkansızlaşması demek değildir.

    Örnek C — Baba Türk, anne Suriyeli, evlilik yok

    Baba çocuğu tanımamış, çocuk yabancı anne kaydında görünmektedir. Tanıma imkanı yoksa veya çekişme varsa TMK m. 301 vd. kapsamında babalık davası gündeme gelebilir. DNA incelemesi, babanın veya ölmüşse mirasçılarının durumu, yabancılık unsuru ve 5901 m. 7/3 birlikte değerlendirilir.

    Örnek D — Çocuğun kayıtlı hukuki babası başka kişi

    Anne doğum sırasında başka erkekle evlidir ve çocuk evlilik içi babalık karinesiyle kocaya bağlanmıştır. Biyolojik baba olduğunu söyleyen kişinin doğrudan babalık davası açması mevcut hukuki bağı kendiliğinden kaldırmaz. Önce soybağının reddi yolunun kim tarafından, hangi süre içinde ve hangi hukuk uyarınca kullanılabileceği incelenir.

    Örnek E — Aynı anne için iki farklı ad ve iki farklı doğum tarihi

    Türk nüfusunda ‘Fatma’, yabancı kayıtta ‘Fatima’ yazmakta; doğum yılları arasında fark bulunmaktadır. İsim benzerliği yeterli değildir. Anne-baba adları, kardeşler, eski fotoğraflar, evlilik ve doğum silsilesi, tanık anlatımları ile kimlik aynılığı kurulmalıdır. Her tarih farkının sahtecilik anlamına gelmediği, fakat farkın açıklanması gerektiği unutulmamalıdır.

    Örnek F — Baba ölmüş, mezar yeri bilinmiyor

    Birincil DNA numunesi alınamıyorsa çocuk, kardeş, hala/amca ve diğer uygun yakınlar arasında adli genetik akrabalık incelemesi düşünülebilir. Önceki adli dosyalardaki profil ve örnekler araştırılır. Mezar açılması ise otomatik ilk seçenek değildir; zorunluluk, ölçülülük, izinler ve daha az müdahaleci seçenekler değerlendirilir.

    Örnek G — Birden fazla kardeş aynı anne/baba üzerinden hak iddia ediyor

    Beş kardeşin aynı Türk vatandaşı anneye bağlı olduğunu ileri sürdüğü uyuşmazlıkta, usul şartları uygunsa ihtiyari dava arkadaşlığı ve ortak delil incelemesi masraf ve zaman açısından değerlendirilebilir. Ancak her kardeşin kimliği, doğumu ve nesep bağı kendi delilleriyle sınanır; tek kişiye ilişkin karar otomatik olarak diğerlerinin hukuki durumunu kurmaz.

    Örnek H — Daha önce aynı aileden bir çocuk kazanmış, diğerleri yeni dava açacak

    İlk dosyada mahkeme Adli Tıp Kurumundan anne ile çocuk arasında DNA incelemesi yaptırmış olabilir. Yeni çocukların başvurusunda ilk raporun, uygun ise saklanan profilin ve numunenin celbi istenir. İlk hükmün tarafları, kesinleşme kapsamı, bilimsel yöntem ve yeni karşılaştırmaya elverişlilik ayrı denetlenir.

    Örnek I — Türk vatandaşı anne cezaevinde veya yurt dışında

    Anne mahkemeye fiilen gelemiyorsa resmi kurumlar arası yazışma, istinabe veya uygun adli örnekleme organizasyonu talep edilebilir. Örnekleme kimliği doğrulanan kişiden, yetkili prosedürle ve tutanakla yapılmalıdır. Özel laboratuvardan gönderilen imzasız sonuç tek başına nihai ispat sayılmamalıdır.

    Örnek J — Yabancı doğum belgesinde baba yazıyor, Türkiye nüfusunda yok

    Yabancı belgenin şeklen geçerliliği, evlilik veya tanımanın sonuçları, uygulanacak yabancı hukuk ve Türk nüfus mevzuatı incelenir. Belgenin bulunması önemli bir başlangıçtır; fakat her durumda Türkiye’de otomatik tescil ya da tartışmasız vatandaşlık hakkı sağlamaz.

    Örnek K — Çocuk yetişkin ve ilk kez 40 yaşında başvuruyor

    Yaşın ilerlemesi bütün soybağı bağlantılı talepleri ortadan kaldırmaz. Nüfus kayıt düzeltme, babalık ve soybağının reddi davalarının süre rejimleri birbirinden farklıdır. Özellikle çocuğun babalık davası için AYM iptalinin etkisi ile nüfus kayıt düzeltmenin süreye tabi olmaması dikkatle ayrılır. Yurt dışından 18 yaş sonrası doğum bildirimi ayrıca idari inceleme gerektirir.

    Örnek L — Babadan miras kalmış, soybağı henüz ispatlanmamış

    Soybağı sorunu mirasçılık belgesi, tereke paylaşımı, tapu kaydı ve miras davalarına doğrudan yansıyabilir. Bekletici mesele, dava ihbarı, geçici hukuki koruma ve hak kaybı riskleri dosyaya göre değerlendirilmeli; sadece vatandaşlık sürecine odaklanılmamalıdır.

    Örnek M — Torun, dedesinin Türk vatandaşlığı üzerinden hak iddia ediyor

    Dedeyle genetik akrabalık tek başına yeterli değildir. Dede-ebeveyn ve ebeveyn-torun halkalarının her birinde doğum, hukuki soybağı ve ilgili tarihte Türk vatandaşlığı ayrı ayrı tespit edilmelidir. Bir halkadaki vatandaşlık kaybı veya geçerli soybağının kurulamaması sonraki kuşağı etkileyebilir.

    7. DNA delili: Güçlü bilimsel araç, fakat tek başına bütün hukuki soruların cevabı değil

    Adli DNA incelemelerinde genetik profillerin karşılaştırılması, uygun kişilerin biyolojik akrabalık ihtimalini değerlendirmede çok güçlü bir araçtır. Bununla birlikte raporun kimden, ne zaman, nerede, hangi talimatla, hangi mühür ve kayıt altında örnek alındığını ortaya koyması gerekir. Yüksek bir istatistiksel akrabalık olasılığı, kimlik aynılığı, geçerli evlilik, uygulanacak hukuk ve vatandaşlık şartlarını tek başına çözmez.

    TMK m. 284 hakim tarafından maddi olguların resen araştırılmasını ve delillerin serbestçe değerlendirilmesini öngörür. 6100 sayılı HMK m. 292, uyuşmazlığın çözümü için zorunlu, bilimsel verilere uygun ve sağlık açısından tehlikesiz olması şartıyla kan veya doku örneği alınmasına katlanma yükümlülüğünü düzenler. Haklı neden olmaksızın kaçınmada mahkeme zorla inceleme kararı verebilir; yöntem ve şartlar yargısal denetime tabidir.

    Yargıtay’ın 11.05.2023 tarihli kararında, tarafın sunduğu DNA raporuyla yetinilmesi ve mahkeme eliyle gereken adli incelemenin yapılmaması eksik araştırma sayılarak bozma sebebi yapılmıştır. Dolayısıyla ‘internetten yaptırılmış bir test yüzde 99,9 çıktı’ iddiası ile mahkeme eliyle denetlenebilir adli DNA raporunun ispat ağırlığı aynı değildir.

    Adli genetik raporunda özellikle ne aranmalı?

    • Numune verenin kimliğinin güvenilir doğrulanması ve örnek alma tutanağı.
    • Örnek tipi, barkod, mühür, teslim-tesellüm ve laboratuvar kabul bilgileri.
    • Kontaminasyon önlemleri, yeterli genetik belirteç ve bilimsel yöntem.
    • Karşılaştırılan kişilerin doğru akrabalık hipotezleriyle modellenmesi.
    • Raporun olasılık dilinin doğru anlaşılması; ‘akrabalık lehine güçlü bulgu’ ile ‘hukuki babalık kesinleşti’ ayrımı.
    • Gerektiğinde ek rapor, yeni örnekleme veya farklı uzmanlık değerlendirmesi.

    8. Önceki mahkeme dosyasındaki DNA zincir örnekleri ve profilleri yeni davada yeniden kullanılabilir mi?

    Evet, araştırılabilir ve mahkemeden yeniden değerlendirme istenebilir; ancak otomatik kullanım hakkı veya her numunenin halen saklandığı yönünde genel bir karine yoktur. Uygulamada ‘DNA zincir örneği’ ifadesi iki ayrı kavram için kullanılmaktadır: (i) genetik yakınlık ilişkisindeki birden fazla kişiden oluşan akrabalık zinciri; (ii) numunenin alınmasından laboratuvara ulaşmasına kadar kesintisiz delil muhafaza/teslim zinciri (chain of custody). Her iki zincir de ispat bakımından önemlidir.

    8.1. Üç farklı materyal birbirine karıştırılmamalıdır

    1. Önceki DNA raporu: Tamamlanmış bilimsel değerlendirmenin yazılı belgesi. Yeni uyuşmazlığın taraflarını ve hipotezini karşılamayabilir.
    2. Önceki DNA profili / elektronik genetik veri: Gerekli teknik yeterliliği, doğrulanabilir kimlik ve erişim izni varsa yeni kişilerle karşılaştırılabilir; her profil her analiz için yeterli olmayabilir.
    3. Fiziksel biyolojik numune veya izolat: Gerçekten muhafaza ediliyorsa, örneğin bütünlüğü ve saklama şartları uygunsa ilgili kurumun teknik değerlendirmesiyle yeniden inceleme konusu olabilir. Rapor bulunması fiziksel numunenin de bulunduğunu kanıtlamaz.

    8.2. Avukatın ön araştırma ve talep sırası

    1. Eski mahkeme dosyası, kesinleşme şerhi ve Adli Tıp Kurumu raporu tespit edilir.
    2. Eski dosyada örnek veren her kişinin kimliği, örnek tarihi, raporun iş/inceleme numarası ve test kapsamı belirlenir.
    3. Yeni mahkemeden önceki dosyanın ilgili onaylı suretlerinin, raporun ve örnek alma tutanaklarının celbi talep edilir.
    4. İlgili kurumdan fiziksel numune, DNA izolatı veya profilin halen muhafaza edilip edilmediği, teknik olarak yeni kıyaslamaya elverişli olup olmadığı ve hukuken hangi şartlarda kullanılabileceği sorulur.
    5. Gerekirse yeni davacılardan resmi usulle örnek alınır; önceki profil ve yeni profiller tek bir adli genetik incelemede değerlendirtilir.
    6. İtirazlara açık, denetlenebilir, gerekçeli rapor alınır. Gizlilik ve genetik verilerin korunması koşulları gözetilir.

    Uygulamadan anonimleştirilmiş örnek — İlk çocuk hakkında kesinleşen dosya, sonradan başvuran kardeşler

    Bir aile dosyasında, Türk vatandaşı annenin kimliği ile yurt dışındaki kimliğinin aynı kişiye ait olduğu daha önce mahkeme hükmüyle belirlenmiş; bir çocuk yönünden adli genetik inceleme yapılmıştı. Daha sonra aynı anneye bağlı olduklarını ileri süren diğer çocukların yargılamasında, önceki raporun ve uygun ise adli makam bünyesinde muhafaza edilen genetik profilin celbi, yeni çocuklardan alınacak örneklerle yeniden karşılaştırılması yönünde talep kurgulandı. Buradaki kritik nokta ilk dosyanın sonucunun kardeşlere doğrudan uygulanması değil, mevcut delilin yeni davada usulüne uygun olarak değerlendirilmesinin sağlanmasıdır.

    Kişisel verilerin korunması: DNA verisi özel nitelikli kişisel veridir (6698 sayılı KVKK m. 6). Dava bakımından gerekli olması, her dosyanın bütün genetik verilerine sınırsız erişim vermez. Mahkeme kararı, amaçla sınırlılık, ölçülülük, veri güvenliği ve ilgililerin usuli hakları gözetilmelidir. KVKK rehberi.

    9. Ölen ebeveyn, ikiz kardeşin DNA’sı ve dolaylı akrabalık analizi

    Ebeveyn vefat etmişse DNA incelemesi bütünüyle olanaksız değildir. Anne-babanın biyolojik kardeşleri, diğer çocukları veya uygun derecedeki yakınları üzerinden dolaylı akrabalık analizi yapılabilir. Ancak amca-hala-teyze-dayı veya kuzenle paylaşılan genetik göstergelerin yorumlanması, doğrudan anne-çocuk karşılaştırmasına göre farklı istatistiksel modeller gerektirir.

    Uygulamadan anonimleştirilmiş örnek — Vefat eden annenin ikiz kardeşine ait eski numune

    Başka bir yargılamada, Türkiye nüfusuna kayıtlı olduğu halde Suriye’de vefat etmiş bir annenin kendisinden örnek alınamaması sorunu yaşanmıştı. Annenin ikiz kız kardeşinden yıllar önce ayrı bir adli dosyada örnek alınmış olması, alternatif delil arayışında kritik bir iz oluşturdu. Eski adli genetik kayıtların varlığı ve karşılaştırmaya elverişliliği araştırılarak diğer nüfus ve kimlik delilleriyle birlikte ele alınabilir.

    Bilimsel sınır: İkizlerin tek yumurta mı çift yumurta mı olduğu belirleyicidir. Tek yumurta ikizlerinin klasik DNA profilleri büyük ölçüde ayırt edilemeyebilir; bu yüzden elde edilen eşleşme her durumda ‘çocuğu doğuran kadın kesinlikle bu ikizdir’ sonucunu vermez. Böyle dosyalarda nüfus, doğum, evlilik, ölüm ve kimlik zinciri özellikle önem kazanır.

    Mezar açılması veya ölüm sonrası biyolojik materyal temini, başka yöntemlerle sonuç alınamadığı durumlarda ve ilgili usuli/teknik şartlar çerçevesinde değerlendirilmesi gereken daha müdahaleci işlemlerdir. Her davada zorunlu veya garanti sonuç veren yöntem değildir.

    10. Delil haritası: Soybağı davasının kaderini çoğu zaman hangi evraklar belirler?

    Delil grubu Örnek belgeler İspat işlevi
    Türkiye nüfus arşivi Vukuatlı nüfus kayıtları, aile kütüğü, eski kütük sureti, nüfus olay belgeleri Türk kök kaydı ve akrabalık zinciri
    Vatandaşlık işlem dosyası Kazanma, çıkma, kaybettirme, çok vatandaşlık, tebligat ve arşiv kararı Özellikle doğum tarihindeki vatandaşlık statüsü
    Yabancı resmi belgeler Doğum, evlilik, ölüm, aile kayıt ve nüfus belgeleri Yurt dışı aile olayları ve tarih silsilesi
    Kimlik aynılığı Eski pasaportlar, fotoğraf, kayıt defterleri, imza, seyahat ve tanık Farklı isimlerle kayıtlı iki kimliğin aynı kişiye ait olduğu
    Adli genetik Numune alma tutanağı, laboratuvar raporu, profil, saklama kayıtları Biyolojik akrabalık hipotezinin sınanması
    Önceki yargılama Kesinleşmiş hükümler, dosya ekleri, uzman raporları Önceden incelenmiş olgular ve yeniden değerlendirilebilir deliller
    Tanık ve yaşam öyküsü Aile büyükleri, komşular, göç geçmişini bilenler Belge boşluklarını ve hayatın olağan akışını açıklama
    Miras ve malvarlığı Veraset ilamı, tereke, tapu, eski tesciller Hukuki yarar, soy zinciri ve dolaylı kimlik bağlantısı

    Yabancı belgeler için olayın ülkesine ve ilgili anlaşmalara göre tasdik, konsolosluk onayı, tercüme ve belge aslı koşulları ayrıca kontrol edilir. Sadece tercüme yapılması, yabancı belgenin Türkiye’de usulüne uygun ispat gücüne sahip olduğu anlamına gelmez. Suriye kayıtları bakımından belgeyi düzenleyen makam, özgün arşiv kaynağı ve onay silsilesi özellikle araştırılmalıdır.

    11. Görevli ve yetkili mahkeme, davalılar, dava ihbarı ve hak düşürücü süreler

    11.1. Aile mahkemesi mi, asliye hukuk mahkemesi mi?

    Gerçekten soybağı kuran veya mevcut soybağını ortadan kaldıran TMK kaynaklı davalarda kural olarak aile mahkemesi görevlidir (4787 sayılı Kanun m. 4). Gerçeğe aykırı nüfus kaydının düzeltilmesi ise kural olarak asliye hukuk mahkemesinin görevi kapsamındadır (5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 36). Dilekçenin başlığı tek başına belirleyici değildir; iddia edilen olay ve talep edilen hukuki sonuç önemlidir. TMK m. 283 soybağına ilişkin davalarda dava veya doğum sırasındaki taraf yerleşim yerine ilişkin özel yetki kuralı içerir; nüfus düzeltmede 5490 m. 36’nın düzenlemesi ayrıca dikkate alınır.

    11.2. Kime karşı dava açılır?

    Babalık davası, TMK m. 301 uyarınca babaya; baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır. Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbar gibi özel usuli yükümlülükler söz konusudur. Nüfus kayıt düzeltmelerinde nüfus idaresinin katılımı ve ilgili diğer kişilerin taraf sıfatı ayrı belirlenir. Birden fazla kardeşin başvurusu bakımından HMK m. 57 ve devamındaki dava arkadaşlığı koşulları ayrıca değerlendirilir.

    11.3. Her dava süresiz değildir

    Babalık davasında annenin dava hakkı TMK m. 303 uyarınca kural olarak doğumdan başlayan bir yıllık süreyle sınırlıdır; istisnalar kanundadır. Çocuğun babalık davasına ilişkin süre kuralı Anayasa Mahkemesinin 27.10.2011 tarihli, E. 2010/71, K. 2011/143 sayılı iptal kararı sonrasında farklıdır; Yargıtay, çocuk yönünden sınırlayıcı süre bulunmadığını belirtmektedir. Yargıtay’ın ilgili değerlendirmesi.

    Soybağının reddinde TMK m. 289 ve 291’deki kişiler ve hak düşürücü süreler ayrıca incelenmelidir. Üstelik 7531 sayılı Kanun’un 2024 yılında TMK m. 286’daki dava açabilecek kişilere ilişkin düzenlemeyi değiştirdiği unutulmamalıdır. Buna karşılık baştan yanlış oluşturulmuş nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davasının, sırf nüfus düzeltme niteliği nedeniyle hak düşürücü süreye bağlanmadığına ilişkin yerleşik içtihat vardır. ‘Soybağı davasında süre yoktur’ veya ‘hepsinde bir yıl vardır’ demek aynı ölçüde yanlıştır.

    12. Dava stratejisi: Doğru sırayla delil toplamak, masrafı yönetmek ve hukuki yararı korumak

    Özellikle ülke dışı aile bağlantısı olan dosyalarda başarılı strateji, aceleyle bütün akrabalardan DNA almak değil, hangi olgunun hangi delille ispatlanacağını netleştirmektir. Önerilen sıra somut olayın niteliğine göre uyarlanır: (1) hukuki statü ve Türk nüfus kök kaydı, (2) yabancı belgelerin doğrulanması, (3) kimlik aynılığı ve aile zinciri, (4) önceki davaların celbi, (5) uygun adli genetik inceleme, (6) esas dava/tescil ve gerekirse vatandaşlık idaresi nezdindeki işlemler.

    12.1. Önceki dosya ve DNA materyali için örnek delil talebi

    Davacıların iddia ettikleri soybağı ilişkisinin aydınlatılması amacıyla, ilgili önceki yargılama dosyasının ve kesinleşmiş hükmün celbine; bu dosyada alınan Adli Tıp Kurumu raporu ile numune alma ve teslim-tesellüm tutanaklarının getirtilmesine; ilgili kurumdan biyolojik materyalin, DNA izolatının veya genetik profilin halen saklanıp saklanmadığının, yeni karşılaştırmaya teknik olarak elverişli olup olmadığının ve kullanılabilme şartlarının sorulmasına; elverişli bulunması halinde yeni dosyada mahkeme gözetiminde alınacak örneklerle bilimsel olarak karşılaştırılmasına; mümkün değilse alternatif akrabalık inceleme yöntemlerinin bildirilmesine karar verilmesi talep olunur.

    12.2. Türk-Suriye kimlik aynılığı ve arşiv araştırması için örnek talep

    Türkiye Cumhuriyeti nüfus kayıtlarında [adı-soyadı] olarak yer alan kişinin, Suriye resmi kayıtlarında [diğer kimlik bilgileri] şeklinde kayıtlı kişi ile aynı kişi olduğunun araştırılabilmesi amacıyla tarihsel aile kütüklerinin, vatandaşlık işlem dosyasının, önceki pasaport ve göç kayıtlarının celbine; usulüne uygun tasdik edilmiş yabancı doğum, evlilik ve ölüm belgelerinin tercümeleriyle birlikte değerlendirilmesine; arşiv kayıtları arasındaki ad, soyad ve doğum tarihi farklılıklarının gerekçeli biçimde karşılaştırılmasına karar verilmesi talep olunur.

    Bu talepler birer örnek anlatımdır. İlgili dosyada kimlerin taraf olduğu, hangi belgeye erişim hakkının bulunduğu, talebin usulen hangi aşamada yapılacağı ve kişisel veri sınırları ayrıca belirlenmelidir.

    12.3. Masraf muhtırası ve delil avansı

    Adli genetik inceleme, yabancı makam yazışması, tercüme veya bilirkişi giderleri için mahkemece avans yatırılması istenebilir. Muhtıranın içeriği, dayanağı, tebliği ve süresi titizlikle izlenmelidir. Delil avansı ile gider avansının sonuçları aynı değildir; HMK m. 114, 115, 120 ve 324 çerçevesinde değerlendirme yapılır. Süre kaçırılması, bir delilin toplanamamasına veya usuli risklere neden olabilir. Adli yardım koşulları varsa HMK m. 334 vd. uyarınca başvuru düşünülebilir.

    13. Mahkeme kararından sonra: Türk vatandaşlığı, nüfus kaydı, miras ve kimlik işlemleri

    5901 sayılı Kanun m. 6 ve 7, doğumla Türk vatandaşlığının soybağı veya doğum yeri esasına göre kazanılmasını düzenler. Bir Türk vatandaşı ana veya babaya doğum anında hukuken bağlı olmak, değerlendirmede esastır. Türk vatandaşı babadan ve yabancı anneden evlilik dışında doğan çocuk yönünden soybağı kurulmasını sağlayan usulün tamamlanması ayrıca aranır.

    18 yaşından sonra ilk bildirim: Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 8-10 ile Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün açıklamaları, yurt dışında doğup on sekiz yaşını tamamladığı halde tescil edilmemiş kişinin Türk ebeveyne dayanarak aile kütüğüne kaydının Bakanlığın inceleme ve tespitine bağlı olduğunu ortaya koyar. Bu, yetişkin kişinin sırf geciktiği için otomatik olarak hak kaybettiği ya da yalnız DNA raporuyla hemen kimlik aldığı anlamına gelmez.

    Kesinleşmiş aile/nüfus kararı ile idarenin vatandaşlık tespiti ve tescil işlemleri birbirini takip eden fakat hukuken ayrı basamaklardır. Yurt dışındaki belgelerin kabulü, nüfus müdürlüğü işlemleri ve gerektiğinde idari yargı yolu ayrıca planlanır. Mirasçılık, nafaka, velayet, soyadı ve aile kütüğü gibi sonuçlar da ilgili mevzuata göre değerlendirilir. Kişinin Türk vatandaşlığına sahip olduğunun kabulü halinde askerlik ve diğer kamu hukuku yükümlülükleri de ayrıca incelenebilir.

    14. Mevzuat, doğrulanmış kararlar ve ileri okumalar

    Aşağıdaki bağlantılar araştırmanın temelini oluşturan kanun, idari açıklama ve karar metinleridir. Kararların her biri farklı maddi olaylara ilişkin olduğundan, bir karardaki sonuç başka uyuşmazlığa doğrudan taşınamaz.

    1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 282-304: Soybağının kurulması, reddi, tanıma ve babalık hükümleri. Adalet Bakanlığı mevzuat sistemi.
    2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 292: Soybağı tespiti için inceleme. Madde metni.
    3. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, m. 35-36: Nüfus kayıt düzeltme ve nüfus davaları. Madde 36.
    4. 5718 sayılı MÖHUK, m. 2, 4, 5, 16 ve 17: Yabancılık unsurlu soybağı. Kanun metni.
    5. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, m. 6, 7, 23 vd., 43-44: Doğumla kazanım, vatandaşlık kaybı ve çok vatandaşlık. Adalet Bakanlığı mevzuat sistemi.
    6. Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, m. 7-10: Doğumla kazanım ve 18 yaş sonrası başvurular. Yönetmelik.
    7. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 02.12.2025, E. 2025/4364, K. 2025/10511: Nüfus kaydının düzeltilmesi ile soybağının reddinin ayrımı. Karar.
    8. Yargıtay, 11.05.2023 tarihli karar: Sadece tarafça sunulan DNA raporuyla yetinilmesi, eksik adli inceleme sorunu. Resmi içtihat kaydı.
    9. Yargıtay, babalık davası ve TMK m. 303 değerlendirmesi: Çocuğun dava açma süresi, ihbar ve taraflar. Resmi içtihat kaydı.
    10. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu yaklaşımı: Soybağı davası / nüfus kayıt düzeltme ayrımının açıklanması. Resmi içtihat kaydı.
    11. Anayasa Mahkemesi, 23.01.2024, E. 2023/135, K. 2024/18: Baba olduğunu iddia eden kişinin soybağının reddi davasına erişimi. AYM açıklaması.
    12. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü: Soybağı ile Türk vatandaşlığı, 18 yaş sonrası doğum bildirimi. Resmi açıklama.
    13. T.C. Dışişleri Bakanlığı: Çok vatandaşlık ve yabancı vatandaşlık bildirimi. Konsolosluk bilgi sayfası.
    14. Kişisel Verileri Koruma Kurumu: Genetik verilerin özel nitelikli veri olması. Rehber.

    15. Soybağı ve DNA davaları hakkında sık sorulan sorular

    1) DNA testi tek başına Türk vatandaşlığı sağlar mı?

    Hayır. DNA biyolojik ilişkiye dair delildir. Doğum tarihindeki ebeveyn vatandaşlığı, geçerli hukuki soybağı, kimlik aynılığı ve idari tescil şartları ayrıca incelenir.

    2) Türk vatandaşı anne Suriye’de ölmüşse çocuk dava açabilir mi?

    Somut statüye uygun dava veya başvuru yapılabilir. Ölüm, eski nüfus kayıtlarının, başka akrabaların ve uygun adli genetik profillerin araştırılmasına engel değildir.

    3) Suriye vatandaşlığı kazanan Türk baba Türk vatandaşlığını kaybetmiş sayılır mı?

    Otomatik ve tarihten bağımsız cevap verilemez. Kazanımın tarihi, o dönemde yürürlükteki kanun ve olası vatandaşlık kaybı kararları araştırılmalıdır.

    4) 40-50 yaşında olan çocuk ilk kez babalık davası açabilir mi?

    Çocuğun babalık davasındaki süre rejimi, annenin dava hakkından farklıdır. Ancak kayıtlı başka baba, yabancı hukuk, daha önceki kararlar ve talepler yönünden ayrı engeller bulunabilir.

    5) Eski davadaki DNA raporu yeni kardeşler için kullanılabilir mi?

    Mahkemeden raporun celbi ve değerlendirilmesi istenebilir. Aynı rapor her yeni kişi için yeterli değildir; mevcut genetik profil ve yeni numunelerle ek karşılaştırma gerekebilir.

    6) Eski Adli Tıp DNA numunesi kesin olarak saklanır mı?

    Hayır. Fiziksel örneğin, izolatın veya profilin güncel mevcudiyeti ve muhafaza şartları ilgili kurumdan resmi olarak sorulmalıdır.

    7) Ölen babanın mezarı mutlaka açılır mı?

    Hayır. Önce daha az müdahaleci belge ve yakın akraba inceleme yöntemleri değerlendirilebilir; mezar açılması somut dosyanın gereğine bağlıdır.

    8) Babalık davası hangi mahkemede açılır?

    Kural olarak aile mahkemesinde. Nüfus kaydının düzeltilmesi ise kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür; talebin hukuki niteliği belirleyicidir.

    9) Yurt dışında doğan çocuk 18 yaşından sonra Türk nüfusuna kaydedilebilir mi?

    Evet, şartlar varsa mümkündür; Bakanlık incelemesi ve gerekli bilgi-belgeler aranır. Her yetişkin başvurusu otomatik kabul edilmez.

    10) Bir kardeşin mahkeme kazanması diğer kardeşleri de otomatik Türk vatandaşı yapar mı?

    Hayır. Önceki karar güçlü bir delil ve araştırma başlangıcı olabilir; diğer kardeşlerin hukuki soybağı ve vatandaşlık koşulları ayrıca ispatlanır.

    11) Özel laboratuvar DNA testi mahkemede geçerli olur mu?

    Dosyaya sunulabilir; fakat kimlik doğrulama, örnek zinciri ve bilimsel usul tartışılabilir. Mahkeme eliyle adli inceleme yapılması gerekebilir.

    12) Yabancı doğum belgesinin tercümesi yeterli mi?

    Her zaman değil. Belgenin türüne, ülkeye ve anlaşmalara göre ayrıca tasdik, doğrulama ve resmi kaynak incelemesi gerekebilir.

    16. Dosya açılmadan önce avukatın kontrol listesi

    • Mevcut hukuki anne-baba kaydı ve olası önceki soybağı kesin hükmü kontrol edildi mi?
    • Doğum, evlilik, ölüm ve vatandaşlık tarihlerinden kronoloji hazırlandı mı?
    • Eski Türk nüfus kütüğü ve vatandaşlık işlem dosyası araştırıldı mı?
    • Yabancı kimlik ve Türkiye kaydı arasındaki farklılıklar tek tek açıklandı mı?
    • Her davacı açısından iddia edilen bağ ve hukuki yarar ayrıştırıldı mı?
    • Doğrudan DNA mümkün değilse dolaylı akrabalık hipotezi kuruldu mu?
    • Önceki mahkeme dosyaları, numune ve profil kayıtları araştırıldı mı?
    • Görevli mahkeme, doğru davalılar, ihbarlar ve süreler kontrol edildi mi?
    • Yabancı evrakların tasdik-tercüme zinciri ve delil avansı planlandı mı?
    • Karardan sonra nüfus/vatandaşlık işlemleri için ayrı yol haritası hazırlandı mı?

    17. Hukuki değerlendirme ve iletişim

    TD Hukuk ve Danışmanlık olarak soybağının tespiti, babalık, nüfus kaydının düzeltilmesi, Türk vatandaşlığının soybağıyla kazanılması, yabancılık unsurlu aile hukuku ve sınır ötesi delil temini konularında, hukuki statü ile delil planlamasını birlikte değerlendiriyoruz. Her dosyada önce uygulanacak dava ve idari başvuru türü belirlenmeli; ardından uygun arşiv ve adli genetik delilleri toplanmalıdır.

    Av. Murat Can Dolğun
    TD Hukuk ve Danışmanlık (TD Law Firm)
    Dünya Ticaret Merkezi, A2 Blok, Kat: 5, No: 206, Bakırköy / İstanbul
    Telefon: +90 212 299 44 22
    Görüşmeler randevu ile gerçekleştirilmektedir.

    Hukuki bilgilendirme ve sorumluluk reddi (Disclaimer)

    Bu makale, 28 Ekim 2026 itibarıyla genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; avukatlık danışmanlığı, hukuki mütalaa, dava sonucu taahhüdü veya somut olaya ilişkin temsil teklifi niteliğinde değildir. Mevzuat, yargı içtihatları, delil uygulamaları ve idari usuller değişebilir. Yazıdaki Ahmet ve diğer örnek olaylar kurgusaldır; mesleki uygulamadan esinlenen bölüm ve olaylar müvekkil mahremiyetini korumak amacıyla anonimleştirilmiş ve öğretici biçimde yeniden düzenlenmiştir. DNA raporlarının kullanımı, örneklerin muhafazası, vatandaşlığın ispatı, taraf sıfatı, süreler ve yetkili mahkeme her somut dosyada farklı değerlendirilebilir. Resmi işlem veya dava açılmadan önce belgelerin bir avukat tarafından incelenmesi önerilir.

  • Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu | TCK 236 (2026)

    Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu | TCK 236 (2026)

    DOLĞUN AKADEMİ | CEZA HUKUKU VE KAMU İHALE HUKUKU

    Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu (TCK m. 236): Suçun Unsurları, Yüklenicinin Failliği, Kamu Görevlilerinin Sorumluluğu, İspat, Kamu Zararı ve Yargıtay Kararları

    Yazan: Av. Murat Can Dolğun
    İstanbul Barosu | Dolğun Akademi
    Yayımlanma tarihi: 26 Ekim 2026

    Edimin ifasına fesat karıştırma suçu, kamu kurumları ve kanunda belirtilen diğer kuruluşlara karşı taahhüt edilen edimlerin yerine getirilmesi sırasında gerçekleştirilen belirli hileli hareketleri cezalandıran, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 236. maddesinde düzenlenmiş bir suçtur. Ancak her eksik imalat, ayıplı teslim, gecikme, hatalı hakediş veya kamu zararı iddiası bu suçu oluşturmaz.

    Özellikle yüklenicinin doğrudan fail olup olamayacağı, alt yüklenicinin sorumluluğu, kabul komisyonunun rolü, kesin kabulün yapılmamış olması, kamu zararının ispatı ve hileli davranışların tespiti suçun hukuki niteliğinin belirlenmesinde temel öneme sahiptir.

    Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 2024, 2025 ve 2026 yıllarında verdiği kararlar, suçun özgü suç niteliğini ve her seçimlik hareket bakımından fail olabilecek kişilerin ayrı belirlenmesi gerektiğini özellikle vurgulamaktadır.

    Bu çalışmada suçun kanuni yapısı, öğretideki görüş ayrılıkları, uygulamada karşılaşılan teknik uyuşmazlıklar, ispat ölçütleri, savunma imkanları, kamu görevlilerinin ve özel hukuk kişilerinin ayrı ayrı sorumluluğu ile doğrulanabilir Yargıtay içtihatları kapsamlı biçimde incelenmektedir.

    1. Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu Nedir?

    Edim, borç ilişkisi kapsamında yerine getirilmesi gereken verme, yapma veya yapmama yükümlülüğüdür. Kamu ihale hukukunda edim çoğunlukla belirli bir malın teslimi, bir yapının inşa edilmesi, bakım ve onarım işinin tamamlanması yahut bir hizmetin sunulması şeklinde karşımıza çıkar.

    Edimin ifasına fesat karıştırma suçu, sözleşmenin uygulanması sürecinde kanunda sayılan belirli hareketlerin hileli biçimde gerçekleştirilmesiyle gündeme gelir. Düzenleme, kamu kaynaklarıyla gerçekleştirilen alımlarda sözleşmeye uygun ifanın güvence altına alınmasını amaçlar.

    Bu suçun doğru anlaşılabilmesi için üç temel hukuki alanın birbirinden ayrılması gerekir:

    1. Sözleşme hukuku: Borcun gereği gibi ifa edilip edilmediği, ayıp, gecikme, tazminat ve cezai şart meseleleri.
    2. Kamu mali hukuku: Kamu zararının doğup doğmadığı, hesaplanması, sorumlulara yükletilmesi ve tahsili.
    3. Ceza hukuku: Kanunda sayılan seçimlik hareketin, hileli olarak, bu hareketin faili olabilecek kişi tarafından işlenip işlenmediği.

    Bu alanlar arasında bağlantı bulunmakla birlikte sonuçları aynı değildir. Bir yüklenici sözleşmeyi ihlal ettiği için tazminat ödemek zorunda kalabilir; fakat aynı davranışın ceza sorumluluğu doğurması için TCK m. 236’daki özel koşulların gerçekleşmesi gerekir.

    Başka bir ifadeyle her sözleşmeye aykırılık suç değildir; her kamu zararı cezai kastın ispatı anlamına gelmez.

    2. TCK m. 236: Kanun Metni ve Öngörülen Ceza

    5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 236. maddesinin 26 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükte bulunan metni şöyledir:

    Edimin ifasına fesat karıştırma

    Madde 236 – (1) Kamu kurum veya kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, bunların iştirakiyle kurulmuş şirketler, bunların bünyesinde faaliyet icra eden vakıflar, kamu yararına çalışan dernekler ya da kooperatiflere karşı taahhüt altına girilen edimin ifasına fesat karıştıran kişi, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

    (2) Aşağıdaki fiillerin hileli olarak yapılması halinde, edimin ifasına fesat karıştırılmış sayılır:

    a) İhale kararında veya sözleşmede evsafı belirtilen maldan başka bir malın teslim veya kabul edilmesi.

    b) İhale kararında veya sözleşmede belirtilen miktardan eksik malın teslim veya kabul edilmesi.

    c) Edimin ihale kararında veya sözleşmede belirtilen sürede ifa edilmemesine rağmen, süresinde ifa edilmiş gibi kabul edilmesi.

    d) Yapım ihalelerinde eserin veya kullanılan malzemenin şartname veya sözleşmesinde belirlenen şartlara, miktar veya niteliklere uygun olmamasına rağmen kabul edilmesi.

    e) Hizmet niteliğindeki edimin, ihale kararında veya sözleşmede belirtilen şartlara göre verilmemesine veya eksik verilmesine rağmen verilmiş gibi kabul edilmesi.

    (3) Edimin ifasına fesat karıştırma dolayısıyla menfaat temin eden görevli kişiler, ayrıca bu nedenle ilgili suç hükmüne göre cezalandırılırlar.

    Temel ceza üç yıldan yedi yıla kadar hapistir. Maddede bütün fiiller için tek bir ceza aralığı öngörülmüştür. TCK m. 235’teki ihaleye fesat karıştırma suçunun aksine TCK m. 236’da kamu zararının bulunmamasına özgü, daha düşük cezayı düzenleyen ayrı bir fıkra bulunmamaktadır.

    Kanun metnindeki en önemli ifade ikinci fıkranın başlangıcında bulunan “hileli olarak yapılması halinde” ibaresidir. Suçun kapsamını belirleyen bu ifade, salt eksik veya hatalı ifa ile ceza hukuku bakımından fesat karıştırma arasındaki sınırı oluşturur.

    Resmi kaynak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu – Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Programı.

    3. Korunan Hukuki Değer, Mağdur ve Suçtan Zarar Gören

    TCK m. 236, Türk Ceza Kanunu’nun “Ekonomi, Sanayi ve Ticarete İlişkin Suçlar” bölümünde düzenlenmiştir. Düzenlemenin koruduğu hukuki değer, yalnızca belirli bir idarenin malvarlığı değil; kamu kaynaklarıyla yürütülen sözleşmelerin dürüst, güvenilir, şeffaf ve amacına uygun şekilde ifa edilmesine duyulan toplumsal güvendir.

    Somut olayda sözleşmenin tarafı olan kamu idaresi veya diğer kanuni kuruluş, suçtan doğrudan zarar gören sıfatını kazanabilir. Bununla birlikte ceza muhakemesinde katılma hakkı bakımından soyut kamu yararı ile doğrudan zarar birbirine karıştırılmamalıdır.

    TCK m. 236/1’de korunan kuruluşlar şunlardır:

    • Kamu kurum veya kuruluşları.
    • Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları.
    • Kanunda belirtilen iştirak şirketleri.
    • Belirtilen kuruluşların bünyesinde faaliyet gösteren vakıflar.
    • Kamu yararına çalışan dernekler.
    • Kooperatifler.

    Bir şirketin belediyeyle ticari ilişkisi bulunması, tek başına kanunda aranan iştirak niteliğini ispatlamaz. Tüzel kişiliğin hukuki yapısı, sermaye ve iştirak ilişkileri, sözleşmenin tarafı ve ilgili düzenlemenin kapsamı ayrıca incelenmelidir.

    Yargıtay uygulamasında suçtan doğrudan zarar görmeyen kurumlara katılma veya kanun yoluna başvurma hakkı tanınamayabileceği görülmektedir. Bu nedenle her kurumun menfaati değil, somut sözleşme ve suç ilişkisi esas alınmalıdır.

    4. İhaleye Fesat Karıştırma ile Edimin İfasına Fesat Karıştırma Arasındaki Fark

    TCK m. 235 ve TCK m. 236 bağımsız suç tipleridir. Birinci suç ihale sürecinin hukuka uygunluğuyla, ikinci suç ise sözleşmeyle üstlenilen edimin yerine getirilmesiyle ilgilidir.

    Ölçüt TCK 235 TCK 236
    Suç İhaleye fesat karıştırma Edimin ifasına fesat karıştırma
    Esas aşama İhale süreci Edimin ifası, teslimi ve kabulü
    Tipik fiiller Katılımı engelleme, gizli bilgileri açıklama, anlaşma ve diğer sayılı hareketler Hileli farklı veya eksik mal teslimi, gerçeğe aykırı kabul
    Fail Somut seçimlik harekete göre belirlenir Yargıtay içtihadında özel faillik niteliği öne çıkar
    Kamu zararı 235/3-b bakımından cezaya etkisi ayrıca düzenlenmiştir Metinde açık unsur değildir; içtihatta zarar suçu yaklaşımı bulunmaktadır

    Örneğin ihale tekliflerinin gizli biçimde paylaşılması TCK m. 235 açısından; ihale sonucunda teslimi gereken malın başka bir malla hileli olarak değiştirilmesi ise TCK m. 236 açısından incelenebilir.

    Aynı süreçte her iki suçun birbirinden bağımsız fiillerle işlenmesi mümkündür. Böyle bir durumda olayın aşamaları ve eylemler birbirinden ayrılarak içtima kuralları uygulanmalıdır.

    İhale hukukuna giriş niteliğindeki önceki yazımız: Kamu İhale Hukuku Nedir? 4734 Sayılı Kanun ve Temel Kavramlar.

    5. TCK m. 236/2’de Düzenlenen Beş Seçimlik Hareket

    Edimin ifasına fesat karıştırma suçu serbest hareketli bir suç değildir. Kanunda sınırlı olarak sayılmış hareketlerden birinin hileli şekilde gerçekleştirilmesi gerekir. Ceza hukukunda kıyas yasağı gereğince bu liste genişletilemez.

    5.1. Sözleşmede Belirtilenden Farklı Malın Teslimi veya Kabulü – TCK 236/2-a

    İhale kararında veya sözleşmede belirlenen niteliklerden farklı bir malın, hileli davranışlarla teslim edilmesi veya kabul edilmesi bu bent kapsamındadır.

    Örneğin teknik şartnamede belirli kalite sınıfında, dayanımda ve sertifikasyonda bir ürün istenmesine rağmen başka bir ürünün etiket, seri numarası, belge veya ambalaj değiştirilerek uygun ürün gibi teslim edilmesi söz konusu olabilir.

    Ancak her marka farklılığı veya teknik özellik uyuşmazlığı suç anlamına gelmez. Sözleşmede eşdeğer ürün teslimine imkan tanınıp tanınmadığı, uygunluk prosedürü, kurumun bilgisi, değişiklik onayı ve teslimin hileli olup olmadığı araştırılmalıdır.

    Fail olabilecek kişiler: Yüklenici, yükleniciyi temsile yetkili ilgili kişiler ve malın kabulü sürecinde görev alan ilgili kamu görevlileri.

    5.2. Eksik Miktarda Malın Teslimi veya Kabulü – TCK 236/2-b

    Sözleşmeyle 10.000 birim mal teslimi kararlaştırıldığı halde fiilen 8.000 birim teslim edilip 10.000 birim teslim edilmiş gibi gösterilmesi halinde bu bent gündeme gelebilir.

    Özellikle kantar fişleri, depo kayıtları, irsaliyeler, taşıma belgeleri, stok hareketleri ve muayene tutanakları önem kazanır.

    Miktar uyuşmazlığının ölçüm yöntemi, fire oranı, sözleşmedeki toleranslar, kısmi teslim hükümleri veya usulüne uygun iş eksilişi nedeniyle ortaya çıkması halinde suç değerlendirmesi farklılaşır.

    Fail olabilecek kişiler: Yüklenici ve ilgili temsilcileri ile hileli kabul işleminde rol alan kamu görevlileri.

    5.3. Geç İfa Edilen Edimin Süresinde Tamamlanmış Gibi Kabulü – TCK 236/2-c

    Bu bentte önemli olan yalnızca gecikme değil, gecikmiş edimin süresinde yerine getirilmiş gibi hileli şekilde kabul edilmesidir.

    Yasal veya sözleşmesel süre uzatımı verilmişse, mücbir sebep veya idareden kaynaklanan gecikmeler bulunuyorsa öncelikle gerçek ifa süresi belirlenmelidir.

    Gerçeğe aykırı iş bitirme tarihi düzenlenmesi, geçmiş tarihli belge hazırlanması veya teslimin bilinçli şekilde zamanında yapılmış gibi kaydedilmesi hile tartışmasını gündeme getirir.

    Yargıtayın özel faillik yaklaşımına göre: Bu bentte doğrudan fail, edimin kabulü sürecinde görev alan ilgili kamu görevlisidir. Yüklenicinin cezai sorumluluğu, somut olaya göre azmettirme veya yardım etme kapsamında araştırılabilir.

    5.4. Yapım İşlerinde Şartnameye Aykırı Eser veya Malzemenin Kabulü – TCK 236/2-d

    Bu bent özellikle inşaat, altyapı, restorasyon, yol, köprü, tesis ve kamu binalarının yapımı veya onarımına ilişkin uyuşmazlıklarda önemlidir.

    Örnekler arasında projede bulunması gereken donatının kullanılmaması, farklı dayanım sınıfında beton kullanılması, eksik izolasyon yapılması, daha düşük nitelikte tesisat döşenmesi veya yapılmayan imalatın yapılmış gibi kabul edilmesi gösterilebilir.

    Ancak şartnameye aykırı imalat ile hileli kabul aynı şey değildir. Yapım hatasının açıkça kayda geçirildiği, idareye bildirildiği, reddedildiği veya giderilmesinin istendiği durumlarla, ayıbın bilinçli biçimde gizlenerek gerçeğe aykırı kabul işlemi gerçekleştirilmesi birbirinden ayrılmalıdır.

    Suçun tamamlanması bakımından geçici kabul ve kesin kabul işlemlerinin hukuki etkisi ayrıca önemlidir. Bu konu aşağıda Yargıtayın 2025 tarihli kararları çerçevesinde değerlendirilmektedir.

    Yargıtay yaklaşımına göre doğrudan fail: Kabul işlemini gerçekleştiren ilgili kamu görevlisi. Yüklenici ise fiilin niteliğine göre azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu tutulabilir.

    5.5. Eksik veya Hiç Verilmeyen Hizmetin Verilmiş Gibi Kabulü – TCK 236/2-e

    Hizmet alımlarında sözleşmeyle üstlenilen hizmetin eksik, farklı veya hiç sunulmadığı halde sunulmuş gibi kabul edilmesi bu bent kapsamında değerlendirilir.

    Örneğin 100 personelle yürütülmesi gereken hizmetin gerçekte 70 personelle sunulduğunun gizlenmesi, yapılmayan bakımın yapılmış gibi raporlanması veya fiilen sağlanmayan hizmet saatlerinin tamamlanmış gösterilmesi iddialarında bu hüküm gündeme gelir.

    Ancak personel eksikliğinin kendiliğinden TCK m. 236’yı oluşturduğu söylenemez. Sözleşmenin çalışma düzeni, eşdeğer hizmetin sağlanıp sağlanmadığı, puantajların gerçekliği ve ilgili kamu görevlisinin hileli kabuldeki rolü birlikte incelenmelidir.

    Yargıtay yaklaşımına göre doğrudan fail: Hizmetin kabul sürecindeki ilgili kamu görevlisi. Yüklenici bakımından iştirak koşulları ayrıca aranır.

    6. Yüklenici Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçunun Faili Olabilir mi?

    Evet, ancak her seçimlik hareket bakımından değil.

    Uygulamada sıkça karşılaşılan önemli hukuki hata, ihale sözleşmesini imzalayan yüklenicinin sözleşmeye aykırı her davranış nedeniyle TCK m. 236’nın doğrudan faili olabileceğinin kabul edilmesidir.

    Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 16.01.2025 tarihli 2021/3421 E., 2025/1050 K.; 20.02.2025 tarihli 2022/2227 E., 2025/2152 K. ve 05.03.2026 tarihli 2022/5334 E., 2026/4031 K. sayılı kararlarında, TCK m. 236’nın seçimlik hareketleri bakımından özel faillik ayrımı açıkça yapılmaktadır.

    Hüküm Yüklenici doğrudan fail olabilir mi? Yargıtaya göre ilgili kamu görevlisi
    236/2-a Evet Fail olabilir
    236/2-b Evet Fail olabilir
    236/2-c Doğrudan fail değil; iştirak araştırılabilir Doğrudan fail olabilir
    236/2-d Doğrudan fail değil; iştirak araştırılabilir Doğrudan fail olabilir
    236/2-e Doğrudan fail değil; iştirak araştırılabilir Doğrudan fail olabilir

    Bu ayrımın nedeni, ilk iki bentte “teslim veya kabul” hareketlerine; diğer üç bentte ise esas olarak “kabul” hareketine yer verilmesidir. Yapım ve hizmet işlerinde eserin ya da hizmetin uygun olmadığı halde kabul edilmesi, Yargıtay tarafından ilgili kabul yetkisini kullanan kamu görevlisinin özel faillik niteliği çerçevesinde ele alınmaktadır.

    Örneğin bir inşaat şirketi eksik imalat yapmış olabilir. Ancak bu eksik imalatın gerçeğe aykırı kabul işlemiyle ilişkilendirildiği TCK m. 236/2-d kapsamında, şirket temsilcisinin doğrudan fail olarak cezalandırılması yerine kamu görevlisinin hileli kabul fiili ve şirket temsilcisinin iştirak iradesi araştırılmalıdır.

    Önemli ayrım: Yüklenicinin TCK m. 236/2-d bakımından doğrudan fail sayılamaması, sözleşmesel sorumluluğunun ortadan kalktığı veya başka bir suçtan sorumlu tutulamayacağı anlamına gelmez.

    Yüklenicinin davranışı ayrı koşullar altında nitelikli dolandırıcılık, belgede sahtecilik, rüşvet veya diğer suç tiplerini gündeme getirebilir.

    Ayrıca 4735 sayılı Kanun’un 25, 27 ve 30. maddeleri kapsamındaki yaptırımlar ile yüklenici ve alt yüklenicinin tazminat sorumluluğu ayrıca incelenmelidir.

    7. Tüm Olası Failler ve İlgililer Bakımından Cezai Sorumluluk

    7.1. İhaleyi Kazanan Gerçek Kişi Yüklenici

    Mal teslimine ilişkin TCK m. 236/2-a ve (b) hükümlerinin faili olabilir. Diğer bentlerde doğrudan faillik yerine iştirak sorumluluğu gündeme gelir. Her halde hileli hareket, bilgi ve kast ayrıca ispatlanmalıdır.

    7.2. Limited veya Anonim Şirket Yöneticileri

    Şirket adına hareket eden müdürler, yönetim kurulu üyeleri ve temsilcilerin cezai sorumluluğu unvanlarından değil, somut görev ve eylemlerinden kaynaklanır.

    Bir kişinin ticaret sicilinde müdür veya yönetim kurulu üyesi olması, sözleşmedeki bütün işlemleri bildiğini veya hileli teslimi bizzat gerçekleştirdiğini kanıtlamaz. Fiili yönetim, imza yetkileri, karar alma süreçleri ve deliller incelenmelidir.

    Bir şirketin tüm ortaklarının tek bir yüklenici fiilinden dolayı otomatik cezai sorumluluğu doğmaz.

    7.3. Alt Yüklenici ve Taşeron

    Alt yüklenicinin yalnızca yapım işinde çalışmış olması, onu idareyle sözleşme yapan asli yükleniciye dönüştürmez. Öncelikle idareyle sözleşmenin tarafının kim olduğu ve alt yüklenicinin hukuki statüsü belirlenmelidir.

    Yargıtayın özel faillik yaklaşımında, idareye karşı yüklenici sıfatını taşımayan kişi sırf tedarik veya taşeronluk ilişkisi nedeniyle doğrudan fail haline getirilemez. Bununla birlikte somut fiiline göre azmettirme, yardım etme veya bağımsız başka bir suçtan sorumluluk mümkündür.

    7.4. Yükleniciye Mal Satan Tedarikçi

    Tedarikçinin idareyle doğrudan sözleşme ilişkisi bulunmuyorsa, yüklenicinin teslim borcuna konu malı satması tek başına ona TCK m. 236 kapsamında faillik sıfatı kazandırmaz.

    Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 05.03.2026 tarihli 2022/5334 E., 2026/4031 K. sayılı kararında da yükleniciye mal satan üçüncü kişi şirketin yetkililerinin fail sıfatı ayrıntılı biçimde tartışılmıştır.

    2026/4031 sayılı kararın tam metni.

    7.5. Muayene ve Kabul Komisyonu Üyeleri

    Muayene ve kabul komisyonları TCK m. 236 bakımından en önemli sorumluluk kategorilerinden biridir. Ancak komisyon üyelerinin cezai sorumluluğu müşterek ve otomatik değildir.

    Her üyenin görevi, katıldığı işlemler, incelediği mal veya imalat, imzaladığı belgeler, tespit imkanları, varsa çekince veya muhalefeti ve hileli kabul iradesi ayrı ayrı araştırılmalıdır.

    Sadece imzanın varlığından kast çıkarmak, ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesiyle bağdaşmaz.

    7.6. Yapı Denetim Görevlisi, Kontrol Mühendisi ve Teknik Personel

    Kontrol mühendisinin yükümlülüğü teknik inceleme, ölçüm ve raporlama olabilir. Ancak bu görevler kişiyi her durumda kabul yetkilisi haline getirmez.

    İlgili kişinin hukuken hangi belgeyi düzenlemeye yetkili olduğu, kabul işleminin bir parçası olup olmadığı ve hangi tarihte hangi teknik durumu bildiği belirlenmelidir.

    Gerçeğe aykırı teknik rapor düzenlenmesi başka suçları da gündeme getirebilir; fakat TCK m. 236 bakımından doğrudan fail sıfatı somut seçimlik harekete göre değerlendirilmelidir.

    7.7. Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi

    Ödeme sürecine katılmak, kabul işlemini gerçekleştirmekle aynı değildir. Harcama yetkilisinin veya gerçekleştirme görevlisinin hangi belgeyi ve hangi hukuki sıfatla imzaladığı belirlenmelidir.

    Hakediş ve ödeme belgelerindeki imzalar hileli sürece ilişkin delil oluşturabilir; ancak fiilin hangi bent kapsamında işlendiği ve kişinin buna iştiraki gösterilmeden doğrudan fail kabul edilmesi doğru değildir.

    7.8. İhale Yetkilisi, İhale Komisyonu Üyeleri ve Üst Yöneticiler

    İhale komisyonunda görev almak, sözleşmenin ifası aşamasındaki kabul işlemlerinden kendiliğinden sorumlu olmayı gerektirmez.

    Belediye başkanı, genel müdür, daire başkanı, rektör veya diğer üst yöneticiler bakımından da hiyerarşik konumun tek başına suçun faili olmayı gerektirmediği unutulmamalıdır. Talimat, onay, hileye katılım ve hukuki yetki somutlaştırılmalıdır.

    7.9. Özel Teknik Danışman, Proje Müellifi ve Denetim Şirketi Çalışanı

    Bu kişilerin kamu görevlisi sayılıp sayılmadığı, görevlendirilme şekli, kamu adına kabul yetkisi bulunup bulunmadığı ve somut sözleşme ilişkisi araştırılmalıdır.

    Özel hukuk çalışanı olmak tek başına doğrudan faillik için yeterli olmadığı gibi, kamu hizmetiyle ilişkili olmak da otomatik olarak kamu görevlisi sıfatı doğurmaz. TCK m. 6’daki kamu görevlisi tanımı ile özel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.

    7.10. İşçiler, Şantiye Şefleri, Muhasebe Personeli ve Diğer Yardımcılar

    Bir işçinin gerçeğe aykırı belge hazırlaması veya bir çalışanın sahte kantar kaydını sisteme işlemesi, bu kişinin olaydaki rolü bakımından önem taşıyabilir.

    Ancak işlemin amacını bilmeyen, hileli iradeyi paylaşmayan ve sadece kendisine verilen olağan teknik görevi yapan kişilerin cezai sorumluluğu ayrıca ispat gerektirir.

    7.11. Tüzel Kişinin Cezai ve İdari Sorumluluğu

    TCK m. 20/2 uyarınca tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz; kanunda öngörülen güvenlik tedbirleri saklıdır.

    Dolayısıyla bir limited veya anonim şirket hakkında gerçek kişilere uygulanan hapis cezası verilemez. Bununla birlikte şirket yöneticilerinin kişisel ceza sorumluluğu, ihale yasakları, sözleşmenin feshi, tazminat ve diğer kanuni yaptırımlar gündeme gelebilir.

    4735 sayılı Kanun’daki gerçek ve tüzel kişilere ilişkin özel yasaklama hükümleri, ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesiyle birlikte değerlendirilmelidir.

    8. Özgü Suç Niteliği, Müşterek Faillik, Azmettirme ve Yardım Etme

    Özgü suç, yalnızca kanunda aranan belirli sıfata veya niteliğe sahip kişinin doğrudan fail olabildiği suçtur.

    Yargıtayın güncel kararlarında TCK m. 236 bakımından özel faillik niteliği kabul edilmektedir. Ancak suçun bütün seçimlik hareketleri aynı faili gerektirmez.

    TCK m. 40/2 uyarınca özgü suçlarda özel faillik niteliğini taşımayan kişiler azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu tutulabilirler.

    Azmettirme: Failde suç işleme kararını oluşturacak biçimde yönlendirmede bulunulmasıdır.

    Yardım etme: Suçun işlenmesini kolaylaştırma, araç sağlama, maddi veya manevi destek verme ve ilgili hükümde sayılan diğer katkıları ifade eder.

    Müşterek faillik: Suçun icrası üzerinde birlikte hakimiyet kurulmasını gerektirir. Özgü suçlarda özel faillik sıfatı bulunmayan kişinin salt birlikte hareket etmesi, kanunda aranan faillik sıfatını kendiliğinden kazandırmaz.

    Örneğin bir yüklenicinin kamu görevlisiyle anlaşarak eksik imalatın uygun kabul edilmesini sağlaması iddiasında, kamu görevlisinin TCK m. 236/2-d bakımından fail sıfatı ile yüklenicinin iştirak biçimi ayrı incelenmelidir.

    Önemli bir başka konu bağlılık kuralıdır. Şerikliğin cezalandırılabilmesi için kasten ve hukuka aykırı işlenmiş bir esas fiilin varlığı gerekir. Asıl fail hakkında dava açılmaması tek başına bütün teorik iştirak ihtimallerini ortadan kaldıran soyut bir kural gibi kullanılmamalıdır. Bununla birlikte Yargıtayın belirli TCK m. 236 kararlarında, ilgili kamu görevlileri hakkında kamu davasının bulunmaması ve esas fail fiilinin ortaya konulamaması karşısında şerikliğin kabul edilemeyeceği belirtilmiştir.

    Dolayısıyla soruşturma veya kovuşturmada, öncelikle asıl tipik fiilin kim tarafından, ne zaman ve hangi yetkiyle gerçekleştirildiği araştırılmalıdır.

    9. Hile, Kast, Maddi Hata ve Sözleşmeye Aykırılık Ayrımı

    9.1. Hile Neden Zorunludur?

    TCK m. 236/2’de sayılan hareketlerin hileli olarak gerçekleştirilmesi aranır. Bu nedenle suçun değerlendirilmesinde basit ayıp, dikkatsizlik, yanlış hesap, teknik yetersizlik veya sözleşmeye aykırılığın ötesinde, kanuni seçimlik hareketle bağlantılı bir hileli davranış belirlenmelidir.

    Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 14.05.2024 tarihli 2021/2430 E., 2024/5591 K. sayılı kararında, ayıplı veya eksik ifanın tek başına yeterli olmadığı; ayrıca hileli hareketlerle gizlenmesi gerektiği açıklanmıştır.

    2024/5591 sayılı karar – Adalet Bakanlığı.

    9.2. Hileye Örnek Olabilecek Davranışlar

    • Başka bir ürünü şartnameye uygun ürün gibi göstermek için sahte etiket kullanılması.
    • Gerçekte teslim edilmeyen miktar için teslim belgesi hazırlanması.
    • Yapılmayan iş kalemlerinin ölçüm ve kabul kayıtlarında yapılmış gösterilmesi.
    • Eksik personel çalıştırıldığı halde puantajların gerçeğe aykırı düzenlenmesi.
    • Test sonuçları veya malzeme sertifikalarının gerçeği gizlemek amacıyla değiştirilmesi.
    • Geç tamamlanan işin teslim ve kabul tarihlerinin gerçeğe aykırı gösterilmesi.

    Bu örneklerin her birinde suçun oluştuğu peşinen kabul edilemez. Sözleşmeye uygunluk, failin sıfatı, hilenin niteliği ve ilgili seçimlik hareketin gerçekleşmesi birlikte aranmalıdır.

    9.3. Kast Nasıl Belirlenir?

    Edimin ifasına fesat karıştırma suçunun taksirli şekli düzenlenmemiştir. Bu nedenle sırf özensizlik, bilgisizlik veya teknik hata nedeniyle TCK m. 236 kapsamında mahkumiyet kurulamaz.

    Failin hileli hareketin maddi unsurlarını bildiği ve davranışı iradi olarak gerçekleştirdiği ortaya konulmalıdır.

    Kastın değerlendirilmesinde yazışmalar, sözleşme kayıtları, uyarılar, değişiklik talepleri, test sonuçları, kabul işlemleri ve fiili uygulama birlikte ele alınır.

    9.4. Teknik Yanılgı ve Maddi Unsurlarda Hata

    Örneğin yetkili mühendis tarafından eşdeğer kabul edilen bir malzemenin sonradan sözleşmeye uygun olmadığının anlaşılması halinde, başlangıçtaki bilgi düzeyi ve hata ihtimali önem taşır.

    Teknik normun tartışmalı olması, projelerin çelişmesi veya malzemenin özelliklerine ilişkin makul bir yanılgının bulunması, kast ve TCK m. 30 kapsamındaki hata değerlendirmesinde dikkate alınabilir.

    9.5. Ayıbın Sonradan Giderilmesi

    Ayıbın sonradan giderilmesi, her durumda önceden tamamlanmış bir suçu ortadan kaldırmaz. Ancak sözleşmede öngörülen muayene, ret ve değiştirme prosedürünün usulüne uygun biçimde işletilmesi, suçun hiç tamamlanmadığını veya hileli kabulün gerçekleşmediğini gösterebilir.

    Yargıtayın 05.03.2026 tarihli 2026/4031 sayılı kararında, reddedilen malların sözleşmedeki değiştirme hakkı kullanılarak uygun mallarla değiştirilmesi özellikle değerlendirilmiştir.

    10. Kamu Zararı Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçunun Zorunlu Unsuru mudur?

    Bu soru suçun en önemli tartışmalı alanlarından biridir.

    Kanun metni bakımından: TCK m. 236’da kamu zararı, ikinci fıkradaki seçimlik hareketlerden bağımsız ve açıkça yazılmış bir unsur olarak yer almamaktadır.

    Yargıtay uygulaması bakımından: Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 12.03.2024 tarihli 2021/5557 E., 2024/2716 K. ve 14.05.2024 tarihli 2021/2430 E., 2024/5591 K. sayılı kararlarında suçun zarar suçu niteliğinde olduğu ifade edilmiştir.

    Bu kararlar, 6459 sayılı Kanun’un hazırlık sürecindeki açıklamalardan da hareket ederek, mal veya hizmetin alıcısı durumundaki tarafın zarar görmesinin gerektiği görüşünü benimsemektedir.

    Yargıtayın 05.03.2026 tarihli 2022/5334 E., 2026/4031 K. sayılı kararında da zarar suçu yaklaşımına yer verilmiştir.

    Buna karşılık doktrinde, zararın açıkça kanuni unsur şeklinde düzenlenmemiş olmasına dikkat çeken ve bunun yorum yoluyla zorunlu unsur haline getirilmesini tartışan değerlendirmeler bulunmaktadır.

    Sonuç olarak: Güncel Yargıtay uygulamasında zarar araştırması ciddi önem taşımaktadır. Bununla birlikte somut dosyada yalnızca bir “kamu zararı vardır” ibaresine dayanmak yeterli değildir.

    10.1. Kamu Zararı Nasıl Hesaplanmalıdır?

    Teknik hesaplama, işin türüne ve sözleşme modeline göre değişir. Genel olarak aşağıdaki ayrım yapılmalıdır:

    • Taahhüt edilen fakat hiç yerine getirilmeyen edim.
    • Eksik miktarda gerçekleştirilen edim.
    • Düşük nitelikte veya farklı malzemeyle yapılan imalat.
    • Yapılmış ve idarenin yararına sunulmuş ilave işler.
    • Gerçekten ödenen hakediş ve diğer ödemeler.
    • İade, mahsup, kesinti ve düzeltme işlemleri.
    • Sözleşmeye uygun değişiklikler ve fiyat farkları.
    • Hesaba esas alınacak ilgili tarih ve fiyat düzeyi.

    Örneğin yaklaşık maliyet cetvelinde yer alan bir iş kaleminin projede farklı biçimde uygulanmış olması, ilgili iş kaleminin bedelinin tamamının kamu zararı olduğu anlamına gelmez.

    Özellikle anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerinde, birim fiyatlı işlerde uygulanan hesap mantığının hiçbir değişiklik yapılmadan kullanılması hatalı sonuçlara yol açabilir.

    Öncelikle idarenin sözleşmeyle hangi sonucu satın aldığı, fiilen hangi sonucun teslim edildiği ve ödeme karşılığında elde edilen gerçek ekonomik değer araştırılmalıdır.

    Kamu zararı ile ceza hukuku arasındaki ilişkiyi daha ayrıntılı inceleyen önceki çalışmamız: Kamu İhalelerinde Kamu Zararı, Sayıştay ve Ceza Davaları (2026).

    10.2. Sayıştay Raporu Tek Başına Mahkumiyet İçin Yeterli midir?

    Sayıştay denetim raporu, kamu zararı tespiti veya müfettiş raporu önemli delil niteliği taşıyabilir. Ancak bunlar ceza mahkemesinin suçun bütün unsurlarını bağımsız değerlendirme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

    Mali sorumluluk için yapılan tespitle cezai kastın ispatı farklıdır. Bir raporda fazla ödeme belirlenmiş olsa bile bunun kim tarafından, hangi hukuki yetkiyle ve hileli olarak gerçekleştirildiği ayrıca belirlenmelidir.

    11. Geçici Kabul, Kesin Kabul ve Suçun Tamamlanma Anı

    Yapım işlerinde geçici kabul ve kesin kabul farklı hukuki işlevlere sahiptir. Geçici kabul, işin belirli koşullarla teslim alınması sürecini; kesin kabul ise sözleşme ve ilgili yönetmelik çerçevesinde daha sonraki kabul aşamasını ifade eder.

    Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 16.01.2025 tarihli 2021/3421 E., 2025/1050 K. sayılı kararında, somut olayda uygulanan Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği esas alınarak TCK m. 236/2’deki kabul kavramının kesin kabul işlemi olarak anlaşılması gerektiği belirtilmiştir.

    Kararda kesin kabul işleminin yapılmamış olması, suçun yasal unsurlarının oluşmadığı sonucuna varılmasında etkili olmuştur.

    Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 2025/1050 K. – Resmi karar metni.

    Benzer biçimde 20.02.2025 tarihli 2022/2227 E., 2025/2152 K. sayılı kararda kesin kabulün sonradan yapılıp yapılmadığının araştırılması ve kabul komisyonu üyeleri hakkındaki ceza davalarının incelenmesi gerektiği vurgulanmıştır.

    Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 2025/2152 K. – Karar metni.

    Bu kararlar ışığında yapım ihalelerinde aşağıdaki sorular mutlaka sorulmalıdır:

    1. Suç tarihinde hangi muayene ve kabul yönetmeliği yürürlüktedir?
    2. Geçici kabul hangi tarihte ve kimler tarafından yapılmıştır?
    3. Kesin kabul gerçekleştirilmiş midir?
    4. Kesin kabul tutanağını kimler imzalamıştır?
    5. Ayıplar geçici kabul sırasında kayıt altına alınmış mıdır?
    6. Sonradan meydana gelen bozulmalar ile ilk imalat ayıpları ayrılmış mıdır?
    7. Yüklenicinin bakım ve onarım yükümlülükleri nelerdir?

    Önemli: “Kesin kabul yoksa hiçbir suç oluşamaz” şeklinde bütün mal ve hizmet alımlarına uygulanabilecek sınırsız bir kural çıkarılmamalıdır. Yargıtay kararlarının değerlendirdiği yapım işi, tarih ve ilgili kabul rejimi dikkate alınmalıdır. Mal teslimine ilişkin (a) ve (b) bentlerinde teslim hareketi ayrıca düzenlenmiştir.

    Ayrıca tamamlanmış suç, teşebbüs ve hukuka aykırı hazırlık hareketleri arasında ayrım yapılmalıdır.

    12. Doğrudan Temin, İhale İstisnaları ve İhalesiz Sözleşmeler

    4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesinde düzenlenen doğrudan temin, güncel ihale sisteminde bir ihale usulü değildir. Bununla birlikte doğrudan temin yoluyla gerçekleştirilen alımlarda TCK m. 236’nın uygulanıp uygulanamayacağı ayrıca tartışılmaktadır.

    Bu konuda önemli bir ayrım yapılması gerekir:

    Birinci yaklaşım: TCK m. 236’nın ihale kararına veya ihale sonucunda kurulan sözleşmeye dayandığı, dolayısıyla ihale niteliği taşımayan doğrudan temin işlemlerinin kapsam dışında kalması gerektiği savunulmaktadır.

    İkinci yaklaşım: Maddenin birinci fıkrasında yer alan taahhüt ilişkisi ve ikinci fıkradaki “sözleşme” ifadesi üzerinden daha geniş bir değerlendirme yapılabileceği ileri sürülmektedir.

    Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 12.03.2024 tarihli 2021/5557 E., 2024/2716 K. sayılı kararında doğrudan teminle yapılan alımlarla ilgili değerlendirme yapılmış; karşıoyda ise kanunilik ilkesi gereğince ihale bulunmayan ilişkilerde TCK m. 236’nın uygulanamayacağı görüşü ayrıntılı olarak savunulmuştur.

    Bu konudaki öğretisel tartışmanın örneklerinden biri, Prof. Dr. Ersan Şen ve Dündar Can Yorgun’un 18.06.2026 tarihli çalışmasıdır: Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçunda “İhale” Şartı.

    Somut dosyada “doğrudan temin” ifadesinin kullanılması tek başına yeterli değildir. Alımın gerçek hukuki niteliği, ihale kararı bulunup bulunmadığı, sözleşmenin kuruluş şekli, ilgili özel mevzuat ve isnat edilen seçimlik hareket araştırılmalıdır.

    Kanunilik ilkesi nedeniyle ceza normunun kapsamı kıyasla genişletilemez. Bununla birlikte ihale dışı alımlarda ortaya çıkan hileli davranışların başka suç tiplerini oluşturup oluşturmadığı ayrıca incelenebilir.

    13. Yapım, Mal ve Hizmet Alımlarında Özel Hukuki Problemler

    13.1. Anahtar Teslimi Götürü Bedel Sözleşmeler

    4735 sayılı Kanun’un 6. maddesinde düzenlenen anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde esas alınan husus, uygulama projesi ve mahal listesi çerçevesinde işin tamamı için belirlenen toplam sözleşme bedelidir.

    Bu nedenle yalnızca yaklaşık maliyet cetvelindeki her kalemi tek tek çıkarıp toplam bedelden düşmek her durumda doğru bir zarar hesabı vermez. İmalatın hukuken zorunlu olup olmadığı, projenin ve eklerinin durumu, fiilen gerçekleşen iş ve varsa usulüne uygun revizyonlar dikkate alınmalıdır.

    13.2. Birim Fiyat Sözleşmeler

    Birim fiyat sözleşmelerinde metraj, poz tarifleri, birim fiyatlar, gerçekleşen miktarlar ve ödeme belgeleri önemlidir.

    Ancak yapılan her metraj hatası hile teşkil etmez. Ölçüm yöntemindeki teknik görüş ayrılığı, proje değişikliği veya hesap hatasıyla bilerek gerçeğe aykırı ölçüm düzenlenmesi arasında ayrım yapılmalıdır.

    13.3. Proje Revizyonu ve İş Artışı

    Proje değişikliği, iş artışı, iş eksilişi ve ilave imalatlar, 4735 sayılı Kanun’un 24. maddesi ile ilgili sözleşme ve uygulama mevzuatı kapsamında incelenmelidir.

    Yapılan değişikliğin hukuken geçerli olup olmadığı, idarenin usulüne uygun onayı, değişikliğin tarihi ve fiilen yapılan işin değeri ayrı ayrı belirlenmelidir.

    Usulsüz bir proje değişikliği sözleşmesel veya mali sorumluluk doğurabilir; fakat tek başına TCK m. 236 kapsamında hileli kabulün varlığını kanıtlamaz.

    13.4. Gizli İmalatlar ve Sonradan İnceleme

    Betonarme donatı, gömülü tesisat, zemin iyileştirme ve benzeri gizli imalatlar tamamlandıktan sonra ilk halleriyle gözlemlenemeyebilir.

    Bu durumlarda imalat sürecindeki fotoğraflar, video kayıtları, laboratuvar sonuçları, yapı denetim belgeleri, hakediş ekleri, ataşmanlar ve proje kayıtları önem taşır.

    Yıllar sonra gerçekleştirilen incelemede tespit edilen bozulmanın yapım sırasındaki eksiklikten mi yoksa kullanım, bakım, doğal yıpranma veya sonradan yapılan müdahaleden mi kaynaklandığı teknik olarak açıklanmalıdır.

    13.5. Hizmet Alımlarında Personel ve Performans Uyuşmazlıkları

    Personel sayısı, vardiya çizelgesi, puantaj, hizmet kalite kriterleri, elektronik giriş kayıtları ve kontrol tutanakları birlikte incelenmelidir.

    Özellikle hizmetin eksik verilmesiyle eksik verildiğinin bilindiği halde tam verilmiş gibi kabul edilmesi arasındaki fark gözetilmelidir.

    13.6. Mal Alımlarında Ret ve Değiştirme Prosedürü

    Malın muayenede reddedilmesi ve sözleşmeye uygun mal ile değiştirilmesi, olayın ceza hukuku bakımından niteliğini değiştirebilir.

    Bu durumda önceki teslimin kabul edilip edilmediği, hileli davranış bulunup bulunmadığı, değiştirme hakkının hangi koşullarda kullanıldığı ve kamu zararının ortaya çıkıp çıkmadığı araştırılmalıdır.

    14. Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu Nasıl İspatlanır?

    Ceza muhakemesinde ispat yükü, sanığın suçsuzluğunu kanıtlama yükümlülüğü şeklinde kurulamaz. Mahkumiyet için kanuni unsurların hukuka uygun delillerle, makul şüpheyi ortadan kaldıracak derecede ispatlanması gerekir.

    CMK m. 217 uyarınca yüklenen suç hukuka uygun şekilde elde edilmiş delillerle ispat edilebilir. Hükmün gerekçeli olması ve her sanık yönünden delillerin ayrı değerlendirilmesi zorunludur.

    14.1. Soruşturma Dosyasında Bulunması Gereken Belgeler

    1. İhale ilanı, ihale kararı ve ihale işlem dosyası.
    2. İmzalı sözleşme ve bütün ekleri.
    3. İdari ve teknik şartname.
    4. Uygulama projeleri, revizyonlar ve mahal listeleri.
    5. Birim fiyat tarifleri, analizleri ve metraj cetvelleri.
    6. Yer teslimi, iş programı ve süre uzatım belgeleri.
    7. Hakediş raporları ve ödeme kayıtları.
    8. Fatura, irsaliye, stok ve sevkiyat kayıtları.
    9. Muayene ve kabul tutanakları.
    10. Geçici ve kesin kabul komisyonu belgeleri.
    11. Laboratuvar testleri ve kalite kontrol belgeleri.
    12. Yapı denetim raporları ve kontrol defterleri.
    13. İdare ile yüklenici arasındaki yazışmalar.
    14. Eksiklik ve ayıp ihbarları.
    15. İş artışı, iş eksilişi ve proje değişikliği onayları.
    16. Sayıştay, müfettiş ve idari inceleme raporları.
    17. Ödeme emri, tahakkuk, mahsup ve iade kayıtları.
    18. Olay tarihinde yürürlükte bulunan kabul mevzuatı.
    19. İlgili kamu görevlilerinin görev tanımları ve yetki belgeleri.
    20. Elektronik verilerin hukuka uygun elde edilmiş asıl kayıtları.

    14.2. Bilirkişi Raporu Nasıl Hazırlanmalıdır?

    Bilirkişi raporu, yalnızca “eksik imalat vardır” veya “kamu zararı meydana gelmiştir” sonucundan ibaret olmamalıdır.

    Rapor teknik olarak denetlenebilir olmalı; hangi sözleşme hükmünün ihlal edildiğini, fiili durumun ne olduğunu, hangi tarihte hangi verinin bulunduğunu ve sonuçların nasıl hesaplandığını açıklamalıdır.

    İyi bir bilirkişi incelemesinde teknik ve mali sorular birbirinden ayrılır. Hukuki nitelendirme ve suçun oluştuğuna dair nihai değerlendirme ise mahkemeye aittir.

    14.3. Bilirkişiye Sorulması Gereken Temel Sorular

    1. Sözleşme kapsamında hangi edim taahhüt edilmiştir?
    2. Taahhüdün kapsamını belirleyen teknik belge hangisidir?
    3. Fiilen gerçekleştirilen işin miktarı ve niteliği nedir?
    4. İddia edilen eksiklik hangi yöntemle ölçülmüştür?
    5. İşin ilk hali ile inceleme tarihindeki hali ayrılabilmekte midir?
    6. Proje değişiklikleri ve iş artışları hesaba katılmış mıdır?
    7. Yapılmayan işlerin yanında yapılan ilave işler bulunmakta mıdır?
    8. Hangi tutarlar gerçekten yükleniciye ödenmiştir?
    9. Ödemelerde kesinti, mahsup veya iade var mıdır?
    10. Hangi mal veya imalat hangi gerekçeyle sözleşmeye aykırıdır?
    11. Uyuşmazlık teknik görüş ayrılığından kaynaklanabilir mi?
    12. İlgili ayıp veya eksiklik kabul tarihinde mevcut mudur?
    13. İşin bakım ve kullanım geçmişi nedir?
    14. Hangi kabul işlemi ne zaman gerçekleştirilmiştir?
    15. Her kamu görevlisinin teknik ve hukuki görevi nedir?
    16. Hesaplanan zarar ile hangi somut işlem arasında ilişki bulunmaktadır?

    Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 23.12.2025 tarihli 2021/3420 E., 2025/15129 K. sayılı kararı, eksik ve fazla imalatların birlikte incelenmesi, yapılan işin toplam maliyetinin ortaya konulması ve kamu görevlilerinin kişisel sorumluluklarının ayrı ayrı belirlenmesi bakımından son derece önemlidir.

    2025/15129 sayılı Yargıtay kararının tam metni.

    14.4. Dijital Deliller ve Hukuka Aykırı Delil Sorunu

    Elektronik yazışmalar, kamera görüntüleri, elektronik ihale kayıtları ve bilgisayar verileri somut olayda önemli olabilir. Ancak bunların elde edilme yöntemi, bütünlüğü ve doğrulanabilirliği ayrıca değerlendirilmelidir.

    Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 19.12.2024 tarihli 2021/4482 E., 2024/12072 K. sayılı kararında, başka bir suç için uygulanmış iletişimin denetlenmesi ve teknik araçlarla izleme tedbirleri sonucunda elde edilen delillerin TCK m. 236 bakımından kullanılabilirliği tartışılmıştır.

    Kararda CMK m. 135, 138 ve 217 hükümleri çerçevesinde, somut olayda yasak delillerin dışlanması gerektiği belirtilmiştir.

    2024/12072 sayılı Yargıtay kararı – Hukuka aykırı delil ve faillik.

    Bu nedenle soruşturma dosyasında bulunan her teknik takip veya iletişim kaydının kendiliğinden hukuka uygun delil olduğu kabul edilemez.

    15. On İki Somut Olay Üzerinden Hukuki Değerlendirme

    Aşağıdaki örnekler, suçun unsurlarını açıklamak amacıyla oluşturulmuş varsayımsal olaylardır. Gerçek bir mahkeme kararının özeti değildir.

    Olay 1 – Eksik Beton Donatısı

    Bir kamu binasında projeye göre kullanılması gereken donatı miktarından daha az donatı kullanılmıştır. İnşaat tamamlanmış ancak kesin kabul yapılmamıştır.

    Değerlendirme: Teknik eksikliğin ispatı tek başına yeterli değildir. Kabul aşaması, hileli kabul fiili, kamu görevlisinin rolü ve yüklenicinin iştiraki ayrıca incelenmelidir. Yargıtayın kesin kabul kararları önem taşır.

    Olay 2 – Farklı Marka Tıbbi Cihaz

    İdareye sözleşmede belirtilenden farklı bir cihaz teslim edilmiştir. Cihaz eşdeğer özelliklere sahiptir ve idarenin usulüne uygun değişiklik onayı bulunmaktadır.

    Değerlendirme: Farklı marka tek başına suç değildir. Sözleşme hükümleri, eşdeğerlik ve hile araştırılmalıdır.

    Olay 3 – 1.000 Birim Yerine 800 Birim Mal

    İrsaliyede 1.000 birim yazmasına karşın depoya 800 birim mal alınmış; gerçeğe aykırı kabul düzenlenmiştir.

    Değerlendirme: TCK m. 236/2-b gündeme gelebilir. Yüklenici, temsilci ve ilgili kamu görevlileri bakımından ayrı değerlendirme yapılmalıdır.

    Olay 4 – Süre Uzatımı Verilen İnşaat

    İş başlangıçta öngörülen tarihten sonra bitmiştir; fakat idare usulüne uygun süre uzatımı vermiştir.

    Değerlendirme: Geç teslim görünümü tek başına 236/2-c suçunu oluşturmaz. Hukuken geçerli bitiş tarihi esas alınmalıdır.

    Olay 5 – Yapılmayan Temizlik Hizmeti

    Hizmetin bir kısmı hiç sunulmadığı halde tamamı yapılmış gibi kabul edilmiş ve bedeli ödenmiştir.

    Değerlendirme: TCK m. 236/2-e kapsamında hileli kabul ve kamu görevlisinin rolü incelenir. Yüklenicinin azmettirme veya yardım etme fiili ayrıca araştırılır.

    Olay 6 – Anahtar Teslimi Götürü Bedelde Metraj Farkı

    İdare, yaklaşık maliyet cetvelindeki bazı kalemlerin gerçekleştirilmediğini ileri sürmektedir. Yüklenici ise proje revizyonları nedeniyle farklı ve ilave işler yaptığını belirtmektedir.

    Değerlendirme: İşin toplam sözleşmesel kapsamı, fiili gerçekleşme, değişikliklerin hukuki geçerliliği ve mali etki incelenmeden yalnızca cetvel farkından suç çıkarılamaz.

    Olay 7 – Tedarikçinin Yükleniciye Farklı Mal Satması

    Kamu kurumuyla sözleşme ilişkisi bulunmayan tedarikçi, yükleniciye farklı nitelikte mal satmıştır.

    Değerlendirme: Tedarikçi otomatik olarak TCK m. 236’nın doğrudan faili değildir. 2026/4031 sayılı Yargıtay kararı fail sıfatı bakımından dikkate alınmalıdır.

    Olay 8 – Geçici Kabulde Belirtilen Eksiklik

    Eksiklik geçici kabul tutanağına yazılmış, giderilmesi istenmiş ve kabul süreci tamamlanmamıştır.

    Değerlendirme: Eksikliğin açıkça kayda alınmış olması hileli gizleme ve kabul iddiasını etkileyebilir. Kesin kabulün bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

    Olay 9 – Yıllar Sonra Ortaya Çıkan Çatlak

    Kamu binasında teslimden sekiz yıl sonra çatlaklar oluşmuştur.

    Değerlendirme: Malzeme, proje, kullanım ve bakım geçmişi teknik incelemeye tabi tutulmalıdır. Sonradan oluşan çatlak, geçmişte hileli kabul yapıldığının tek başına kanıtı değildir.

    Olay 10 – Muhasebecinin Gerçeğe Aykırı Hakediş Belgesi Hazırlaması

    Şirket çalışanı, üstlerinin verdiği bilgilerle hakediş eki hazırlamıştır. Belgenin yanlışlığını bildiğine ilişkin delil bulunmamaktadır.

    Değerlendirme: Kişisel kast ve somut katkı ispatlanmalıdır. Görev unvanı veya belgeyi teknik olarak hazırlamış olmak tek başına yeterli değildir.

    Olay 11 – Belediye Başkanının Genel Onayı

    Belediye başkanı ödeme sürecinin nihai onayını vermiş ancak teknik kabul komisyonunda bulunmamıştır.

    Değerlendirme: Hiyerarşik konum doğrudan faillik için yeterli değildir. Onayın hukuki kapsamı, gerçeğe aykırılığın bilinmesi ve somut iştirak fiili araştırılır.

    Olay 12 – Reddedilen Malın Değiştirilmesi

    Şartnameye aykırı mal kabul edilmeyerek iade edilmiş ve sözleşmedeki değiştirme hakkına dayanılarak uygun mal teslim edilmiştir.

    Değerlendirme: Suçun tamamlanması, kast, zarar ve teşebbüs ihtimalleri ayrıca ele alınmalıdır. Yargıtayın 2026/4031 sayılı kararı doğrudan ilgilidir.

    16. Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçuna İlişkin Doğrulanmış Yargıtay Kararları

    Aşağıdaki kararlar esas ve karar numarası, tarihi ve erişilebilen karar metni üzerinden araştırılmıştır. Adalet Bakanlığı veri tabanında erişilebilen kararlar resmi bağlantılarıyla; diğerleri tam metin sağlayan içtihat veri tabanlarıyla gösterilmiştir.

    16.1. Yargıtay 5. Ceza Dairesi – 05.03.2026, 2022/5334 E., 2026/4031 K.

    Konu: Yüklenici olmayan tedarikçinin fail sıfatı, sözleşmedeki değiştirme hakkı, uygun mal teslimi ve teşebbüs.

    Sonuç: Mahkumiyet hükmü bozulmuştur.

    Hukuki önem: Yükleniciye mal satan firma yetkililerinin doğrudan fail sayılamaması, sözleşmesel değiştirme imkanının etkisi ve reddedilen malın teslim edilmesi halinde suçun tamamlanıp tamamlanmadığının değerlendirilmesi bakımından önemlidir.

    Kararın tam metnini inceleyin.

    16.2. Yargıtay 5. Ceza Dairesi – 23.12.2025, 2021/3420 E., 2025/15129 K.

    Konu: Yapım işlerinde eksik ve fazla imalat, bilirkişi raporunun kapsamı, kabul komisyonları, yüklenicinin iştiraki ve ihale yasakları.

    Sonuç: Mahkumiyet hükümleri bozulmuştur.

    Hukuki önem: Yapılmayan işler kadar yapılan ilave işlerin, gerçek ödemelerin ve her kamu görevlisinin sorumluluğunun ayrıca incelenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Özellikle karmaşık hakediş ve kamu zararı dosyaları için önemlidir.

    Kararın tam metnini inceleyin.

    16.3. Yargıtay 5. Ceza Dairesi – 18.06.2025, 2021/3892 E., 2025/7205 K.

    Konu: Hizmet ediminde özgü suç niteliği, ilgili kamu görevlisinin fail sıfatı ve yüklenici bakımından iştirak.

    Sonuç: Beraat hükmü onanmıştır.

    Hukuki önem: 236/2-e kapsamında kamu görevlisi olmayan kişinin doğrudan fail sıfatıyla sorumlu tutulamayacağı ve somut olayda esas failin bulunmamasının şeriklik bakımından etkisi değerlendirilmiştir.

    Kararın tam metnini inceleyin.

    16.4. Yargıtay 5. Ceza Dairesi – 20.02.2025, 2022/2227 E., 2025/2152 K.

    Konu: Kesin kabulün araştırılması, kabul komisyonu üyeleri hakkında dava bulunup bulunmadığı ve yüklenicinin faillik niteliği.

    Sonuç: Mahkumiyet hükmü bozulmuştur.

    Hukuki önem: Kesin kabul işleminin ve kamu görevlileri hakkındaki yargılamanın araştırılması gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca 4735 sayılı Kanun m. 27 çerçevesinde yasaklama konusu ele alınmıştır.

    Kararın tam metnini inceleyin.

    16.5. Yargıtay 5. Ceza Dairesi – 12.02.2025, 2022/3212 E., 2025/1922 K.

    Konu: Hizmet alımı sözleşmesi, 236/2-e, özgü suç ve şeriklik.

    Sonuç: Beraat hükümleri onanmıştır.

    Hukuki önem: Kamu görevlisi olmayan kişilerin doğrudan fail olarak cezalandırılamayacağı ve somut dosyada kamu görevlileri bakımından esas fail fiilinin ortaya konulamaması değerlendirilmiştir.

    Kararın tam metnini inceleyin.

    16.6. Yargıtay 5. Ceza Dairesi – 16.01.2025, 2021/3421 E., 2025/1050 K.

    Konu: Yapım ve hizmet işlerinde özel faillik, kesin kabul ve suçun yasal unsurları.

    Sonuç: Beraat hükümleri onanmıştır.

    Hukuki önem: Maddenin bentlerine göre fail ayrımı yapılmış ve somut yapım işi bakımından kesin kabulün bulunmamasının suçun oluşumuna etkisi açıklanmıştır.

    Resmi Adalet Bakanlığı karar metni.

    16.7. Yargıtay 5. Ceza Dairesi – 19.12.2024, 2021/4482 E., 2024/12072 K.

    Konu: Hukuka aykırı deliller, iletişimin denetlenmesi, teknik takip ve özgü suç niteliği.

    Sonuç: Bir kısım beraat hükümleri onanmış, mahkumiyet hükümleri bozulmuştur.

    Hukuki önem: CMK m. 135 ve 138 kapsamında elde edilmiş verilerin başka bir suçta kullanılabilirliği ile fail ve yardım eden ayrımı incelenmiştir.

    Kararın tam metnini inceleyin.

    16.8. Yargıtay 5. Ceza Dairesi – 26.11.2024, 2021/3032 E., 2024/11413 K.

    Konu: Yapım işinde yüklenicinin fail sıfatı ve nitelikli dolandırıcılık ihtimali.

    Sonuç: Hüküm bozulmuş; başka suç vasfı ve görevli mahkeme üzerinde durulmuştur.

    Hukuki önem: Yapım işi nedeniyle TCK m. 236 kapsamında doğrudan fail olmayan kişinin davranışının başka bir suç, özellikle kamu kurum veya kuruluşlarının zararına dolandırıcılık kapsamında incelenebileceğini göstermektedir.

    Kararın tam metnini inceleyin.

    16.9. Yargıtay 5. Ceza Dairesi – 14.05.2024, 2021/2430 E., 2024/5591 K.

    Konu: Hile, ayıplı ifa ve kamu zararının suçun oluşumuna etkisi.

    Sonuç: Beraat hükmü onanmıştır.

    Hukuki önem: Salt ayıplı veya eksik ifanın yeterli olmadığı; ayrıca hileli gizleme ve zarar koşullarının somut olayda değerlendirilmesi gerektiği açıklanmıştır.

    Resmi Adalet Bakanlığı karar metni.

    16.10. Yargıtay 5. Ceza Dairesi – 12.03.2024, 2021/5557 E., 2024/2716 K.

    Konu: Hile, kamu zararı, doğrudan temin, teknik inceleme ve suçun kapsamı.

    Sonuç: Eksik incelemeye ilişkin bozma kararı verilmiştir.

    Hukuki önem: Özellikle ihalesiz alımların TCK m. 236 kapsamına girip girmediği konusunda çoğunluk ve karşıoy değerlendirmelerinin birlikte incelenmesini gerektirmektedir.

    Kararın tam metnini inceleyin.

    İçtihatları okuma notu: Yargıtayın bir mahkumiyeti bozması, olayda bütün hukuki veya cezai sorumlulukların ortadan kalktığı anlamına gelmez. Bozmanın hangi gerekçeyle yapıldığı, hükmün esası hakkında nihai değerlendirme bulunup bulunmadığı ve sonraki yargılama ayrıca incelenmelidir.

    17. Edimin İfasına Fesat Karıştırmanın Diğer Suçlarla İlişkisi

    17.1. İhaleye Fesat Karıştırma – TCK 235

    İhale aşamasında ve ifa aşamasında birbirinden bağımsız suç teşkil eden davranışlar bulunuyorsa iki suçun ayrı ayrı değerlendirilmesi mümkündür. Aynı davranışa ilişkin içtima hükümleri somut olayda uygulanmalıdır.

    17.2. Nitelikli Dolandırıcılık – TCK 158

    Yüklenicinin TCK m. 236 bakımından doğrudan fail sıfatını taşımaması, eylemin hiçbir suç oluşturmadığı anlamına gelmez. Kamu kurum veya kuruluşlarının zararına hileli davranışlarla yarar sağlanması halinde TCK m. 158 kapsamında suçun bütün unsurları araştırılabilir.

    Burada özel normun önceliği ve içtima kuralları önemlidir. Aynı fiilden dolayı hangi suçun uygulanacağı, kanuni unsurlar karşılaştırılarak belirlenmelidir.

    17.3. Resmi veya Özel Belgede Sahtecilik – TCK 204 ve 207

    Gerçeğe aykırı kabul tutanağı, hakediş belgesi, laboratuvar raporu veya teslim belgesi düzenlenmesi halinde belgede sahtecilik suçları ayrıca gündeme gelebilir.

    Ancak her gerçeğe aykırı içerik otomatik olarak belgede sahtecilik suçunu oluşturmaz. Belgenin niteliği, düzenleyenin yetkisi ve ilgili suçun özel unsurları araştırılmalıdır.

    TCK m. 212’de sahte belgenin başka suçun işlenmesi sırasında kullanılmasına ilişkin özel içtima düzenlemesi de değerlendirilmelidir.

    17.4. Görevi Kötüye Kullanma – TCK 257

    Görevi kötüye kullanma suçu tamamlayıcı niteliktedir. TCK m. 236 gibi özel suçun unsurları gerçekleştiğinde aynı davranış için TCK m. 257’nin uygulanması ayrı içtima değerlendirmesi gerektirir.

    Edimin ifasına fesat karıştırma suçu oluşmamış olsa bile, kamu görevlisinin eylemi TCK m. 257’nin bağımsız unsurlarını karşılıyorsa bu suç gündeme gelebilir.

    17.5. Rüşvet, İrtikap ve Zimmet

    TCK m. 236/3 uyarınca fesat karıştırma nedeniyle menfaat temin eden görevli kişiler, ilgili suç hükmüne göre ayrıca cezalandırılabilirler.

    Bu nedenle kabul işlemi karşılığında menfaat sağlandığı iddiası varsa rüşvet, irtikap veya diğer ilgili suçlar bağımsız olarak araştırılmalıdır.

    17.6. Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma

    Birden fazla kişinin ihale veya edim sürecinde bulunması tek başına suç örgütünün varlığını göstermez. TCK m. 220 kapsamında ayrı kanuni koşulların ispatı gerekir.

    Suç örgütü isnadı bulunması halinde iletişimin denetlenmesi ve teknik takipten elde edilen delillerin hukuki niteliği de ayrıca önem kazanır.

    17.7. Zincirleme Suç ve Birden Fazla Hakediş

    Tek bir sözleşme kapsamında birden fazla hakediş düzenlenmesi otomatik olarak birden fazla suçun oluştuğu anlamına gelmez. Her bir fiilin tamamlanma tarihi, aynı suç işleme kararının bulunup bulunmadığı ve TCK m. 43’ün koşulları ayrıca incelenmelidir.

    Farklı sözleşmeler, farklı kurumlar veya farklı suç işleme kararları bakımından ayrı suç ihtimali gündeme gelebilir.

    18. Cezai Yaptırımlar, İhalelerden Yasaklama ve Tazminat

    18.1. Hapis Cezası

    TCK m. 236/1 uyarınca temel ceza üç yıldan yedi yıla kadar hapistir. Somut olayda teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, takdiri indirim, hak yoksunlukları ve diğer genel hükümler uygulanabilir.

    18.2. 4735 Sayılı Kanun’un 25. Maddesi

    4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 25. maddesi; hileli davranışlar, sahte belgeler, hileli malzeme kullanılması, eksik veya kusurlu imalat, idareye zarar verme ve sözleşmeye aykırı diğer belirli fiilleri yasaklamaktadır.

    Bu maddede yasaklanan fiillerin tamamı otomatik olarak TCK m. 236 suçunu oluşturmaz. İdari yaptırım rejimi ile ceza normunun unsurları farklıdır.

    18.3. İhalelere Katılmaktan Yasaklama – 4735 m. 26

    4735 sayılı Kanun’un 26. maddesinde, 25. maddede sayılan fiillerin özelliklerine göre bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama düzenlenmektedir.

    Yasaklama kararının kimleri kapsadığı, verilme ve yayımlanma usulü, ilgili süreler ve karara karşı başvuru imkanları ayrıca değerlendirilmelidir.

    18.4. Yüklenicilerin Ceza Sorumluluğu – 4735 m. 27

    4735 sayılı Kanun’un 27. maddesi, 25. maddede yasaklanan ve Türk Ceza Kanunu’na göre suç oluşturan fiiller bakımından suç duyurusunu ve mahkeme kararıyla ek ihale yasaklarını düzenlemektedir.

    Kanunda ayrıca mahkeme kararıyla bir yıldan üç yıla kadar yasaklama ve belirli koşullarda sürekli yasaklama öngörülmüştür.

    Bu yaptırımların koşulları her olayda ve ilgili kişinin hukuki statüsüne göre ayrıca incelenmelidir.

    18.5. Kamu Görevlilerinin Sorumluluğu – 4735 m. 28

    Kanun’un 28. maddesinde muayene ve kabul komisyonları, yapı denetim görevlileri ve ilgili diğer görevliler bakımından disiplin, ceza ve tazminat sorumluluğuna ilişkin hükümler bulunmaktadır.

    Ceza sorumluluğu için ilgili suçun kanuni unsurları; mali sorumluluk için ise uygulanacak özel ve genel sorumluluk koşulları esas alınmalıdır.

    18.6. Yapım İşlerinde Yüklenici ve Alt Yüklenicinin On Beş Yıllık Sorumluluğu

    4735 sayılı Kanun’un 30. maddesinde yapım işlerinde yüklenici ve alt yüklenicilerin, yapının fen ve sanat kurallarına uygun yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zararlar bakımından kesin kabulden sonra da on beş yıl süreyle müteselsil sorumluluğu düzenlenmiştir.

    Bu on beş yıllık hukuki sorumluluk süresi, TCK m. 236’nın dava zamanaşımıyla aynı hukuki kurum değildir.

    Bir yüklenicinin cezai sorumluluğunun bulunmaması, 4735 m. 30 kapsamındaki tazminat sorumluluğunu kendiliğinden kaldırmaz.

    Resmi mevzuat: 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu.

    19. Soruşturma Usulü, Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı

    19.1. Suç Şikayete Tabi midir?

    Edimin ifasına fesat karıştırma suçu şikayete bağlı suçlardan değildir. Kanuni koşulları varsa Cumhuriyet savcılığı tarafından resen soruşturulur.

    19.2. Görevli Mahkeme Hangisidir?

    TCK m. 236’nın temel cezası ve genel görev kuralları bakımından görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir.

    Ancak aynı fiilin nitelikli dolandırıcılık gibi farklı bir suçu oluşturabileceği durumda suç vasfı ve görevli mahkeme yeniden değerlendirilmelidir. Nitelikli dolandırıcılık bakımından ağır ceza mahkemesinin görev alanı gündeme gelebilir.

    19.3. Kamu Görevlileri İçin Soruşturma İzni Gerekir mi?

    4483 sayılı Kanun ile 3628 sayılı Kanun’un soruşturma hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

    3628 sayılı Kanun’un 17. maddesinde resmi ihaleler ve alım-satımlara fesat karıştırmayla ilgili özel soruşturma rejimi bulunmaktadır. Yargıtay uygulamasında TCK m. 236 bakımından soruşturma izni aranmaksızın doğrudan soruşturma yürütülebileceğine ilişkin kararlar mevcuttur.

    Bununla birlikte 3628 sayılı Kanun kapsamındaki kişi yönünden istisnalar, özel statüler ve özel soruşturma usulleri ayrıca araştırılmalıdır. Bütün kamu görevlileri hakkında istisnasız aynı usulün uygulanacağı kabul edilemez.

    19.4. Dava Zamanaşımı Kaç Yıldır?

    TCK m. 236’nın temel şekli bakımından cezanın üst sınırı yedi yıl olduğu için, TCK m. 66/1-d çerçevesinde genel dava zamanaşımı süresi on beş yıldır.

    Ancak suçun tarihi, tamamlanma anı, zincirleme suç ihtimali, zamanaşımını durduran ve kesen nedenler, yaş küçüklüğü ve lehe kanun değerlendirmesi ayrıca dikkate alınmalıdır.

    19.5. Hangi Tarih Suç Tarihidir?

    Mal teslimi, gerçeğe aykırı kabul, kesin kabul veya birden çok hareketin bulunduğu olaylarda suç tarihi, isnat edilen seçimlik harekete göre belirlenmelidir.

    Her dosyada suç tarihini ihale tarihi, sözleşme tarihi veya son hakediş tarihi olarak kabul etmek doğru değildir.

    19.6. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması veya Diğer Kurumlar

    Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme ve benzeri ceza muhakemesi veya ceza hukuku kurumları bakımından somut sonuç ceza, kişinin hukuki durumu ve karar tarihinde yürürlükteki mevzuat esas alınmalıdır.

    TCK m. 236’nın temel ceza aralığı nedeniyle bu kurumların uygulanabileceği yönünde genel ve koşulsuz bir sonuç çıkarılamaz.

    20. Edimin İfasına Fesat Karıştırma Soruşturmasında Savunma Stratejisi

    Bu suçla ilgili başarılı bir savunma yalnızca ceza hukuku normlarının bilinmesini değil, sözleşmenin teknik ve mali içeriğinin ayrıntılı incelenmesini gerektirir.

    20.1. Birinci Aşama: İsnadın Hukuki Niteliği

    Öncelikle yüklenen hareketin TCK m. 236/2’nin hangi bendine girdiği belirlenmelidir.

    Şüpheli veya sanığın fail olarak nitelendirilebileceği bir bent bulunup bulunmadığı araştırılmadan genel ifadelerle suç isnadında bulunulması, kanunilik ve suçun şahsiliği ilkeleri bakımından sakıncalıdır.

    20.2. İkinci Aşama: Sözleşmenin Doğru Okunması

    İhale dokümanı, sözleşme, idari şartname, teknik şartname, proje, revizyon ve usulüne uygun onaylar birlikte incelenmelidir.

    Bir belgeden koparılarak yapılan değerlendirme, işin gerçek kapsamını yansıtmayabilir.

    20.3. Üçüncü Aşama: Fail ve İştirak Ayrımı

    Yüklenici, alt yüklenici, tedarikçi, kabul komisyonu üyesi, kontrol mühendisi ve harcama yetkilisinin görevleri birbirinden ayrılmalıdır.

    Özellikle yapım ve hizmet işlerinde kabulü gerçekleştiren kişi belirlenmeden yüklenici hakkında doğrudan fail nitelendirmesi yapılması Yargıtayın güncel yaklaşımıyla bağdaşmayabilir.

    20.4. Dördüncü Aşama: Hile ve Kastın Araştırılması

    Şartnameye aykırılık hangi somut hileli davranışla gizlenmiştir? İlgili kişi bu durumdan haberdar mıdır? Eksiklik idareye bildirilmiş midir? Teknik çekince veya muhalefet bulunmakta mıdır?

    Bu sorulara deliller üzerinden cevap verilmelidir.

    20.5. Beşinci Aşama: Bilirkişi Raporuna Teknik İtiraz

    Eksik bilirkişi incelemesine dayalı suç isnatlarında yeni keşif, karşılaştırmalı metraj, bağımsız laboratuvar analizi veya farklı uzmanlık alanlarından oluşan bilirkişi heyeti talep edilebilir.

    Özellikle 2025/15129 sayılı Yargıtay kararı, eksik ve fazla imalatların ayrı ayrı ve bütüncül değerlendirilmesi bakımından önemlidir.

    20.6. Altıncı Aşama: Hukuka Aykırı Delillerin Denetimi

    İletişimin denetlenmesi, teknik takip ve elektronik verilerin elde edilmesine ilişkin kanuni koşullar değerlendirilmelidir. Somut olaya göre CMK m. 135, 138, 206 ve 217 çerçevesinde hukuka aykırı delillere itiraz edilebilir.

    20.7. Yedinci Aşama: Alternatif Suç Vasıflarının İncelenmesi

    TCK m. 236’nın unsurlarının bulunmadığının ortaya konulması, diğer suçlardan dolayı mevcut soruşturma risklerinin kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez.

    Dolandırıcılık, sahtecilik, görevi kötüye kullanma veya rüşvet iddiaları bakımından her suçun unsurları ayrı ayrı incelenmelidir.

    20.8. Suç İhbarında Bulunan İdare İçin Yol Haritası

    İdare tarafından hazırlanan suç duyurusunda yalnızca bir müfettiş raporuna atıf yapılması yerine, sözleşmeye aykırı olduğu iddia edilen somut hareketlerin; ilgili kişi, tarih, belge, zarar hesabı ve hile iddiasıyla ilişkilendirilmesi gerekir.

    Ceza soruşturması ile tazmin, alacak, ihale yasaklama ve disiplin süreçlerinin ayrı hukuki dayanakları bulunduğu gözetilmelidir.

    20.9. Şirketler İçin Önleyici Hukuki Tedbirler

    İhale ve yapım işi üstlenen şirketlerin, teslim ve kabul belgelerinin yetki kontrolünü yapması; değişiklik onaylarını yazılı hale getirmesi; işin ilerleyişini tarihli teknik kayıtlarla belgelemesi; taşeron ve tedarikçi ilişkilerini açık sözleşmelerle düzenlemesi ve ayıp bildirimlerini kayıt altına alması önemlidir.

    Bu tedbirler, olası soruşturmalarda fiili durumun doğru ortaya konulmasına yardımcı olabilir.

    İhale sözleşmelerinden kaynaklanan alacak ve menfi tespit uyuşmazlıkları bakımından kamu zararı ve ceza davalarına ilişkin kapsamlı yazımız ile aşağıdaki ileri okuma bölümündeki bağlantılar incelenebilir.

    21. Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu Hakkında Sık Sorulan Sorular

    1. Edimin ifasına fesat karıştırma suçunun cezası nedir?

    TCK m. 236/1 uyarınca üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezasıdır. Genel hükümler, teşebbüs ve iştirak gibi hususlar somut olaya göre ayrıca değerlendirilir.

    2. Yüklenici suçun faili olabilir mi?

    Evet. Yargıtayın güncel yaklaşımında özellikle 236/2-a ve (b) bentlerinde doğrudan fail olabilir. Yapım, hizmet ve süreye ilişkin kabul hareketlerinde ise iştirak sorumluluğu araştırılmalıdır.

    3. Alt yüklenici veya taşeron bu suçu işleyebilir mi?

    Alt yüklenicinin hukuki statüsü ve fiili belirleyicidir. Doğrudan fail olma koşulları bulunmuyorsa iştirak veya başka suçlardan sorumluluk ihtimali değerlendirilebilir.

    4. Yapılmayan imalat tek başına suç oluşturur mu?

    Hayır. TCK m. 236’nın ilgili seçimlik hareketi, hile, faillik ve diğer kanuni unsurların gerçekleşmesi ayrıca aranır.

    5. Kamu zararı yoksa suç oluşur mu?

    Kanunda zarar açık bir unsur olarak yazılmamış olmakla birlikte Yargıtayın 2024 ve 2026 tarihli kararlarında zarar suçu yaklaşımı bulunmaktadır. Bu konuda kanun metni, içtihat ve somut olay birlikte değerlendirilmelidir.

    6. Kesin kabul yapılmamışsa ne olur?

    Yargıtayın bazı yapım işi kararlarında kesin kabulün bulunmaması suçun oluşumu bakımından belirleyici kabul edilmiştir. Ancak bu yaklaşım her bent ve bütün sözleşmelere koşulsuz uygulanamaz.

    7. Geçici kabul tutanağı suçun ispatına yeter mi?

    Tek başına yeterli olmayabilir. Kabulün niteliği, içeriği, mevzuat ve hileli davranışlar birlikte değerlendirilmelidir.

    8. Müfettiş veya Sayıştay raporu mahkumiyet için yeterli midir?

    Hayır. Ceza mahkemesi, hukuka uygun bütün delilleri ve suçun unsurlarını bağımsız olarak incelemelidir.

    9. Şirket müdürü bütün çalışanların fiillerinden sorumlu mudur?

    Hayır. Şirket müdürlüğü sıfatı tek başına bütün fiiller için kişisel ceza sorumluluğu doğurmaz.

    10. Kamu görevlisi para almamışsa suç oluşmaz mı?

    Menfaat temini TCK m. 236’nın zorunlu unsuru değildir. Menfaat alınması ayrıca başka suçların oluşmasına neden olabilir.

    11. Yanlış hakediş düzenlemek doğrudan bu suçu oluşturur mu?

    Hayır. Yanlışlığın niteliği, hile, ilgili seçimlik hareket ve kişinin rolü araştırılmalıdır.

    12. İhale olmadan doğrudan teminle yapılan alımlarda suç oluşur mu?

    Bu konuda kanunilik ilkesi çerçevesinde öğretisel tartışma ve içtihat değerlendirmeleri bulunmaktadır. Alımın hukuki niteliği ile Yargıtayın ilgili kararları incelenmelidir.

    13. Suçun soruşturulması için şikayet gerekir mi?

    Hayır, suç kural olarak resen soruşturulur.

    14. Görevli mahkeme hangisidir?

    TCK m. 236 bakımından kural olarak asliye ceza mahkemesidir. Başka suç vasıfları veya usuli durumlar görevi etkileyebilir.

    15. Dava zamanaşımı ne kadardır?

    Temel suç tipi için genel dava zamanaşımı on beş yıldır. Suç tarihi, kesilme, durma ve diğer özel koşullar ayrıca değerlendirilmelidir.

    16. İhalelerden yasaklama kararı verilebilir mi?

    Evet. 4735 sayılı Kanun’un 26 ve 27. maddeleri kapsamında idari veya mahkeme kararıyla yasaklama gündeme gelebilir.

    17. Şirket hakkında hapis cezası verilebilir mi?

    Hayır. Hapis cezası gerçek kişiler bakımından gündeme gelir. Tüzel kişiler hakkında kanunda öngörülen başka yaptırımlar uygulanabilir.

    18. İşin sonradan düzeltilmesi suçu ortadan kaldırır mı?

    Her durumda değil. Ancak kabul gerçekleşmeden sözleşmedeki ret ve değiştirme hakkının kullanılması, tamamlanma ve kast değerlendirmesini etkileyebilir.

    19. Teknik bilirkişi raporuna itiraz edilebilir mi?

    Evet. Raporun dayanakları, uzmanlık alanı, yöntemleri ve hesaplamaları tartışılarak ek rapor veya yeni bilirkişi incelemesi talep edilebilir.

    20. Belediye başkanı veya üst yönetici doğrudan sorumlu tutulabilir mi?

    Üst yöneticilik sıfatı tek başına yeterli değildir. İlgili seçimlik hareket, kişisel fiil, yetki ve kast somut olarak belirlenmelidir.

    21. Sözleşmeye aykırı iş nedeniyle beraat edilirse tazminat da ortadan kalkar mı?

    Hayır. Ceza hukuku ile sözleşmesel veya mali sorumluluk farklı ölçütlere tabidir. Somut uyuşmazlıkta kararın gerekçesi ayrıca değerlendirilmelidir.

    22. Mahkumiyet için hangi deliller gereklidir?

    Suçun kanuni unsurlarını ve kişinin fiilini hukuka uygun şekilde ortaya koyan deliller gerekir. Sözleşme, kabul belgeleri, gerçek teslim ve imalat kayıtları, teknik raporlar ve mali kayıtlar birlikte önem taşır.

    22. Sonuç: Ceza Hukuku ile Kamu İhale Sözleşmesinin İhlali Birbirine Karıştırılmamalıdır

    Edimin ifasına fesat karıştırma suçu, kamu ihale sözleşmelerinin uygulanması sırasında ortaya çıkan bütün hukuka aykırılıkları cezalandıran genel bir düzenleme değildir.

    TCK m. 236, kanunda gösterilen sınırlı seçimlik hareketleri, hile unsurunu ve ilgili failin özel niteliğini esas alan bir suç tipidir.

    Özellikle Yargıtayın güncel kararlarından çıkan sonuç şudur: Yüklenicinin sözleşmeye aykırı davranmış olması ile yüklenicinin edimin ifasına fesat karıştırma suçunun doğrudan faili olması aynı şey değildir.

    Mal teslimine ilişkin (a) ve (b) bentlerinde yüklenicinin doğrudan faillik ihtimali bulunurken, (c), (d) ve (e) bentlerinde Yargıtay ilgili kamu görevlisinin kabul fiilini esas almaktadır.

    Bu sebeple ceza soruşturmasının başlangıcında yapılması gereken işlem, herhangi bir zarar tutarından hareketle suçun varlığını peşinen kabul etmek değil; hukuki ilişkiyi, sözleşmeyi, fiili teslim veya imalatı, kabul sürecini ve ilgili kişilerin eylemlerini tek tek belirlemektir.

    Kamu zararının ispatı, hilenin varlığı, kesin kabul işleminin niteliği, teknik hesaplamalar, sözleşme değişiklikleri, hukuka uygun deliller ve kişisel kastın ortaya konulması birlikte değerlendirilmelidir.

    Ceza hukuku bakımından hukuki nitelendirmenin doğru yapılması kadar, kamu kaynaklarının gerçek durumunun ortaya çıkarılması da önemlidir. Ne yalnızca bir müfettiş raporuna dayanılarak mahkumiyet kurulmalı ne de sözleşme ilişkisi bulunduğu gerekçesiyle kanunda düzenlenen hileli fiillerin araştırılmasından vazgeçilmelidir.

    Belirleyici ölçüt, somut fiilin kanuni unsurlarının hukuka uygun ve yeterli delillerle ispatlanmasıdır.

    23. Mevzuat, Yargıtay İçtihatları ve Akademik Kaynakça

    A. Temel Mevzuat

    1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu – Özellikle m. 2, 20, 21, 30, 37-40, 43, 53, 66, 157-158, 204, 212, 235-236, 247, 252 ve 257.
    2. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu – Özellikle m. 4, 6, 24-30.
    3. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu – Özellikle ihale usulleri, doğrudan temin ve sözleşme süreci.
    4. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu – Özellikle m. 135, 138, 172, 206, 217 ve 223.
    5. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu – Kamu zararı ve mali sorumluluk hükümleri.
    6. 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun.
    7. 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu.
    8. İşin türüne ve suç tarihine göre uygulanabilir Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği, ilgili mal ve hizmet alımı kabul yönetmelikleri ile ihale sözleşmesi uygulama düzenlemeleri.

    B. Yargıtay Kararları

    1. Yargıtay 5. CD, 05.03.2026, 2022/5334 E., 2026/4031 K. Tam metin.
    2. Yargıtay 5. CD, 23.12.2025, 2021/3420 E., 2025/15129 K. Tam metin.
    3. Yargıtay 5. CD, 18.06.2025, 2021/3892 E., 2025/7205 K. Tam metin.
    4. Yargıtay 5. CD, 20.02.2025, 2022/2227 E., 2025/2152 K. Tam metin.
    5. Yargıtay 5. CD, 12.02.2025, 2022/3212 E., 2025/1922 K. Tam metin.
    6. Yargıtay 5. CD, 16.01.2025, 2021/3421 E., 2025/1050 K. Resmi metin.
    7. Yargıtay 5. CD, 19.12.2024, 2021/4482 E., 2024/12072 K. Tam metin.
    8. Yargıtay 5. CD, 26.11.2024, 2021/3032 E., 2024/11413 K. Tam metin.
    9. Yargıtay 5. CD, 14.05.2024, 2021/2430 E., 2024/5591 K. Resmi metin.
    10. Yargıtay 5. CD, 12.03.2024, 2021/5557 E., 2024/2716 K. Tam metin.

    C. Akademik Kaynaklar ve Doktrin

    1. Gülel, İlhan (2018). “Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Sayı 33, s. 753-784. DergiPark makale sayfası.
    2. Kaplan, Mahmut (2013). “Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, Cilt 71, Sayı 1, s. 709-730. DergiPark makale sayfası.
    3. Şen, Ersan ve Yorgun, Dündar Can (2026). “Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçunda İhale Şartı”, 18.06.2026. Tam yazı.
    4. Akbulut, Berrin (2009). “Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu”, Ceza Hukuku Dergisi, Yıl 4, Sayı 10, s. 41-72.
    5. Eker Kazancı, Behiye. İhaleye Fesat Karıştırma ve Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçları, 2. Baskı, Ankara, 2011.
    6. Şen, Ersan ve Aksüt, Ertekin. Uygulamada İhaleye Fesat Karıştırma Suçları, 4. Baskı, Ankara, 2014.

    Kaynak değerlendirme notu: Akademik eserlerdeki görüşler ile Yargıtay kararlarının sonuçları birbirinden ayrılarak okunmalıdır. Özellikle kamu zararının zorunlu unsur olup olmadığı, doğrudan temin ve özgü suç tartışmalarında farklı görüşler mevcuttur. Kararların somut olayları ve hukuki gerekçeleri esas alınmalıdır.

    24. İleri Okumalar: Dolğun Akademi Kamu İhale Hukuku Yazıları

    Edimin ifasına fesat karıştırma suçunun daha iyi anlaşılabilmesi için kamu ihale mevzuatı, sözleşme hukuku, teknik sorumluluk, kamu zararı ve hakediş süreçlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

    1. Kamu İhalelerinde Kamu Zararı, Sayıştay ve Ceza Davaları (2026) – Denetim raporları, kamu zararının tespiti, ceza soruşturmaları ve yüklenicinin sorumluluğu.
    2. Kamu Zararı Nedir? Kamu İhale Sözleşmelerinde Sorumluluk – Kamu zararı kavramı, mali sorumluluk ve sözleşme uyuşmazlıkları.
    3. Kamu Yapım İhaleleri ve Yüklenici Sorumluluğu – Yapım işlerinde teknik ve hukuki yükümlülükler.
    4. Kamu İhale Sözleşmeleri ve Hukuki Niteliği – Sözleşmenin kurulması ve uygulanması.
    5. Kamu İhale Hukuku Nedir? 4734 Sayılı Kanun ve Temel Kavramlar – İhale mevzuatının temel ilkeleri.
    6. Kamu İhale Davaları: İhale Uyuşmazlıkları Nasıl Çözülür? – Yargısal başvuru yolları ve ihale uyuşmazlıkları.
    7. Yüksek Fen Kurulu Nedir? Uyuşmazlık Çözümü, Kararları ve Başvuru Usulü – Yapım sözleşmelerindeki teknik uyuşmazlıklar.

    Bu yayınlar, kamu ihalesi ve kamu ihale sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıkları yalnızca tek bir hukuk dalıyla sınırlamadan değerlendirmek amacıyla hazırlanan Dolğun Akademi çalışmalarının bir bölümünü oluşturmaktadır.

    25. Yazarın Notu ve Hukuki Bilgilendirme

    Bu makale, 26 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat, erişilebilen yargı kararları ve akademik kaynaklar ışığında hazırlanmış genel nitelikte hukuki bir incelemedir.

    Edimin ifasına fesat karıştırma suçunda her dosya; sözleşme, proje, teknik raporlar, teslim ve kabul belgeleri, kamu zararının hesaplanma yöntemi, ilgili kişilerin hukuki sıfatları ve isnat edilen hareketler bakımından farklıdır.

    Dolayısıyla bu yazıda yer verilen değerlendirmeler, belirli bir soruşturma veya dava hakkında verilmiş hukuki görüş olarak değerlendirilmemelidir. Somut olay için ayrıca dosya incelemesi yapılması gerekir.

    Yargıtay içtihatları zaman içinde gelişebildiğinden, kararların uygulanmasında olay tarihi, ilgili mevzuat ve sonraki yargısal gelişmeler de dikkate alınmalıdır.

    Yazar ve İletişim Bilgileri

    Av. Murat Can Dolğun
    İstanbul Barosu
    TD Hukuk ve Danışmanlık | TD Law Firm
    Dolğun Akademi

    Çalışma alanları: Ceza hukuku, kamu ihale hukuku, kamu ihale sözleşmeleri, yapım işleri, hakediş ve alacak uyuşmazlıkları, kamu zararı, idare hukuku ve ticaret hukuku.

    Ofis adresi:
    İstanbul Dünya Ticaret Merkezi, A2 Blok, No: 206
    Yeşilköy, Bakırköy, İstanbul, Türkiye

    Ofis telefonu: +90 212 299 44 22
    Telefon / WhatsApp: +90 507 475 44 22
    E-posta: av.muratcandolgun@gmail.com
    Web sitesi: www.dolgun.av.tr

    Ofis çalışma saatleri: Hafta içi 09.00–17.00 (Türkiye saati). Görüşmeler randevu ile gerçekleştirilmektedir.

    Av. Murat Can Dolğun tarafından kaleme alınmıştır.
    Dolğun Akademi – Hukuki Bilgi, Akademik Analiz ve Güncel İçtihatlar

    © 2026 Dolğun Akademi. Kaynak gösterilerek alıntı yapılması, akademik atıf ve yürürlükteki mevzuat hükümleri saklıdır.

  • Turkish Citizenship by Investment 2026 | Requirements & Risks

    Turkish Citizenship by Investment 2026 | Requirements & Risks

    DOLĞUN AKADEMİ | TURKISH CITIZENSHIP LAW | 2026

    Turkish Citizenship by Investment in 2026: Requirements, Legal Safeguards, Property Investments and Citizenship Revocation Risks

    Author: Attorney Murat Can Dolğun – Istanbul Bar Association

    Publication: TD Law Firm & Legal Consultancy – Dolğun Akademi

    Original Publication: October 22, 2026

    Legal Fields: Turkish Citizenship Law, Immigration Law, Administrative Law, Real Estate Law, Banking and Financial Regulations, Foreign Investment Law and Private International Law.

    Abstract

    Turkish citizenship through investment remains legally available in 2026. Nevertheless, criminal investigations and administrative reviews conducted during 2025 and 2026 concerning previously approved citizenship applications have raised important legal questions for prospective foreign investors.

    Can a foreign investor still acquire Turkish citizenship by purchasing real estate worth USD 400,000? Is depositing USD 500,000 in a Turkish bank sufficient? Does an investment certificate of conformity guarantee naturalisation? What happens if a property appraisal report is subsequently found to be inaccurate?

    Answering these questions requires examination of Turkish Citizenship Law No. 5901, the Regulation on the Implementation of the Turkish Citizenship Law, Land Registry Law No. 2644 and the applicable regulations and administrative instructions issued by the General Directorate of Land Registry and Cadastre.

    Citizenship by investment is not a system in which every person who makes a qualifying financial investment automatically becomes a Turkish citizen.

    The investment must satisfy the applicable statutory conditions, the competent institution must determine compliance, the application must be examined and the authorised state authority must issue a positive naturalisation decision.

    This article examines the investment alternatives available in 2026, the USD 400,000 property requirement, USD 500,000 alternative investment routes, the Property Investment Amount Determination Certificate (TTB), foreign-exchange purchase certificates, due diligence, three-year holding requirements, family members’ eligibility and the possibility of subsequent citizenship cancellation or withdrawal.

    The central argument is that legal protection should begin before the investment is made rather than only after a dispute arises.

    Independent legal verification, transparent payment arrangements, proper valuation procedures and enforceable contractual safeguards may substantially reduce the risk of future disputes.

    This research reflects the legislation and official information available as of October 22, 2026.

    I. Does Turkish Citizenship by Investment Still Exist in 2026?

    Yes. Acquisition of Turkish citizenship through qualifying investment remains legally possible in 2026.

    Article 12 of Turkish Citizenship Law No. 5901 and Article 20 of the Regulation on the Implementation of the Turkish Citizenship Law provide the legal framework for exceptional naturalisation based on specified investment criteria.

    The continued availability of the programme is also reflected in current information published by the Directorate General of Population and Citizenship Affairs, the General Directorate of Land Registry and Cadastre and Invest in Türkiye.

    However, administrative and criminal investigations into historical investment transactions have created some misunderstanding concerning whether the programme has been abolished.

    Two different matters must be distinguished: the continuing legal availability of citizenship through investment and retrospective investigations involving particular individuals who obtained Turkish citizenship in previous years.

    The administrative re-examination of historical appraisal reports, investigations concerning allegedly sham transactions or decisions withdrawing citizenship from particular individuals do not, by themselves, repeal the statutory mechanism for investment-based naturalisation.

    Conversely, the programme’s continued availability does not guarantee approval of every qualifying investment or citizenship application.

    Prospective investors should therefore assess the legal eligibility of the relevant property or other investment, the authenticity of payment records, applicable security requirements and the risk of subsequently discovered deficiencies.

    The correct starting point is not merely whether an investment exceeds a financial threshold, but whether the complete transaction meets the legal requirements for exceptional naturalisation.

    Official source: Invest in Türkiye – Acquiring Property and Citizenship.

    II. What Is the Legal Basis of Turkish Citizenship by Investment?

    Citizenship through investment is not an independent nationality category. It constitutes one method of exceptional acquisition of Turkish citizenship under Article 12 of Law No. 5901.

    The relevant provisions permit certain foreign nationals who satisfy statutory conditions to acquire Turkish citizenship by decision of the President, provided that there is no relevant obstacle concerning national security or public order.

    The investment requirements are principally detailed in Article 20 of the implementing Regulation.

    It is essential to understand that property developers, banks, financial intermediaries, investment consultants and private legal service providers cannot themselves grant Turkish citizenship.

    A developer may sell real estate. A bank may accept a deposit. An investment institution may execute a qualifying financial transaction. An attorney may provide legal advice and representation.

    However, the final nationality decision belongs to the competent Turkish state authority.

    Consequently, commercial expressions such as “guaranteed citizenship”, “automatic Turkish passport” or “certain approval” cannot lawfully replace the statutory citizenship decision.

    The certificate confirming that an investment satisfies the applicable financial requirements and the final naturalisation decision are separate administrative stages.

    Even where a certificate of conformity is issued, the nationality application remains subject to the relevant legal examination.

    III. How Much Must a Foreign Investor Invest to Qualify for Turkish Citizenship in 2026?

    Turkish law provides several routes to exceptional naturalisation through investment.

    Investment Category Minimum Requirement Principal Condition
    Real estate acquisition USD 400,000 Three-year non-sale undertaking
    Fixed capital investment USD 500,000 Determination by competent ministry
    Bank deposit USD 500,000 Three-year maintenance
    Government debt instruments USD 500,000 Three-year holding period
    Real estate or venture capital investment funds USD 500,000 Three-year holding period
    Private pension system USD 500,000 Three years in the designated system
    Employment creation 50 employees Official determination of employment

    Different investment categories are subject to different regulatory authorities and compliance procedures.

    For example, the Banking Regulation and Supervision Agency is relevant to the qualifying bank deposit route. The Capital Markets Board supervises the investment-fund route, while the Ministry of Industry and Technology is responsible for determining compliance with the fixed-capital investment requirement.

    For real estate investments, the applicable procedures of the General Directorate of Land Registry and Cadastre are particularly important.

    The financial figures above represent minimum qualifying investments. They do not necessarily include taxes, government charges, notarial fees, translation costs, technical assessments or professional service fees.

    Foreign-exchange conversion requirements and documentation rules also differ according to the investment mechanism.

    Therefore, compliance with the payment procedure applicable to one investment type should not automatically be assumed to establish compliance with another.

    Official source: Directorate General of Population and Citizenship Affairs – Citizenship Services FAQ.

    IV. Is Purchasing Real Estate Worth USD 400,000 Sufficient for Turkish Citizenship?

    In 2026, qualifying real estate with an accepted value of at least USD 400,000 may support an exceptional naturalisation application, subject to the statutory requirements.

    However, merely stating a price of USD 400,000 in a sale agreement does not establish compliance.

    The property must be legally eligible for acquisition by the foreign investor and suitable for the citizenship investment procedure.

    Payment documentation, valuation procedures, the official purchase instrument and the applicable land registry restrictions must also comply with the relevant rules.

    4.1. The Sale Price and Officially Recognised Investment Amount

    Consider an apartment marketed at USD 450,000.

    If the contractual price is USD 450,000 but the officially accepted investment amount reflected in the Property Investment Amount Determination Certificate is USD 360,000, the contractual price alone should not be treated as satisfying the USD 400,000 requirement.

    Likewise, a valuation establishing a figure above USD 400,000 may not suffice if the officially recognised payment documents show a lower amount.

    Under the applicable procedure, the officially declared sales price and documented payment amounts must independently satisfy the relevant threshold and be supported by the TTB.

    4.2. Legal Suitability Before Payment

    A foreign investor should therefore examine the property’s legal status and the relevant valuation process before transferring substantial funds.

    Failure to do so may create both citizenship eligibility risks and potential financial disputes with the seller.

    A transaction that is genuine in economic terms may still fail to satisfy a mandatory citizenship requirement.

    V. Which Types of Real Estate Cannot Be Used for Citizenship by Investment?

    Foreign ownership of real estate and eligibility of a particular property for investment-based citizenship are separate legal issues.

    Following the regulatory amendments effective from December 12, 2023, agricultural properties and undeveloped land without the required buildings cannot be used as qualifying property investments under the relevant citizenship mechanism.

    Current provisions emphasise independent units with condominium ownership or condominium easement rights, or other property meeting the specified building-related requirements.

    5.1. Agricultural Property and Undeveloped Land

    Purchasing a valuable undeveloped plot does not automatically create eligibility for Turkish citizenship.

    The land registry classification and the actual legal characteristics of the property are decisive.

    5.2. Restrictions Based on Previous Ownership

    Additional restrictions may arise from the property’s ownership history, the characteristics of the seller and whether the property has previously been involved in investment-based citizenship procedures.

    5.3. Foreign Ownership Restrictions

    Article 35 of Land Registry Law No. 2644 and other relevant provisions govern foreign real estate ownership and applicable limitations.

    The ability to acquire a particular property may depend on the investor’s nationality, property location and other legal restrictions.

    It would therefore be incorrect to assume that all foreign nationals may purchase every category of property anywhere in Türkiye.

    Official source: Your Key Türkiye – Citizenship Acquisition Through Real Estate.

    VI. Why Should Investors Investigate the Property’s Ownership History and the Seller?

    A proper legal examination should extend beyond obtaining the property’s current title deed.

    The history of previous transfers and the identity of former owners may be important in determining whether the property qualifies for citizenship purposes.

    Restrictions may arise where property was previously used for an exceptional citizenship investment or transferred through a transaction chain involving individuals who acquired nationality through that procedure.

    Accordingly, the fact that the current seller is a Turkish national or a Turkish company does not necessarily prove that the property is eligible.

    6.1. The Chain of Ownership

    Investors should examine relevant previous transfers, including their dates and relationships between the parties, in accordance with the applicable administrative guidance.

    Particular attention should be paid to restrictions affecting properties involved in previous citizenship transactions and changes of ownership within relevant periods.

    6.2. Encumbrances and Legal Claims

    The land registry should be examined for mortgages, attachments, injunctions, preliminary sale agreements, usufruct rights, litigation annotations and other encumbrances.

    These matters may affect the investor’s ownership rights, ability to transfer the property and economic interests.

    6.3. Corporate Sellers

    Where the seller is a company, its commercial registry records, powers of representation and authority to dispose of the property should be verified.

    The legal status of the company and the relevant transaction should be evaluated independently from marketing materials supplied by brokers or sales representatives.

    The purpose of due diligence is not only to support a future citizenship application but also to protect the investor’s property and financial rights.

    VII. How Are Property Valuation Reports and the TTB Certificate Issued in 2026?

    One of the most important issues in current property-based citizenship applications is the Property Investment Amount Determination Certificate, known in Turkish as the Taşınmaz Edinim Sureti ile Vatandaşlık Kazanımına Esas Tutar Tespit Belgesi (TTB).

    Under the relevant circulars and procedures of the General Directorate of Land Registry and Cadastre, the TTB establishes the amount that may be accepted for citizenship purposes in relation to the particular real estate transaction.

    7.1. The Electronic Valuation System

    Valuation requests for citizenship-related transactions are made through the WebTapu and TADEBİS systems.

    The TTB is prepared as part of the relevant electronic process and transmitted to the land registry system.

    A sales brochure, privately prepared price estimate or unsigned PDF supplied by the seller cannot substitute for a properly issued TTB.

    7.2. September 2026 Changes to Valuation Rules

    The amendments to Circular No. 2024/4 adopted in September 2026 are particularly important.

    Under the updated official guidance, the valuation report supporting a TTB may be prepared by a valuation company authorised by the Capital Markets Board and satisfying the applicable system requirements.

    Accordingly, valuation for citizenship purposes is not necessarily restricted to a single designated appraisal company.

    7.3. Twelve-Month Validity

    Under the official guidance applicable in October 2026, the period between issuance of the TTB and the application for the relevant citizenship-related land registry transaction must not exceed twelve months.

    Where that period has expired, the underlying valuation report may need to be renewed.

    Separate considerations may apply to a transaction already completed while the certificate was valid.

    7.4. Special Circumstances Involving Real Estate Investment Trusts

    September 2026 amendments also address specific valuation arrangements for transactions involving real estate investment trusts and relevant appraisal reports published on the Public Disclosure Platform.

    Such exceptions require examination of the applicable special procedure rather than reliance on a general sales representation.

    Official source: Your Key Türkiye – TTB and Valuation Procedures.

    The central concern for an investor is to establish the officially acceptable investment amount before committing substantial funds.

    Investments very close to the statutory threshold may be particularly vulnerable to differences between the purchase price, payment evidence and officially accepted valuation.

    VIII. Why Are Genuine Bank Transfers and Foreign-Exchange Purchase Certificates Important?

    Payment procedures must comply with the requirements applicable to real estate investments intended for Turkish citizenship.

    Where required, the relevant foreign-currency amount must be sold to a bank operating in Türkiye for onward sale to the Central Bank of the Republic of Türkiye, and the transaction must be documented through the appropriate foreign-exchange purchase certificate, commonly called the DAB.

    The relationship between the investor, originating bank account, foreign-exchange transaction, seller and land registry transaction should be clear.

    8.1. Documentary Consistency

    Payment receipts, SWIFT records, bank account statements, foreign-exchange certificates, the sales contract and land registry records should be consistent.

    An unidentified or inadequately explained payment may create legal difficulties even where substantial funds were transferred.

    8.2. Genuine Payment Versus Circular Transfers

    Suppose an investor transfers USD 400,000 to a seller but subsequently receives a concealed repayment of part of the purchase price.

    The apparent payment may then become the subject of examination concerning whether the investment was genuinely completed.

    By contrast, an investor who genuinely paid the contractual price and received no refund may occupy a materially different legal position.

    8.3. Payment Through Third Parties

    Payments from corporate accounts, payments made by third parties and transactions involving more than one currency require individual legal analysis.

    The use of an intermediary should not be assumed to satisfy every statutory requirement without examination of the applicable banking rules.

    8.4. Warning Signs

    Investors should exercise caution where intermediaries propose undocumented cash arrangements, fictitious payment receipts or financial records that do not correspond to actual bank transactions.

    A foreign-exchange purchase certificate is important evidence, but it does not automatically establish the property’s true historical value or disprove all allegations of a sham transaction.

    IX. Can a Foreign Investor Acquire Turkish Citizenship by Purchasing Multiple Properties?

    Yes. Under the applicable rules, it may be possible to satisfy the required property investment amount through more than one eligible property.

    There is no general requirement that the entire investment amount must be represented by a single apartment.

    For example, an investor may purchase two eligible independent units with qualifying values of USD 220,000 and USD 210,000.

    However, the combined contractual amounts are not sufficient by themselves.

    Each property must satisfy the applicable eligibility rules, and its relevant price, official valuation, banking records and holding restrictions must be properly documented.

    9.1. Properties Acquired on Different Dates

    Where properties were acquired at different times, the applicable rules governing each transaction and the conditions for combining those investments must be evaluated.

    9.2. Shared Ownership

    Shared ownership must be distinguished from the full ownership of several separate units.

    According to the General Directorate of Land Registry and Cadastre’s guidance, properties acquired in shared ownership after February 1, 2023, cannot be used for exceptional citizenship applications through the relevant real estate investment route.

    Thus, purchasing a fractional interest in an apartment does not necessarily create eligibility even where that interest has a substantial economic value.

    Official source: Your Key Türkiye – Frequently Asked Questions.

    X. Can a Notarised Preliminary Real Estate Sale Agreement Qualify for Citizenship?

    Turkish citizenship legislation permits certain qualifying real estate sale-promise arrangements, subject to specific requirements.

    However, an ordinary reservation agreement, informal preliminary protocol or simple written promise is not equivalent to a sale-promise contract satisfying the citizenship rules.

    The required formalities, legal status of the property, documented payment and relevant land registry annotation must be examined.

    10.1. Properties Under Construction

    For properties under construction, the legal position of the independent unit is particularly important.

    Condominium easement rights, building permits, approved plans and the seller’s legal authority should be examined before payment.

    10.2. Payment and Registration Requirements

    A qualifying preliminary sale arrangement may require full payment of the applicable amount and registration of the prescribed undertaking concerning transfer or cancellation of the annotated right for the statutory period.

    Those requirements must be distinguished from the payment terms of an ordinary private commercial agreement.

    10.3. Risk of Uncompleted Developments

    Where an independent unit is not properly identified in the land registry or the project does not satisfy the relevant requirements, making substantial advance payments may expose the investor to financial and legal risks.

    For such projects, payment conditions, construction completion obligations, cancellation provisions and citizenship-related documentation should be addressed before signing.

    XI. What Is the Legal Meaning of the Three-Year Non-Sale Undertaking?

    Property-based citizenship investments require the investment to be maintained for the statutory period.

    For qualifying completed property purchases, the land registry records must contain the required three-year non-sale undertaking.

    The relevant dates must be determined from the actual transaction and the applicable rules.

    An investor cannot assume that obtaining citizenship immediately permits unrestricted sale of the qualifying property.

    Sale or other conduct inconsistent with the undertaking during the prescribed period may give rise to serious administrative consequences.

    11.1. Sale After Three Years

    Once the statutory undertaking has been duly fulfilled, the investor may consider selling the property subject to the applicable land registry procedures.

    Sale following lawful completion of the holding period does not automatically mean that Turkish citizenship must be lost.

    11.2. Historical Irregularities

    Nevertheless, expiry of the three-year period does not necessarily prevent subsequent examination of allegations that the original citizenship acquisition was based on fraudulent or legally non-compliant transactions.

    The lawful completion of a holding obligation and the legality of the original investment are separate questions.

    XII. Alternative Routes to Turkish Citizenship Through USD 500,000 Investments

    Foreign investors who do not wish to purchase real estate may consider other investment options, each subject to its own eligibility and verification requirements.

    A. Bank Deposits

    A qualifying deposit of at least USD 500,000 or the legally recognised equivalent may support exceptional citizenship where the amount is maintained for at least three years in a bank operating in Türkiye and the competent authority confirms compliance.

    The Banking Regulation and Supervision Agency is relevant to the conformity determination.

    The bank’s willingness to open an account should not be confused with a final finding that the citizenship investment requirements have been fulfilled.

    The three-year maintenance undertaking, applicable restrictions, banking arrangements, currency conversion rules and early withdrawal consequences should be clarified before the transaction.

    B. Real Estate Investment Funds and Venture Capital Investment Funds

    An investor may qualify by acquiring eligible real estate investment fund or venture capital investment fund participation shares of at least USD 500,000 or the applicable foreign-currency equivalent and retaining those shares for at least three years.

    This investment route is supervised through procedures involving the Capital Markets Board of Türkiye and the Central Securities Depository, known as MKK.

    Compliance requires the relevant investment, ownership records, documentation and applicable blocking or holding arrangements.

    Purchasing fund shares through a financial intermediary does not automatically complete the entire certification process.

    The fund’s investment strategy, liquidity, management expenses, market risks and holding conditions should also be evaluated.

    The Capital Markets Board’s official guidance distinguishes voluntary reductions of holdings from changes in the fund’s value arising independently of the investor’s decision.

    A reduction below the initial USD 500,000 reference amount caused solely by exchange-rate movements does not necessarily have the same consequence as an investor voluntarily disposing of part of the qualifying holding.

    Official source: Capital Markets Board – Exceptional Citizenship Through Investment Funds.

    C. Government Debt Instruments

    Purchasing eligible Turkish government debt instruments with a minimum qualifying amount of USD 500,000 or its legally recognised equivalent may support an application where the instruments are held for the required three-year period.

    The nature of the instruments and compliance determination by the Ministry of Treasury and Finance must be examined.

    Investment risk, maturity and other financial considerations are separate from the nationality eligibility process.

    D. Fixed Capital Investment

    A fixed capital investment of at least USD 500,000 may qualify where the Ministry of Industry and Technology determines that the statutory requirements have been fulfilled.

    However, merely establishing a company or transferring funds to its bank account does not automatically establish that an eligible fixed capital investment has been completed.

    The nature of the investment, acquired assets, financial records and the competent ministry’s examination are relevant.

    E. Employment Creation

    Creating employment for at least 50 persons constitutes another qualifying route under the statutory framework.

    The relevant ministry must determine compliance with the requirements.

    Merely signing employment contracts with 50 people is not necessarily sufficient without examining the actual employment arrangements and official employment records.

    F. Private Pension System

    The private pension investment route requires a qualifying contribution of at least USD 500,000 or its legally recognised equivalent and maintenance of the investment in the prescribed funds and system for three years.

    The Insurance and Private Pension Regulation and Supervision Agency is relevant to the applicable certification process.

    The chosen pension arrangement, investment risks, fund eligibility and conditions governing continued participation should be reviewed.

    Comparative assessment: Property ownership, bank deposits, investment funds, government debt instruments, fixed capital and employment creation involve different financial risks, liquidity conditions and administrative verification requirements.

    The most appropriate investment route depends not only on the minimum amount but also on the investor’s financial circumstances, objectives and legal position.

    XIII. Which Legal and Technical Checks Should Be Completed Before Investing?

    One of the most effective forms of investor protection is comprehensive due diligence conducted before executing the investment.

    In a real estate transaction, this should extend beyond examining a copy of the current title deed.

    13.1. Ownership and Land Registry Examination

    The property’s legal owner, registered characteristics, encumbrances and relevant previous transfers should be verified.

    13.2. Planning and Construction Records

    Depending on the property, zoning records, construction permits, occupancy permits, development plans and the actual physical condition should be considered.

    13.3. The Seller’s Legal Authority

    Where the seller is a construction company, its commercial registry records and authorised representatives should be examined.

    It is necessary to determine whether the person signing the agreement is entitled to dispose of the property.

    13.4. Uncompleted Developments

    For ongoing construction projects, delivery deadlines, construction obligations, contractual remedies, the financial standing of the developer and insolvency-related risks should be considered.

    13.5. Independent Assessment

    Due diligence should not depend exclusively on representations supplied by the seller or marketing company.

    The seller’s commercial interest in completing the transaction may not fully coincide with the investor’s legal interest in obtaining a compliant and secure qualifying investment.

    Independent legal and technical assessments can identify potential inconsistencies before they become disputes.

    XIV. How Does the Turkish Citizenship-by-Investment Application Process Work in 2026?

    Exceptional naturalisation through investment involves several administrative stages.

    14.1. Completion of the Qualifying Investment

    The investor must first complete one of the investment types permitted under Article 20 of the implementing Regulation in accordance with the applicable conditions.

    14.2. Investment Conformity Determination

    The relevant public authority must determine that the investment satisfies the prescribed requirements and issue the appropriate conformity documentation.

    For property investments, land registry transactions, valuation, holding restrictions and the Property Investment Determination Certificate are particularly important.

    14.3. Residence Permit Stage

    The applicant’s short-term residence permit status is examined under Article 31(1)(j) of Law No. 6458 on Foreigners and International Protection.

    The relevant administrative procedure should be assessed according to the applicant’s circumstances and the current implementation rules.

    14.4. Nationality Application

    The investor subsequently submits the citizenship application to the competent population and citizenship authority through the prescribed process.

    Relevant documentation may include identification records, passport information, civil-status documents, information concerning family members and other supporting materials.

    14.5. Security and Public-Order Examination

    The administrative evaluation also includes the applicable national-security and public-order considerations.

    14.6. Final Decision

    The competent state authority issues the decision concerning acquisition of citizenship.

    The completion of a qualifying investment and the issuance of the final citizenship decision are not the same event.

    Investors should not assume that all applications are completed within a guaranteed period. Requests for additional documentation or other administrative examinations may affect processing times.

    Official source: Citizenship Application Procedures – Directorate General of Population and Citizenship Affairs.

    XV. Can the Investor’s Spouse and Children Also Acquire Turkish Citizenship?

    Exceptional naturalisation through investment may include certain qualifying family members, subject to the applicable legal conditions.

    These may include the investor’s foreign spouse and children who meet the relevant statutory requirements.

    However, it should not be assumed that every family member automatically has the same legal status or qualifies independently of their personal circumstances.

    15.1. Age and Dependency

    The child’s age, dependency status and the dates of application and decision may be important.

    For example, special questions may arise where a child is 17 when the family application begins but reaches the age of 18 before the procedure is concluded.

    The applicable administrative rules and the child’s individual legal position must be examined.

    15.2. Marriage and Family Documentation

    Marriage certificates, birth records, custody arrangements and other relevant civil-status documents may need to be submitted in the required authenticated form.

    Differences in names, dates or civil-status records between jurisdictions can create complications.

    15.3. Family Changes During the Application

    Marriage, divorce, the birth of a child or changes in custody during the application period may require further documentation or separate legal consideration.

    A properly prepared family application should address these issues before they delay the process or create future nationality disputes.

    XVI. Can an Investor Complete the Procedures Without Travelling to Türkiye?

    Many prospective investors reside outside Türkiye and wish to conduct part of the investment and application process through an authorised representative.

    Turkish law permits certain transactions and applications to be completed through a valid power of attorney.

    However, property purchases, investment documentation, residence permits and nationality procedures are governed by different requirements.

    16.1. Powers of Attorney

    For transactions undertaken by an attorney-in-fact, the power of attorney must contain the authority required for the relevant legal act.

    A general authorisation for legal representation may not be sufficient for every property transaction or administrative application.

    16.2. Powers of Attorney Issued Abroad

    Foreign powers of attorney may require an apostille or another form of legalisation, depending on the issuing country and applicable international treaties.

    Certified Turkish translations and additional formalities may also be required.

    16.3. Procedures Requiring Personal Attendance

    Certain stages, including biometric enrolment or fingerprinting, may require the individual’s personal presence.

    Accordingly, the ability to purchase property through a representative does not automatically establish that the entire nationality process can be completed without any personal attendance.

    Before issuing the power of attorney, the proposed wording should be reviewed against the requirements of the specific transaction and competent authority.

    XVII. Is Turkish Citizenship Guaranteed After Investing USD 400,000?

    No. The satisfaction of the prescribed investment requirement does not create an unconditional guarantee that Turkish citizenship will be granted.

    Exceptional naturalisation under Article 12 of Law No. 5901 requires a decision by the competent state authority.

    For example, an investor may lawfully purchase qualifying property worth USD 400,000, provide all relevant financial documents and obtain the investment conformity certificate.

    Nevertheless, additional questions may arise during the citizenship examination, including matters relating to security and public order.

    Therefore, completion of the investment documentation is not equivalent to guaranteed approval.

    Private developers, intermediaries, consultancy firms and attorneys should not promise a certain outcome in relation to a decision reserved to the state.

    The proper function of legal advice is to examine compliance, identify risks, assist with the application and protect the applicant’s rights where disputes arise.

    XVIII. What Do the 2025 and 2026 Citizenship Investigations Mean for New Investors?

    Investigations and administrative reviews conducted in 2025 and 2026 have brought attention to earlier citizenship applications involving allegedly irregular property transactions.

    Publicly reported allegations include inflated valuation reports, payments that were not genuinely completed and banking arrangements allegedly structured to simulate investment compliance.

    However, these investigations do not establish that all investment-based citizenship acquisitions were unlawful or that prospective investors are no longer eligible to apply.

    The principal lesson for new investors concerns the importance of understanding how documentary or financial irregularities may arise at different transaction stages.

    The greater the consistency between the actual payment, property valuation, land registry transaction and official conformity certificate, the more transparent the investment’s legal position becomes.

    Investors considering a development linked to a previous investigation should examine whether the relevant circumstances affect the property or transaction under consideration.

    The existence of an investigation concerning a company does not necessarily mean that all its properties are legally ineligible.

    Equally, the absence of a known investigation concerning a seller does not guarantee that a proposed transaction contains no legal risk.

    For further analysis, see our study concerning the investigation involving 1,070 individuals and our review of official figures and international media coverage.

    XIX. Can a New Investor’s Turkish Citizenship Be Cancelled or Withdrawn in the Future?

    Acquisition of Turkish citizenship does not mean that the original decision is necessarily immune from all subsequent legal examination.

    Articles 31 and 40 of Turkish Citizenship Law No. 5901 provide distinct legal mechanisms.

    19.1. Article 31: Cancellation Based on False Declarations or Concealment

    Article 31 concerns cancellation where the individual acquired citizenship through false declarations or concealment of material circumstances forming the basis of the decision.

    The nature of the individual’s conduct and its connection with the original acquisition must be examined.

    19.2. Article 40: Withdrawal Because the Statutory Conditions Were Absent

    Article 40 addresses withdrawal where the citizenship decision was issued without the required legal conditions or as a duplicate.

    It therefore raises a different legal question concerning whether the objective requirements for acquisition were present at the time.

    19.3. The Importance of Good Faith

    Suppose an investor genuinely pays the purchase price but the developer is subsequently accused of deliberately inflating the appraisal.

    The investor’s knowledge of the irregularity and the actual value of the property on the relevant date are distinct questions.

    Even if the investor prepared no forged document, a separate administrative dispute may arise if the property’s genuine historical value failed to satisfy the applicable minimum requirement.

    Accordingly, avoiding fraudulent conduct is essential, but the investor should also ensure that the transaction objectively satisfies the statutory conditions.

    For detailed discussion, see Can a Genuine Investor Lose Turkish Citizenship? Property Valuation Errors, Banking Evidence and Judicial Protection.

    XX. Which Contractual Safeguards Should Protect a Foreign Investor?

    A real estate sale agreement intended to support Turkish citizenship should do more than identify the property and purchase price.

    The parties’ obligations relating to the citizenship investment transaction should be expressly addressed where appropriate.

    20.1. Representations Concerning Legal Eligibility

    The seller may provide contractual representations concerning the property’s legal characteristics, disclosed encumbrances, previous ownership and information known to affect its suitability for the intended investment.

    20.2. Conditions Precedent to Payment

    Where the official valuation or legal eligibility has not yet been confirmed, it may be appropriate to link payment obligations to specified preliminary conditions, provided that the arrangement remains consistent with the relevant citizenship investment requirements.

    20.3. Remedies for Contractual Non-Compliance

    The agreement may address the consequences of failure to transfer the property, defects in title, inaccuracies in contractual representations and breaches of the seller’s obligations.

    Depending on the transaction, withdrawal rights, repayment conditions, agreed contractual remedies and compensation arrangements may be considered.

    20.4. Secure Payment Arrangements

    Transferring the entire purchase price before obtaining the relevant protections may expose an investor to substantial financial risk.

    Any escrow, staged payment or alternative protection arrangement must be structured consistently with the banking and payment documentation required for a qualifying citizenship investment.

    20.5. The Limits of Contractual Guarantees

    A seller cannot contractually bind the Turkish state to grant citizenship.

    However, the seller may accept enforceable private-law obligations concerning its own representations, contractual performance and the consequences of its misconduct.

    The distinction between guaranteeing the state’s nationality decision and assuming contractual liability for the seller’s own conduct is fundamental.

    XXI. What Legal Remedies Are Available If a Citizenship Application Is Rejected?

    Where an investment-based citizenship application is rejected, the first task is to identify the legal nature and reasons for the adverse decision.

    For example, refusal to issue an investment certificate of conformity is not necessarily the same administrative act as a final refusal of naturalisation.

    The issuing authority, applicable legal rules, procedural requirements, filing deadline and competent court may differ.

    21.1. Administrative Judicial Review

    Under Article 7 of Administrative Judicial Procedure Law No. 2577, the general filing period in administrative litigation is 60 days unless another applicable statutory period is prescribed.

    However, the starting date, competent judicial authority and available remedies must be examined in the context of the actual decision.

    21.2. Contractual and Financial Remedies

    An investor may also consider rights arising from the property purchase contract where the seller failed to fulfil its own obligations.

    These may involve restitution, termination or compensation under the applicable private-law rules.

    Such claims are distinct from an administrative action challenging a citizenship decision.

    21.3. The State Is Not Automatically Responsible for Refunding a Property Purchase

    Rejection of a nationality application does not automatically require the Turkish state to refund the price paid to a private seller.

    Any claim for repayment or damages must be based on the relevant contractual or statutory grounds and assessed according to the facts.

    A single standard lawsuit should not be assumed to address every consequence of a rejected investment-based citizenship application.

    XXII. Frequently Asked Questions About Turkish Citizenship by Investment in 2026

    1. Has Türkiye closed its citizenship-by-investment programme?

    No. As of October 22, 2026, the relevant legal framework and official public guidance continue to recognise exceptional naturalisation through qualifying investment.

    2. Does investing USD 400,000 guarantee Turkish citizenship?

    No. The investment must satisfy all relevant legal conditions, and the competent authority must issue a positive naturalisation decision.

    3. Can I qualify by purchasing undeveloped land?

    Undeveloped land without the required buildings and agricultural property cannot be used as qualifying property investments under the relevant rules applicable in 2026.

    4. Can I buy two apartments worth USD 200,000 each?

    Multiple eligible properties may be combined. However, each transaction must satisfy the relevant legal and documentation requirements, and the officially accepted aggregate amount must reach the required threshold.

    5. Can I sell my property after three years?

    Sale may be possible after lawful completion of the holding requirement and the necessary land registry procedures. Historical irregularities in the original investment may nevertheless remain subject to lawful examination.

    6. Does depositing USD 500,000 in a Turkish bank guarantee citizenship?

    No. The qualifying deposit and official conformity determination form part of the process. The final nationality decision is separate.

    7. Can I complete the process without visiting Türkiye?

    Certain transactions may be conducted through a valid representative. However, some residence or citizenship stages, including biometric procedures, may require personal attendance.

    8. How long does the citizenship application take?

    There is no universal guaranteed processing period. The relevant investment, documentation, security examination and administrative procedures may affect the timeline.

    9. Can my spouse and children obtain citizenship?

    Eligible family members may be included under the applicable conditions. Age, dependency, civil status and documentation must be assessed individually.

    10. Can a new investor’s citizenship later be cancelled?

    Possible future cancellation or withdrawal depends on the statutory grounds and the individual facts. The mere existence of investigations concerning earlier investors does not establish that every new application is at risk.

    11. Is relying on the official valuation company sufficient?

    Proper official valuation is important, but independent verification of the property’s legal and economic characteristics may provide additional protection.

    12. If my citizenship application is rejected, will the government refund my investment?

    Not automatically. Reimbursement or compensation may depend on the relevant contract and the legal responsibility of the parties involved.

    XXIII. Conclusion: Legal Security Should Be the Priority in Citizenship-by-Investment Transactions

    Exceptional acquisition of Turkish citizenship through investment remains legally possible in 2026.

    Qualifying routes include real estate purchases, bank deposits, fixed capital investment, investment funds, government debt instruments, private pension investments and employment creation.

    Nevertheless, the legality of a citizenship application cannot be determined solely by the amount invested.

    For property-based naturalisation, the property’s legal characteristics, historical ownership, genuine market value, banking records, foreign-exchange procedures, TTB documentation and three-year holding obligations must be examined together.

    The administrative reviews and criminal investigations of 2025 and 2026 demonstrate why prospective investors should not focus exclusively on obtaining an initial citizenship approval.

    The relevant legal conditions must actually exist when the citizenship decision is granted, and the investment should be capable of being substantiated through reliable documentation if subsequently examined.

    Accordingly, investor protection should not depend solely on a certificate of conformity or on promises made by a developer, broker or intermediary.

    Independent examination of the investment’s legal and economic characteristics, transparent banking procedures, appropriate valuation, properly prepared contracts and an accurate understanding of the administrative process are essential.

    The existence of cancellation and withdrawal mechanisms under Articles 31 and 40 of Turkish Citizenship Law No. 5901 further demonstrates the importance of legal due diligence before the investment is completed.

    The fundamental objective for a prospective investor in 2026 should not be merely to make a sufficiently large investment, but to complete a genuine, legally compliant, verifiable investment supported by reliable official records.

    The authority to grant Turkish citizenship belongs to the Turkish state. At the same time, protecting the investor’s ownership rights, financial interests and legal security must remain a central concern from the very beginning of the transaction.

    Legislation, Official Sources and Academic References

    1. Turkish Citizenship Law No. 5901. Particularly Articles 12, 31 and 40. Official legislation.
    2. Regulation on the Implementation of the Turkish Citizenship Law. Particularly Article 20 and the relevant amendments.
    3. Land Registry Law No. 2644. Particularly Articles 35 and 36.
    4. Law No. 6458 on Foreigners and International Protection. Particularly Article 31(1)(j).
    5. General Directorate of Land Registry and Cadastre. Circular No. 2024/4, including amendments applicable in September and October 2026, concerning citizenship through real estate acquisition and investment amount determination. Your Key Türkiye.
    6. General Directorate of Land Registry and Cadastre. Circular No. 2024/2 and relevant valuation procedures. Official TTB information.
    7. Directorate General of Population and Citizenship Affairs. Citizenship Services – Frequently Asked Questions. Official information.
    8. Invest in Türkiye. Acquiring Property and Citizenship – Investment Guide. Official English-language guide.
    9. Capital Markets Board of Türkiye. Exceptional Acquisition of Turkish Citizenship Through Investment. Official regulatory guidance.
    10. Özgür, Çiçek. “Yatırım Yoluyla Kazanılan Türk Vatandaşlığının İptali ve Geri Alınması” [Cancellation and Withdrawal of Turkish Citizenship Acquired Through Investment]. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 75, No. 1, 2026, pp. 741–779. DOI: 10.33629/auhfd.1710185.
    11. Dülger, Ahmet. “Taşınmaz Satın Alınmasıyla Türk Vatandaşlığının İstisnai Yoldan Kazanılmasında Değerleme Raporu ve Uygunluk Belgesi Alınması” [Valuation Reports and Certificates of Conformity in Exceptional Turkish Citizenship Acquisition Through Property Purchase]. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 16, No. 1, 2025, pp. 167–180. DOI: 10.21492/inuhfd.1600688.
    12. Administrative Judicial Procedure Law No. 2577. Particularly Articles 7, 11 and 27, concerning filing periods, administrative applications and suspension of execution.

    Author and Contact Information

    Attorney Murat Can Dolğun
    Istanbul Bar Association
    TD Law Firm & Legal Consultancy
    Lecturer in Law – Istanbul University-Cerrahpaşa

    Practice Areas: Turkish Citizenship Law, Immigration Law, Administrative Litigation, Criminal Defence, Private International Law, Real Estate Law and Foreign Investment.

    Office: Istanbul World Trade Center (IDTM), Block A2, Floor 5, Office 206, Yeşilköy, Bakırköy, Istanbul, Türkiye.

    Telephone: +90 212 299 44 22
    WhatsApp: +90 507 475 44 22
    Website: dolgun.av.tr

    Legal Disclaimer: This article is intended for general academic and legal information. It does not constitute individual legal or financial advice, nor does it guarantee Turkish citizenship, a particular investment result or the outcome of administrative proceedings. Laws, investment requirements, valuation procedures and administrative practices may change. The current legal framework and the relevant investor’s individual circumstances should be verified before completing any transaction.

    © 2026 DOLĞUN AKADEMİ | ATTORNEY MURAT CAN DOLĞUN